27 Strategische uitvoeringsagenda stadsontwikkeling.pdf

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo

Bijlage Strategische uitvoeringsagenda

Behandeld door A.M. Oost

Datum 13 juli 2021

Onderwerp Strategische uitvoeringsagenda stadsontwikkeling

Geachte leden van de raad, Vorig jaar heeft uw raad de Omgevingsvisie “Mijn Almelo, onze omgeving ”vastgesteld als richtinggevend perspectief voor de leefomgeving. De ambities in de Omgevingsvisie hebben impact op de ruimtelijke koers voor de stad. Met de Omgevingsvisie als basis hebben we daarom een gerichte uitvoeringsagenda voor stadsontwikkeling opgesteld. Deze agenda geeft houvast en kader voor de ontwikkeling van wijken, gebieden en locaties. Wij hebben hierin een aantal gebieden benoemd of bekrachtigd als prioritaire ontwikkelopgaven voor de komende jaren. Ook zien we de uitbreiding van bedrijventerreinen voor regionale en lokale ondernemers en een grote woningbouwlocatie als prioritaire opgaven. We willen de ontwikkeling van deze gebieden samen met partners oppakken, zodat Almelo haar krachtige positie behoudt als centrumgemeente in Noordwest Twente. De strategische uitvoeringsagenda hebben wij voor u bijgevoegd. Aangemerkt als prioritaire gebieden en opgaven zijn: • Binnenstad (begrenzing volgens huidige programma, o.a.

stadskade en havenblok) • Spoorzone: o Westerdok o Kerkelanden o Stationsgebied o Achter de Molen • Nieuwstraatkwartier • Ossenkoppelerhoek • Uitbreiding grootschalig regionaal bedrijventerrein (XL Businesspark 2) • Nieuwe grote woonlocatie • Toevoeging bedrijventerrein voor de lokale behoefte Nadere uitwerking van de onderdelen Spoorzone, Ossenkoppelerhoek, uitbreiding bedrijventerreinen en een nieuwe woonlocatie wordt dit jaar opgepakt. De uitvoeringsaanpak zullen we eind dit jaar of in het eerste kwartaal van 2022 voorleggen aan uw raad.

Binnenstad als hefboom naar omliggende wijken De binnenstad is het hart van Almelo. Het gebiedsprogramma binnenstad continueren en versnellen we. We zetten in op ontwikkeling en transformatie van de gebieden in de zone vanuit de binnenstad naar het gebied achter het station. Dit zijn de locaties die we aanmerken als Spoorzone: Westerdok, Stationsgebied en Kerkelanden en het bedrijventerrein Achter de Molen. De transformatie van deze locaties kan een hefboom zijn in de stadsontwikkeling, ze verbinden het centrum met de omliggende wijken.

Pagina 1 van 2 Raad - 2106762 DCS - 2174185

Wijken met leefbaarheidsvraagstukken aanpakken De integrale aanpak en ontwikkeling in wijken met leefbaarheidsvraagstukken heeft voor ons een hoge prioriteit. Dit kan bereikt worden door onder andere meer diversiteit in woningaanbod in de wijken en door wijken aantrekkelijker te maken. Dit vraagt een integrale aanpak op verschillende thema’s. In sommige wijken is meer ingrijpende herstructurering nodig, vanwege leefbaarheidsproblemen op meerdere onderdelen. Hierbij is intensieve samenwerking met woningcorporaties, organisaties, bedrijven en bewoners in de wijk noodzakelijk. Dit start met een streefbeeld van de wijk gevolgd door een programmatische wijkaanpak op meerdere thema’s, waaronder herstructurering. Prioritaire wijken voor een integrale wijkaanpak zijn: (1) Nieuwstraatkwartier (continueren), (2) Kerkelanden en (3) Ossenkoppelerhoek. Deze wijken zijn geprioriteerd op basis van indicatoren zoals werkloosheidcijfers en de leefbaarheidsbarometer. Deze informatie komt vanuit diverse bronnen die ook zijn onderzocht in het kader van de verkenning naar de inzet van de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek. Bijdragen aan extra woningbouwopgaven Wij willen bijdragen aan de Regionale Woonagenda 2030 door 1.500 extra woningen toe te voegen.

Inbreiden heeft de voorkeur boven uitbreiden, maar als dit niet mogelijk is, moet gekeken worden naar een geschikte locatie in het buitengebied. We voeren een locatiescan uit om te bepalen op welke plek een grote woningbouwlocatie mogelijk is. Ruimte bieden aan bedrijven De verkenning van de uitbreiding van XL Businesspark is randvoorwaardelijk voor de economische ontwikkeling van de stad. De uitkomst van een provinciaal onderzoek naar grootschalige bedrijfskavels voor de regionale markt vormt de onderbouwing voor deze uitbreiding. Naast extra ruimte voor regionale bedrijven houden we ook oog voor onze lokale ondernemers. Er is veel vraag naar bedrijfskavels door bedrijven die willen starten of uitbreiden én er is schuifruimte nodig voor de transformatie van o.a. Achter de Molen en Westerdok. Uitwerking van de agenda De wijze waarop we uitvoering geven aan de prioritaire ontwikkelopgaven is voor een deel reeds belegd in plannen met bijhorende begrotingen. Voor de nieuwe opgaven zal een aanpak opgesteld worden in de tweede helft van dit jaar. Focussen op een aantal opgaven betekent ook dat andere opgaven minder prioriteit krijgen. Voor deze gebieden stellen we als gemeente geen visie of strategie op. Voor initiatieven die geen betrekking hebben op de prioritaire gebieden kiezen we bewust voor een faciliterende rol in plaats van een regisserende rol.

Dit leidt tot helderheid voor de inzet van de ambtelijke capaciteit, maar maakt ook verwachtingen naar initiatiefnemers, marktpartijen en inwoners uit onze stad duidelijk. Voor de aanpak van de opgaven rond de toevoeging van 1.500 woningen, de uitbreiding van bedrijventerreinen en de gebiedsontwikkeling van Spoorzone en Ossenkoppelerhoek komen wij voor het einde van dit jaar respectievelijk uiterlijk het eerste kwartaal van 2022 terug bij uw raad.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

F.W. van Ardenne

Pagina 2 van 2

A.J. Gerritsen

5 juli 2021

ALMELO ONTWIKKELT

Uitvoeringsagenda stadsontwikkeling

Almelo ontwikkelt/ 02

INHOUD 1. EEN UITVOERINGSAGENDA VOOR STADSONTWIKKELING

03

4. KOERS EN PRIORITEITEN IN STADSONTWIKKELING

17

1.1 Samen stadmaken vanuit de identiteit en

03

4.1 Herstructurering en verduurzaming van wijken met leefbaarheidsopgaven 4.2 Programmeren van woningbouw op ontwikkellocaties 4.3 Transformatie van verouderde binnenstedelijke bedrijventerreinen 4.4 Uitbreiding en verduurzaming van werklocaties 4.5 Versterken van de groenblauwe structuur 4.6 Vergroten toegevoegde waarde van voorzieningen en parels voor een (be)leefbare stad 4.7 Duurzaamheid in alle haarvaten van de stad

19

kracht van Almelo 1.2 Sturing op stadsontwikkeling

04

1.3 Aanpak opstellen uitvoeringsagenda

05

2. EEN ATLAS STADSONTWIKKELING VOOR STURINGSINFORMATIE

06

2.1 Gebiedsgerichte sturingsinformatie is essentieel

07

2.2 Ontwikkellocaties en woningbouwprogramma

08

21 22 29 27 31 32

in beeld

3.OPGAVEN VOOR STADSONTWIKKELING

09

3.1 Een centrumfunctie voor regio Noordwest Twente

10

3.2 Een sterke groenblauwe structuur vanuit de

11

landschappelijke onderlegger 3.3 Een binnenstad die verbindt en verrast

12

3.4 Een gebalanceerde en duurzame woningvoorraad

13

3.5 Een goed bereikbare stad met voorrang voor

14

slimme, schone en gezonde mobiliteit 3.6 Toekomstbestendige werklocaties voor een

15

gezond ondernemersklimaat 3.7 Sociaal-maatschappelijke voorzieningen gericht op ontmoeting, zelfredzaamheid en verbinding

16

5. ACTIEGERICHTE UITVOERING

34

Almelo ontwikkelt/ 03

1. EEN UITVOERINGSAGENDA VOOR STADSONTWIKKELING 1.1

Samen stadmaken vanuit de identiteit en kracht van Almelo

Almelo wil sturing geven aan de ontwikkeling van de stad. Vanuit haar eigen identiteit en kracht volgende stappen zetten met een krachtige visie en heldere koers. Gericht op ontwikkeling en groei waarbij de landschappelijke en ruimtelijke kwaliteiten van Almelo worden benut. Het streven is dat ruimtelijke ontwikkeling in Almelo bijdraagt aan de sociaal-maatschappelijke uitdagingen waar Almelo voor staat.

houvast voor het maken van keuzes en het stellen van

Identiteit van Almelo

prioriteiten in stadsontwikkeling. Hiermee wil Almelo

Almelo is een unieke en verrassende waterstad in het hart van Noordwest-Twente. Een stad met een rijke historie en met ambitie. Het is bovenal een groene stad. Vanuit elke windrichting heeft Almelo groene longen die tot diep in het stadshart zichtbaar zijn. Almelo is gastvrij, verrassend, puur, dichtbij, persoonlijk en eigenzinnig. Het heeft een centrumfunctie voor de regio met een diversiteit aan voorzieningen. En Eredivisie voetbalclub Heracles! In Almelo staan de bewoners en ondernemers centraal. Het is een echte familiestad met een betrokken gemeenschap, waar bewoners omzien naar elkaar. Ook is het een stad van ondernemers en no-nonsense doeners.

proactief en met focus sturing geven aan het realiseren van haar opgaven en ambities. Het uitdragen van deze agenda stadsontwikkeling draagt bij aan de ontwikkeling van wenselijke planinitiatieven door organisaties en ondernemers in de stad. De intentie is dat dit leidt tot gebiedsgericht en met focus en slagkracht samenwerken aan de stad. In de ruimtelijke ontwikkeling staat de identiteit en kracht van Almelo centraal. Vanuit die kracht ontwikkelt Almelo zich verder en blijft daarmee een krachtige centrumgemeente in Noordwest Twente. De identiteit van Almelo laat zich beknopt als volgt omschrijven:

De gemeente Almelo heeft een Omgevingsvisie vastgesteld als richtinggevend perspectief voor de leefomgeving. De ambities in de Omgevingsvisie geven richting aan de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van de stad. Met de Omgevingsvisie als basis heeft Almelo behoefte aan een gerichte uitvoeringsagenda voor stadsontwikkeling. De uitvoeringsagenda geeft

Almelo ontwikkelt/ 04

1.2

Sturing op stadsontwikkeling

Deze uitvoeringsagenda bevat een sturingsmethodiek om vanuit de opgaven voor de leefomgeving keuzes te maken voor wijk-, gebieds- en locatieontwikkeling. Het is een gezamenlijk standpunt over de ruimtelijke ontwikkelrichting van de gemeente, dat de basis legt voor het handelen, investeren en prioriteren van de gemeente. Tevens is het een uitnodiging naar samenwerkingspartners – zoals woningcorporaties, ontwikkelaars en investeerders – om ontwikkelinitiatieven binnen de koers voor stadsontwikkeling te nemen. De uitvoeringsagenda is nadrukkelijk geen masterplan of stedenbouwkundige blauwdruk. Het is wel een actiegerichte aanpak die prioriteiten stelt in de ruimtelijke ontwikkeling en (deel)projecten benoemt. De Omgevingsvisie en de sectorale beleidskaders adresseren de trends, ontwikkelingen en opgaven voor Almelo en geven richting voor de toekomstig van Almelo. Met de identiteit en kracht van Almelo als fundament. De uitvoeringsagenda stadsontwikkeling verscherpt de opgaven en de impact op de ruimtelijke ontwikkeling. Het is feitelijk een ruimtelijke vertaling van de ambities uit de Omgevingsvisie. De agenda geeft houvast en kader voor de ontwikkeling van wijken, gebieden en locaties.

In de uitvoeringsagenda bepalen we welke bijdrage

en vervolgens locatieontwikkeling (operationeel). En

een gebied of wijk levert aan de stadsopgaven. Dit

andersom: de programmering op ontwikkellocaties

geeft input voor te maken keuzes in programmering

dienen collectief voldoende invulling te geven aan de

op ontwikkellocaties. Wat doen we op welke plek?

doelstellingen in wijken en gebieden en vervolgens op

Ook wijst de uitvoeringsagenda prioriteitsgebie-

stadsniveau.

den / brandpunten van ontwikkeling aan waarop de gemeente actief wil inzetten. En de agenda geeft

De stadsopgaven komen voort uit de Omgevings-

houvast om keuzes te maken in de Omgevingspro-

visie en de sectorale beleidskaders die input geven

gramma’s die de gemeente kan opstarten vanuit de

voor ruimtelijke ontwikkeling. De stadsopgaven slaan

Omgevingsvisie. De uitvoeringsagenda zet hiermee

hiermee een brug naar het ruimtelijk domein. Per

een stuur op de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van

wijk of deelgebied bepalen we welke bijdrage wordt

Almelo.

geleverd aan de stadsopgaven. Dit geeft input voor te maken keuzes op locaties binnen de wijk. Met deze

De uitvoeringsagenda is geen statisch product vanuit

aanpak ontstaat congruentie tussen de schaalniveaus

een momentopname. Het beschrijft een methode van

en daarmee een evenwichtige en solide basis voor

werken om vanuit opgaven voor de stad (strategisch)

stadsontwikkeling.

keuzes te maken op wijk- en gebiedsniveau (tactisch)

Almelo ontwikkelt/ 05

1.3

Aanpak opstellen uitvoeringsagenda

De uitvoeringsagenda is opgesteld met behulp van de in paragraaf 1.2 beschreven methode voor stadsontwikkeling. De aanpak is gericht op samenwerking binnen de gemeente. Niet alleen het product (de uitvoeringsagenda) staat centraal, maar ook de methodiek van werken als het gaat om schakelen tussen stadsopgave, wijkaanpak en locatieontwikkeling. Een kernteam van beleidsadviseurs heeft input geleverd op de aanpak en de (deel)uitwerkingen. De uitvoeringsagenda is tot stand gekomen met de volgende aanpak:

1

Interviewronde met beleidsmedewerkers en projectleiders gericht op analyse wat stadsontwikkeling nodig heeft. Thema’s: wonen, stedenbouw, economie, sociaal domein, duurzaamheid, wijkregisseurs, data & informatie, project- en programmamanagement

2

Startbijeenkomst met Directie en B&W

3

Beleidsinventarisatie uitwerken naar identiteit en integrale stadsopgaven

3

Ontwikkelen digitale gebiedsatlas stadsontwikkeling

5

Input voor koers stadsontwikkeling bepalen met de volgende aanpak: a. 4 werksessies gericht op inventariseren ontwikkelingen en projecten en de bijdrage van wijken en gebieden/locaties aan stadsopgaven b. Fietstocht door Almelo met stedenbouwkundige c. Gesprek met Directie en College over stadsontwikkeling d. Verdiepende gesprekken op thema’s e. Bepalen prioritaire projecten en transformatiegebieden f. Bepalen prioritaire wijken voor herstructurering g. Bepalen (potentiële) locatieontwikkelingen per wijk/deelgebied

6

Uitwerken bouwstenen uitvoeringsagenda stadsontwikkeling

7

Verdiepende sessie met college en management

8

Organisatie van de uitvoering en vervolgstappen

9

Afronden uitvoeringsagenda stadsontwikkeling

Almelo ontwikkelt/ 06

2. ATLAS STADSONTWIKKELING VOOR STURINGSINFORMATIE 2.1

Gebiedsgerichte sturingsinformatie is essentieel

Om de beweging te maken van sectoraal toetsen aan beleid naar integraal gebiedsgericht samenwerken is sturingsinformatie essentieel. Aan de voorkant nadenken over doelen, kaders en de ontwikkelstrategie in plaats van achteraf toetsen aan sectoraal beleid vraagt inzicht. Om dit inzicht te creëren is een digitale, interactieve atlas voor stadsontwikkeling ontwikkeld. Hierin komt sectorale informatie gebiedsgericht bij elkaar. De kaart kan schakelen van stad naar wijk naar locatie en geeft in kaartlagen rijke informatie. Bijvoorbeeld over woningvoorraad (woningtypes, bezit woningcorporaties), gronden/percelen (bezit gemeente), bedrijventerreinen, groen-blauwe structuur, bestemmingsplannen, energieprestatie (energielabels), leefbaarheid (leefbaarheidsbarometer), winkelleegstand (Locatus), projecten en marktinitiatieven. Alle infor-

matie is op de kaart gevisualiseerd. De kracht van de

Hiermee ontstaat collectief gebiedsgericht inzicht in

atlas is dat iedereen binnen de gemeente Almelo over

informatie. Dit draagt bij aan goede keuzes en oplos-

dezelfde informatie beschikt voor stadsontwikkeling.

singen voor de ontwikkeling van Almelo.

Almelo ontwikkelt/ 07

2.2 Ontwikkellocaties en woningbouwprogramma in beeld Naast gebiedsgerichte (basis)informatie zijn twee belangrijke ontwikkelgerichte kaartlagen opgenomen in de atlas stadsontwikkeling:

Projecten en potentiële ontwikkellocaties deze kaartlaag presenteert de actuele ruimtelijke ontwikkelingen in Almelo. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen actieve projecten en potentiële ontwikkellocaties. Deze laatste categorie betreft strategische posities van de gemeente en/of leegstaand vastgoed en braakliggende terreinen die mogelijkheid bieden voor ontwikkeling (ook wel ‘potloodplannen’ genoemd). Deze kaartlaag geeft enerzijds inzicht of de gemeente op koers ligt in het invullen van de ambities en doelen in de wijk en in de stad. En anderzijds geeft het inzicht op welke locaties de gemeente kan sturen in programmering. Deze sturing is belangrijk om invulling te geven aan de doelstellingen en prioriteiten op stadsontwikkeling. De lijst van projecten en potentiële ontwikkellocaties is een dynamische lijst. De kaartlaag is een bewerkbare kaartlaag die wordt geactualiseerd door medewerkers van de gemeente die zich bezig houden met stadsontwikkeling.

Almelo ontwikkelt/ 08

Woningbouwprogrammering deze kaartlaag bevat de plancapaciteit voor woningbouw in Almelo (per 1/1/2021). Het presenteert het woningbouwprogramma met onderscheid naar harde plannen (in bestemmingsplan) en zachte plannen (nog niet in bestemmingsplan). Deze kaartlaag geeft inzicht in de woningontwikkeling in relatie tot de woningvraag vanuit de prognoses. Dit geeft houvast voor sturing in de woningbouwprogrammering.

De gebiedsatlas kan in de toekomst worden verrijkt met nieuwe kaartlagen die inzichten geven in de actuele opgave van dat moment. Suggesties voor aanvullende kaartlagen zijn onder andere voorzieningen (zoals ontmoetingsplekken), vervoersbewegingen en onderhoudsplannen openbare ruimte (zoals rioolvervanging).

Almelo ontwikkelt/ 09

3. OPGAVEN VOOR STADSONTWIKKELING Vanuit een brede beleidsinventarisatie - met de Omgevingsvisie voorop - zijn stadsopgaven geïdentificeerd. Deze stadsopgaven beschrijven de uitdaging waar Almelo voor staat en bepalen de focus in stadsontwikkeling. Het is de ruimtelijke doorvertaling van ambi-

7 Samenhangende stadsopgaven Een centrumfunctie voor regio Noordwest Twente Een sterke groenblauwe structuur vanuit de landschappelijke onderlegger Een binnenstad die verbindt en verrast Een gebalanceerde en duurzame woningvoorraad

ties en speerpunten uit de Omgevingsvisie. Ze geven waar mogelijk een verdere invulling met (sub)doelen. De ruimtelijke ontwikkeling

Een goed bereikbare stad met voorrang voor slimme, schone en gezonde mobiliteit

in Almelo moet in belangrijke mate invulling geven aan deze opgaven. In hoofdstuk 4 gaan we nader in op de koers van (stads)

Toekomstbestendige werklocaties voor werkgelegenheid en een goed ondernemersklimaat

ontwikkeling om deze stadsopgaven integraal uit te werken in ontwikkelingen van wijken, gebieden en locaties.

Sociaal-maatschappelijke voorzieningen gericht op ontmoeting, zelfredzaamheid en verbinding

Almelo ontwikkelt/ 10

3.1

Een centrumfunctie voor regio Noordwest Twente

Almelo is de grote broer in een gezellige familie van Twentse dorpen en steden. Het gebied ten noordwesten van Almelo bestaat uit dorpen. De inwoners daarvan komen graag naar Almelo voor de stedelijke voorzieningen, zoals het ziekenhuis, de bioscoop, de winkelvoorzieningen en het theater. Almelo is een voorzieningenstad voor de regio Noordwest Twente en biedt veel Twentse inwoners een baan bij een van de bedrijven. Juist door voor de eigen en regionale schaal te kiezen probeert Almelo koopkracht in de regio te behouden.

Doelen - Een sterke, compacte binnenstad, voorzieningen, werkgelegenheid, voldoende woningen als basis voor een sterke positie in de regio. - Naast het volumineuze winkelaanbod in de regio (o.a. Plein Westermaat) en de ontwikkeling van Hornbach, het goed ingevuld houden van de Lifestyle Boulevard, zonder dat deze concurreert met de binnenstad. - Een hoogwaardig voorzieningenniveau via de 4 wijkwinkelcentra met een zo compleet mogelijk dagelijks aanbod voor inwoners van de gemeente Almelo.

Almelo ontwikkelt/ 11

3.2 Een sterke groenblauwe structuur vanuit de landschappelijke onderlegger Almelo heeft een sterke groenblauwe structuur. De 4 groene longen (noord, oost, zuid, west) zijn de dragers van de stad. De landschappelijke onderlegger van Almelo heeft een gidsende werking voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling. Almelo zet in op het verder ontwikkelen van groen en water gericht op duurzame ontwikkeling en een klimaat robuuste stad. Bovendien heeft Almelo hiermee een uniek profiel in de regio dat kansen biedt voor recreatie en toerisme: Almelo Waterstad. Het gebruik van de groenblauwe structuur draagt bij aan bewegen en gezond stedelijk leven. Almelo streeft naar een vitale en sportieve samenleving waarin sporten en bewegen wordt gestimuleerd en daarmee bijdraagt aan de maatschappelijke participatie en de gezondheid van haar inwoners.

Doelen - De openbare ruimte schoner met meer groen, meer onverhard terrein en meer open water van goede kwaliteit. - De openbare ruimte beter voorbereiden op en bestand tegen wateroverlast en hittestress (klimaat robuuste stad). - Almelose inwoners, bedrijven en instellingen gebruiken relatief minder fossiele en meer duurzame energie en ervaren hiervan ook de voordelen. - Het versterken van groen en water in de stad, stadsranden en ommelanden. - Het groenblauwe karakter van Almelo laten bijdragen aan de economische structuurversterking door in te zetten op Almelo Waterstad. - Inwoners nemen makkelijker duurzame initiatieven. - Meer Almeloërs zijn trots op hun groene en blauwe stad en dragen dit uit.

Almelo ontwikkelt/ 12

3.3 Een binnenstad die verbindt en verrast Om een sterke binnenstad te realiseren zet Almelo in op het compacter maken van het kernwinkelgebied, het vergroten van de aantrekkelijkheid van het centrum, hoogstedelijk wonen en het versterken van het water en groen. In de binnenstad zijn vier kerngebieden die allemaal in ontwikkeling zijn en waar een mix van wonen, werken en voorzieningen wordt gerealiseerd. Het betreft: de compacte kern (het winkelhart), de Kop van Zuid (een bruisend winkel- en uitgaansgebied, de Stadskade (de huiskamer van de stad) en het Gravenkwartier (historisch Almelo). Door de inzet op een compacter centrum ontstaan in de flanken van de binnenstad transformatiemilieus met nieuwe woon- en werklocaties in transformatiegebieden.

Doelen - Bescherming en versterking van de binnenstad, met een compacter kernwinkelgebied en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor winkels en horeca met sfeer en beleving. Dit is de plek voor clustering van niet-dagelijkse boodschappen en mode. - Een gezond ondernemersklimaat in de kern van de detailhandelsstructuur waar marktpartijen kunnen en willen investeren. Met een gezonde krapte in het aanbod van detailhandelspanden gelegen in de kern van onze detailhandelsstructuur. - Een flexibele markthouding in de kern van onze detailhandelsstructuur met het oog op de sterk voortgaande vermenging van functies. Detailhandel, horeca en e-commerce raken sterk met elkaar verweven en leiden tot nieuwe belevingsconcepten.

Almelo ontwikkelt/ 13

3.4 Een gebalanceerde en duurzame woningvoorraad De vergrijzing neemt toe, huishoudens worden kleiner, mensen met een zorgvraag wonen langer thuis en nieuwkomers op de woningmarkt zoeken hun plek. Dit leidt tot een veranderende vraag naar woningen waarop Almelo wil inspelen door te werken aan een flexibele, gebalanceerde en duurzame woningvoorraad. Een gedifferentieerde woningvoorraad in elke wijk brengt mensen met verschillende achtergronden bij elkaar en helpt bij het vergroten van leefbaarheid, sociale cohesie en zelfredzaamheid. Door duurzaam ruimtegebruik, energieneutraal verwarmen, opwek van duurzame energie en klimaatbestendig realiseren we een fijne woonomgeving, voor vandaag en de toekomst. Almelo kiest voor inbreiding boven uitbreiding.

Doelen - De verwachte groei van de gemeente mogelijk maken en alvast voorbereid zijn op de (op termijn) te verwachten krimp. - De woningvoorraad tot 2035 laten groeien met ruim 1.600 woningen met voornamelijk eengezins koopwoningen en appartementen - Onderscheidende nieuwbouw realiseren en een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn voor jongeren en jonge gezinnen. - Inbreiding verkiezen boven uitbreiding - De kernen Aadorp en Bornerbroek de ruimte geven om aan de vraag naar nieuwbouw tegemoet te komen. - De stad meer in evenwicht brengen vanuit vraag en aanbod zowel vanuit huur- en koopwoningen als typologie van woningen. - Het aandeel koop- en huurwoningen meer in evenwicht brengen, en de sociale woningbouw beter over onze (en omliggende) gemeente(n) verdelen. - De woonvoorzieningen voor kwetsbare groepen beter over onze (en omliggende) gemeenten verdelen. - Door herstructurering de diversiteit en kwaliteit van woningen te verhogen in buurten in Almelo waar sprake is van een verhoogd risico op leegstand omdat de woningen niet toekomstbestendig zijn. - Zorgen dat (oudere) inwoners een fijne woonomgeving krijgen/behouden, in nabijheid van anderen (ontmoeten) en met voorzieningen binnen bereik. - Bestaande en nieuwe woningen levensloopgeschikt maken. - Een betaalbare duurzame energievoorziening voor verwarming van woningen en bestaande woningen voor 2050 aardgasvrij maken.

Almelo ontwikkelt/ 14

3.5 Een goed bereikbare stad met slimme, schone en gezonde mobiliteit Almelo wil groeien en ontwikkelen door onder andere realisatie van nieuwe woningen en bedrijven. Bij voorkeur in het bestaand stedelijk gebied. Tegelijkertijd staat de infrastructuur en leefbaarheid onder druk. Almelo kent diverse mobiliteitsvraagstukken. Zo hebben de binnenstad en enkele werkterreinen in het bijzonder een hoge parkeerdruk. Mobiliteit is van groot belang voor het economisch en sociaal functioneren van de Almelose samenleving. Vanwege de kwetsbaarheid van de binnenstad zet Almelo de komende jaren in op een betere bereikbaarheid voor alle modaliteiten voor het functioneren van de binnenstad. Recente trends en een toenemend maatschappelijk bewustzijn vergroten het draagvlak om het anders te gaan doen. De uitdaging is om het mobiliteitsgedrag te beïnvloeden met slimme en duurzame mobiliteitsoplossingen. Innovatieve, zowel sociale (zelforganiserende samenleving), digitale (mobility as a service) als technische (e-bikes, hubs, elektrisch rijden), mobiliteitsoplossingen worden gestimuleerd. De parkeereconomie in Almelo vraagt onderzoek en een aanpak gericht op de toekomst.

Doelen - De regionale wegen, het hoogwaardig openbaar vervoerssysteem en het fietsnetwerk Twente onderhouden en verbeteren met het oog op de dagelijkse verplaatsingen naar de werklocaties. - Voor het woon-werkverkeer de aantrekkelijkheid van het gebruik van de (e-)fiets of collectief vervoer vergroten. - Ten behoeve van het goederenvervoer streven naar een optimale bereikbaarheid over weg en water door goede verbindingen met landelijke transportassen. - Voor de lokale bezoekers prioriteit geven aan goede en veilige fietsbereikbaarheid en (e)fietsvoorzieningen. - Kansen voor duurzame en slimme mobiliteit benutten. - Vanwege schaalvergroting en concentratie van voorzieningen extra aandacht voor de OVbereikbaarheid van bovenlokale voorzieningen.

Almelo ontwikkelt/ 15

3.6 Toekomstbestendige werklocaties voor werkgelegenheid en een goed ondernemersklimaat De bedrijventerreinen in Almelo zijn vitaal en aantrekkelijk voor ondernemers is uit recent onderzoek gebleken. Met name de ligging, bereikbaarheid en voorzieningen worden gewaardeerd. Logistiek, hightech en maakindustrie zijn de belangrijkste sectoren. Sinds 2013 groeit het aantal bedrijven en groeien de bedrijven in omvang. Almelo wil ruimte geven aan deze groei maar verwacht eind 2021 alle beschikbare bedrijvenkavels te hebben aangeboden. Daarom wordt gezocht naar nieuwe ruimte voor bedrijvenontwikkeling en vestiging door onder meer de ontwikkeling van de kanaalsprongzone. Ook voor de transformatie van verouderde binnenstedelijke bedrijventerrein, zoals Achter de Molen en Westerdok, is schuifruimte nodig voor mogelijke uitplaatsing van bedrijven. Nieuwe werklocaties zijn daarom essentieel voor stadsontwikkeling. Ter overweging ligt voor om naast de kanaalsprongzone voor een volgende fase van Businesspark XL nog een werklocatie te ontwikkelen. Het Havenbedrijf Twente heeft als doel gesteld om meerwaarde voor de regio te leveren door het stimuleren van meer vervoer over het water, meer watergebonden bedrijvigheid, circulaire economie en energietransitie, en daarmee het bewerkstelligen van economische verbreding van de havengebieden.

Doelen - Realisatie van passende nieuwe werklocaties. - Inzet op ontwikkeling bedrijventerrein in de Kanaalsprongzone. - Inzet op samenwerking door ondernemers op bedrijventerrein voor behoud toekomstbestendige werklocaties. - Op onder meer het Indiëterrein, het Wendelgoor en de locatie Violierstraat/Bornestraat nieuwe kleinschalige kantoorruimte toevoegen. - Verduurzamen van de werklocaties (mobiliteit, zon op dak, vergroening, etc.). - Geen detailhandel op bedrijventerreinen. Uitsluitend voor ondergeschikte detailhandel op bedrijventerreinen geldt een uitzondering.

Almelo ontwikkelt/ 16

3.7 Sociaal-maatschappelijke voorzieningen gericht op ontmoeting, zelfredzaamheid en verbinding Gezamenlijke meerwaarde creëren in buurten door inzichten, krachten en investeringen te bundelen. Ontmoeting mogelijk maken, een gebalanceerde woningvoorraad, betaalbaarheid, zelfredzaamheid inwoners vergroten. Toevoegen van culturele, welzijns- sport- en maatschappelijke voorzieningen gericht op verbinding en ontmoeting draagt bij aan een leefbare en inclusieve stad. De prioriteit van de gemeente ligt bij het ondersteunen en stimuleren van kwetsbare groepen. Het vergroten van de zelfredzaamheid en het organiserend vermogen van de samenleving zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. Kerngedachte is dat Almelo mensen ondersteunt die dat ook nodig hebben of vanuit hun eigen kracht en in eigen omgeving dergelijke ondersteuning niet georganiseerd krijgen. Culturele instellingen werken in toenemende mate met verdienmodellen waarin naar draagkracht eigen kostendekkende bijdragen worden gevraagd.

Doelen - Het huidige aanbod van zorgvoorzieningen zoveel mogelijk laten aansluiten bij de centrale opgave om werk en zorg te transformeren. - Voorzieningen en openbare ruimte gericht op ontmoeting, welzijn en sport toevoegen in de wijken - Vergroten vertrouwen tussen bewoners, ondernemers, organisaties en overheid

Almelo ontwikkelt/ 17

4. KOERS EN PRIORITEITEN IN STADSONTWIKKELING Almelo blijft zich ontwikkelen. Nieuwe opgaven en programma’s zorgen voor verandering in en rond de stad en transformeren en revitaliseren stadsgebieden en landelijk gebied.

staat op een kantelpunt: de gemeente kent een betere financiële positie, heeft de basis op orde en heeft een sterke positie in de regio. Nu is het tijd om verder te bouwen aan de gemeente. Koersvast en met heldere focus. Op deze prioriteitsgebieden is extra inzet nodig op programmacoördinatie/projectleiding. Het zijn gebieden

Sommige gebieden in Almelo, waar in potentie een hoge

waar de gemeente Almelo kiest voor proactieve en ge-

dynamiek van ruimtelijke ontwikkeling is, vanuit kansen,

regisseerde sturing op transformatie. Uiteraard zijn dit

marktinitiatieven of spanningen, vragen om prioriteit

niet de enige gebieden die zullen veranderen. Er zijn ook

en gebiedsgerichte sturing. Ze vormen de brandpunten

andere projectlocaties waar wordt ontwikkeld. Hier zal

van ontwikkeling in de stad. Het zijn belangrijke gebieden

de gemeente een faciliterende rol aannemen door onder

in de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Uit de

andere het stellen van kaders en randvoorwaarden aan

stadsopgaven en de kansen voor ontwikkeling zijn een

marktinitiatieven.

koers en prioriteiten in stadsontwikkeling te destilleren om deze (beleids-)doelen te behalen. Dit betreft zowel

Opgemerkt moet worden dat ruimtelijke ontwikkeling

prioriteiten in programma’s als prioriteiten in ontwikkel-/

niet automatisch leidt tot het oplossen van maat-

transformatielocaties.

schappelijke vraagstukken. Het is een samenspel van ontwikkelingen, aanpakken en interventies in de stad,

De prioriteiten geven invulling aan een koers voor Al-

zowel opgave- als gebiedsgericht. En dat in samen-

melo op ruimtelijke ontwikkeling. De koers beschrijft een

werking met inwoners, bedrijven, organisaties: samen

volgend hoofdstuk in de ontwikkeling van Almelo. Almelo

stadmaken!

Almelo ontwikkelt/ 18

KOERS VOOR STADSONTWIKKELING Almelo: een trotse stad in balans in het hart van de regio Noordwest Twente Almelo ontwikkelt zich in hoge dynamiek met de landschappelijke structuur en rijke historie als basis. Het is een stad die bouwt aan haar toekomst zodat iedereen er prettig kan leven, werken en verblijven. Met haar stadsontwikkeling zet Almelo in op een toekomstbestendige leefomgeving.

Een belangrijke ambitie voor stadsontwikkeling is het

Een leefomgeving waar mensen elkaar ontmoeten,

Gebiedsontwikkeling

waar kinderen veilig kunnen spelen met elkaar en in

in balans brengen van de stad. Op dit moment is er disbalans als het gaat om leefbaarheid in wijken, woningvoorraad, voorzieningen en bevolkingssamenstelling. De uitdaging is om deze balans te herstellen en de identiteit en kracht van Almelo centraal te stellen in de ontwikkeling. Dit vraagt én inzet op integrale wijkontwikkeling én het vergroten van de aantrekkingskracht en voorzieningenniveau met binnenstedelijke gebiedstransformatie.

De binnenstad is het hart van Almelo. Het gebieds-

de wijk naar school kunnen gaan, waar mensen hun

programma binnenstad continueren en versnellen

hobby kunnen uitoefenen, ouderen en zieken zorg

we. We zetten in op ontwikkeling en transformatie van

kunnen krijgen in hun eigen woonomgeving, en ieder-

de gebieden in de zone rondom de binnenstad en de

een kan genieten en gebruik maken van de groene

spoorzone. Dit betreft de deelgebieden Stationsge-

en waterrijke omgeving. Almelo wil ook weerbaar zijn

bied (westzijde), Achter de Molen en Westerdok.

tegen klimaatverandering, versneld verduurzamen en

De transformatie van deze locaties is een hefboom in

inzetten op slimme, duurzame mobiliteit. Leefomge-

de stadsontwikkeling. Ze verbinden als ‘stepping sto-

vingen die de Almeloërs uitnodigen en ondersteunen

nes’ de binnenstad met de omliggende wijken, zoals

om duurzaam en gezond te leven, samen met elkaar.

Kerkelanden en Nieuwstraatkwartier. Deze gebieds-

Almelo ontwikkelt/ 19

ontwikkelingen zijn hiermee een aanjager voor meer

een integrale aanpak op verschillende thema’s, zoals

balans in een aantal wijken en vergroten de aantrek-

het verbeteren van voorzieningen, groen, mobiliteit,

kelijkheid van de hele stad.

veiligheid en het aanbod van scholen. In sommige

Prioritaire gebiedsontwikkelingen met een actief re-

wijken is meer ingrijpende herstructurering nodig. En

gisserende rol voor de gemeente zijn:

gerichte sturing op woonprogramma op locatieontwikkelingen. Dit kan alleen worden bereikt door inten-

1.

de versterking van de binnenstad

sieve samenwerking met woningcorporaties, organi-

2.

de spoorzone ontwikkeling aan de westzijde

saties, bedrijven en (toekomstige) bewoners in de wijk.

van het spoor met als deelgebieden het

Dit start met een streefbeeld van de wijk, gevolgd

stationsgebied (westzijde) en transformatie

door een programmatische wijkaanpak op meerdere

van de bedrijventerreinen Achter de Molen

thema’s, waaronder herstructurering. Vergelijkbaar

en Westerdok.

met het programma Nieuwstraatkwartier. Prioritaire wijken voor een integrale wijkaanpak zijn: (1) Nieuw-

De verkenning van de uitbreiding van Businesspark XL

straatkwartier (continueren), (2) Kerkelanden en (3)

en een eventueel nieuw bedrijventerrein voor groei in

Ossenkoppelerhoek.

bedrijvigheid en werkgelegenheid én voor schuifruimte voor de transformatie van onder andere Achter de Molen en Westerdok wordt als randvoorwaardelijk gezien voor de ontwikkeling van de stad.

Wijkontwikkeling De integrale aanpak en ontwikkeling in wijken met leefbaarheidsvraagstukken heeft een hoge prioriteit. De uitdaging is maatschappelijke meerwaarde creëren door leefbaarheidsproblematiek op zowel fysiek als sociaaleconomisch gebied gezamenlijk op te pakken. Te werken aan wijken in balans, dat wil zeggen meer vermenging en verbinding van verschillende type bewoners. Dit kan bereikt worden door onder andere meer diversiteit in woningaanbod in de wijken en door wijken aantrekkelijker te maken. Dit vraagt

Almelo ontwikkelt/ 20

Vanuit deze koers zijn prioriteiten op stadsontwikkeling bepaald. De prioritering in stadsontwikkeling geeft goede houvast om omgevingsprogramma’s in te richten. Omgevingsprogramma’s zijn een concrete opgave- of gebiedsgerichte uitwerking van de ambities en doelen uit de omgevingsvisie voor de korte- en middellange termijn. In programma’s formuleert de gemeente maatregelen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. En kan daarbij gebruik maken van beleidsregels en financiële instrumenten. De prioritering in ontwikkeling van deelgebieden geeft goede houvast voor de inzet van project- en programmamanagement vanuit de gemeente.

Opgaven (programma’s) - Herstructurering en verduurzaming van wijken met leefbaarheidsopgaven - Programmeren van woningbouw op ontwikkellocaties - Transformatie van verouderde binnenstedelijke bedrijventerreinen - Uitbreiding en verduurzaming van werklocaties - Versterken van de groenblauwe structuur - Vergroten toegevoegde waarde van voorzieningen en parels voor een (be)leefbare stad - Duurzaamheid in alle haarvaten van de stad.

In de prioritaire ontwikkelgebieden en programmatische wijkaanpakken wordt gewerkt vanuit een gebieds- of wijkvisie en (bijbehorende) ontwikkelstrategie. Een gebiedsvisie leidt tot samenhang en duidelijke keuzes in de toekomstige ruimtelijke inrichting van (deel)gebieden. Het advies is in de gebiedsvisie op te nemen: een analyse van de ruimtelijke structuur, kansen en knelpunten, de ambities en doelen voor de leefomgeving, visiekaart, kaders / randvoorwaarden en gewenste deeluitwerking. De gebiedsvisie legt de basis voor een ontwikkelstrategie waarmee de gemeente proactief kan sturen op gewenste ontwikkelingen. Voor de binnenstad is reeds een gebiedsvisie opgesteld en voor het Nieuwstraatkwartier een uitvoeringsprogramma. Voor Westerdok en Achter de Molen is een gebiedsvisie en ontwikkelstrategie in ontwikkeling. Een gebiedsvisie en ontwikkelstrategie voor de spoorzone, Kerkelanden en Ossenkoppelerhoek dient te worden opgestart.

Gebieds- en wijkontwikkelingen - Binnenstad - Spoorzone - Stationsgebied-westzijde - Achter de Molen - Westerdok - Nieuwstraatkwartier - Ossenkoppelerhoek - Kerkelanden - Businesspark XL 2e fase en/of nieuw bedrijventerrein

Almelo ontwikkelt/ 21

4.1 Herstructurering en verduurzaming van wijken met leefbaarheidsopgaven Een aantal wijken in Almelo heeft te maken met sociaal-maatschappelijke problematiek, kent een eenzijdige woningvoorraad, is versteend en heeft onvoldoende passende voorzieningen. Hierdoor scoren sommige wijken in Almelo laag op de leefbaarheids-barometer.

Specifiek voor de wijk Nieuwstraatkwartier is een gebiedsprogramma opgezet waarin programmatisch wordt gewerkt aan verschillende opgaven en doelen voor deze wijk. Deze programmatische en gefocuste aanpak leidt tot ontwikkeling van de wijk. Ruimtelijke ontwikkeling kan in belangrijke mate bijdragen aan de doelstellingen in de wijk. Dit kan bijvoorbeeld gaan om renovatie, herstructurering en verduurzaming van woningen, transformatie

Daarnaast zijn er uitdagingen om de wijk toe-

van gebieden, een aardgasvrije warmtevoor-

komstbestendig en klimaatrobuust te maken, zoals

ziening, het toevoegen van voorzieningen of het

de warmtetransitie (aardgasvrij maken), mobiliteit

vernieuwen en verbeteren van de openbare

en klimaatadaptatie. De uitdaging is deze samen-

ruimte. De warmtetransitie (aardgasvrij maken

hangende opgaven aan te pakken. Een integrale

van de wijk of delen van de wijk) is een belangrijke

wijkaanpak die stapsgewijs leidt naar een duurza-

aanjager voor integrale wijkontwikkeling. Dit geldt

me, leefbare en veerkrachtige wijk.

ook voor vervanging van riolering en aanpak openbare ruimte. Ook nieuwbouw op en transformatie

Almelo heeft dit onderkend en is daarom gestart

van ontwikkellocaties kunnen aanjager zijn in de

met wijkgericht werken als één van de drie stu-

wijkontwikkeling wanneer gebiedsgericht wordt

ringsprincipes binnen de gemeente: lijn-, pro-

ontwikkeld in plaats van locatiegericht. Bijvoor-

gramma- en wijksturing. Per wijk zijn de opga-

beeld nieuwbouw op braakliggende terreinen of

ven in beeld gebracht en wijkregisseurs vanuit

transformatie van vrijkomend (maatschappelijk)

de gemeente sturen op doelstellingen voor de

vastgoed. Toevoegen van woningen in bepaalde

wijk. Samen met stakeholders in de wijk worden

segmenten leiden tot een evenwichtige en gevari-

samenwerkingen opgezet om te werken aan het

eerde woningvoorraad.

verbeteren van leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en sociale samenhang in de wijk.

Almelo ontwikkelt/ 22

De uitdaging is de integrale wijkaanpak te continue-

spraken met woningcorporaties lenen zich om hier-

ren en in een volgende fase te brengen, waarbij keu-

over samenwerkingsafspraken te maken. Tevens kan

zes worden gemaakt in welke (delen van) wijken een

uitwisseling van bestemmingsplancapaciteit tussen

herstructurering en/of transformatie kan bijdragen

wijken en locaties bijdragen aan planontwikkelingen

aan de opgaven en doelen voor de wijk en daarmee

die bijdragen aan de woondoelstellingen.

voor de hele stad. De gemeente kan dit niet alleen; Samenwerking met partners, waaronder woningcorporaties, is essentieel. En het kan niet in alle wijken tegelijkertijd. De wijken en buurten die vanuit leefbaarheid, sociaal-maatschappelijke opgaven en eenzijdigheid van de woningvoorraad prioriteit krijgen zijn: •

Nieuwstraatkwartier (Wonde e.o., Achterlanden, Witvoet e.o.)

•

Ossenkoppelerhoek (Ossenkoppelerhoek Midden-Zuid)

•

Kerkelanden

De wijken Sluitersveld (Wester Sluitersveldlanden, Rumerslanden) en De Riet (Nieuwland, Arendsboer e.o.) zijn iets minder prioritair, maar wel aandachtswijken. De opgave is om per wijk een visie en ontwikkelstrategie te maken gericht op verbetering en versterking van de wijk. Herstructurering en verduurzaming zijn hiervan onderdeel. Concretisering in een gebiedsgerichte aanpak. De gemeente kan deze visie/ontwikkelstrategie, inclusief gebiedsgerichte herstructurering, samen met de woningcorporaties en andere belanghebbende stakeholders opstellen. De prestatieaf-

Projecten - Opstellen integrale wijkplannen – waaronder herstructureringsplannen - voor de geprioriteerde wijken Nieuwstraatkwartier, Ossenkoppelerhoek en kerkelanden. - Integrale wijkaanpakken in volgende fase brengen: van wijkopgave naar wijkprogramma’s. - Koppelen van opgaven in de wijkuitvoeringsplannen aardgasvrij. - Afspraken over opstellen herstructureringsplannen in prestatieafspraken gemeente – woningcorporaties. - Programmering van nieuwbouw in projecten en potentiële ontwikkellocaties die bijdragen aan een woningvoorraad in balans.

Almelo ontwikkelt/ 23

4.2 Programmeren van woningbouw op ontwikkellocaties De Woonvisie van Almelo geeft een duidelijke koers voor woningbouwprogrammering. De verwachting is dat Almelo in de komende 10 tot 15 jaar groeit, waarna op termijn vanuit demografische ontwikkeling krimp wordt verwacht.

leidend. Het streven is verscheidenheid in woningty-

hier allen een bijdrage in leveren. In Almelo is het

pes en een verdeling van sociale huurwoningen en

voornemen om 1.500 woningen van de bovenregiona-

woonvoorzieningen voor kwetsbare groepen over

le opgave in te vullen. Dit komt bovenop de voorgeno-

de gemeente. Met nieuwe woonvormen daar waar

men 1.400 woningen (tot 2030) uit de Woonvisie.

passend en mogelijk. Met het toevoegen van woningen kan Almelo gericht sturen op nieuwe doelgroepen

In een volgende stap is het van belang om de woning-

waarmee de stad stap voor stap meer in balans komt.

bouwprojecten uit te zetten in de tijd en in samenwerking met woningcorporaties, ontwikkelaars en

In de Almelose wijken zijn diverse binnenstedelijke

grondeigenaren te gaan sturen op de programmering

woningbouwlocaties beschikbaar voor het program-

van de potentiële ontwikkellocaties en herstructure-

De inzet is om krimp te voorkomen. Daarnaast wil

meren van nieuwbouw gericht op de doelstellingen

ring via wijksturing. In de gebiedsatlas is een overzicht

Almelo inzetten op onderscheidende nieuwbouw voor

uit de Woonvisie. Daar waar plannen nog ‘zacht’ zijn

opgenomen van de actuele woningbouwprogram-

jongeren en jonge gezinnen. Nieuwbouw is gericht op

(dus nog geen bestemmingswijziging) kan (eventueel)

mering. Dit is de basis om per wijk concrete keuzes te

doorstroming op de woningmarkt. En inbreiding gaat

nog worden gestuurd. De woningbouwplannen (zowel

maken.

voor uitbreiding. Toevoegen van woningen betekent

harde als zachte plannen) zijn in beeld gebracht,

niet alleen nieuwbouw, maar ook transformatie,

evenals de potentiële ontwikkellocaties voor woning-

herbestemming en herstructurering. Gericht op een

bouw. Almelo gaat proactief sturen op transformatie,

kwaliteitsverbetering van de woningvoorraad.

herstructurering en nieuwbouw van woningen. Dit vraagt een korte lijn tussen woonbeleid en ruimtelijke

Almelo heeft naar huidige prognose circa 1.400 wo-

ontwikkeling als het gaat om woningbouwprogram-

ningen nodig tot 2030 (ca 160 woningen per jaar) en

mering. Het vraagt ook om sturing in prestatieafspra-

voor de periode daarna nog circa 240 tot 2035. Deze

ken tussen gemeente en woningcorporaties vanuit de

woningen kunnen worden geprogrammeerd in de

bijdrage die woningcorporaties gaan geven aan de

wijken op de ontwikkellocaties. In lijn met de aanpak

Woonvisie.

stadsontwikkeling zoals geschetst in hoofdstuk 1 is van belang te bepalen welke bijdrage een wijk levert

In de regio Twente wordt gesproken over een Regio-

aan de stadsopgaven, waaronder ook de opgave voor

nale Woonagenda. Voor Twente verwacht men een

uitbreiding van de woningvoorraad. Een evenwichtige

bovenregionale opgave van 5.000 tot 7.000 woningen

en gevarieerde woningvoorraad in de wijken is daarin

in de komende 10 jaar. De gemeenten in Twente willen

Projecten - IJken woningbouwprogramma met concrete keuzes op ontwikkellocaties - Inzet van potentiële ontwikkellocaties om te sturen in programmering van woningbouw in de stad - Onderscheidende en vernieuwende woonvormen voor specifieke doelgroepen programmeren op ontwikkellocaties

Almelo ontwikkelt/ 24

4.3 Transformatie van verouderde binnenstedelijke bedrijventerreinen In enkele woonwijken van Almelo bevinden zich kleinschalige, verouderde bedrijventerreinen van beperkte kwaliteit. Een aantal van die terreinen zorgt voor sociale problematiek.

Terrein

Wijk

Prioriteit

Westerdok

Binnenstad

Hoog

Achter de Molen

Nieuwstraatkwartier

Hoog

Jacques Perkstraat

De Riet

Laag

Boomshoeksdwarsweg

De Riet

Laag

George Breitnerstraat

Ossenkoppelerhoek

Midden

Ze hebben beperkte toekomstwaarde in hun huidige

Voor Westerdok en Achter de Molen is de visievorming

waardoor het gebied ook fungeert als visitekaartje

functie. Terwijl de terreinen wel een aantrekkelijke

en bepaling van de ontwikkelstrategie gestart.

voor Almelo. Het heeft meerwaarde om juist op deze

ligging hebben in woonwijken op schakelverbindingen

Een eventuele transformatie van de George Breitner-

locatie stedenbouwkundige kwaliteit toe te voegen.

naar het stadscentrum. Ze lenen zich voor verkleu-

straat kan worden gekoppeld aan het opstellen van

Ruimtelijke kwaliteiten worden gevonden in de molen

ring naar woningen, woon-werk proposities, nieuwe

een streefbeeld voor de wijk Ossenkoppelerhoek.

en de Aa. Aan de andere zijde van de Aa wordt een

werkfuncties en voorzieningen, waarbij het programma een verrijking kan zijn voor de wijk en daarmee kan

Achter de Molen

bijdragen aan meer balans in de woningsamenstelling

Het Nieuwstraatkwartier is in omvang de kleinste wijk

van de wijk. Maar ook voor nieuw ondernemerschap

van Almelo. De wijk kenmerkt zich door veel kleine

en een nieuwe dynamiek. Dit kan een positief effect

straatjes met veelal vooroorlogse woningen, dichtbij

hebben op de hele wijk. Ook kan de transformatie een

de binnenstad en het NS-station. Aan de Nieuwstraat

aanjager zijn voor herstructurering en verduurzaming

staat ook de prachtige historische molen “De Hoop”.

van de omliggende buurten.

Sociaal gezien is het Nieuwstraatkwartier een wijk met veel aandachtspunten. Eén van de locaties die

Transformatie van deze terreinen geeft invulling aan

met transformatie kan bijdragen aan een impuls voor

het uitgangspunt in de Omgevingsvisie dat inbreiding

de wijk is het kleinschalige bedrijventerrein Achter

voor uitbreiding gaat. De terreinen vragen om een

de Molen. Het gebied heeft een troosteloze aanblik

ontwikkelvisie en -strategie: vanuit een heldere visie

en mist een duidelijke toekomstvisie voor het gebied.

met stedenbouwkundige kaders organisch ontwikke-

Herontwikkeling van het gebied Achter de Molen biedt

len. In het overzicht zijn de terreinen genoemd waarop

kansen voor het gebied zelf, voor de wijk Nieuwstraat-

een transformatie kan worden ingezet.

kwartier en voor de stad. Het gebied ligt langs het spoor nabij het station en is zichtbaar vanuit de trein,

nieuwe Turkse moskee ontwikkeld. Ook kan herontwikkeling bijdragen aan de ontwikkeling van de wijk, bijvoorbeeld door functies toe te voegen of te wijzigen.

Projecten - Gebiedsvisie en ontwikkelstrategie (organische) transformatie binnenstedelijk bedrijventerrein Achter de Molen - Verkenning verplaatsing bedrijven, inclusief potentiële uitplaatslocaties (in samenhang met Westerdok) - Bouw nieuwe Moskee aan Bellavistastraat

Almelo ontwikkelt/ 25

Westerdok Het binnenstedelijke bedrijventerrein Westerdok is kansrijk voor geleidelijke transformatie. Het heeft een unieke ligging aan het water dicht op de binnenstad. Het water van het Overijssels kanaal, van de jachthaven en het kanaal Almelo-Nordhorn. Het Westerdok is, vanaf het water, de poort van de binnenstad. Gezien de unieke positie in de stad, de omgevingskwaliteit en de ontsluitingsmogelijkheden, is dit een kansrijke plek voor een hoogwaardig stedelijk programma. Hier kan een uniek woonmilieu worden gecreëerd. Evenals de binnenstad is ook Westerdok opgenomen als sleutelproject in de Regionale Woonagenda Twente.

Projecten - Gebiedsvisie en ontwikkelstrategie organische transformatie naar duurzaam woon-werkgebied - Nieuwbouw brandweerkazerne - Verkenning verplaatsing bedrijven, inclusief potentiële uitplaatslocaties (in samenhang met Achter de Molen)

Almelo ontwikkelt/ 26

Projecten 4.4 Uitbreiding en verduurzaming werklocaties Almelo heeft 11 bedrijventerreinen. Een aantal oudere terreinen, met een volledige bezetting. En een aantal die nog in ontwikkeling zijn. Almelo kan in 2021 nauwelijks voldoen aan de vraag naar bedrijfsgrond.

bedrijveninvesteringszones (BIZ). Met een BIZ

voren dat er onvoldoende aanbod is om in

kunnen opgaven op het gebied van energie,

de ruimtevraag op lange termijn te voorzien.

duurzaamheid, digitalisering en vitaliteit sneller

Almelo heeft regionaal de beste propositie

en efficiënter opgepakt worden.

voor het huisvesten van grootschalige logistiek

Om verouderde, kleinschalige binnenstedelijke

en industrie. Voor eventuele uitbreiding van het

bedrijventerreinen te kunnen transformeren

XL businesspark lijkt de zuidwestelijke hoek van

én Almelo economisch verder te ontwikkelen

de A35 en het Twentekanaal markttechnisch

zijn in de (nabije) toekomst nieuwe werklocaties

de meest geschikte locatie voor invullen van de

nodig. Dit vraagt een zorgvuldige verkenning.

toekomstige vraag. Dit vraagt verdere studie en uitwerking. Ook vraagt het een bestuurlijke

De voorraad in het 1e kwartaal in 2021 van circa 13 hectare is volledig in een reserverings-

Tussen de A35 en een zijtak van het Twente-

en politieke afweging of Almelo verder wil in-

overeenkomsten vastgelegd. Als strategische

kanaal ligt het XL Businesspark Twente. Het

zetten in op grootschalige logistieke bedrijven.

voorraad beschikt Almelo nog over 10 hectare

bedrijvenpark is een hoogwaardige vestigings-

Ook in het licht van de verdere programmering

die uitgeefbaar wordt nadat de eerstgenoem-

plaats, met uiterst moderne voorzieningen in

van bedrijfskavels.

de 13 hectare voor 75% daadwerkelijk is ver-

een landelijke omgeving. Het bedrijvenpark in

kocht. Dat is naar verwachting medio 2021 het

Twente is dé plek voor nationale én interna-

Volgens de kantorenvisie heeft Almelo heeft

geval. Mogelijk zijn er op bestaande bedrijven-

tionale bedrijven in de industrie, distributie,

een gezonde kantorenmarkt. Het speelt een

terreinen met wat ingrepen nog mogelijkheden

logistiek en transport. De kaveluitgifte gaat

bescheiden rol op bedrijventerreinen, waar

voor verdichting. Dit zal echter beperkt zijn.

snel. Aansprekende bedrijven hebben zich op

voor de interne markt een beperkte expansie

XL Businesspark gevestigd en één interna-

mogelijk is op het Indië terrein, Wendelgoor en

Om de economische functie van de werkloca-

tionale ontwikkelaar/belegger van logistiek

Violier/Bornsestraat.

ties op peil te houden voert Almelo revitalise-

vastgoed heeft ook al aanzienlijk in het park

ring uit op plekken waar dat zin vol is. Tevens

geïnvesteerd. Op basis van de recente provin-

Volgens de detailhandelsstructuurvisie is

is het een uitdaging om de bedrijventerreinen

ciale behoefteraming bedrijventerreinen gaan

detailhandel op bedrijventerreinen verboden.

te verduurzamen en te vergroenen. De par-

provincie en de Twentse gemeenten ervan uit

Wanneer terreinen onvoldoende toekomst-

keerdruk op een groot aantal terreinen is hoog.

dat het XL Businesspark uiterlijk in 2030 volle-

potentie hebben, zoals enkele kleinschalige

Dit vraagt om toekomstbestendige mobili-

dig is uitgegeven.

binnenstedelijke terreinen, dan is transformatie naar andere functies, zoals wonen, aan de

teitsoplossingen. Daarnaast wordt ingezet op het verbeteren en professionaliseren van de

STEC heeft een studie uitgevoerd naar de

samenwerking op de bedrijventerreinen bij-

toekomstige behoefte aan grootschalige ka-

voorbeeld door het oprichten van zogenaamde

vels in Twente vanaf 2028. Hieruit komt naar

orde.

- Verkenning naar nieuwe locaties voor uitgifte bedrijfskavels met passende proposities op basis van de marktvraag - Haalbaarheids- en wenselijkheidsonderzoek ontwikkeling uitbreiding van het regionale XL Businesspark in zuidwestelijke hoek van de A35 en Twentekanaal - Uitgifte van 10 ha. gronden op bedrijvenpark Twente-Noord - Afronden van proces de revitalisering van de terreinen - Aanpak verduurzamen en vergroenen van de terreinen - Haalbaarheidsonderzoek warmtenet bedrijventerrein Bornsestraat (restwarmte Urenco) - Duurzame mobiliteitsoplossingen voor de terreinen met prioriteit voor Twentepoort

Almelo ontwikkelt/ 27

4.5 Versterken van de groenblauwe structuur De landschappelijke onderlegger van Almelo is de basis voor stadsontwikkeling. De ruimtelijke structuur van Almelo heeft zich gevormd in de loop der tijd en de kwaliteiten van Almelo zijn ook het fundament voor ruimtelijke ontwikkeling.

De uitdaging is deze groenblauwe gebiedskwaliteiten

is dat Almelo nog verder vergroeid raakt met het rijke

verder te versterken en ook als vertrekpunt te om-

landschap. De basis hiervan is dat een gezonde, duur-

armen voor stadsontwikkeling. Ontwikkelen vanuit

zame stad samengaat met een vitaal buitengebied.

de kracht van het water en het groen. Bij stedelijke

Het programma van het buitengebied zal ook moeten

ontwikkelingen zal nieuw groen en water als maatwerk

kunnen meebewegen met de behoeften van de tijd.

worden vormgegeven binnen een groenwater-inclusief

Transities van agrarische gebruik, (stads)landbouw,

ontwerp, aansluitend bij de natuurlijke omstandighe-

natuur, cultuur, recreatie etc. moeten mogelijk worden

den. Dit draagt ook bij aan de verduurzaming en het

gemaakt. Hierbij wil de gemeente een richtinggevende

Dit blauwgroen netwerk is in de Omgevingsvisie om-

klimaatadaptief maken van de stad. En aan gezond

rol vervullen.

schreven. Het rijke waternetwerk ‘naar, om, door en in’

stedelijk leven. Bodem, groen en water zijn waardevol

de stad, de jachthaven, de Aa en de Weezebeek dwars

voor gebruik en beleving, maar vooral ook voor biodi-

door de stad, de stadskades, de vier groene longen, de

versiteit, gezondheid en klimaatadaptatie.

grafelijke landgoederen met zijn boerderijen, landgoed de Bellinckhof, het Gravenbos, het Nijreesbos en het

De stad ontwikkelt daarvoor een ruimtelijk raamwerk

stedelijk groen met bomen, plantsoenen en parken. Dit

waarin groene, recreatieve en ecologische kwaliteiten

zijn allemaal elementen die het Almelose groenblauwe

van de stad en het buitengebied zijn geborgd. Be-

netwerk vormen.

staand groen en water worden beschermd, de samenhang wordt vergroot en waar mogelijk komt nieuw

Almelo is de Waterstad van Twente. Water zit in het

groen en water tot stand.

DNA van Almelo. De stad is ontstaan op de kruising van waterwegen. Water geeft de stad karakter en zorgt er-

Daarnaast is het de uitdaging om soepele stad-land

voor dat mensen graag in de stad vertoeven. Niet voor

overgangen en verbindingen te creëren waarbij bui-

niets is het water weer in de (binnen)stad gebracht.

tengebied en stad verbonden raken. Stadsranden zijn

Meer functies en gebruik zijn nodig om het water echt

van grote waarde in het licht van het groene kapitaal.

tot leven te wekken. Het water is aanwezig maar het

Het zijn entrees van de stad, recreatieve uitloopge-

programma kan sterker. Functies op en aan het water

bieden voor de wijken en ze leggen de relatie met het

zorgen voor een plezierige stad, waar mensen graag

buitengebied. Water houdt zich niet aan grenzen van

wonen en werken, direct aan het water en daar wat

stad en land. Door beeksystemen weer zichtbaar te

verder vandaan. Redenen om water een (nog) promi-

maken en recreatief te ontsluiten ontstaan interessan-

nentere rol te geven in Almelo, en daarin te investeren.

te verbindingen tussen stad en platteland. De ambitie

Almelo ontwikkelt/ 28

In de Noordflank van Almelo komen een aantal (potentiële) ontwikkelingen bij elkaar. De ontwikkelingen/ontwikkelkansen zijn onder andere: het gebruik en de toegankelijkheid van de noordelijke groene long inclusief (recreatieve) fietsverbindingen naar Vriezenveen, de verkenning van woningbouw in de Noordflank om de regionale opgave in te vullen met oa het plan naast Het Meulenbelt (ca 135 woningen), nieuwbouw van het Asielzoekerscentrum, herbestemming van de leegkomende panden huize Alexandra en naastgelegen basisschool de Zegge, de locatieverkenning van een scholencombinatie, de realisatie van zonnevelden, de wens voor een begraafplaats van de Armeense kerk en de uitbreiding van een aantal bedrijven op het bedrijventerrein tegen de groene long. Verder naar het noorden, het inpassen van windturbines samen met de buurgemeenten, evenals het inplaatsen van nieuwe akkerbouwbedrijven.

Projecten - Versterken en uitbouwen gebruik en identiteit van de noordelijke groene long in relatie tot een diversiteit aan ruimtelijke ontwikkelingen en vrijvallende locaties - De uitvoeringsagenda Almelo Waterstad verder brengen, waaronder fysieke projecten zoals het verkennen van het bevaarbaar maken van kanaal Almelo – Nordhorn en Lateraalkanaal, de eerste fase tot aan Noord-Oost - Een vergroeningsplan voor het centrum - Het verder versterken van de kwaliteiten van de Aa als groen waterlint en als recreatieve route - Visie op (beleving en gebruik van zone langs) de Weezebeekzone; groenblauwe structuur tussen de westelijke en zuidelijke groene long - Opzetten programma vitaal/toekomstbestendig buitengebied , waar water, groen, duurzaamheid, recreatieve voorzieningen en stadsranden nader in worden uitgewerkt - Inzetten op goede waterkwaliteit

Almelo ontwikkelt/ 29

4.6 Vergroten toegevoegde waarde van voorzieningen en parels voor een (be)leefbare stad De aantrekkelijkheid van Almelo als stad om te leven wordt mede bepaald door de voorzieningen. Anders gezegd, om mensen te binden is een sterk voorzieningenpakket onontbeerlijk. De binnenstad van Almelo en de spoorzone zijn daarin heel belangrijk.

Essentieel is voorzieningen toe te voegen die zich voegen in de identiteit en kracht van Almelo (en hier dus niet vervreemd van raken). Dit vraagt nadere analyse en afweging. Eventuele nieuwe voorzieningen moeten zich voegen in het totaalconcept. Naast voorzieningen is het waardevol om parels in de stad, bijvoorbeeld cultureel erfgoed, nog verder in de ‘spotlights’

Maar ook de groenblauwe structuur is een voorziening op

te zetten. Dit zijn vaak gebouwen of plekken waar mensen

zich. Er zijn diverse sociaal-maatschappelijke voorzieningen

trots op zijn en graag naar toe gaan. Deze parels kleuren de

gericht op het vergroten van de aantrekkelijkheid en ver-

stad. Niet alleen in marketing, maar ook in beleving. Soms

sterking van de wijk. En een analyse is relevant of zorgvoor-

zijn er ook verstopte parels die het verdienen om meer zicht-

zieningen nog voldoende aansluiten op de veranderende

baar te worden. Tegelijkertijd blijven parels alleen in stand