20250410 Samen Twente - Aanbiedingsbrief ontwerp programmabegroting 2026
Tekst van het document
Inventarisatie van documenten: per afdeling en team inventariseren welke stukken gepubliceerd moeten worden.
•
Werkproces inregelen: om te zorgen dat publicaties actueel blijven, moet dit als permanent proces in de organisatie geborgd worden. Er moet dus een proces worden ingeregeld om (per team) de openbaren stukken bij te houden en mogelijk te automatiseren.
Passieve openbaarmaking Onder passieve openbaarmaking verstaan we het openbaar maken van informatie naar aanleiding van een Woo-verzoek. •
Afhandeling Woo-verzoeken: mogelijk zoek & vind-tool inregelen op het zaaksysteem.
•
Mogelijk nieuwe aanbesteding anonimiserings-software vereist.
Herinrichting digitale informatiehuishouding (duurzaam toegankelijk) Het herinrichten van de informatiehuishouding heeft tot doel ook de digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken om – ook op termijn – aan de openbaarheidseisen te kunnen voldoen.
46
•
De laatste punten uit de Woo-nulmeting realiseren.
•
Implementeren van beleidsstukken opgesteld in vervolg op de Woo-nulmeting.
Terug naar inhoudsopgave
9.5 Verbonden partijen Deze paragraaf geeft inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarmee wij een bestuurlijke en financiële band hebben. Deze band is er door participatie in een vennootschap of deelneming in een stichting. Met een bestuurlijk belang wordt bedoeld een zetel in het bestuur van een deelneming of stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat wij middelen ter beschikking hebben gesteld en die zullen verliezen bij faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op ons kunnen worden verhaald. Van een financieel belang is ook sprake als wij bij liquidatie van een derde rechtspersoon middelen uitgekeerd kunnen krijgen. GGD GHOR Nederland statutair gevestigd te Utrecht 1.
Informatie
Doelstelling en openbaar
GGD GHOR Nederland is de koepelorganisatie van de GGD'en en de
belang
GHOR-bureaus. Vanuit GGD GHOR Nederland wordt, voor en in samenspraak met de GGD’en, de lobby en belangenbehartiging voor de GGD’en gedaan richting politiek en stakeholders. Daarnaast voert GGD GHOR Nederland projecten uit, die vanuit efficiency oogpunt centraal moeten worden uitgevoerd en die randvoorwaarden en producten opleveren waarmee de GGD’en hun werkzaamheden kunnen verrichten. In het BBV is opgenomen dat per verantwoorde verbonden partij de omvang van het eigen en vreemd vermogen aan het begin en aan het eind van het begrotingsjaar wordt verantwoord. In de begroting van deze verbonden partij zijn deze gegevens niet opgenomen.
2.
Bestuurlijk belang
Het hoogste orgaan van GGD GHOR Nederland is de Raad van DPG'en. Hierin worden de 25 GGD’en en GHOR-bureaus vertegenwoordigd door hun Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden van het algemeen bestuur.
3.
Financieel belang
Jaarlijks wordt een contributie betaald aan GGD GHOR Nederland gebaseerd op een bijdrage per inwoner. Er is geen prognose bekend over het eigen vermogen aan het begin en einde van boekjaar 2026.
4.
Risico’s
Een beperkte mate van beïnvloedbaarheid in de bedrijfsvoering is mogelijk via de afvaardiging van de Directeur Publieke Gezondheid in zowel de vergadering van DPG-en als het presidium. De financiële bijdrage is jaarlijks geraamd, waardoor het financiële risico ook laag is. Aangezien zowel het bestuurlijke risico als het financiële risico laag is, is de totale risico score ook laag.
47
Terug naar inhoudsopgave
9.6 Financiering De uitvoering van programma’s wordt mede ondersteund door de financieringsfunctie. Deze functie voorziet in de financieringsbehoefte bij de uitvoering van beleidstaken, door het zo nodig aantrekken van externe financieringsmiddelen, dan wel het beheren en uitzetten van gelden die daarvoor niet direct nodig zijn. Het beleid omtrent de treasuryfunctie is vastgelegd in het door het algemeen bestuur vastgestelde treasurystatuut. Inzicht in rentelasten, renteresultaat en toerekening van rente Onderstaande tabel geeft voor het begrotingsjaar 2026 inzicht in de rentelasten, rentebaten en de toerekening van de omslagrente. Schema rentetoerekening 2026 (bedragen in € 1.000)
Bedrag
a.
Externe rentelast langlopende lening
33
b.
Externe rente baten MKB-fonds geldleningen
-
Saldo rentelasten en rentebaten (a-b)
33
Aan taakvelden toe te rekenen rente:
33
c1.
Rente over eigen vermogen
-
c2.
Rente over voorzieningen
d.
Aan taakvelden toe te rekenen rente (renteomslag %)
1,0%
Toe te rekenen rente aan taakvelden (in €)
33
e. Totaal verwacht renteresultaat op taakveld treasury Tabel 5 Renteschema
-
-
Berekening voor-gecalculeerde omslagpercentage 2026 (bedragen in € 1.000)
Bedrag
Boekwaarde materiële vaste activa begin 2025
2.965
Verwachte vervangingsinvesteringen 2025
661
Verwachte afschrijvingen 2025
525
Verwachte boekwaarde materiële vaste activa begin 2026 (A)
3.101
Toe te rekenen rente (B)
33
Voor gecalculeerde omslagpercentage 2026 (B/A) Tabel 6 Rente omslagpercentage
1,0%
De uitvoering van het financieringsbeleid vindt plaats binnen de kaders zoals gesteld in de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO). Om vooral de financieringsrisico’s te beperken is in de Wet FIDO een tweetal instrumenten opgenomen, te weten de rente risiconorm en de kasgeldlimiet. Door de bepalingen van de Wet FIDO worden gemeenschappelijke regelingen verplicht alle geldelijke overschotten bij het Ministerie van Financiën te beleggen (schatkistbankieren). Renterisiconorm De rente risiconorm bepaalt dat jaarlijks maximaal 20% van het begrotingstotaal onderhevig mag zijn aan renteherziening en herfinanciering. Hiermee is een maximumgrens gesteld aan het renterisico op de langlopende lening portefeuille. Van renteherziening is sprake als in de leningsovereenkomst is bepaald dat de rente gedurende de looptijd in een bepaald jaar zal worden aangepast. Herfinanciering is het aangaan van een nieuwe lening om de oude af te lossen. De rente risiconorm beperkt dus de aflossingen op de bestaande leningenportefeuille. In onderstaande tabel is de renterisiconorm uiteengezet. Omdat wij één langlopende geldlening hebben is het risico op renteaanpassing nihil.
48
Terug naar inhoudsopgave
Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Begrotingstotaal (excl. mutaties reserves)
66.035
62.238
64.403
66.655
2
Rente risiconorm (20% van 1)
13.207
12.448
12.881
13.331
3
Renteherziening
-
-
-
-
4
Aflossing
197
208
218
-
5
Rente risico (3+4)
197
208
218
-
6
Ruimte onder renterisiconorm (2-5)
13.010
12.240
12.662
13.331
Nr.
Omschrijving (bedragen in € 1.000)
1
Tabel 7 Renterisiconorm Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is in de wet FIDO opgenomen om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken. De kasgeldlimiet bepaalt dat gemeenschappelijke regelingen hun financieringsbehoefte voor slechts een beperkt bedrag met kortlopend vreemd vermogen mogen financieren. De norm is in de wet gesteld op 8,2% van het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). Het percentage wordt berekend als een kwartaalgemiddelde. Begroting
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
2029
Begrotingstotaal (excl. mutaties reserves)
66.035
62.238
64.403
66.655
Vastgesteld percentage
8,2%
8,2%
8,2%
8,2%
Kasgeldlimiet (1x2)
5.415
5.104
5.281
5.466
Nr.
Omschrijving (bedragen in € 1.000)
1 2 3
Schatkistbankieren Uit oogpunt van doelmatigheid is in de Wet FIDO een drempelbedrag opgenomen. Hiermee kan een bepaald bedrag buiten de schatkist worden gehouden. Dit drempelbedrag is bepaald op 2,0% van het begrotingstotaal voor wijziging. Voor SamenTwente komt dit in 2026 neer op € 1,32 miljoen. Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte Door het beperkte aantal en omvang van de investeringen ontstaan bij onze organisatie slechts geringe schommelingen in de financieringsbehoefte. De exploitatie uitgaven zijn min of meer gelijkmatig verdeeld over het jaar. Dit geldt voor een normale going-concern situatie. Voor de baten wordt de liquiditeitspositie met name bepaald door de gemeentelijke bijdragen. Deze wordt per kwartaal vooraf in rekening gebracht. Vervangingsinvesteringen worden in beginsel gedekt vanuit de vrijvallende afschrijvingslasten. Deze investeringen financieren wij vanuit de overtollige liquide middelen. Hiervoor worden in beginsel geen leningen aangetrokken. We hanteren het principe van totaalfinanciering. De organisatie wordt bij financieringsbehoefte beschouwd als één geheel. Hiermee worden de rentekosten geminimaliseerd en de risico’s hiervan beperkt. Indien het toch noodzakelijk is om extern financiering aan te trekken, is het uitgangspunt hierbij dat de reguliere exploitatie uitgaven gedekt horen te worden uit de lopende banksaldi.
Voor lopende terugkerende uitgaven zoals lonen en onderhoudskosten wordt dus niet geleend. Leningen zullen aangetrokken worden voor de financiering van de investeringen (die geactiveerd worden). Hieruit vloeit dan ook voort dat de omvang van de leningenportefeuille in basis niet groter zal zijn dan de totale omvang van de materiële vaste activa op de balans (de gouden regel). Nieuwe leningen worden afgestemd op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning.
49
Terug naar inhoudsopgave
Financiële begroting
50
Terug naar inhoudsopgave
10. Overzicht van baten en lasten 2026 Overzicht van baten en lasten Realisatie Begroting na wijziging 2024 2025 Lasten Saldo Baten Lasten Saldo
Bedragen X € 1.000 Baten Programma`s excl. overhead GGD Twente OZJT Veilig Thuis Twente Bestuur & Ondersteuning Veranderopdracht Coalition of the willing (CoW) Subtotaal programma's excl. overhead GGD Twente OZJT Veilig Thuis Twente Bestuur en Ondersteuning Veranderopdracht Coalition of the Willing Overhead totaal Subtotaal programma's incl. overhead
Begroting 2026 Lasten
Baten
Saldo
12.005 591 3.357 216 43 8.974 25.186 2.262 72 1 1.088 22 3.444 28.631
31.182 3.147 6.260 941 211 6.997 48.737 5.362 703 887 10.951 87 1.549 19.539 68.277
19.1772.5552.9037251681.977 23.5513.1006318869.864651.54916.09539.646-
8.474 535 3.211 244 9.524 21.988 871 1.012 1.884 23.872
29.740 2.975 5.966 601 8.031 47.312 4.376 509 752 12.174 1.493 19.304 66.616
21.2662.4402.7553561.493 25.3233.50550975211.1621.49317.42142.744-
7.787 169 3.278 249 8.853 20.336 451 950 1.401 21.737
29.310 2.695 6.842 420 7.360 46.627 3.919 486 887 12.622 1.493 19.408 66.035
21.5232.5263.5641711.493 26.2913.46848688711.6731.49318.00744.298-
924
52
873
0
-
0
0
0-
0 -
GGD Twente OZJT
22.809 2.791
-
22.809 2.791
24.208 2.949
-
24.208 2.949
25.045 3.012
-
25.045 3.012
Veilig Thuis Twente Bestuur en Ondersteuning
3.856 10.332
-
3.856 10.332
3.506 11.474
-
3.506 11.474
4.451 11.385
-
4.451 11.385
00
-
00
0
-
0
0
-
0
Gemeentelijke bijdrage totaal Subtotaal algemene dekkingsmiddelen
39.788 40.712
52
39.788 40.660
42.137 42.137
-
42.137 42.137
43.892 43.892
0-
43.892 43.892
Saldo van baten en lasten
69.343
68.328
1.014
66.009
66.616
607-
65.630
66.035
405-
GGD Twente
444
344
100
562
-
562
-
53
53-
OZJT
223
-
223
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Bestuur & Ondersteuning
259
-
259
45
-
45
458
-
458
Veranderopdracht
229
-
229
-
-
-
-
-
180 1.336 70.679
608 953 69.281
428384 1.398
66.616
607 -
458 66.088
53 66.088
405 -
Treasury Gemeentelijke bijdrage:
Veranderopdracht Coalition of the Willing
Mutaties reserves
Veilig Thuis Twente
Coalition of the willing Subtotaal mutaties reserves Resultaat
51
Terug naar inhoudsopgave
607 66.616
10.1 Meerjarenraming Overzicht van baten en lasten Begroting Bedragen in € 1.000
Meerjarenraming
Meerjarenraming
Meerjarenraming
Baten
2026 Lasten
Saldo
Baten
2027 Lasten
Saldo
Baten
2028 Lasten
Saldo
Baten
2029 Lasten
Saldo
GGD Twente
7.787
29.310
21.523-
7.987
30.319
22.332-
8.174
31.424
23.250-
8.369
32.627
24.258-
OZJT
169
2.695
2.526-
169
2.804
2.635-
169
2.906
2.737-
169
3.012
2.843-
Veilig Thuis Twente
3.278
6.842
3.564-
3.439
7.129
3.691-
3.587
7.395
3.808-
3.741
7.672
3.931-
Bestuur en ondersteuning
249
420
171-
261
581
319-
273
601
329-
284
623
338-
Programma`s
Coalition of the willing (CoW)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Subtotaal programma's
8.853
7.360
1.493
2.796
2.372
424
2.786
2.362
424
2.776
2.352
424
Overhead
20.336
46.627
26.291-
14.653
43.206
28.553-
14.989
44.688
29.700-
15.338
46.285
30.946-
Subtotaal programma's incl. overhead
1.401
19.408
18.007-
1.451
19.032
17.581-
1.498
19.715
18.217-
1.547
20.424
18.877-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
43.892 43.892 65.630
66.035
43.892 43.892 405-
46.142 46.142 62.246
62.238
46.142 46.142 8
47.924 47.924 64.411
64.403
47.924 47.924 8
49.778 49.778 66.663
66.708
49.778 49.778 45-
Mutaties
458
53
405
45
53
8-
45
53
8-
45
-
45
Resultaat
66.088
66.088
-
62.291
62.291
-
64.456
64.456
-
66.708
66.708
-
Algemene dekkingsmiddelen Treasury Gemeentelijke bijdrage Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Saldo baten en lasten Mutaties reserves
52
Terug naar inhoudsopgave
11. Toelichting op het overzicht van baten en lasten 11.1 Uitgangspunten van de financiële begroting De begrotingskaders zijn in 2020 door de gemeenten via het portefeuilleberaad Middelen (wethouders financiën) herijkt. SamenTwente voert deze uitgangspunten jaarlijks door in de begroting. De (geactualiseerde) begroting van het lopende begrotingsjaar vormt in eerste aanleg het financiële kader voor de begroting van het komende begrotingsjaar. De financiële kaders van de begroting worden jaarlijks uiteengezet in onze Ontwikkelingenbrief. Deze brief vormt de opmaat van de begroting. Loon- en prijscompensatie 2026 Grondslag voor de loonsom Dit betreft max-1 van de functieschaal. Voor beschikbare vacatures wordt de max-2 regel als grondslag genomen. Looncompensatie De cao 2024 (15 maanden, t/m maart 2025) is verwerkt in de loonindex voor de begroting 2025. Er is nog geen principeakkoord voor de rest van 2025 en 2026. Volgens de uitgangspunten van de Twentse gemeenten wordt de actuele salarisstaat inclusief sociale lasten per 31-12-2024 als uitgangspunten gehanteerd. Deze salarisstaat wordt verhoogd met 4,7% voor 2025 (gebaseerd op de concept Macro Economische Verkenning van 2025). Voor het jaar 2026 gaan we uit van een verdere stijging van 2,1% (ook op basis van de Macro Economische Verkenning 2025).
Dit leidt tot een totale stijging van 6,8%, maar omdat we in de begroting van 2024 hebben gerekend met een stijging van 5,3%, hebben wij in de ontwikkelingenbrief 2026 uiteengezet dat per saldo de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage voor de loonkosten werd verwacht op 1,5%. De werkelijke stijging in de begroting van 2026 komt 0,22% hoger uit. Het verschil wordt verklaard door de ontwikkeling in de werkgeverslasten. De looncompensatie blijft een inschatting omdat het onbekend is hoe de cao 2025-2026 eruit ziet. De afgesproken beleidslijn met het algemeen bestuur in deze is dat een verschil op de loonsom (overschot of tekort) separaat met de gemeenten wordt vereffend via de tussentijdse rapportage (Berap) of via de jaarstukken. Zodra de werkelijke effecten bekend zijn, zullen we deze opnemen in onze tussentijdse rapportages. Prijscompensatie Voor de prijscompensatie wordt uitgegaan van de IMOC (netto materiële overheidsconsumpties) met correcties van de indices over de jaren t-3, t-2 en t-1. Voor 2023 bedroeg de index 5,8%. Voor 2023 werd uitgegaan van 4,8% en derhalve een bijstelling van 1,0%. Voor 2024 bedroeg de index 4,5%. Er werd uitgegaan van 3,5% en derhalve wederom een bijstelling van 1,0%. Voor 2025 bedroeg de index 2,7%, maar er werd uit gegaan van 2,0%. Dit levert een bijstelling op van 0,7%.
Dit betekent een correctie van de indices van 2,7% over de periode 2023 t/m 2025. Voor 2026 wordt uitgegaan van 2,2%. Totaal levert dit een prijsindex percentage op van 4,9%. Het prijsgevoelige deel van de begroting van SamenTwente bedraagt 25%. Dit betekent dat de index van 4,9% een begrotingsimpact heeft van 1,23% (4,9%*0,25).
53
Terug naar inhoudsopgave
Uitgangspunten meerjarenraming 2027-2029 Bij de opstelling van de meerjarenraming gaan we uit van de loon- en prijsontwikkeling meerjarig geraamd door het CPB in verzamelde bijlagen van de MEV en uiteengezet in onze Ontwikkelingenbrief en kaders begroting 2026: Jaar
Prijscompensatie in %
Looncompensatie in %
2026
4,90
2,10
2027
2,20
4,90
2028
2,20
4,30
2029
2,20
4,30
Het aantal inwoners/jeugdigen is voor de jaren 2027 t/m 2029 gefixeerd op het aantal inwoners/jeugdigen opgenomen in de voorliggende begroting. Vervangingsinvesteringen De investeringsruimte blijft op peil door de kapitaaluitgaven die in de begroting zijn afgeschreven, op te voeren als vervangingsinvesteringen. Deze investeringen worden ook gecorrigeerd voor inlatie. Hierbij geldt eveneens het herrekende IMOC-cijfer van het CPB (4,9%). Weerstandsvermogen/reserves en voorzieningen Er wordt weerstandsvermogen aangehouden zodat de organisatie zelf in staat is om risico’s op te vangen. Een kwalitatieve risicoanalyse is de basis voor deze buffers. Onze gemeenschappelijke regeling beschikt over een nota reserves en voorzieningen die de basis vormt voor ons weerstandsvermogen, maar ook regels bevat hoe wij omgaan met reserveringen en voorzieningen. Onvoorziene uitgaven Conform besluit van het algemeen bestuur wordt voor post onvoorzien € 45.000 als last geraamd met een even hoge onttrekking uit de algemene reserve ter dekking. Tarieftaken en baten van derden Voor taken, die niet via de algemene bijdrage van gemeenten worden bekostigd, gelden tarieven die alle bedrijfskosten moeten afdekken. Deze tarieven, gerelateerd aan een reëel te verwachten omzet, dienen tenminste een kostendekkend exploitatieresultaat op te leveren. Dit sluit aan bij de wet Markt en Overheid.
In de risicoparagraaf zijn risico’s benoemd voor de tarieftaken. In de begroting wordt deze verwachte omzet geïndexeerd met een gewogen gemiddelde van de gehanteerde loon- en prijscompensatie percentages (respectievelijk 75%*2,1% + 25%*4,9% = 2,8%). Hiermee wordt voorkomen dat de stijging van de lonen en prijzen volledig op de Twentse gemeenten wordt verhaald. Samenwerking in ‘Coalition of the Willing’ verband De Coalitions of the Willing activiteiten hebben geen invloed op de gemeentelijke bijdrage, omdat de kosten tussen de deelnemende partijen op basis van onderlinge afspraken worden verrekend. Bijdrage per gemeente De gemeentelijke bijdrage 2026 (excl. de bijdrage jeugdgezondheidszorg) wordt verdeeld over de gemeenten op basis van de inwoneraantallen (in % van totaal) per 1 januari 2024 (CBS-cijfers) en de bijdrage voor de jeugdgezondheidszorg op basis van het aantal jeugdigen 0-18 (in % van totaal) per 1 januari 2024 (cijfers CBS). Volgens het BBV is het niet toegestaan om de gemeentelijke bijdrage voor overhead op te halen via taakveld overhead (voor zover het geen overhead activiteiten betreft). Hierdoor verantwoorden wij sinds 2018 de bijdragen voor overhead onder de baten bij de taakvelden niet zijnde overhead, door taakveld overhead te verdelen over de overige taakvelden. Deze verdeling vindt extracomptabel plaats op basis van lastenomvang van de directe taakvelden.
54
Terug naar inhoudsopgave
Euregio Vanuit de overgang van Regio Twente heeft SamenTwente per 2026 één medewerker voor rekening van Euregio in dienst. Deze medewerker verricht werkzaamheden volledig ten behoeve van deze organisatie. Alle kosten van deze medewerker, worden net zoals onder Regio Twente, in rekening gebracht bij Euregio. Mocht er voor deze medewerker geen werk meer zijn, ontstaat er bij ons als werkgever de verplichting om een werkloosheidsuitkering (met een bovenwettelijke regeling) te betalen. Deze verplichting wordt volledig ten laste gebracht van Euregio. Indien onverhoopt wegens ontoereikende financiële middelen Euregio niet aan deze verplichting kan voldoen, worden deze naar rato van het inwoneraantal verdeeld over de Nederlandse Euregio lidgemeenten. Dit is in overeenstemming met artikel 3 lid 1 van de Overeenkomst tussen Regio Twente en Regio Achterhoek inzake garantstelling financiële verplichtingen Euregio. Invulling taakstellingen Bij bestuursrapportage van 2024 hebben wij het algemeen bestuur geïnformeerd dat er nog een taakstelling structureel ingevuld moet worden vanuit de veranderopdacht Regio Twente. Deze bedraagt per 2026 structureel € 88.000. Dit heeft te maken met het vertrek van de provincie Overijssel en de Twente Board uit het Twentehuis. In deze voorliggende begroting is deze taakstelling structureel ingevuld.
Veilig Thuis Twente heeft vanaf de samenvoeging vanuit Jeugdbescherming Overijssel (Jbov) naar Regio Twente nog een in te vullen taakstelling in 2026 van ongeveer € 52.000. In deze begroting is de taakstelling ingevuld door de gemeentelijke bijdrage (baten) van Veilig Thuis Twente uit te breiden. Per saldo resteert er in deze begroting een nog in te vullen taakstellingsbedrag van € 119.000. Dit is de nog in te vullen taakstelling van € 70.000 met betrekking tot de energiekosten in het Twentehuis en een nieuwe taakstelling van € 49.000 voor Veilig Thuis Twente in verband met het wegvallen van structurele subsidies van de centrumgemeente Enschede. We onderzoeken in 2025 en 2026 welke maatregelen we kunnen treffen om onze energiekosten te verlagen en de Veilig Thuis Twente taakstelling in te kunnen vullen.
11.2 Structurele reserveringen Voor het jaar 2026 zijn geen structurele reserveringen geraamd.
55
Terug naar inhoudsopgave
11.3 Specificatie stijging gemeentelijke bijdrage 2026 t.o.v. 2025 Gemeentelijke bijdrage programmabegroting 2025 voor wijziging (bedragen in € 1.000) Gemeentelijke bijdrage programmabegroting 2026 Stijging van bijdrage 2026 t.o.v. 2025 voor wijziging
42.137 43.892 1.755
Specificatie stijging gemeentelijke bijdrage Stijging salarissen en werkgeverslasten i.v.m. actualisatie salaristabel Looncompensatie 2025 (2,1%) Stijging baten van derden (zorgt voor daling van de gemeentelijke bijdrage) Subtotaal loon en salarissen: Prijscompensatie (4,9%) Stijging baten van derden (zorgt voor daling van de gemeentelijke bijdrage) Subtotaal prijscompensatie
Stijging 103 790 803
Daling -90 -
577 508
-70 -
Subtotaal structurele stijgingen loon- en prijscompensatie: Wijziging Gezonde School Aanpak van structureel naar incidenteel Seksuele Gezondheid Forensische geneeskunde van incidenteel naar structureel HR21 Veilig Thuis Twente Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Gezondheidsbevordering Bezuinigingsvoorstellen SamenTwente (scherpe bedrijfsmatige keuzes)
1.310 474 332 990 100 100 -
-213 -525
Subtotaal structurele stijgingen Kerntakendiscussie Per saldo stijging gemeentelijke bijdrage 2026 structureel Inhoudelijke incidentele keuzes Besluitvorming kerntakendiscussie: Gezonde School Aanpak van structureel naar incidenteel voor 2026 Forensische geneeskunde van incidenteel naar structureel voor 2026 Subtotaal incidentele keuzes besluitvorming Kerntakendiscussie Vrijval risicoreserve MKB-Fonds 2026 Vrijval voorziening 3e WW-jaar 2026 Subtotaal incidentele meevallers Per saldo stijging gemeentelijke bijdrage 2026 incidenteel Tabel 8 verklaring stijging gemeentelijke bijdrage
1.258 2.569
-
213
-474 -261 -413 -139 -552 -
1.755
Voor een toelichting op de stijging van de gemeentelijke bijdrage verwijzen wij u naar hoofdstuk de Begroting in één oogopslag.
56
Terug naar inhoudsopgave
11.4 Overzicht van geraamde incidentele baten en lasten en structureel evenwicht Voor de periode 2026 tot en met 2029 zijn de onderstaande incidentele baten en lasten geraamd: 2026
Programma (Bedragen in € 1.000)
2027
2028
2029
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
213
-
-
-
-
-
-
-
285
285
-
-
-
-
-
-
-
-139
-
-
-
-
-
-
-
45
-
45
-
45
-
45
Twentse Koers
6.046
6.046
-
-
-
-
-
-
Totaal
6.544
6.237
-
45
-
45
-
GGD Twente: Gezonde School Aanpak Versterking Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid Bestuur & Ondersteuning: Vrijval voorziening derde WWjaar Onvoorzien Coalition of the willing:
Saldo
-307
45
45
45 45
Toelichting Gezonde School Aanpak Het algemeen bestuur heeft bij de besluitvorming van de Kerntakendiscussie op 26 maart 2025 besloten om de Gezonde School Aanpak in de begroting incidenteel op te nemen tot en met 2026. Dit betekent dat de gemeentelijke bijdrage (baten) incidenteel zijn maar onze kosten zijn structureel. Versterking Infectieziektebestrijding Pandemische paraatheid Het Rijk heeft besloten om te bezuinigen op preventie. Vooralsnog betekent dit voor ons dat we de incidentele middelen die we de afgelopen jaren hebben gekregen voor de pandemische paraatheid, ook voor 2026 als incidenteel aanmerken. Vrijval derde WW-jaar In onze cao SGO 2023 is een na-wettelijke WW-recht voor een derde jaar opgenomen. Conform cao-afspraken reserveren wij hiervoor gelden op de balans (€ 139.000 per eind 2024). Volgens de cao 2024 behouden medewerkers het recht op een derde WW-jaar maar mag de werkgever geen premie hiervoor meer innen. Onze reservering neemt hierdoor niet meer toe. Er is door medewerkers nooit gebruik gemaakt van deze voorziening en we achten de kans hierop ook nihil. Op 26 maart 2025 heeft het algemeen bestuur daarom besloten om deze middelen te laten vrijvallen ten gunste van de gemeentelijke bijdrage 2026. Onvoorzien In overeenstemming met besluitvorming van het algemeen bestuur ramen we jaarlijks € 45.000 aan kosten onvoorzien.
De dekking is afkomstig uit de algemene reserve. Twentse Koers Deze coalitie wordt gefinancierd op basis van de SPUK-IZA. De looptijd bedraagt tot en met 2026. Vanaf 2027 zijn daarom deze baten en lasten niet meer opgenomen, tot dat nadere besluitvorming plaatsvindt.
57
Terug naar inhoudsopgave
Voor de periode 2026 tot en met 2029 zijn de onderstaande incidentele reservemutaties geraamd: 2026
Programma (Bedragen in € 1.000)
2027
2028
2029
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
Baten
Lasten
-
53
-
53
-
53
-
-
Vrijval reserve MKB-fonds
413
-
-
-
-
-
-
-
Onvoorzien; algemene reserve
45
-
45
-
45
-
45
-
Totaal
458
53
45
53
45
53
45
GGD Twente: Versterking weerstandsvermogen Bestuur & Ondersteuning:
Saldo
-405
8
8
-45
Toelichting Versterking weerstandsvermogen Op 16 oktober 2024 heeft het algemeen bestuur besloten om de begroting van de aanbesteding en implementatie van een nieuw digitaal dossier JGZ uit te breiden met € 310.000. Dit bedrag wordt gedekt uit de egalisatiereserve van GGD Twente. Deze reserve is vervolgens aangevuld met € 100.000 vanuit de vrijval van de afwikkeling van het GGiD. Daarnaast wordt de reserve aangevuld door over de jaren 2025 t/m 2028 jaarlijks € 53.000 toe te voegen aan de reserve. Vrijval reserve MKB-fonds Tijdens de veranderopdracht Regio Twente heeft het algemeen bestuur besloten om het eigendom en beheer van het MKBfonds in eigendom te houden van SamenTwente als rechtsopvolger van Regio Twente. Dit was een keuze uit noodzaak, omdat er geen andere meer passende oplossing voor handen was, wetende dat het om een zeer beperkt aantal leningen ging met een korte resterende looptijd. Voor de beheerkosten en voor het risico dat de leningen niet terugbetaald worden is geld gereserveerd, zodat SamenTwente geen risicodrager is. De laatste lening is in de jaarrekening van 2024 afgeboekt. We verwachten geen kosten meer te maken. Aan het algemeen bestuur is op 26 maart 2025 voorgesteld om deze reserve vrij te laten vallen om de gemeentelijke bijdrage eenmalig te verlagen in het Ravijnjaar. Onvoorzien Post onvoorzien wordt gedekt uit de algemene reserve.
Structureel evenwicht Toelichting (bedragen in € 1.000) Saldo baten en lasten Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) Waarvan incidentele reservemutaties (saldo) Structureel begrotingssaldo
2026 -405
2027 8
2028 8
2029 -45
405
-8
-8
45
-
-
-
-
-307
45
45
45
-405
8
8
-45
-712
53
53
-
Toelichting Het saldo is in 2026 negatief in verband met het inzetten van de bestemmingsreserve MKB-fonds en vrijval van de voorziening-derde WW-jaar om de gemeentelijke bijdrage voor het Ravijnjaar 2026 incidenteel te dempen. Het saldo is ook negatief in verband met het tijdelijk financieren van de Gezonde School Aanpak. Zie hierover meer toelichting in hoofdstuk 1. Het saldo wordt vanaf 2027-2028 licht positief (0,1% van de begroting) in verband met het spaarprogramma ter versterking van het weerstandsvermogen van de GGD in verband met de implementatie van het nieuwe digitaal dossier JGZ (AB besluit 1610-2024) en verhoging van de structurele gemeentelijke bijdrage per 2027 doordat de tijdelijke dempingen (vrijval reserve MKB-fonds en derde WW-jaar-voorziening) er niet meer zijn.
58
Terug naar inhoudsopgave
11.5 Uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting Deze paragraaf bevat een prognose van de balans en het EMU-saldo. Daarnaast zal aandacht besteed worden aan de jaarlijkse terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, de investeringen en het verloop van de reserves.
11.5.1 Geprognosticeerde balans De prognose van de balans bevat tenminste het begrotingsjaar, het voorliggende jaar en de 3 jaren volgend op het begrotingsjaar. In het onderstaande overzicht is de geprognosticeerde balans (per 31-12) opgenomen: Werkelijkheid
Bijgestelde Prognose
Prognose
Prognose
Prognose
Prognose
Eind
Eind
Eind
Eind
Eind
Eind
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Materiele vaste activa
2.966
3.101
2.729
2.439
2.147
2.415
Financiële vaste activa
-
-
-
-
-
-
Vlottende activa
23.964
20.072
22.018
22.011
21.370
21.798
Totaal activa
26.930
23.174
24.747
24.450
23.517
24.213
Eigen vermogen
5.119
5.074
4.669
4.677
4.685
4.640
Voorzieningen
870
827
784
741
698
655
Vaste schulden
811
623
426
218
-
-
Vlottende schulden
20.130
16.649
18.868
18.813
18.134
18.918
Totaal passiva
26.930
23.174
24.747
24.450
23.517
24.213
Bedragen in € 1.000
Toelichting Materiële vaste activa Deze balanspost is geprognosticeerd door de jaarrekening 2024 als uitgangspunt te nemen. Vervolgens zijn de toekomstige vervangingsinvesteringen eraan toegevoegd. En de begrote afschrijvingen vanuit de activa-administratie zijn hierop in mindering gebracht. Vlottende activa Deze balanspost is geprognosticeerd door het gemiddelde te nemen van twee voorliggende jaren. Onder de vlottende activa hoort ook de post liquide middelen. Deze bevat normaal gesproken het positieve effect van alle overige activa en passiva posten. Voor deze balans is deze sluitpost opgenomen onder de vlottende schulden. Eigen vermogen Deze balanspost is begroot op basis van het verloopoverzicht reserves.
59
Terug naar inhoudsopgave
Voorzieningen Deze prognose is gebaseerd op de verwachte uit te betalen pensioenlasten van voormalige DB-bestuurders. Er worden geen nieuwe rechten opgebouwd. Vaste schulden De prognose voor de vaste schulden is gebaseerd op de afloop van de BNG-geldlening uit de leningenadministratie. Vlottende schulden De vlottende schulden zijn gebaseerd op het gemiddelde van de twee voorliggende jaren. Daarnaast bevat deze post het netto effect van alle overige geprognosticeerde posten.
11.5.2 Berekening EMU-saldo In het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat het EMU-tekort van een bij de euro aangesloten land maximaal 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) mag bedragen. Het EMU-tekort wordt bepaald door een gezamenlijk tekort van het Rijk, lokale overheden en sociale fondsen. Vanuit het BBV is het verplicht om in de begroting een raming van het eigen EMU-saldo op te nemen. Onze begroting is opgesteld conform een stelsel van baten en lasten. Het EMU saldo gaat niet uit van baten en lasten maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven, berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het EU-systeem van nationale en regionale rekeningen in de EU. Investeringen tellen bijvoorbeeld niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de jaarlijkse kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een bepaald jaar tellen echter wel volledig mee in het EMU-Saldo. Bij een sluitende begroting zou het daardoor dus toch kunnen dat er een negatief saldo is. SamenTwente is geen kapitaalintensieve organisatie (relatief weinig investeringen) waardoor het EMU-saldo beperkt negatief is.
Nr.
Omschrijving (bedragen in € 1.000)
1 2 3 4
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves Mutaties (im)materiele vaste activa Mutaties voorzieningen Verwacht boekwinst/verlies bij verkoop financiële vaste activa, en (im)materiele vaste activa, alsmede afwaardering van financiële vaste activa
Berekend EMU-saldo (1-2+3-4)
60
Terug naar inhoudsopgave
Begroting 2025 -607 136 -43
Begroting 2026 -405 -373 -43
Raming 2027 8 -290 -43
Raming 2028 8 -292 -43
Raming 2029 8 268 -43
-
-
-
-
-
-786
-786
-76
255
257
11.5.3 Verloopoverzicht reserves en voorzieningen Hieronder treft u het verloopoverzicht aan van de mutaties in de reserves en voorzieningen die worden geraamd Eindstand
Toevoeging
Onttrekking
Eindstand
Eindstand
Eindstand
Eindstand
2025
2026
2026
2026
2027
2028
2029
Algemene reserve
293
-
45
248
203
158
113
Subtotaal
293
-
45
248
203
158
113
- Egalisatie
4.781
53
413
4.421
4.474
4.527
4.527
Subtotaal
4781
53
413
4.421
4.474
4.527
4.527
Totaal
5.074
53
458
4.669
4.677
4.685
4.640
Reserves (bedragen in € 1.000)
Bestemmingsreserve:
Voorzieningen Voorziening voor verplichting voormalige DB
Eindstand
Onttrekking
Eindstand
Eindstand
Eindstand
Eindstand
2025
2026
2026
2027
2028
2029
289
43
246
203
160
117
leden Voorziening verlofsparen
538
-
538
538
538
538
Totaal
827
43
784
741
698
655
Tabel 9 Verloopoverzicht reserves en voorzieningen
11.5.4 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen op de balans. Dekking hiervan is in de meerjarenraming voorzien. Deze personele lasten worden via de exploitatie verantwoord in het jaar waarin de uitbetaling plaatsvindt. In onderstaand overzicht zijn de arbeidskosten gerelateerde verplichtingen opgenomen. Arbeid gerelateerde verplichtingen
Bedragen in € 1.000
Salarissen incl. werkgeverslasten maar excl. individueel keuzebudget
41.343
Individueel keuzebudget
7.049
Thuiswerkvergoeding
51
Tabel 10 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
61
Terug naar inhoudsopgave
11.5.5 Investeringen Hieronder treft u een overzicht van de verwachte herinvesteringen (economisch nut): Omschrijving (bedragen in € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Machines, apparaten en installaties
92
263
141
25
ICT hard- en software
38
253
96
25
Telefonie/mobiele apparaten
54
10
45
-
Overige materiele vaste activa
137
21
80
146
Meubilair en overige vaste activa
22
21
27
146
Inrichtingskosten
3
-
53
-
Overige app.
112
-
-
-
Bedrijfsgebouwen
48
-
-
402
Verbouwing Twentehuis (inrichting)
48
-
-
-
Verbouwing Twentehuis (meubilair)
-
-
-
402
Totaal
277
284
221
573
62
Terug naar inhoudsopgave
12. Bijlagen 12.1 Bijlage 1 Gemeentelijke bijdrage 2026 per taakveld per gemeente Gemeente Almelo Borne Dinkelland Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Losser Oldenzaal Rijssen-Holten Tubbergen Twenterand Wierden Totaal
63
Aantal inwoners
Aantal jeugdigen
0.1
0.10
0.4
0.5
1-1-2024
1-1-2024
Bestuur
Mutaties reserves
Overhead
Treasury
74.164 24.638 26.739 161.852 24.349 36.258 83.087 35.439 23.380 31.795 38.681 21.397 34.073 24.935 640.787
13.729 5.112 4.832 27.521 4.337 6.848 14.437 6.139 4.225 5.838 8.965 4.059 7.140 5.072 118.254
12.366 4.108 4.458 26.987 4.060 6.046 13.854 5.909 3.898 5.301 6.450 3.568 5.681 4.158 106.843
-46.904 -15.335 -16.964 -103.456 -15.476 -22.870 -52.971 -22.602 -14.833 -20.130 -23.655 -13.488 -21.176 -15.566 -405.425
-
-
Terug naar inhoudsopgave
0.8 Overige baten en lasten 21.830 7.252 7.871 47.642 7.167 10.673 24.457 10.432 6.882 9.359 11.386 6.298 10.029 7.340 188.617
6.2
6.1.2
6.2
7.1
7.1
7.5
Toegang en eerstelijnsvoorzieningenOZJT
Samenkracht en burgerparticipatie GGD
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
Volksgezondheid
Volksgezondheid JGZ
Begraafplaatsen en crematoria
Totaal
Almelo Borne
441.319 146.611
13.132 4.362
750.534 249.335
931.066 309.309
2.855.512 1.063.251
110.018 36.549
5.088.873 1.805.443
Dinkelland
159.113
4.734
270.597
335.686
1.005.014
39.666
1.810.174
Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Losser Oldenzaal Rijssen-Holten Tubbergen Twenterand Wierden Totaal
963.114 144.891 215.756 494.416 210.883 139.125 189.199 230.175 127.325 202.754 148.378 3.813.059
28.658 4.311 6.420 14.711 6.275 4.140 5.630 6.849 3.789 6.033 4.415 113.458
1.637.930 246.410 366.928 840.834 358.640 236.604 321.763 391.449 216.536 344.816 252.340 6.484.715
2.031.915 305.681 455.189 1.043.087 444.907 293.516 399.159 485.607 268.621 427.758 313.038 8.044.540
5.724.128 902.058 1.424.324 3.002.770 1.276.859 878.763 1.214.253 1.864.642 844.237 1.485.058 1.054.932 24.595.802
240.097 36.120 53.786 123.254 52.571 34.683 47.166 57.381 31.741 50.545 36.989 950.566
10.597.015 1.635.223 2.516.252 5.504.413 2.343.873 1.582.778 2.171.700 3.030.283 1.488.626 2.511.499 1.806.024 43.892.175
Gemeente
Bijdrage per taakveld
Volksgezondheid JGZ
18% Volksgezondheid 15%
Geëscaleerde zorg 18-
Samenkracht en burgerparticipatie 9% 56% 0%2%
Begraafplaatsen en crematoria
Overige taakvelden
64
Terug naar inhoudsopgave
Toelichting De gemeentelijke bijdrage van taakveld 7.1 Volksgezondheid JGZ is niet rechtstreeks te herleiden naar een bijdrage per inwoner, omdat uitgaven in het kader van Jeugdgezondheidszorg op basis van het aantal jeugdigen van de deelnemende gemeenten worden toegerekend. Volgens het BBV is het niet toegestaan om de gemeentelijke bijdrage voor overhead op te halen via taakveld overhead (voor zover het geen overhead activiteiten betreft). Hierdoor verantwoorden wij sinds 2018 de bijdragen voor overhead onder de baten bij de taakvelden niet zijnde overhead, door taakveld-overhead (0.4) te verdelen over de overige taakvelden. Deze verdeling vindt extracomptabel plaats op basis van lastenomvang van de directe taakvelden. Taakveld begraafplaatsen en crematoria betreft de activiteit Lijkschouw binnen de afdeling Forensische geneeskunde van GGD Twente.
65
Terug naar inhoudsopgave
12.2 Bijlage 2 Kerntakendiscussie specificatie kosten per gemeente en meerjarige inzichten De hieronder uiteengezette bedragen per gemeente zijn onderdeel van de in bijlage 1 genoemde totaalbedragen per gemeente. Structureel (bedragen in € 1.000): Taakveld
Gemeente Almelo Borne Dinkelland Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Losser Oldenzaal Rijssen-Holten Tubbergen Twenterand Wierden Totaal
-
-
Aantal inw.
Aantal jeugd.
1-1-2024
1-1-2024
74.164 24.638 26.739 161.852 24.349 36.258 83.087 35.439 23.380 31.795 38.681 21.397 34.073 24.935 640.787
13.729 5.112 4.832 27.521 4.337 6.848 14.437 6.139 4.225 5.838 8.965 4.059 7.140 5.072 118.254
Toegang en eerstelijnsvoorzieninge Volksgezondheid n
Volksgezondheid
Volksgezondheid
Veilig Thuis Twente
Forensische geneeskunde
Milieu & Gezondheid
115 38 41 250 38 56 128 55 36 49 60 33 53 39 990
55 18 20 120 18 27 61 26 17 24 29 16 25 18 474
16 5 6 35 5 8 18 8 5 7 8 5 7 5 137
Advisering Gezondheidsbevordering 12 4 4 25 4 6 13 6 4 5 6 3 5 4 100
Volksgezondheid
Volksgezondheid
Overhead
-
Meldpunt Woningvervuiling
Meldpunt Zorgwekkend Gedrag
Structurele bezuiningsmaatregelen
Subtotaal structureel
11 4 4 24 4 5 13 5 4 5 6 3 5 4 97
12 4 4 25 4 6 13 6 4 5 6 3 5 4 100
-61 -20 -22 -133 -20 -30 -68 -29 -19 -26 -32 -18 -28 -20 -525
159 53 57 347 52 78 178 76 50 68 83 46 73 53 1.374
Incidenteel en saldo (bedragen in € 1.000): Taakveld
Gemeente
Almelo Borne Dinkelland Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Losser Oldenzaal Rijssen-Holten Tubbergen Twenterand Wierden Totaal
66
Aantal inw.
Aantal jeugd.
1-1-2024
1-1-2024
74.164 24.638 26.739 161.852 24.349 36.258 83.087 35.439 23.380 31.795 38.681 21.397 34.073 24.935 640.787
13.729 5.112 4.832 27.521 4.337 6.848 14.437 6.139 4.225 5.838 8.965 4.059 7.140 5.072 118.254
Terug naar inhoudsopgave
Volksgezondheid JGZ
Overhead
Gezonde School Aanpak voor 2026 (op basis van aantal jeugdigen)
Incidentele vrijval risicoreserve MKBfonds
25 9 9 50 8 12 26 11 8 11 16 7 13 9 213
-48 -16 -17 -104 -16 -23 -54 -23 -15 -21 -25 -14 -22 -16 -413
Overhead
-
-
Incidentele vrijval Saldo structureel / voorziening 3e WW Subtotaal incidenteel incidenteel jaar -16 -5 -6 -35 -5 -8 -18 -8 -5 -7 -8 -5 -7 -5 -139
-39 -12 -14 -90 -13 -19 -46 -19 -13 -17 -17 -11 -17 -12 -339
120 41 43 257 39 59 132 56 38 51 66 35 57 41 1034
Uitkomsten Kerntakendiscussie meerjarig (bedragen in € 1.000): Omschrijving
2026
2027
2028
2029
Veilig Thuis Twente
990
990
990
990
Forensische geneeskunde
474
474
474
474
Autonome ontwikkelingen:
1.464
1.464
1.464
1.464
Gezonde School Aanpak
213
-
-
-
Seksuele Gezondheid
-
-
-
-
Advisering Milieu & Gezondheid
137
137
137
137
Gezondheidsbevordering
100
100
100
100
Meldpunt Woningvervuiling
97
97
97
97
Meldpunt Zorgwekkend Gedrag
100
100
100
100
Besluitvorming inhoudelijke keuzes:
647
434
434
434
Structurele bezuinigingen
-525
-525
-525
-525
Vrijval Risicoreserve MKB-fonds
-413
-
-
-
Vrijval voorziening 3e WW jaar
-139
-
-
-
Bezuinigingen en meevallers:
-1.077
-525
-525
-525
Saldo
1.034
1.374
1.374
1.374
67
Terug naar inhoudsopgave
12.3 Bijlage 3 Overzicht gemeentelijke bijdrage per gemeente begroting 2025 na wijziging Gemeente
Totaal in €
Almelo Borne Dinkelland Enschede Haaksbergen Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Losser Oldenzaal Rijssen-Holten Tubbergen Twenterand Wierden Totaal
4.898.112 1.731.333 1.732.698 10.172.015 1.573.752 2.424.804 5.256.374 2.249.478 1.522.697 2.101.200 2.905.694 1.431.080 2.404.469 1.733.435 42.137.141
68
Terug naar inhoudsopgave
12.4 Bijlage 4 Overzicht van baten en lasten per taakveld per programma Code Taakveld (bedragen in €1.000) 6.1.2 Samenkracht en burgerparticipatie
Baten 1.439
Lasten 1.097
Gem. bijdrage -342
7.1
5.819
27.170
21.351
529 7.787 451 8.238 Baten 169
1.045 29.312 3.919 53 33.284 Lasten 2.695
516 21.525 3.468 53 25.046 Gem. bijdrage 2.526
169
2.695
2.526
Volksgezondheid
7.5
Begraafplaatsen en crematoria Subtotaal excl. overhead 0.4 Programma overhead 0.10 Mutatie reserve Subtotaal GGD Twente Code Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen-OZJT Totaal excl. overhead 0.4
Overhead
-
486
486
Subtotaal OZJT
169
3.181
3.012
Code Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen-VTT Subtotaal excl. overhead 0.4 Overhead Subtotaal Veilig Thuis Twente Code Taakveld 0.1 Bestuur 0.8 Overige baten en lasten Subtotaal excl. Overhead, mutaties reserves en treasury 0.5 Treasury
Baten 3.278 3.278 3.278 Baten 249 249 -
Lasten 6.842 6.842 887 7.729 Lasten 274 145 420 -
Gem. bijdrage 3.564 3.564 887 4.451 Gem. bijdrage 25 145 171 -
0.10
Mutatie reserve
458
-
-458
0.4
Overhead
950
12.621
11.671
1.657 Baten 2.335 2.335 Baten 6.046 -
13.041 Lasten 1.911 424 2.335 Lasten 4.977 1.069
11.384 Gem. bijdrage -424 424 Gem. bijdrage -1.069 1.069
Subtotaal Bestuur en ondersteuning Code Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling 0.4 Overhead Subtotaal Kennispunt Twente Code Taakveld 7.1 Volksgezondheid 0.4 Overhead Subtotaal Twentse Koers
6.046
6.046
-
Code Taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen-OZJT (Samen14) Subtotaal Samen 14 Subtotaal Coalitions of the Willing Totaal Samen Twente
Baten 472 472 8.853 22.196
Lasten 472 472 8.853 66.088
Gem. bijdrage 43.892
69
Terug naar inhoudsopgave
Adviesnota algemeen bestuur Voorstel van het dagelijks bestuur 16 december 2024 Openbaar
Registratienummer
Datum
Ja
2025-000001
15 januari 2025
Agendapunt B4 Onderdeel SamenTwente VTT
Onderwerp Tijdelijke begrotingsuitbreiding Veilig Thuis Twente en raming renteopbrengsten Voorstel 1. De gemeentelijke bijdrage Veilig Thuis Twente incidenteel met € 983.000 uit te breiden om Veilig Thuis Twente in staat te stellen haar wettelijke taken uit te voeren. 2. Voor de financiering van de begrotingsuitbreiding in 2025, in te stemmen met het voornemen om de begroting van 2025 te wijzigen en deze wijziging voor zienswijzen voor te leggen aan gemeenteraden. 3. De begrotingsuitbreiding van 2026 op te nemen in de nog op te stellen begroting 2026 en deze begroting voor zienswijzen aan te bieden aan de gemeenteraden. 4. De gemeentelijke bijdrage Veilig Thuis Twente incidenteel voor 2025 te verlagen met € 250.000 door de renteopbrengsten schatkistbankieren te ramen, zodat in 2025 de meerkosten uitkomen op €733.000. Inleiding Op 14 februari 2024 heeft u besloten tot een verdiepend onderzoek naar de ontwikkeling van de meldingen bij Veilig Thuis en de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties in de keten. Ook is besloten dat er binnen SamenTwente een kerntakendiscussie wordt uitgevoerd. In dat licht is ervoor gekozen om de begroting van Veilig Thuis Twente in eerste instantie tijdelijk uit te breiden en op basis van de uitkomsten van beide genoemde onderzoeken, in december 2024 te besluiten over de (financiële) toekomst van Veilig Thuis Twente (VTT).
In de bestuurlijke bijeenkomst van 25 september 2024 is afgesproken dat de opleverdatum van de kentakendiscussie voor pijler Veiligheid wordt verplaatst van december 2024 naar 1 mei 2025. Dit is in uw vergadering van 16 oktober 2024 door de voorzitter van de bestuurlijke begeleidingscommissie-kerntakendiscussie ook medegedeeld. De verplaatsing van de opleverdatum betekent ook dat er voor VTT opnieuw een tijdelijke voorziening 1
nodig is. In uw vergadering van 13 november zijn de uitkomsten van het BMC-onderzoek gepresenteerd. Op basis van dit rapport kunnen nog niet definitieve besluiten genomen worden. Daarom ligt nu wederom een tijdelijke oplossing voor VTT voor. Beoogd effect Een Veilig Thuis dat in staat is om de wettelijke taken uit te voeren, waardoor de inwoner van Twente de juiste interventie krijgt wanneer er sprake is van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Argumenten 1.1 De wettelijke taken van Veilig Thuis Twente kunnen op dit moment niet worden waargemaakt Met de inzet van VTT, willen gemeenten langdurig en vermijdbaar lijden van kinderen, volwassenen en hun omgeving voorkomen. Hiervoor is het van belang om meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling binnen de wettelijke termijn af te handelen en daarin kwalitatief goed werk kunnen leveren. 1.2 De IGJ heeft VTT opdracht gegeven om een plan van aanpak te maken om meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling tijdig te beoordelen en te behandelen. Dit komt voort uit de bevinding dat Veilig Thuis-organisaties in Nederland moeite hebben om de wettelijke termijnen voor de behandeling van meldingen te halen, wat ernstige gevolgen heeft voor de veiligheid van kinderen en gezinnen.
De opdracht van de IGJ is geen opdracht voor aanvullende taken maar een opdracht om zo spoedig mogelijk te gaan voldoen aan onze huidige wettelijke verplichting. 1.3 De ambitie van Veilig Thuis Twente kan op dit moment niet worden waargemaakt De ambitie gaat verder, namelijk om de cirkel van geweld te doorbreken en te voorkomen dat er geweld ontstaat. Daarvoor is het noodzakelijk om meer in te zetten op preventie, meer zichtbaar te zijn in wijken, op scholen, politiebureaus en in optimale samenwerking met partners in de keten werken aan vroeg signalering, voordat het uit de hand loopt. Het gaat ook om inbrengen van expertise in de keten, door ondersteuning, training, voorlichting en kennisoverdracht en ondersteunen bij complexe casuïstiek gemeenten. Deze ambitie kan niet worden waargemaakt met deze extra incidentele middelen, maar is straks wel onderdeel van de besluitvorming naar aanleiding van de kerntakendiscussie. 1.4 De nieuwe ontwikkelrichting is (nog) niet gerealiseerd In 2024 is besloten dat er een nieuwe ontwikkelrichting gemaakt worden, omdat de komende jaren veel zal veranderen voor VTT en gemeenten. Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming zal gevolgen hebben voor de wijze waarop in de keten samengewerkt wordt.
De Hervormingsagenda Jeugd zal gevolgen hebben voor de werkwijze van de lokale toegang en de samenwerking tussen lokale toegang en VTT/toekomstige regionale veiligheidsteams. Hiervoor is door het AB samen met Centrumgemeente Enschede opdracht gegeven om in het eerste kwartaal van 2024 een plan van aanpak te maken voor deze nieuwe ontwikkelrichting. De opdrachtnemer was BMC. Het rapport is na de zomer opgeleverd en op 13 november besproken in het AB. Alle partijen hebben hier actief aan meegewerkt, maar op dit moment is er nog geen vervolg vastgesteld. 2
1.5 Er zijn nog wachtlijsten bij VTT, al heeft de extra investering in 2024 deze meer beheersbaar gemaakt De extra middelen die in 2024 door het AB zijn toegekend hebben als resultaat dat de stijging van de wachtlijsten omgebogen is. Daarvoor is echter tijd nodig geweest, omdat de beschikbare ruimte niet direct kon worden ingevuld. De arbeidsmarkt is moeizaam, inhuur via detacheringsbureaus of ZZP-ers is twee keer zo duur (waardoor minder productie wordt geleverd voor hetzelfde geld) en de medewerkers die in dienst komen hebben enkele maanden tijd nodig voordat ze volledig inzetbaar zijn. 1.6 Extra financiering is noodzakelijk om de wettelijke taken in 2025 en verder uit te kunnen voeren Zonder extra financiering valt VTT terug op de voor 2025 vastgestelde begroting. Deze is gebaseerd op de in 2021 vastgestelde begroting (plus indexering). Sindsdien is er een zeer sterke groei in werkaanbod geweest (meldingen +32%, adviezen +26%, vervolgdiensten +42% monitormomenten +3%). Zonder extra middelen kan VTT haar wettelijke taken niet uitvoeren en zullen opnieuw (lange) wachtlijsten ontstaan met onaanvaardbare risico’s voor de mensen die op de wachtlijst staan, zoals het verergeren van de situatie en het ontstaan van escalaties. 1.7 Het gevraagde bedrag is onderbouwd Voor Veilig Thuis Twente is het gevraagde bedrag onderbouwd in bijlage 1.
2.1 en 3.1 Een periode van twee jaar stelt VTT beter in staat om medewerkers aan te trekken en vast te houden en is doelmatiger dan 1 jaar In 2024 heeft VTT een tijdelijke begrotingsuitbreiding gekregen, welke in de praktijk moeilijk in te vullen bleek. Op de huidige arbeidsmarkt kiezen mensen niet voor heel korte contracten. Daarnaast wordt het vanaf 2025 moeilijker om tijdelijke arbeidskrachten in te zetten. Het inhuren van ZZP-ers voor reguliere taken die onze eigen medewerkers ook uitvoeren, wordt vanaf 2025 in verband met wet- en regelgeving moeizaam. Dat bedreigt de continuïteit van de organisatie. Tenslotte heeft de onzekerheid over financiering en de continue hoge werkdruk effect op het blijven binden en boeien van medewerkers en heeft het een negatief effect op het ziekteverzuim. 2.2 Een begrotingswijziging is de reguliere werkwijze Op het moment dat we voorzien dat er meer uitgaven moeten worden gedaan, ligt een begrotingswijziging voor de hand. Dit is de reguliere werkwijze. We combineren de zienswijzeprocedure van de begrotingswijziging 2025 met de ontwerpbegroting van 2026. Dit biedt de gemeenten de mogelijkheid om alsnog een integrale afweging te maken. Bovendien is dit het meest efficiënt omdat op deze wijze voorkomen wordt dat we twee keer kort na elkaar naar de raden gaan voor een zienswijze.
Dit betekent dat definitieve besluitvorming over de begrotingswijziging is voorzien voor uw vergadering van 10 september 2025. We vragen nu in te stemmen met het voornemen om dit te doen.
3
3.1 Begroting 2026 wordt nog opgesteld De tijdelijke uitbreiding van VTT wordt opgenomen in de primaire begroting van 2026. Deze begroting wordt voordat deze definitief wordt vastgesteld door uw bestuur, voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. 4.1 Ook in 2025 worden incidentele renteopbrengsten verwacht Via de 2e Bestuursrapportage 2024 hebben wij u geïnformeerd dat we € 947.000 aan rente opbrengsten schatkistbankieren verwachten. De renteopbrengsten 2024 zijn fors in verband met overgebleven SPUK-gelden 2023. De verwachting is dat deze bedragen in 2025 worden terugbetaald aan het Rijk en daardoor onze liquide middelen af gaan nemen. Als we onze liquide middelen zuiveren door de terug te betalen SPUK-gelden af te halen, verwachten we in 2025 incidenteel een rente opbrengst van € 250.000 te kunnen realiseren. De begrotingsuitbreiding VTT voor 2025 van € 983.000 wordt verminderd met de verwachte renteopbrengsten en het saldo hiervan, € 733.000, wordt in rekening gebracht bij de gemeenten. Kanttekening 1.1. Een voorstel voor structurele financiering is nog niet mogelijk Het voorstel dat nu wordt gedaan voor VTT is geen voorstel voor structurele financiering. Er is tijd nodig om een plan van aanpak te maken en te implementeren. Hiervoor is in 2024 het BMC-onderzoek uitgevoerd, wat nog niet tot een vastgesteld Plan van Aanpak heeft geleid.
Hierop vooruitlopend en vooruitlopend op de resultaten van de kerntakendiscussie stellen wij een incidentele bijdrage voor, voor 2025 en 2026. Het plan van aanpak dat naar aanleiding van het BMC onderzoek wordt opgesteld en de uitkomsten van de kerntakendiscussie kunnen effect hebben op het structureel benodigde bedrag voor VTT vanaf 2027 en verder. Het aantal meldingen zou bijvoorbeeld initieel kunnen oplopen, als Veilig Thuis Twente beter te vinden is. De hoop en verwachting is dat de doorontwikkeling van Veilig Thuis Twente uiteindelijk leidt tot toename van de veiligheid met afname van het aantal meldingen als gevolg. 1.2. Niet alle taken van Veilig Thuis worden gedekt door de tijdelijke begrotingswijziging. Door het toevoegen van deze 4,7 fte maatschappelijke werker ontstaat geen ruimte om andere taken, zoals voorlichting, advisering in gemeenten, bij ketenpartners weer in volle omvang op te pakken. De zichtbaarheid van VTT in overleggen, werkgroepen, et cetera is niet optimaal. Op uitvoeringsniveau is de vraag om aan te sluiten bij multidisciplinaire overleggen of op een andere manier een ondersteuningstraject (=herhaald advies al dan niet met bv een gezamenlijk huisbezoek) groter dan waar we aan kunnen voldoen. Hiermee is ook de rol van VTT bij preventieve/vroegtijdige interventie onderbelicht.
Vragen om participatie in regionale werkgroepen moeten we zorgvuldig blijven wegen en is lang niet altijd mogelijk. De inzet van gedragswetenschappers (GW) in gemeenten blijft op het huidige (afgeschaalde = +/- 50%) niveau. 1.3 De toename van werkvoorraad in 2024 is niet meegenomen in deze begrotingswijziging. In 2024 is de werkvoorraad opnieuw toegenomen ten opzichte van 2023. Het aantal adviezen is 4
toegenomen met 12%, meldingen met 1%, vervolgdiensten met 17% en monitormomenten met 43% (dit is echter het gevolg van de inzet van het monitorteam in 2023 op meldingen). Het is nog niet duidelijk hoe structureel deze toename is daarom nemen we deze toename nog niet mee in deze begrotingswijziging. 1.4. Het gevraagde bedrag ligt hoger dan het toegekende bedrag in 2024 In 2024 is een bedrag toegekend van € 566.000. Dit bedrag is berekend voor een periode van 9 maanden. Omgerekend naar een heel jaar komt dat uit op € 755.000. Toename in overhead + materieel, scholing en piket werden in 2024 niet toegekend. Reden dat er toch weer om het volledig bedrag wordt gevraagd is omdat met extra fte ook extra kosten meekomen. Juist de uitbreiding van fte vraagt extra investering op bedrijfsvoering, in de vorm van werving en selectie, ICT middelen, werkplek et cetera. Voorts ziet VTT het als haar verantwoordelijkheid om medewerkers die in de avond, nacht en weekenduren werken goed ondersteund op pad te laten gaan. Zij moeten terug kunnen vallen op gedragswetenschappers en management in geval van advies, kernbesluiten of nood. VTT heeft de wachtlijst niet terug kunnen dringen in de periode dat de tijdelijke formatie niet ingevuld was. Verder is zij (zoals verwacht) nauwelijks in staat geweest om maatwerktaken zoals voorlichting en aanvullende advisering uit te voeren.
2.1 Er zijn nu al onvermijdbare uitgaven Door de lange doorlooptijden van de zienswijzeprocedure, tot medio september 2025, is het onduidelijk of de organisatie in de tussentijd kan investeren. Niet investeren leidt tot grote en onaanvaardbare risico’s. Daarom de kanttekening dat er nu al onvermijdbare uitgaven moeten worden gedaan. Er zijn uitgaven die gedaan zijn op basis van de extra financiering van 2024, waarvan de kosten in 2025 doorlopen, zoals contracten van in 2024 aangenomen extra medewerkers. Deze uitgaven kunnen niet wachten tot het voltooien van de zienswijzeprocedure. Bij vertrek van medewerkers zullen deze vervangen moeten worden om als VTT te kunnen voldoen aan de wettelijke verplichting. In de eerste en tweede Bestuursrapportage 2025 zullen wij hierover rapporteren. 4.1 Hogere renteopbrengsten ramen en/of renteopbrengsten ramen voor 2026 is te risicovol De hoogte van de renteopbrengsten is afhankelijk van verschillende factoren. Het is afhankelijk van de omvang van onze banktegoeden. Deze omvang is vervolgens weer afhankelijk van diverse andere factoren zoals betaalritme van subsidies, projecten en gemeentelijke bijdragen. De tweede bepalende factor is het rentepercentage. Dit percentage is afhankelijk van factoren zoals inflatie, beleid van de Europese Centrale Bank en beleid van het Rijk.
Het ministerie van Financiën wil namelijk de rente bij het schatkistbankieren verlagen om zo het schatkistbankieren voor decentrale overheden minder gunstig te maken en voor het Rijk juist gunstiger. Daarom is het niet verstandig om nu al ook voor 2026 renteopbrengsten te ramen. Eind 2025 zullen we opnieuw beoordelen of en in welke omvang renteopbrengsten voor 2026 worden verwacht.
5
4.2 U kunt er ook voor kiezen om geen renteopbrengsten te ramen Het ramen van renteopbrengsten kent altijd risico’s omdat het afhankelijk is van diverse factoren die moeilijk te beïnvloeden zijn. Bij het bepalen van de raming van € 250.000 zijn diverse beheersingsmaatregelen genomen om het risico te verminderen. Zoals rekening houden met een lagere omvang van de banktegoeden en lager rentepercentage dan het gemiddelde van 2024. Als de renteopbrengsten niet worden geraamd, dan worden de gerealiseerde opbrengsten als een voordelig resultaat bij de jaarrekening van 2025 in 2026 uitgekeerd aan de gemeenten. Door de renteopbrengsten te ramen wordt aan de voorkant in 2025 al een lager financieel beroep gedaan op de gemeenten. Kosten, baten, dekking Aantal
Uitbreiding
Raming
In rekening te
Gemeente
Inwoners
Veilig Thuis
rente
brengen
(bedragen in €)
begroting
Twente
opbrengsten
bedrag bij
2025
2025
2025
gemeenten
Almelo
74.164
113.715
-28.935
84.780
Borne
24.638
37.777
-9.612
28.165
Dinkelland
26.739
40.999
-10.432
30.567
Enschede
161.852
248.167
-63.146
185.021
Haaksbergen
24.349
37.334
-9.500
27.835
Hellendoorn
36.258
55.594
-14.146
41.448
Hengelo
83.087
127.397
-32.416
94.981
Hof van Twente
35.439
54.338
-13.826
40.512
Losser
23.380
35.848
-9.122
26.727
Oldenzaal
31.795
48.751
-12.405
36.346
Rijssen-Holten
38.681
59.309
-15.091
44.218
Tubbergen
21.397
32.808
-8.348
24.460
Twenterand
34.073
52.244
-13.293
38.950
Wierden
24.935
38.233
-9.728
28.504
Totaal
640.787
982.514
-250.000
732.514
Communicatie •
De raden worden via de ontwikkelingenbrief 2026 in januari 2025 geïnformeerd over deze ontwikkeling.
•
Daarna worden de raden eind maart 2025 per brief geïnformeerd over de begroting(swijziging) en krijgen de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen.
6
Vervolg Datum
Wie
Wat
15 januari 2025
AB
maart - juli 2025
Raden
10 september 2026
AB
Besluitvorming AB - Verwerken besluitvorming in voorstel begrotingswijziging 2025 en begroting 2026 Zienswijzeprocedure raden over begrotingswijziging 2025 en begroting 2026 Met verwerking van zienswijzen van raden, besluitvorming over begrotingswijziging 2025 en begroting 2026
Bijlagen 1. Memo risico’s VTT + toelichting Begrotingswijziging 2025
Besluit algemeen bestuur: Besluit AB: -Voorstel 1: Incidentele begrotingsuitbreiding volgens voorstelde bedrag van €983.000 is afgewezen. In plaats daarvan is het AB akkoord met financiering van € 688.000. Voorstel 2: De incidentele begrotingsuitbreiding volgens het besluit bij voorstel 1 wordt toegekend voor 2025. -Voorstel 3 is niet in stemming gebracht omdat er niet genoeg draagvlak is. Besluitvorming financiering voor 2026 wordt uitgesteld tot na de Kerntakendiscussie. -Voorstel 4 is akkoord. Uitslag stemmen over oorspronkelijke voorstel 1 en 2 Gemeenten
Besluit
Stemwaarden inwoners
Almelo
Tegen
74.317
Borne
Tegen
24.639
Enschede
Tegen
161.738
Haaksbergen
Tegen
24.359
Hellendoorn
Tegen
36.264
Hengelo
Voor
83.058
Dinkelland
Hof van Twente Tegen
35.446
Losser
Voor
23.376
Oldenzaal
Voor
31.794
Rijssen-Holten
Tegen
38.675
Tubbergen
Voor
21.397
Twenterand
Voor
34.073
Wierden
Voor
24.931
7
Totaal voor
218.629
Totaal tegen
395.438
Voorstel:
Afgewezen
Begrotingswijziging 2025 – aangepast nav besluitvorming bijdrage per gemeente: Gemeenten
Aantal inwoners
Uitbreiding Veilig Thuis Twente
Almelo
74.164
79.604
-28.935
50.669
Borne
24.638
26.445
-9.612
16.833
Dinkelland
26.739
28.700
-10.432
18.268
Enschede
161.852
173.724
-63.146
110.578
Haaksbergen
24.349
26.135
-9.500
16.635
Hellendoorn
36.258
38.918
-14.146
24.772
Hengelo
83.087
89.182
-32.416
56.766
Hof van Twente
35.439
38.039
-13.826
24.212
Losser
23.380
25.095
-9.122
15.973
Oldenzaal
31.795
34.127
-12.405
21.723
Rijssen-Holten
38.681
41.518
-15.091
26.427
Tubbergen
21.397
22.967
-8.348
14.619
Twenterand
34.073
36.572
-13.293
23.279
Wierden
24.935
26.764
-9.728
17.036
Totaal
640.787
687.790
-250.000
437.790
Enschede 15-1-2025 Secretaris
S. Engbers (plaatsvervangend) voorzitter drs. C.F.M. Bruggink
8
Raming Bij gemeenten in rekening renteopbrengsten te brengen bedrag
Memo risico’s Veilig Thuis Twente Datum:
15-01-2025
Aan:
Algemeen bestuur SamenTwente
Opgesteld door:
Veilig Thuis Twente (VTT) contactpersoon Anne-Marie Kok
Aanleiding Op 14 f ebruari 2024, gelijktijdig met de behandeling van de begrotingsuitbreiding, heef t het Algemeen Bestuur (AB) van SamenTwente besloten een verdiepend onderzoek uit te voeren naar de ontwikkeling van meldingen bij Veilig Thuis en de aanpak van geweld in af hankelijkheidsrelaties binnen de keten. Ook is besloten een kerntakendiscussie te voeren binnen SamenTwente. Als gevolg daarvan werd er besloten Veilig Thuis Twente tijdelijk extra f inanciële ruimte te bieden, totdat de uitkomsten van beide onderzoeken duidelijk zijn. In de bestuurlijke bijeenkomst van 25 september 2024 is besloten om de deadline van de kerntakendiscussie op te schuiven naar 1 mei 2025, wat betekent dat er voor Veilig Thuis Twente een nieuwe tijdelijke voorziening noodzakelijk is, aangezien er nog geen def initieve besluiten over de toekomst van de organisatie genomen kunnen worden. Tijdens de AB-bijeenkomst op 13 november 2024 zijn de uitkomsten van het BMC-onderzoek gepresenteerd, maar er zijn nog geen conclusies getrokken over de impact van deze bevindingen. Deze memo heef t als doel een onderbouwing te geven voor de gevraagde begrotingswijziging 2025.