10.2 Verlengen verbreed gemeentelijk rioleringsplan - Bijlage 2 - Achtergronddocument verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 - 2020.pdf

Nieuwe aanleg

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken.

Renovatie/uitbreiding van bestaand stedelijk gebied

4.7

Bij ‘water op straat’ wordt gemaakt in 3 verschillende gradaties, uitgaande van een bui die eens per 2 jaar optreedt: - Hinder, kort durend beperkte hoeveelheden ‘water op straat’, met een duur in de orde van 0 –30 minuten; - Ernstige hinder, forse hoeveelheden ‘water op straat’, ondergelopen tunnels, opdrijvende putdeksel, met een duur in de orde van 30 – 120 minuten; - Overlast, langduriger en op grotere schaal ‘water op straat’, water in winkels, woningen met materiele schade en mogelijk ook ernstige belemmering van en gevaar voor het (economische) verkeer. Ontwerpberekeningen ondergrondse stelsels obv C2100, bui 8, geen “water op straat”. Toetsing boven- en ondergrond met risicoanalyse, robuust en klimaatproof ontwerpen door bijvoorbeeld rekening te houden met berging op straat te creëren door het toepassen van trottoirbanden en met halvering van de herhalingstijden van de buien. De voorzieningen zijn aangelegd conform het Apve OR (Algemeen programma van Eisen Openbare ruimte). bij in- en uitbreidingen moet water van het verharde oppervlak binnen plangebied op doelmatige wijze geborgen worden (40 mm (uitbreidingslocaties) of 20 mm (inbreidingslocaties)). De wijze waarop ter goedkeuring van de gemeente, compensatie hiervan op andere locaties door de ontwikkelaar is mogelijk, als er redelijkerwijs geen mogelijkheden in het plangebied zijn. Een laatste mogelijkheid is afkoop.

Gemeentelijke zorgplicht grondwater De ambitie voor het zorgdragen voor de grondwaterstand sluit aan bij de wettelijke inspanningsverplichting zoals opgenomen in Artikel 3.6 van de Waterwet: Artikel 3.6 Waterwet: De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders dragen zorg voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van de beheerder of de provincie behoort.

Het item "grondwateroverlast" heeft betrekking op de nieuwe zorgplicht voor 'het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen teneinde structurele nadelige gevolgen (dus wat zijn de effecten) van de grondwaterstand voor de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken'. Grondwateroverlast wordt als structureel beschouwd als er én te hoge grondwaterstanden zijn én meldingen over grondwateroverlast. Structureel te hoge grondwaterstanden treden op als de gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) of de representatieve hoogste grondwaterstand (RHG) gedurende meerdere aaneengesloten jaren hoger is dan de gewenste grondwatersituatie.

Blad 22 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kwaliteitskaders zorgplichten stedelijk water

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Het aanpakken van grondwateroverlast dient doelmatig te gebeuren. Maatregelen zullen altijd maatwerk zijn en worden alleen doelmatig geacht als er meldingen zijn van grondwateroverlast, meegelift kan worden met andere relevante werkzaamheden en als de maatregelen passen in gemeentelijk beleid ten aanzien van de grondwaterstandverlaging. De richtlijnen voor de ontwateringsdiepte per type bestemming (groen, wegen, gebouwen) zijn benoemd in §8.11.

4.7.1

Ambities en beleidskeuzes grondwater Bij grondwateroverlast wil de gemeente waar mogelijk meewerken aan oplossingen. Ook wil de gemeente een duidelijk aanspreekpunt zijn voor burgers en bedrijven betreffende grondwaterproblematiek en vragen over het grondwater. De gemeente heeft ten aanzien van het ondiepe grondwater een duidelijke regiefunctie. Om invulling te geven aan bovenstaande ambitie, is de uitwerking van de gewenste ontwateringsdoelstelling cruciaal. Dit punt is verwoord in het kwaliteitskader in de volgende paragraaf. Om in bestaand stedelijk gebied en nieuw te ontwikkelen stedelijk gebied grondwateroverlast tegen te gaan c.q. te voorkomen, gaat de gemeente uit van de volgende voorkeursvolgorde: 1. Ophogen van het maaiveld. 2. Het aanleggen van extra oppervlaktewater. 3. Het aanleggen van grondwatertechnische maatregelen. In het Grondwaterplan zijn deze onderwerpen nader uitgewerkt. In de volgende paragraaf wordt op hoofdlijnen de kwaliteitskaders gegeven, in aansluiting op dat plan. De gemeente Almelo gaat de aanwezige structurele grondwateroverlast verminderen en daarnaast voorkomen dat toekomstige grondwateroverlast gaat ontstaan. Gemeente Almelo heeft in het Grondwaterplan uitgewerkt hoe om te gaan met grondwater. De gemeente wil de aanwezige structurele grondwateroverlast gaan verminderen en daarnaast voorkomen dat toekomstige grondwateroverlast gaat ontstaan.

De koers zoals vastgesteld in 2013, de gebiedsgerichte aanpak over de komende 25 tot 30 jaar, wordt voortgezet. Gekozen is voor een gebiedsgerichte aanpak. Qua fasering van de werkzaamheden is ingestoken op “werk-met-werk-maken” waarbij voor het realiseren van de hoofdafvoer naar oppervlaktewater een maximale periode van 8 jaar wordt aangehouden. Dit om te voorkomen dat bijvoorbeeld een drainagestelsel tientallen jaren water afvoert op het rioolstelsel, waar het meestal tijdelijk op wordt aangesloten. Voor het overige geldt een indicatie van uiterlijk 25-30 jaar, gebaseerd op “de leeftijd van een generatie” waarbij als uitgangspunt is gehanteerd dat het grondwater altijd al hoog heeft gestaan, de gemeente pas sinds 2008 aan zet is, en dat het onrealistisch en te duur is om de grondwaterproblemen op een kortere termijn te realiseren.

4.7.2

Kwaliteitskader grondwater

Aspect

Kwaliteitsbeschrijving

Kwaliteitsnorm

Aansluitingen en wijze van inzameling

De gemeente wil een duidelijk aanspreekpunt zijn voor burgers en bedrijven betreffende grondwaterproblematiek en vragen over het grondwater.

Er is een (grond)waterloket ingericht. De gemeente zal vervolgens optreden als adviseur voor de particulier. De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker, de gemeente heeft een transportplicht.

Blad 23 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kwaliteitskaders zorgplichten stedelijk water

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Technische staat

De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater verkeren in een goede technische staat.

De gemeente heeft een goed beeld van de omvang en kwaliteit van het areaal. Reiniging en inspectie vindt frequent plaats conform het Beheerplan IT-riolering en drainage.

Verwerking

De gemeente Almelo wil de aanwezige structurele grondwateroverlast gaan verminderen. Bij grondwateroverlast wil de gemeente waar mogelijk meewerken aan oplossingen. De gemeente heeft ten aanzien van het ondiepe grondwater een duidelijke regiefunctie.

Nieuwe aanleg

De gemeente Almelo wil daarnaast voorkomen dat toekomstige grondwateroverlast gaat ontstaan.

Er worden in het bebouwd gebied de volgende ontwateringsdieptes nagestreefd (richtlijn): - (GHG) onder groen van 0,5 m. - (GHG) onder wegen van 0,7 m. - (GHG) onder gebouwen (vloerpeil) van 0,9 m. In gebieden met structurele overlast neemt de gemeente Almelo het initiatief om de overlast te bestrijden. Grondwateroverlast wordt als structureel beschouwd als er én gedurende meerdere aaneengesloten jaren te hoge grondwaterstanden zijn én meerdere meldingen van diverse percelen zijn over grondwateroverlast. Er bestaat inzicht in de optredende grondwaterstanden. Aangezien bij in- en uitbreidingen meer mogelijkheden zijn om toekomstige overlast te voorkomen geldt voor nieuwe gebieden een ontwateringsdiepte van 0,8m bij wegen en 1,0m tov vloerpeil.

4.8

Oppervlaktewater

4.8.1

Ambities en beleidskeuzes oppervlaktewater Op het gebied van water is het de ambitie het duurzaam waterbeheer in Almelo verder te ontwikkelen en het imago van Almelo als “waterstad” te vergroten. Voor het duurzaam waterbeheer worden de stedelijke waterstromen – afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater – integraal op elkaar en op andere sectoren als energie, openbare ruimte en gebouwen afgestemd. Het gaat daarbij om het winnen, gebruiken en terugbrengen van water uit en aan het milieu. Door aspecten als waterbeleving, recreatiemogelijkheden, waarde water voor woningen te benadrukken kan de gemeente Almelo zich van andere steden onderscheiden. Daarnaast is het streven om het water dat vanuit de waterketen op het oppervlaktewater terecht komt een zo goed mogelijke waterkwaliteit te geven door gebruik te maken van de best beschikbare en betaalbare technieken. Het watergebruik moet zo laag mogelijk zijn en de periode waarin het water wordt gebruikt zo groot mogelijk. Verder moeten de natuurlijke omstandigheden worden gehandhaafd en liefst verbeterd. Duurzaam stedelijk waterbeheer leidt dus tot een natuurlijker functionerend watersysteem. Van belang is, zodra de openbare ruimte meerdere functies gaat vervullen (berging van waterop-straat, berging van water in groenvoorzieningen) dit duidelijk gecommuniceerd worden naar de gebruikers hiervan.

Ook het aspect ‘veiligheid’ staat hoog in het vaandel bij de realisatie van nieuw water. Er kan ook sprake zijn van wateroverlast als gevolg van oppervlaktewater dat buiten de oevers treedt. Het is dan ook belangrijk dat de gemeente en het waterschap hun gezamenlijke

Blad 24 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kwaliteitskaders zorgplichten stedelijk water

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

waterbeleid op elkaar afstemmen, en een gezamenlijke inspanning leveren om wateroverlast in stedelijke gebieden te voorkomen. Het waterschap heeft de grote watergangen en de vijvers in beheer overgedragen gekregen (inclusief peilregulerende kunstwerken, exclusief beduikering). Het waterschap heeft daarmee het groot onderhoud vanuit hydraulisch oogpunt, de gemeente is constructief verantwoordelijk en heeft voor de ruimtelijke inrichting de regierol. Het groot onderhoud vindt in principe plaats door het waterschap, zo nodig wordt de gemeente betrokken bij sanering, indien daarvan sprake is. De gemeente heeft daarnaast nog de onderhoudsplicht voor een deel van de overige kleinere watergangen en duikers en het nautisch beheer van het Overijssels kanaal. De nodige stappen zijn gezet. Nu worden in de Basisrioleringsplannen, het Stedelijk Waterplan Binnenstad Almelo en de Klimaatactieve Stad maatregelen en kansen benoemd.

Deze zetten, naast een verdere verbetering van de milieukwaliteit, ook in belangrijke mate in op het vergroten van de belevingswaarde en het scheiden van waterstromen zowel in de waterketen als in het watersysteem: • scheiden verschillende kwaliteiten waterstromen; • afkoppelen afvoerend oppervlak; • saneren overstorten; • baggeren waterlopen; • 'facelift' Almelose Aa; • verbeteren belevingswaarde overige vijvers en singels; • stellen van kaders voor percentage oppervlaktewater in nieuwbouwgebieden.

4.8.2

Kwaliteitskader oppervlaktewater

Aspect

Kwaliteitsbeschrijving

Afvoercapaciteit

Bij extreme situatie mogen 'water-op-straat' situaties ontstaan. Dit mag niet leiden tot overlast/schade.

Kwaliteitsnorm

Technische staat

De gemeente zet in op een verdere verbetering van de milieukwaliteit en het vergroten van de belevingswaarde van het oppervlaktewater.

Nieuwe aanleg

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken.

Bij buitengewone omstandigheden vind waterberging plaats buiten de riolering op daarvoor ingerichte locaties zoals wegen, groenvoorzieningen en watergangen. De openbare ruimte is zodanig ingericht dat bij buitengewone omstandigheden (eens per 100 jaar) geen overlast * voor de omgeving optreedt (waterstand maximaal 15cm boven straatpeil). Woningen mogen niet onderlopen en doorgaande verkeersroutes mogen niet worden geblokkeerd. Het minimaal benodigde vrije profiel van de watergang is 50 tot 75% van het jaar gewaarborgd, met inbegrip van de aanwezigheid van bagger op de bodem. De voorzieningen zijn aangelegd conform het Apve OR (Algemeen programma van Eisen Openbare ruimte).

* zie voor de definiëring van de term ‘overlast’ de paragraaf hemelwater.

Blad 25 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

5

Evaluatie vGRP 2011-2015 Het vorige vGRP is opgesteld voor de periode 2011 tot en met 2015. De vraag is: zijn de ambities, doelstellingen en maatregelen van dat vGRP gerealiseerd? Waren er afwijkingen of tegenvallers? Resteren er nog acties? Om hier inzicht in te krijgen zijn de voornemens uit de voorgaande planperiode geëvalueerd. Hiertoe heeft de gemeente een groot aantal documenten aangeleverd en is een vijftal medewerkers van verschillende afdelingen van de gemeente Almelo geïnterviewd. Het beeld dat hieruit ontstaat is geschetst in onderhavig hoofdstuk.

5.1

Resumé evaluatie Uit de evaluatie blijkt dat de planning van de onderzoeken en maatregelen uit het vorige vGRP te ambitieus is gebleken. Een aantal onderzoeken en maatregelen is nog niet uitgevoerd. Daarnaast is een aantal maatregelen en onderzoeken wel uitgevoerd die niet gepland waren. Doordat er een achterstand is opgelopen, wordt op verschillende punten nog niet voldaan aan de gestelde ambitie uit het vGRP 2011-2015. Gevolg hiervan is ook dat de stand van de rioolvoorziening hoger is dan beoogd. De verwachting is dat deze budgetten de komende jaren wel ingezet gaan worden. De afvalwaterzorgplicht en hemelwaterzorgplicht zijn redelijk op orde. Er is nog geen volledig inzicht in de resterende niet op het riool aangesloten percelen en de technische staat van de riolering. Dit wordt momenteel uitgezocht. De BRP’s zijn up-to-date, er is inzicht in het functioneren van de rioolstelsels met metingen en gevalideerde modellen. De stelsels voldoen met de voorgestelde maatregelen aan de norm. Een beperkt aantal maatregelen (boven op de norm) is nog niet uitgevoerd.. De grondwaterzorgplicht is serieus opgepakt. Er is inzicht in de grondwaterstanden, de knelpunten zijn bekend. Maatregelen zijn voorgesteld en deels in uitvoering. De acties voor het oppervlaktewater zijn als volgt: er is een aanzet gemaakt voor het uitvoeringsprogramma baggeren, dit is in concept gereed.

Dit moet nog worden afgestemd op de nieuwe situatie, waarbij het beheer van stedelijk water is overgedragen naar waterschap Vechtstromen, met aandacht voor de financiering van de baggerprojecten en het achterstallige onderhoud.

5.2

Aanleg Niet aangesloten percelen De gemeente had het voornemen 16 stuks WOZ-objecten aan te sluiten en voor 39 stuks WOZobjecten wilde de gemeente opnieuw uitstel aanvragen t/m 2015. Dit is nog niet gerealiseerd. Een actueel overzicht van de betreffende objecten is opgenomen in bijlage 7. De gemeente heeft 8 woonboten in 2010 aangesloten op de riolering.

Blad 26 van 121

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

5.3

Onderzoek en planvorming Tabel 5.1 geeft een overzicht van de geplande onderzoeken in de afgelopen planperiode 2011 t/m 2015 met daarbij het jaar waarin het onderzoek is uitgevoerd. Tabel 5-1: Geplande onderzoeken vGRP 2011 t/m 2015. Omschrijving Onderzoek foutieve aansluitingen Inspectie en inmeting riolering Noord West Twente Onderzoek overstort Kastanjelaan Aadorp Afkoppelonderzoek BBB N36 Quick scan afkoppeling Almelo Onderzoek leeglopen riool VR Limpurgsingel (RW N36) Uitwerken afkoppelplan Aalderinkshoek Onderzoek overstortriool Steffensweg Onderzoek aansluiten 8 woonboten Verbeteren sturing (rekenwerk/ kalibratie / implementatie) BRP Bedrijvenpark Twente DWAAS onderzoek rioolvreemd water Analyse gemalen Almelo Wierden Benutten warmte uit effluent Masterplan water binnenstad Onderzoek alternatieve sanitatie

Status Deels 2013 2014 Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd Loopt Loopt Loopt 2010 Loopt 2014 Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd Loopt 2013 Nog niet uitgevoerd

Aanvullend uitgevoerde onderzoeken Alternatieve sanitatie Waterrijk Kansenkaart en nader onderzoek Riothermie Onderzoeken irm stankproblemen drukriool Bornerbroek Prognosebladen RWZI Vissedijk en Sumpel Quicksan waterproblemen Bornerbroek vBRP Bornerbroek BRP Aadorp Verbetering RTC Onderzoek persleidingsysteem Bornerbroek

Uitgevoerd in 2011 2011-2012 2012-2013 2013 2013-2014 2014 2014 2014 Loopt

Geconcludeerd is de planning van de onderzoeken en maatregelen van het vorige vGRP redelijk ambitieus is geweest. Daarentegen is in relatie met Twents Waternet en het Bestuursakkoord Water ook veel bereikt.

5.4

Investeringen Tabel 5-2 geeft een overzicht van de geplande maatregelen in de afgelopen planperiode 20112015 met daarbij het jaar waarin de maatregel is uitgevoerd. Tabel 5-2: Geplande maatregelen vGRP 2011 t/m 2015. Omschrijving Verleggen persleiding Albergen BBB Rijksweg (N36), Verplaatsen persleiding Bellinckhof Aansluiten woonboten op riool (8 stuks) Aansluiten meetpunten op telemetriesysteem Herstellen foute aansluitingen

Blad 27 van 118

Uitgevoerd in Vervallen Nog niet uitgevoerd Loopt 2010 Loopt Nog niet uitgevoerd

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

(vervolg) Omschrijving Aansluiten nog niet aangesloten panden Restbudget Groot Onderhoud elektromechanisch BBL Steffensweg Vergroting riool nabij Haghoek Extra stuwput Nieuwe hoofdpost telemetriesysteem Drukriool omzetten naar nieuw telemetriesysteem Aansluiten panden buitengebied (16 WOZ-objecten) Overgang naar nieuw beheerprogramma Afkoppelen industrieterrein Turfkade * Beheren/verbeteren rioolmodel Aanvullend uitgevoerde maatregelen Reinigen overstortleiding van Rechteren Limpurgsingel (N36)

Uitgevoerd in 2010 Vervallen Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd 2011 2011 Nog niet uitgevoerd 2012 2010-2013 Doorlopend Uitgevoerd in 2012-2013

*NB; Industrieterrein Turfkade is een groot project geweest wat veel tijd en geld heeft gekost. In totaal is in dit project circa 20 hectare verhard oppervlak afgekoppeld.

5.5

Beheer Hemelwaterzorgplicht In de vGRP 2011 t/m 2015 zijn de volgende aspecten van het hemelwaterbeleid benoemd die de komende jaren nadere aandacht behoeven: Tabel 5-3: Geplande activiteiten hemelwaterzorgplicht vGRP 2011 t/m 2015. Omschrijving Vastleggen van hemelwatervoorzieningen in het beheersysteem. Versterken van het beheer van hemelwatervoorzieningen. Beheer van het afvalwaterstelsel na afkoppelen. Onderzoek ter ondersteuning van het te voeren hemelwaterbeleid (vb. afkoppelkansenkaart, hemelwaterverwerkingskaart. Ontwikkeling ontwerprichtlijnen hemelwatervoorzieningen. Ontwikkelen maatwerkvoorschriften en verordeningen uitvoering hemelwaterbeleid. Uitwerken beleid toepassing en handhaving bouwmaterialen. Ontwikkelen stimuleringsregeling groene daken. Ontwikkelen communicatiemateriaal.

Status Nog niet uitgevoerd Loopt Nog niet uitgevoerd Alleen voor plangebied SWBA Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd Nog niet uitgevoerd 2013 Loopt

De bovenstaande aspecten hebben een plaats in de Beheerplannen uit 2014 (tactische documenten voor de afdeling Beheer) of krijgen een plaats in de onderzoeksvragen en vervolgens in onderhavig GRP 2016-2020. Tabel 5-4. Aanvullend uitgevoerde onderzoeken hemelwaterzorgplicht vGRP 2011 t/m 2015. Omschrijving Uitgevoerd in Duurzaamheidsambities Binnenstad 2012 BBL Steffensweg irm OBA 4 2012 Community of Practice Water en Energie Twente 2013 Onderzoek (afval)watersysteem Nijrees 2013 Dimensioneren OBA 3 en 4 2014 Werking lamellenfilter ZGT Loopt

Blad 28 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Grondwaterzorgplicht Op grondwatergebied heeft de gemeente in de planperiode grote stappen gezet. Uit de inventarisatie (deel A van het grondwaterplan), is naar voren gekomen dat in Almelo 13 grondwateraandachtsgebieden te onderscheiden zijn. Deels zijn deze gebieden bepaald op basis van een geringe ontwateringsdiepte en deels op basis van informatie verkregen uit interviews (meldingen en klachten). Deze 13 gebieden zijn in de afgelopen planperiode nader onderzocht, in Tabel 5-5 zijn de resultaten weergegeven. Tabel 5-5: grondwateraandachtsgebieden in Almelo. Nr Grondwateraandachtsgebied Nader Onderzoek 1 Schelfhorst Gereed 2 Sluitersveld / Rumerslanden / Gereed Hedeman 3 Markgraven-Noord Gereed 4 Aalderinkshoek Gereed 5 Kerkelanden Loopt monitoring 6 Rohof / Goossenmaatspark Gereed 7 Boomshoek Gereed

Structurele overlast Deels Nee, 2 gebiedjes net niet Nee Nee

Nee Deels

8

Nieuwland / De Riet

Gereed

Deels

9

Hofkamp / Paradijs

Gereed

Deels

10

Windmolenbroek

Gereed

Nee, 2 gebiedjes net niet

11 12

Nijrees Bornerbroek

Gereed 2014

Nee Deels

13

Haghoek / Rosarium

Gereed

Deels

Gebiedsgericht plan Hoofdstructuur klaar nvt nvt nvt

nvt Gereed, update irm AHN2 Gereed, update irm AHN2 Gereed, update irm AHN2 In de wacht gezet, irm kwel Twentekanaal en minimaal net voldoen nvt 2016 (lift mee met project De Mors) 2014

Tabel 5-6. Aanvullend uitgevoerde onderzoeken grondwaterzorgplicht vGRP 2011-2015. Omschrijving Uitgevoerd in Quickscan grondwatermodel 2012 Pilot reinigen drainage Bornerbroek 2013 Risicogestuurd grondwaterbeheer Haghoek/Rosarium Loopt Kwelproblematiek Twentekanaal Loopt

Kolkenbeheerplan Het beheerplan kolken (9 september 2014) is een tactisch document en vormt daarmee een belangrijke schakel tussen het strategische vGRP en de operationele jaarplannen. Hiermee is gemeente Almelo in staat om een goede vertaling van haar rioleringsdoelen te maken naar een operationele uitvoering. Het beheerplan is daarmee een uitstekend document om goede doelmatigheidsafweging te maken, rekening houdend met de objecten zelf, het functioneren binnen / van het systeem en de omgeving. Het beheerplan kolken maakt onderscheidt in een aantal basisactiviteiten: • Onderzoek, op te delen in: Inventariseren

Blad 29 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

•

Inspecteren Meten Maatregelen, op te delen in: Onderhoud (reinigen) Reparatie / renovatie / vervangen

In het kolkenbeheerplan wordt verder onderscheid gemaakt in verschillende rioleringssystemen waar de kolk onderdeel van uitmaakt, zoals gemengde en RWA riolering, infiltratiesystemen en rechtstreekse afvoer naar een watergang. Daarnaast is gekeken naar de functie van de kolk in verschillende omgevingen, zoals hoofdstructuur wegen, woongebieden, verblijfsgebieden, industriegebieden, fietspaden en aandachtsgebieden. Op basis van deze twee groepen, systeem en omgeving, is een verdeling gemaakt in de frequentie van reiniging (en inspectie) van de kolken in de gemeente Almelo. In de planperiode is gestart met het inhalen van de achterstand die is opgelopen bij het onderhouden van kolken via een kolkenproject. In het voorjaar van 2013 is achterstallig onderhoud uitgevoerd bij circa 120 kolken. Reinigings- en inspectieplan riolering Het reinigings- en inspectieplan (26 september 2012) is hoofdzakelijk opgesteld om reguliere reinigings- en inspectiewerkzaamheden verder te structureren. Dit geldt voor de vrijvervalstelsels, inclusief de bijzondere objecten die daar deel van uit maken zoals verschillende typen putten. De gemalen en pompunits (drukriolering), stuwputten en bergbezinkvoorzieningen die ook regelmatig worden gereinigd en geïnspecteerd worden in dit plan buiten beschouwing gelaten omdat de gemeente hiervoor aparte onderhoudscontracten heeft afgesloten.

Bij de reiniging en inspecties ten behoeve van algemeen onderzoek maakt gemeente Almelo onderscheid tussen: afvalwaterriolering (gemengd, VGS-DWA, GS-DWA) hemelwaterriolering (VGS-RWA, GS-RWA, GS (RWA-IT) en VGS-HWA) Bovendien wordt ook een onderscheid gemaakt in stamriolen en hoofdriolen, waarbij de ouderdom van de riolen ook nog een rol speelt. Daarnaast zijn in het plan voor specifieke onderzoeksdoelen afwijkende frequenties geformuleerd, zoals bij een onzekerheid in de keuze van maatregelen, opleveringsinspectie, calamiteiten of bij bijzondere objecten. Op basis van bovenstaande uitgangspunten zijn plankaarten uitgewerkt voor een tiental gebieden. De gebieden zijn een cluster van wijken, deelgebieden die elke allen een zelfde orde van omvang hebben als het gaat om de totale lengte van riolering aanwezig binnen een gebied (35 à 45 km leiding lengte). In afwijking van het R&I-plan uit 2012 is voor 2014 besloten om de rioolinspecties te intensiveren. Er is circa 40 km riolering extra geïnspecteerd. De inspectiegegevens zijn verwerkt in de beheerapplicatie GBI, hierdoor is een beter beeld ontstaan van de actuele situatie. Hiernaast is de afgelopen periode ook areaaldata, waaronder revisies, in GBI bijgewerkt. Met als doel een beter beeld te krijgen voor de vervangingsopgave van de riolering ten behoeve van onder meer het vGRP.

Basisrioleringsplannen In het BRP Almelo treden in het model van de huidige situatie op twee plaatsen water op straat op, welke herkend worden in de praktijk. Voor het verbeteren van het hydraulisch functioneren zijn maatregelen opgesteld. Het gaat hierbij vooral om vergroting van afvoerleidingen.

Blad 30 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Voor de kernen Aadorp, Bornerbroek en bedrijventerrein Twente zijn de afgelopen planperiode de BRP’s geactualiseerd. De hierin voorgestelde maatregelen krijgen een plaats in het vGRP 20162020. Monitoring en meten rioolsystemen Almelo heeft een goede basis gelegd om het inzicht in het functioneren van het rioolstelsel in de toekomst te verbeteren. Voldoende aandacht voor het verwerken en interpreteren van meetdata is daarbij wel een voorwaarde. Bij het opstellen van de BRP’s en het onderzoek naar het verbeteren van het RTC is het rioolmodel gekalibreerd op basis van werkelijke metingen in het stelsel, ook bij de overstorten. Bij toekomstige berekeningen zal dit zeker weer meegenomen worden. Hierdoor is het inzicht in de werking van het rioolstelsel sterk verbeterd en zal het in de toekomst alleen maar beter worden.

5.6

Overkoepelende activiteiten

5.6.1

Baggerproblematiek De gemeente heeft een groot deel van stedelijk water overgedragen aan het waterschap. Voor de watergangen is er een aanzet gemaakt voor uitvoeringsprogramma baggeren. Dit moet nog verder worden afgestemd op de nieuwe situatie in relatie met de overdracht stedelijk water naar waterschap Vechtstromen. De afgelopen jaren was er budget van uit de riolering gereserveerd voor het baggeren, dit betrof echter een gedeelte van de projectkosten. Voor het overige gedeelte is de financiering niet rond gekomen, er zijn veel minder baggerwerkzaamheden uitgevoerd dan beoogd.

5.6.2

Gegevensbeheer Gegevensbeheer In 2013 is het nieuwe beheerpakket GBI aangeschaft. De afgelopen periode is er veel aandacht besteed aan de vulling hiervan met de bestaande geometrische gegevens en de inspectiegegevens van de vrijvervalriolen. Het gegevensbeheer van moderne hemelwatervoorzieningen zoals wadi’s en infiltratiekratten heeft de afgelopen planperiode nog relatief weinig aandacht gekregen. Deze gegevens zijn momenteel slechts gedeeltelijk gedigitaliseerd. In de afgelopen planperiode zou tevens worden gewerkt aan het actueel houden van de verhardingenkaart zodat een goede basis aanwezig is voor hydraulische analyses van rioolsystemen. Hier is samen met het waterschap Vechtstromen in 2013 een eerste aanzet voor gemaakt. Door de fusie van het waterschap en het capaciteitstekort is dit nog niet afgerond. De herberekening van het rioolstelsel bedrijvenpark Twente heeft aangetoond dat de geometrische informatie van putten en riolen incidenteel niet correct is. Inmeting van putten en riolen is een doorlopende actie.

5.6.3

Communicatie

Blad 31 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Het ontwikkelen van communicatiemateriaal is in 2014 opgepakt door actieve bijdrage aan de werkplaats “Communicatie afkoppelen” van Twents waternet.

5.7

Organisatie en Financiën

5.7.1

Personele middelen Uit de raming van het GRP 2011-2015 blijkt dat de binnendienst onderbezet is omdat de taken planvorming, onderzoek, facilitair en voorbereiden van maatregelen hoofdzakelijk door de binnendienst worden uitgevoerd. Ook de buitendienst is (in mindere mate dan de binnendienst) onderbezet. Dit is eveneens gebleken uit de evaluatie van de vorige planperiode. Op basis van voorgaande analyse wordt voorgesteld de personele bezetting uit te breiden met 2 fte, 1 fte voor de binnendienst en 1 fte voor de buitendienst (gebaseerd op een voortzetting van het huidige takenpakket). Dit is inmiddels voor de binnendienst gerealiseerd. Momenteel is de gemeente bezig het aantal uit te besteden taken te vergroten. De verwachting is dat er voor de buitendienst geen uitbreiding meer nodig is als bepaalde taken worden uitbesteed. Inmiddels is de personele situatie als volgt (begroting 2016): SE advies en ontwerp 1.060 uur 0,8 fte SE vastgoed exploitatie 275 uur 0,2 fte SE beheer 4.235 uur 3,0 fte SE ingenieursbureau en ts 5.445 uur 3,9 fte

€95.178 €24.338 €279.128 €385.654

* aanname: 1fte is 1400 uur ** de 5.445 uur zijn hoofdzakelijk uren van ts (buitendienst). De uren van het ingenieursbureau zitten versleuteld in de vervangings- en investeringskosten.

5.7.2

Ontwikkeling rioolheffing In het GRP 2011-2015 is een stijging voorzien van €168 in 2011 naar €207 in 2015 (exclusief indexering). In 2014 is de grondslag voor de rioolheffing gewijzigd naar een eigenaren- en gebruikersdeel, in de verhouding 40% / 60%. De rioolheffing voor een eigenaar+gebruiker bedraagt in 2015 €198. Inmiddels is de heffing voor 2016 vastgesteld op €211 (inclusief indexering). De heffing loopt hiermee in de pas met de beoogde koers.

5.7.3

Begroting en voorzieningen Op basis van de begroting van 2015 en de jaarrekening 2014 is een beeld gevormd van de budgetten. Aangezien de afdeling Beheer bezig is de indeling in de begrotingsposten te herzien en de budgetten voor onderhavig GRP kritisch tegen het licht zijn gehouden, is de beschouwing alleen op hoofdlijnen uitgevoerd. Het beeld dat hieruit ontstaat is: - op alle vervangingsbudgetten is geld over; - de onderhoudsbudgetten zijn benut; - op de onderzoeksbudgetten en diverse bijdragen is geld over; - het investeringsprogramma met budgetten is deels doorgeschoven naar latere jaren. Tussentijds is de egalisatievoorziening in tweeën gesplitst:

Blad 32 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Evaluatie vGRP 2011-2015

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

• In de voorziening voor de vervangingsinvesteringen worden bedragen gestort voor (toekomstige) vervangingsinvesteringen ten behoeve van de directe afschrijving hiervan. De stand per 1-1-2015 van deze voorziening is €1,9 mln. • De voorziening tariefsegalisatie heeft tot doel positieve of negatieve afwijkingen ten opzichte van de kostendekkendheid te verrekenen en op te vangen, om grote tariefschommelingen te voorkomen De stand van deze de voorziening voor egalisatie is €3,5 mln per 1-1-2015.

Blad 33 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

6

De nulmeting Dit hoofdstuk beschrijft de huidige stand van zaken. Wat heeft de gemeente Almelo aan areaal (omvang, toestand en functioneren), wat is er de afgelopen planperiode gedaan en hoe staat de gemeente ervoor, in relatie tot de gestelde ambities uit hoofdstuk 4.

6.1

Wat hebben we nu? Het gehele rioolstelsel met alle objecten en voorzieningen is een enorm kapitaalgoed. Zo ligt er alleen al ruim 549 kilometer aan leidingen (vrijvervalriolen, drainage, drukriolen) in de gemeentelijke grond, met een vervangingswaarde van bijna €350 mln: vrijvervalriolen, , drainage: € 307.806.000 gemalen, minigemalen, bassins: € 21.950.000 drukriool: € 8.100.000 Totaal: € 337.856.000 In de beheerpakketten (GBI en SAM) houdt de gemeente Almelo alle gegevens omtrent de riolering bij. In onderstaande Tabel 6-1 is aangegeven hoeveel riolering er per stelseltype is aangelegd in de gemeente Almelo. Als bijlage is een tweetal kaarten opgenomen, één met de rioolstelsels één met de wateren in de gemeente Almelo. Tabel 6-1. Lengte vrijvervalriolering per stelseltype. Stelseltype Totaal (m) Gemengd 287.078 Gescheiden DWA 61.172 Gescheiden RWA 68.356 Vrijverval (gemengd) drukriool 10.369 Drainage 14.090 Drukriool 108.000 Eindtotaal 549.066

Op basis van die gegevens is onderstaande Figuur 6-1 gegenereerd om een beeld te geven van het jaar van aanleg van het areaal vrijvervalriolering in de gemeente.

Blad 34 van 121

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Areaal vrijvervalriolering 120.000

Lengte riolering (m)

100.000 80.000 Drainage

60.000

RWA 40.000

DWA Gemengd

20.000 0 1930 - 1940 - 1950 - 1960 - 1970 - 1980 - 1990 - 2000 - 2010 1939 1949 1959 1969 1979 1989 1999 2009 2019

Aanlegperiode Figuur 6-1. Areaal vrijvervalriolering.

Te zien is dat vanaf 1980 is begonnen met het aanleggen van (verbeterd) gescheiden rioolstelsels en het afkoppelen van verhard oppervlak door het aanleggen van RWA-riolering. De nieuwe aanleg van gemengde rioolstelsels komt niet meer voor, de gemengde riolering van de afgelopen vijftien jaar in de grafiek betreft het vervangen van bestaande gemengde riolering door nieuwe gemengde riolering. In Figuur 6-2 is te zien hoeveel van de vrijvervalriolering vanaf het jaar 2000 is geïnspecteerd. Voor wat betreft de kwalitatieve toestand van de riolen is de afgelopen jaren een inhaalslag uitgevoerd om dit beeld te verkrijgen. Vooral van de oudere, gemengde riolering voor riolen (45 jaar en ouder) bestaat een goed beeld van de toestand en technische staat, en is een reparatie en vervangingsplanning te maken. Voor deze oude riolen is de gewenste dekkingsgraad 100% , inmiddels wordt een percentage van 77% bereikt. Van de nieuwe riolen (45 jaar en jonger) en hemelwaterriolen, ca. 60% van het totaal, is de verwachting dat de toestand voldoende is. Voor de meeste jonge riolen is een opleveringsinspectie aanwezig en wordt daarna alleen geïnspecteerd als daar aanleiding voor is.

Blad 35 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Inspectiegraad vrijvervalriolering 120.000

Lengte riolering (m)

100.000 80.000 60.000 nee 40.000

ja

20.000 0 1930 - 1940 - 1950 - 1960 - 1970 - 1980 - 1990 - 2000 - 2010 1939 1949 1959 1969 1979 1989 1999 2009 2019

Aanlegperiode Figuur 6-2. Inspectiegraad vrijvervalriolering (exclusief opleveringsinspecties nieuwe riolen, vanaf 2000).

Hier komt nog een groot aantal objecten als minigemalen buitengebied (>375 stuks) en rioolgemalen, bergbezinkvoorzieningen en andere constructies (>120 stuks) bij. Voor gedetailleerde gegevens over locatie, ligging en functioneren wordt verwezen naar de beheersystemen GBI en SAM en de BRP’s van de diverse kernen. Bijlage 7 geeft een aantal overzichtslijsten met kenmerken van de diverse bijzondere objecten (overstorten, randvoorzieningen, IBA’s etc.)

Blad 36 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

6.2

Samenvatting nulmeting In de volgende tabel is samengevat per item beoordeeld of hieraan is voldaan, in de navolgende paragrafen zijn de resultaten in detail weergegeven. De onderstaande symbolen zijn gebruikt. Toelichting:

Voldoet Onderzoeksinspanning loopt, of maatregelen zijn wel bekend maar niet uitgevoerd Voldoet niet

Zorgplicht

Huidige situatie

Toelichting

/ /

Aansluitingen Technische staat Afvoercapaciteit

Stedelijk afvalwater

Bedrijfszekerheid

/

Vuiluitworp Nieuwe aanleg

Aansluitingen

Hemelwater

/

Technische staat Afvoercapaciteit Nieuwe aanleg

Afhandeling van storingen is op orde, enkele gemalen hebben nog geen signaleringssysteem Er is inzicht, nog niet alle maatregelen zijn uitgevoerd. Conform het Handboek Programma van eisen Openbare Ruimte Wel: huidig afkoppelbeleid wordt in de praktijk gebracht. Niet: aanpak foutieve aansluitingen Inzicht voor hemelwaterriolen ontbreekt nog Er is inzicht, nog niet alle maatregelen zijn uitgevoerd. Conform het Handboek Programma van eisen Openbare Ruimte -

Aansluitingen

Er is inzicht, het Beheerplan moet worden geïmplementeerd. Er is inzicht, maatregelen zijn geprioriteerd en in uitvoering. Conform het Handboek Programma van eisen Openbare Ruimte

Technische staat

Grondwater Verwerking Nieuwe aanleg

Er is inzicht, nog niet alle maatregelen zijn uitgevoerd. Plannen baggeren gereed, uitvoering vertraagd door financiering. Onderhoud wadi’s en greppels onduidelijk Conform het Handboek Programma van eisen Openbare Ruimte

Afvoercapaciteit

Oppervlaktewater

Wel: aansluitgraad Niet: aanpak foutieve aansluitingen Er is inzicht, maatregelen moeten nog worden bepaald en gepland -

Technische staat

Nieuwe aanleg

Blad 37 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

6.3

Zorg voor stedelijk afvalwater Aspect

Kwaliteitsbeschrijving

Kwaliteitsnorm

Aansluitingen en wijze van inzameling

Het afvalwater wordt ingezameld en gezuiverd. Het afvalwater kan dus niet in sloten of bodem terecht komen. Er zijn daarom geen structurele stankklachten en of verontreinigingen van sloten en bodem door het riool. Op de voorzieningen zitten nagenoeg geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en zuivering) van afvalwater belemmeren.

Inzameling van bronneringswater

Technische staat

De voorzieningen voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater verkeren in een goede technische staat.

Blad 38 van 121

Percelen waar afvalwater vrijkomt en die zijn voorzien van een water- en elektra-aansluiting, zijn aangesloten op de riolering of een lokale zuiveringsvoorziening (IBA). Alle percelen binnen de bebouwde kom zijn aangesloten op de riolering. Er zijn geen foutieve aansluitingen op de DWA riolering of drukriolering; daar waar deze zijn geconstateerd, wordt gehandhaafd. Er kan geen oppervlaktewater via overstorten en nooduitlaten in gemengde of DWA riolering intreden. Aanvragen voor lozingen van bronneringswater op de gemengde riolen zijn beoordeeld op duur en hoeveelheid. Advisering is maatwerk, afhankelijk van het ontvangende stelsel. Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit, waterdichtheid of afstroming (conform de beoordelingsmatrix van Almelo uit het beheerplan vrijvervalriolering) komen niet voor. De beheerdata is op orde. De gegevens van de objecten worden centraal binnen de gemeente vastgelegd en bijgehouden in een beheerpakket.

Nulmeting De gemeente heeft ontheffing van de zorgplicht voor een klein aantal percelen. De overige percelen zijn aangesloten op vrijverval- of drukriolering. Onderzoek is (nog) niet uitgevoerd.

Deze koers wordt gevolgd

De data staat in GBI, nu is het zaak deze te interpreteren en te vertalen naar concrete maatregelen. Dat moet nog plaatsvinden. De achterstand is ingelopen

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Afvalwater kan ongehinderd afstromen.

Afvoercapaciteit

Doordat het afvalwater snel wordt afgevoerd, komt aantasting van het riool niet voor en zijn er geen risico's op beschadigde riolen.

Bedrijfszekerheid

De bedrijfszekerheid van rioolgemalen is gewaarborgd. Kans op calamiteiten is hiermee beperkt.

Blad 39 van 118

Wanneer stankoverlast in openbaar gebied wordt geconstateerd, wordt binnen een week actie ondernomen. De verloren berging is maximaal 10% per streng. De in- en uitslagpeilen van gemalen dienen gelijk of lager te zijn ingesteld dan de binnen onderkant van het aanvoerriool. De maximale vervuilingsgraad in de DWA- en gemengde riolen bedraagt 30%. De verblijftijd van het afvalwater in de vrijverval riolen is maximaal 24 uur. De maximale vullingsgraad bedraagt bij droogweer maximaal 50% (bij 12 l/h per inwoner + bedrijfslozingen). De stamriolen dienen de DWA, vermeerderd met de pompovercapaciteit te kunnen afvoeren. Het gemiddeld aantal storingen van rioolgemalen is minder dan 2 keer per jaar. Per individueel rioolgemaal is het aantal storingen minder dan 5 keer per jaar. Storingen moeten binnen 48 uur na signalering zijn verholpen, overlast dient binnen 24 uur verholpen te zijn Alle gemalen in de gemengde en vuilwaterstelsels met een overstort zijn voorzien van een dubbele pompopstelling die elkaars reserve zijn. Gemalen in gemengde en vuilwaterstelsels zijn voorzien van een centraal signaleringssysteem voor storingen.

De BRP’s zijn op orde. Hieruit volgen geen knelpunten.

Op basis van de BRP-analyses mag verondersteld worden dat beide items geen knelpunten zijn.

Dit item betreft de grotere gemalen in het systeem. De kleine pompunits in het buitengebied vallen hier buiten. Storingsdienst voert de gemeente grotendeels zelf uit, tweedelijns storingen worden opgepakt door een aannemer.

Enkele gemalen zijn niet aangesloten op telemetrie.

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Vuiluitworp

Bij hoosbuien wordt het rioolwater afdoende opgevangen in de riolen (en eventuele bergingsvoorzieningen). De vuiluitworp via de overstorten in oppervlaktewater is beperkt. Slechts af en toe is er sprake van stank en vervuiling. De vuiluitworp via de overstorten in sloten en vijvers leidt niet tot risico's voor mens en omgeving.

Nieuwe aanleg

6.4

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken.

De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner mag de doelstellingen voor het oppervlaktewater niet in gevaar brengen. Verbetering van de oppervlaktewaterkwaliteit is een speerpunt en mag verder gaan dan de wettelijk ondergrens. Overstorten van gemengde stelsels zijn voorzien van meetregistratie. De vuiluitworp uit gemengde rioolstelsels moet kleiner of gelijk zijn aan de doelstellingen voor de oppervlaktewaterkwaliteit, zoals bepaald in overleg met de waterkwaliteitsbeheerder. Ontwerpberekeningen ondergrondse stelsels obv C2100, bui 8, geen “water op straat”. Toetsing boven- en ondergrond met risicoanalyse, robuust en klimaatproof ontwerpen door bijvoorbeeld rekening te houden met berging op straat te creëren door het toepassen van trottoirbanden en met halvering van de herhalingstijden van de buien. De voorzieningen zijn aangelegd conform het Apve OR (Algemeen programma van Eisen Openbare ruimte).

Toetsing heeft plaatsgevonden in het BRP. De gemeente heeft verhard oppervlak afgekoppeld. Nog niet alle voorgestelde maatregelen uit de BRP’s zijn uitgevoerd. Nog niet alle overstorten zijn voorzien van meetregistratie. Het systeem voldoet ruim aan de gestelde eisen met betrekking tot vuiluitworp. Na het uitvoeren van de voorgestelde maatregelen uit het BRP zijn er geen knelpunten. NB: het gaat om maatregelen boven op de norm. Bij ontwikkelingen wordt het Apve toegepast

Zorg voor hemelwater Kwaliteitsbeschrijving

Kwaliteitsnorm

Blad 40 van 118

Nulmeting

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Aansluitingen en wijze van inzameling

Overtollig hemelwater wat de particulier niet op eigen terrein kan verwerken, wordt ingezameld.

Technische staat

De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig hemelwater verkeren in een goede technische staat.

In bestaand stedelijk gebied wordt de particulier niet verplicht het hemelwater op eigen terrein te verwerken. Bij nieuwbouw en renovatie wordt waar mogelijk van de particulier verwacht het hemelwater te verwerken volgens de trits hergebruik, infiltreren, bergen of gereduceerd afvoeren. Bij herinrichting van bestaande wijken altijd in afstemming met de gemeente en het waterschap. Er zijn geen foutieve aansluitingen op de HWA riolering; daar waar deze zijn geconstateerd, wordt gehandhaafd. Door gebruik te maken van duurzame, milieuvriendelijke en niet uitlogende materialen worden risico's op vervuiling van afgekoppelde oppervlakken voorkomen. Bestaand gebied: afkoppelen van verhard oppervlak indien technisch uitvoerbaar, toelaatbaar voor het milieu en kosteneffectief. Zoeken naar prikkels om de inwoners zo veel als mogelijk te betrekken, de gemeente neemt een voorbeeldfunctie op zich. Nieuwbouw: scheiden van afval- en hemelwater in woningen, bedrijven en overige gebouwen is verplicht. Ingrijpmaatstaven voor stabiliteit en afstroming (conform de beoordelingsmatrix van Almelo uit het beheerplan vrijvervalriolering) komen niet voor.

Afvoercapaciteit

De bebouwing, wegen en openbare ruimte zijn zo ingericht dat het water bij hoosbuien redelijk goed kan afvoeren naar de straatkolken en/of riolering. Hinderlijke plassen op straat komen beperkt voor.

Plasvorming dient binnen één uur na een normale regenbui (4mm in één uur) weg te zijn. Plasvorming mag bij maximaal 5% van de kolken voorkomen. Incidenteel verstopte kolken zijn binnen een week verholpen.

Op de voorzieningen zitten geen (foutieve) aansluitingen die de inzameling (en verwerking) van overtollig hemelwater belemmeren. Er wordt geprobeerd zoveel mogelijk schoon hemelwater te scheiden van het afvalwater.

Blad 41 van 118

Bij ontwikkelingen wordt de watertoets procedure doorlopen.

Er is een achterstand in kolkenbeheer. Hiervoor is budget gereserveerd. Meldingen van verstopte kolken worden aangepakt door de eigen buitendienst. In 2014 zijn er klachten geweest met verstopte kolken.

Onderzoek is (nog) niet uitgevoerd

Het afkoppelen lift mee met de herinrichting van bestaande wijken.. Bestaande prikkel is de regeling voor groene daken. Hiervoor is budget gereserveerd in het vGRP. De gemeente heeft invulling gegeven aan haar voorbeeldfunctie bij de bouw van het nieuwe stadhuis. De data staat in GBI, nu is het zaak deze te interpreteren en te vertalen naar concrete maatregelen. Dat moet nog plaatsvinden.

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

Bij hoosbuien kan de riolering het water afvoeren zonder dat dit leidt tot hinder of ernstige hinder op de wegen, afhankelijk van de classificatie. Overlast mag niet optreden.

Nieuwe aanleg

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken.

Renovatie van bestaand stedelijk gebied

Blad 42 van 118

Bij ‘water op straat’ wordt gemaakt in 3 verschillende gradaties, uitgaande van een bui die eens per 2 jaar optreedt: - Hinder, kort durend beperkte hoeveelheden ‘water op straat’, met een duur in de orde van 0 –30 minuten; - Ernstige hinder, forse hoeveelheden ‘water op straat’, ondergelopen tunnels, opdrijvende putdeksel, met een duur in de orde van 30 – 120 minuten; - Overlast, langduriger en op grotere schaal ‘water op straat’, water in winkels, woningen met materiele schade en mogelijk ook ernstige belemmering van en gevaar voor het (economische) verkeer. Ontwerpberekeningen ondergrondse stelsels obv C2100, bui 8, geen “water op straat”. Toetsing boven- en ondergrond met risicoanalyse, robuust en klimaatproof ontwerpen door bijvoorbeeld rekening te houden met berging op straat te creëren door het toepassen van trottoirbanden en met halvering van de herhalingstijden van de buien. De voorzieningen zijn aangelegd conform het Apve OR (Algemeen programma van Eisen Openbare ruimte). Bij in- en uitbreidingen moet water van het verharde oppervlak binnen plangebied op doelmatige wijze geborgen worden (40 mm (uitbreidingslocaties) of 20 mm (inbreidingslocaties)). De wijze waarop ter goedkeuring van de gemeente, compensatie hiervan op andere locaties door de ontwikkelaar is mogelijk, als er redelijkerwijs geen mogelijkheden in het plangebied zijn. Een laatste mogelijkheid is afkoop.

De toetsing van het gehele systeem is uitgevoerd in de BRP’s van 2011 en 2014. Na het uitvoeren van de voorgestelde maatregelen zullen de systemen voldoen. De toetsing is niet gebaseerd op de hiernaast geformuleerde nieuwe kwaliteitsnorm, wel is er een beeld van de overlast en de gevoelige locaties.

Bij ontwikkelingen wordt het Apve toegepast

Een voorstel voor de compensatieregeling is opgenomen in §8.5. geadviseerd wordt de kaders uit dit voorstel goed neer te zetten in het Apve.

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

6.5

Zorg voor grondwater Kwaliteitsbeschrijving

Kwaliteitsnorm

Inzameling

De gemeente wil een duidelijk aanspreekpunt zijn voor burgers en bedrijven betreffende grondwaterproblematiek en vragen over het grondwater.

Technische staat

De voorzieningen voor inzameling en verwerking van overtollig grondwater verkeren in een goede technische staat.

Verwerking

De gemeente Almelo wil de aanwezige structurele grondwateroverlast gaan verminderen. Bij grondwateroverlast wil de gemeente waar mogelijk meewerken aan oplossingen. De gemeente heeft ten aanzien van het ondiepe grondwater een duidelijke regiefunctie.

Nieuwe aanleg

De gemeente Almelo wil daarnaast voorkomen dat toekomstige grondwateroverlast gaat ontstaan.

Blad 43 van 118

Er is een (grond)waterloket ingericht. De gemeente zal vervolgens optreden als adviseur voor de particulier. De grondwaterstand op het particulier terrein is de verantwoordelijkheid van de eigenaar/gebruiker, de gemeente heeft een transportplicht. De gemeente heeft een goed beeld van de omvang en kwaliteit van het areaal. Reiniging en inspectie vindt frequent plaats conform het Beheerplan IT-riolering en drainage. Er worden in het bebouwd gebied de volgende ontwateringsdieptes nagestreefd (richtlijn): - (GHG) onder groen van 0,5 m. - (GHG) onder wegen van 0,7 m. - (GHG) onder gebouwen (vloerpeil) van 0,9 m. In gebieden met structurele overlast neemt de gemeente Almelo het initiatief om de overlast te bestrijden. Grondwateroverlast wordt als structureel beschouwd als er én gedurende meerdere aaneengesloten jaren te hoge grondwaterstanden én meerdere meldingen van diverse percelen over grondwateroverlast. Er bestaat inzicht in de optredende grondwaterstanden. Aangezien bij in- en uitbreidingen meer mogelijkheden zijn om toekomstige overlast te voorkomen geldt voor nieuwe gebieden een ontwateringsdiepte van 0,8m bij wegen en 1,0m tov vloerpeil.

Nulmeting Een specifiek grondwaterloket is er niet. Dit is een bewuste keuze; de bestaande Front Office voorziet op adequate wijze in specifieke vragen over de gemeentelijke watertaken. De drainage is in 2014 recentelijk toegevoegd aan het beheersysteem en ook het Beheerplan is van recente datum. Een meetnet voor de grondwaterstanden is aanwezig. In het algemeen is de grondwaterstand beneden het geaccepteerde niveau. De 13 probleemgebieden zijn nader onderzocht, hier zijn evt. aanvullende maatregelen geformuleerd en deels in uitvoering.

Bij ontwikkelingen wordt het Apve toegepast

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

De nulmeting

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

6.6

Zorg voor oppervlaktewater Kwaliteitsbeschrijving

Kwaliteitsnorm

Afvoercapaciteit

Bij extreme situatie mogen 'water-op-straat' situaties ontstaan. Dit mag niet leiden tot overlast/schade.

Technische staat

De gemeente zet in op een verdere verbetering van de milieukwaliteit en het vergroten van de belevingswaarde van het oppervlaktewater.

Bij buitengewone omstandigheden vind waterberging plaats buiten de riolering op daarvoor ingerichte locaties zoals wegen, groenvoorzieningen en watergangen. De openbare ruimte is zodanig ingericht dat bij buitengewone omstandigheden (eens per 100 jaar) geen overlast * voor de omgeving optreedt (waterstand maximaal 15cm boven straatpeil). Woningen mogen niet onderlopen en doorgaande verkeersroutes mogen niet worden geblokkeerd. Het minimaal benodigde vrije profiel van de watergang is 50 tot 75% van het jaar gewaarborgd, met inbegrip van de aanwezigheid van bagger op de bodem.

Nieuwe aanleg

De voorzieningen zijn in staat de hoeveelheid te verwerken.

De voorzieningen zijn aangelegd conform het Apve OR (Algemeen programma van Eisen Openbare ruimte).

Blad 44 van 118

Nulmeting De toetsing van het gehele systeem is uitgevoerd in de BRP’s van 2011 en 2014. Na het uitvoeren van de voorgestelde maatregelen zullen de systemen voldoen.

De plannen voor bagger zijn wel gereed, maar uitvoering is vertraagd door gebrek aan budget. Bij ontwikkelingen wordt het Apve toegepast

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kostendekkingsplan

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

7

Kostendekkingsplan Het kostendekkingsplan is feitelijk een Excel-bestand. Voor de uitgebreide detailgegevens wordt dan ook verwezen naar dat bestand. Onderhavige versie van het vGRP 20165 t/m 2020 is gebaseerd op:

151023-401451-KDP versie 13.xlsx (datum 23 oktober 2015) Dit hoofdstuk beschrijft de parameters , bijzonderheden en resultaten vanuit het Kostendekkingsplan op hoofdlijnen.

7.1

Parameters Grondslag rioolheffing In 2014 heeft de gemeente de heffingsgrondslag gewijzigd en een splitsing aangebracht in een eigenarendeel (40%) en een gebruikersdeel (60%). Voor 2016 is de hoogte van de heffing als volgt (conform de koers uit het GRP 2011-2015, verhoogd met indexatie): Rioolheffing eigenaar: € 84,40 Rioolheffing gebruiker: € 126,60 Rioolheffing eigenaar en gebruiker: € 211,00 Aangezien de wijziging in heffingsgrondslag recentelijk is doorgevoerd en dit nogal wat voeten in de aarde heeft gehad, worden hierop de komende jaren geen wijzingen doorgevoerd. Evenmin is er vanuit de afdeling Financiën of GBT aanleiding de grondslagen of de verordening te wijzigen. Toelichtingen eigenaren-/gebruikersdeel • Het eigenarendeel wordt geheven naar een vast bedrag per perceel. • Het gebruikersdeel wordt geheven naar het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd . Voor de eerste 250 m3 geldt een vast bedrag. Daarna kennen de tarieven een staffeling); • Voor meer details wordt verwezen naar de Verordening Rioolheffing 2015. • Een 40-60 verdeling is goed te beargumenteren, aangezien circa 40% van de vGRP-taken ten goede komen aan een perceel (hemelwaterafvoer, grondwaterbeheersing) en circa 60% ten goede aan het gebruik van een perceel (vuilwaterafvoer). Zie de volgende toelichting.

Onderbouwing van de verdeling 40%-60% De verdeling van de heffing is gebaseerd op het principe dat hemelwater door de eigenaar wordt “geproduceerd”, en afvalwater door de gebruiker. Onafhankelijk van het wel of niet in gebruik zijn, zal een bebouwd perceel via het dak en of de verharding altijd hemelwater lozen op de riolering of op een andere gemeentelijke voorziening. Deze hemelwaterstroom wordt dus altijd veroorzaakt door de eigenaar van het perceel. Ook bij leegstand. Zodra het perceel in gebruik is zal er meestal ook afvalwater worden geproduceerd. Dat afvalwater wordt dus altijd veroorzaakt door de gebruiker. In de rioolheffing zijn naast de kosten voor de hemelwater- en afvalwaterzorgplicht ook de kosten verwerkt voor de grondwaterzorgplicht, concreet het beheren en onderhouden van grondwatervoorzieningen. Deze kosten zijn vele malen kleiner dan de kosten voor hemel- en afvalwater. Zowel de eigenaar als de gebruiker heeft baat bij een goed beheer van de grondwaterstanden en daarom is dit onderdeel niet specifiek meegenomen in de verdeling van

Blad 45 van 121

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kostendekkingsplan

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

de rioolheffing. Voor de verdeling van hemelwater en afvalwater is het volgende onderbouwing aangehouden: Hemelwater: 1. Gemiddeld valt in Nederland per jaar tussen de 700 en 900 mm neerslag. Voor Almelo is uitgegaan van 785 mm per jaar (langjarig gemiddelde weerstation Twenthe 1981-2010). 2. Volgens de Rioleringsatlas van Nederland (Rioned-Reeks 8) is er gemiddeld 197 m² afvoerend oppervlak per kavel aangesloten op de vrijvervalriolering. Daarvan is gemiddeld 43% dakoppervlak wat overeenkomt met 85 m² per kavel. 3. Bij een regenhoeveelheid van 785 mm is dat dus gemiddeld 66,7 m³ hemelwater per kavel per jaar. Afvalwater: 1. Een inwoner in Nederland loost gemiddeld 120 liter water per dag op de riolering. 2. Dat is circa 43,8 m³ afvalwater per inwoner per jaar. 3. Almelo heeft medio 2013 circa 72.750 inwoners verdeeld over 31.510 woningen. 4. Dat betekent dus gemiddeld 2,31 inwoners per woning. 5. Per woning is dat dan gemiddeld 2,31 x 43,8 = 101,2 m³ afvalwater per jaar. Het hemelwaterdeel (eigenaar) is 66,7 / (66,7 + 101,2) x 100 = 40%, het overige deel is (60%) is dan het gebruikersdeel. Uitgangspunten financiering Kostendekkende rioolheffing De lasten worden gevormd door de exploitatielasten, personeelslasten en de berekende rente en afschrijving van investeringen.

Gesteld is dat de rioolheffing 100% kostendekkend moet zijn, met een sluitende begroting voor een gezonde financiële situatie. Jaarlijks beschouwt de gemeente de balans. De stand van de voorzieningen is dusdanig dat hier een geringe ruimte in zit om tekorten aan te vullen. De volledige lasten moeten worden opgebracht vanuit de rioolheffing. Rioleringsvoorzieningen De gemeente Almelo beschikt over een tweetal rioleringsvoorzieningen: 1. In de voorziening voor de vervangingsinvesteringen worden bedragen gestort voor (toekomstige) vervangingsinvesteringen ten behoeve van de directe afschrijving hiervan. De stand per 1-1-2015 van deze voorziening is €1,9 mln. 2. De voorziening tariefsegalisatie heeft tot doel positieve of negatieve afwijkingen ten opzichte van de kostendekkendheid te verrekenen en op te vangen, om grote tariefschommelingen te voorkomen De stand van deze voorziening voor egalisatie is €3,5 mln per 1-1-2015. Bestaande kapitaallasten Een deel van de lasten voor de rioleringszorg wordt gevormd door de rente en afschrijving van investeringen voor verbeteringsmaatregelen uit het verleden. In de begroting van 2016 bedraagt deze last €1.307.000,-. Deze loopt naar €0 over 30 jaar. Nieuwe kapitaallasten Ook de komende periode staan er de nodige investeringen op stapel (zie hoofdstuk 5), gevormd door de voorgenomen verbeteringsmaatregelen.

Deze investeringen worden eveneens bekostigd door kapitalisering (rente en afschrijving). Compensabele b.t.w. De Gemeentewet, artikel 228a lid 3, regelt dat de BTW die gemeenten op grond van de b.t.w.compensatiefonds gecompenseerd krijgen als last mogen worden opgenomen in de berekening van de tarieven. Dit is wel een 'sigaar uit eigen doos', zoals de VNG aangeeft in haar 'Model

Blad 46 van 118

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Almelo 2016 t/m 2020

Kostendekkingsplan

projectnummer 401451 23 oktober 2015, revisie 06

kostenonderbouwing afvalstoffenheffing' (februari 2010). Het b.t.w.-compensatiefonds is namelijk gevuld met gelden die onttrokken zijn aan het Gemeentefonds. De gemeente Almelo bepaalt jaarlijks de b.t.w. over alle lasten (exclusief eigen personeel) en brengt deze in rekening aan lastenkant voor de tariefsbepaling. Voor 2016 is deze post begroot op €838.810,-. Technische uitgangspunten Onderstaande geeft een overzicht van de gehanteerde overige uitgangspunten: • doorkijk lange termijn: 65 jaar. • jaarlijkse inflatie: niet meegerekend • Afschrijven via kapitaallasten (alleen verbeteringsmaatregelen): o afschrijvingsmethode lineair o rente bij afschrijving: 3,0% o startjaar van afschrijving: bij ingebruikname van de investering, grofweg is dit één jaar na het instellen van het investeringskrediet o technische levensduur infrastructuur: 65 jaar o technische levensduur elektromechanisch deel: 15 jaar o technische levensduur schakelkasten: 12 jaar o financiële afschrijvingstermijn verbeteringsmaatregelen: alles 30 jaar o afschrijvingstermijnen investeringen uit het verleden worden niet gewijzigd, evenmin wordt versneld afgeschreven. • rente op de voorzieningen: 0% • de rioleringsvoorziening mag niet negatief zijn. • prijspeil 2016. Heffingseenheden en areaalontwikkeling Het aantal heffingseenheden in 2016 is 34.545 voor het eigenarendeel en 33.065 voor het gebruikersdeel.

Hiernaast komt een bedrag van €234.000,- binnen vanuit de grootverbruikers. De toename van het aantal heffingseenheden is 1.222 tot en met 2025. Voor de kostendekkingsberekeningen is de aanname gedaan dat het aantal de jaren daarna toeneemt met 90 eenheden per jaar.