09 VTH-uitvoeringsprogramma's 2023.pdf

Gemeente Almelo

Raadsbrief ter informatie

Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo

Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlage

Doorkiesnummer 541091

Behandeld door R.B.J. Maathuis

Datum 20 december 2022

Onderwerp VTH-uitvoeringsprogramma's 2023

Geachte leden van de raad, De uitvoeringsprogramma’s voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in 2023 zijn door ons vastgesteld. Het betreft het VTH-uitvoeringsprogramma Twente en het lokale VTHprogramma. De programma’s vormen de basis voor het uitvoeren van de VTH-taken voor de fysieke leefomgeving. Het vaststellen van de programma’s is een wettelijke verplichting. De VTH-taken die bij Omgevingsdienst Twente zijn ingebracht, behoren tot het pakket standaardtaken dat wettelijk verplicht door de omgevingsdienst wordt uitgevoerd. Naast deze standaardtaken zijn er plustaken, die betrekking hebben op milieuspecialistische advisering en die facultatief zijn ingebracht. De programmering van de plustaken is opgenomen in het milieuprogramma 2023. Dit programma ontvangt u separaat. VTH-uitvoeringsprogramma Twente 2023 Het VTH-uitvoeringsprogramma Twente legt voor onze gemeente de milieutaken en de werkvoorraad vast, die door de Omgevingsdienst Twente (ODT) in 2023 in opdracht van onze gemeente worden uitgevoerd. Dit jaar was sprake van een hoge toestroom van milieuvergunningaanvragen en -meldingen. De verwachting is dat deze toestroom in 2023 hoog blijft. Het programma voor 2023 biedt ruimte voor het uitvoeren van deze taken. Daarbij wordt opgemerkt dat de arbeidsmarkt voor milieuprofessionals, net als veel andere sectoren, onder druk staat.

Dit heeft geleid tot een aanzienlijke werkvoorraad met langere doorlooptijden dan wenselijk. De ODT heeft hiervoor in 2022 beheersmaatregelen getroffen. Een aantal beheersmaatregelen (waaronder inhuur van extra medewerkers) wordt in 2023 voortgezet. Risico- en branchegericht werken vormt de basis voor het milieutoezicht. Capaciteit wordt daar ingezet waar de risico’s het grootst zijn. Hiervoor maken wij gebruik van een risicoanalyse. Op twee onderdelen wijken wij hier in 2023 van af: Vanwege het geringe milieubelang wordt geen regulier toezicht uitgevoerd bij bedrijven die behoren tot de lichtste milieuklasse. Wel wordt opgetreden naar aanleiding van klachten en verzoeken om handhaving. Het toezicht op verkooppunten van vuurwerk wordt jaarlijks uitgevoerd. De huidige risicoanalyse gaat uit van een lagere frequentie. Dit sluit naar ons oordeel niet aan bij de risico’s omtrent opslag en verkoop van vuurwerk. Dit jaar is gewerkt aan de voorbereiding van een nieuwe risicoanalyse. Deze wordt in 2023 verder uitgewerkt. Wij verwachten de vernieuwde risicoanalyse in 2023 vast te stellen. Deze vormt dan de basis om VTH-milieutaken naar actueel inzicht uit te voeren. Pagina 1 van 2 Raad - 2207537 DCS - 2280431

De inzet voor juridische milieuhandhaving is structureel hoger dan bij de start van de ODT was voorzien. De voornaamste oorzaak is de consequente toepassing van de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS) door de ODT binnen haar werkgebied. Uitgangspunt van ons programma 2023 is een versterkte inzet op juridische milieuhandhaving. Lokaal VTH-uitvoeringsprogramma 2023 Het lokale VTH-uitvoeringsprogramma heeft betrekking op de taakvelden bouwen en ruimtelijke ordening, brandveiligheid en APV / Bijzondere Wetten. Belangrijk is de operationele voorbereiding op het werken met de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Beide wetten hebben veel invloed op het uitvoeren van VTH-taken. Het programma gaat hier uitgebreid op in. Het uitvoeringsprogramma bevat per taakveld een overzicht van de activiteiten die worden uitgevoerd. Wij verwachten dat er voldoende financiële en personele middelen zijn om taken naar behoren uit te voeren. Wel worden op onderdelen prioriteiten gesteld om de werkstroom beheersbaar te houden. De prioritering volgt uit ons VTH-beleid en wordt in het programma op de betreffende onderdelen toegelicht. Het versterken van de leefbaarheid in onze stad is een belangrijke opgave, nu en in de komende jaren. In 2023 gaan wij verder met de aanpak van illegale kamerbewoning door het handhaven van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’.

Onze inzet hierop wordt gecontinueerd en uitgebreid conform de besluitvorming rondom de Programmabegroting 2023 in uw raad. Daarnaast houden onze toezichthouders en BOA’s gericht toezicht in de stad en treden zij waar nodig op. De verwachting is dat het aantal bouwaanvragen hoog blijft. Bij grotere (bouw-)initiatieven anticiperen wij op de Omgevingswet: het voortraject van onze dienstverlening versterken wij door inzet van de intaketafel en de omgevingstafel. Het vergunningsgerichte toezicht verandert met de komst van de Wkb, waarbij een deel van het bouwtoezicht wordt geprivatiseerd. Ons toezicht op de bestaande bouw, gebiedstoezicht en themagericht toezicht wordt onverminderd uitgevoerd en op onderdelen geïntensiveerd. De aanpak van (criminele) ondermijning is een blijvend speerpunt voor onze gemeente. Daarbij wordt intensief samengewerkt met ketenpartners. Voor het voorkomen en bestrijden van ondermijning zetten wij in 2023 wederom in op extra controles van horeca-inrichtingen, coffeeshops en prostitutiebedrijven. Adequate uitvoering van VTH-taken kan niet zonder goede juridische advisering. Het omgevingsrecht is dynamisch, omvangrijk en complex. Wij gaan door met het versterken van de juridische advisering en het versterken van de samenwerking tussen de verschillende VTH-taakvelden. Ook zetten wij in op verbetering tussen beleid/regelgeving en de feitelijke uitvoering.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,

F.W. van Ardenne

Pagina 2 van 2

A.J. Gerritsen

Hier komt de titel te VTH-programma 2023 staan, eventueel overtoezicht en Lokaal uitvoeringsprogramma vergunningverlening, handhaving van de fysieke leefomgeving meerdere regels. Eventueel nog een onderregel.

DCS 80431 - INT 2284908

Samenvatting De gemeente ziet toe op naleving van regels in de fysieke leefomgeving door inzet van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dit programma geeft aan wat de gemeente Almelo in 2023 gaat doen bij de uitvoering van haar VTH-taken. Het programma richt zich op de taakvelden bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid en APV / Bijzondere Wetten. Het maken van programma voor APV / Bijzondere Wetten is niet wettelijk verplicht. Dit taakveld is wel opgenomen om zo een vollediger beeld te geven van de VTH-uitvoering. Milieutaken zijn opgenomen in een apart programma: het uitvoeringsprogramma VTH Twente 2023. Het milieuprogramma heeft betrekking op de taken die Omgevingsdienst Twente (ODT) voor ons uitvoert. Belangrijke ontwikkelingen in 2023 zijn het werken met Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Na jaren van voorbereiding staat de inwerkingtreding van deze wetgeving gepland voor 1 juli 2023. De wetten hebben veel invloed op het uitvoeren van onze werkzaamheden. Wij bereiden ons hier goed op voor, al bestaat de mogelijkheid dat de wetten pas later in werking treden. Het versterken van de leefbaarheid in onze stad is een belangrijke opgave, nu en in de komende jaren. In 2022 is daarom in de begroting dan ook structureel geld vrijgemaakt voor capaciteit om leefbaarheidsvraagstukken te kunnen aanpakken.

In 2023 zal duidelijk worden wat de inzet is van dit team en hoe dit in werkzaamheden zal worden uitgevoerd. Dit uitvoeringsprogramma bevat per taakveld een overzicht van de activiteiten die worden uitgevoerd. De verwachting is dat er voldoende financiële en personele middelen zijn om taken naar behoren uit te voeren. Wel worden op onderdelen prioriteiten gesteld om de werkstroom beheersbaar te houden. De prioritering volgt uit ons VTH-beleid en wordt in dit programma op de betreffende onderdelen toegelicht. De verwachting is dat de toestroom van bouwaanvragen hoog blijft. Het relatief hoge aantal complexe bouwaanvragen blijft en ook in categorie 2 zien we een stijging van het aantal aanvragen. Bij grotere (bouw-) initiatieven anticiperen wij op de Omgevingswet: het voortraject van onze dienstverlening versterken wij door inzet van de intaketafel en de omgevingstafel. Het vergunningsgerichte toezicht op bouwactiviteiten verandert met de komst van de Wkb, maar gebiedstoezicht, themagericht toezicht en het toezicht op bestaande bouw wordt onverminderd uitgevoerd en op onderdelen geïntensiveerd. De vorming van het team wonen geeft een impuls aan het aanpakken van vraagstukken op het gebied van leefbaarheid in de stad. De aanpak van (criminele) ondermijning is een blijvend speerpunt voor onze gemeente. Daarbij wordt intensief samengewerkt met ketenpartners.

Voor het voorkomen en bestrijden van ondermijning zetten wij in 2023 in op extra controles van horeca-inrichtingen, coffeeshops en prostitutiebedrijven. Adequate uitvoering van VTH-taken kan niet zonder goede juridische advisering. Het omgevingsrecht is dynamisch, omvangrijk en complex. Wij gaan door met het versterken van de samenwerking tussen de verschillende VTH-taakvelden. In 2023 zetten wij in op de verbetering tussen beleid/regelgeving en de feitelijke uitvoering. Ook wordt voorzien in een prioriteringskader voor handhaving. Hiermee geven wij aandacht aan die zaken die het verdienen.

Pagina 2 van 46 VTH-programma 2023

Inhoudsopgave Samenvatting .............................................................................................................................................................................................1 1.

Inleiding ........................................................................................................................................................................................... 4

1.

1.1 VTH-programma als basis voor uitvoering ............................................................................................................................... 4

2.

1.2 Reikwijdte van het VTH-programma ........................................................................................................................................ 4

3.

1.3 Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen .................................................................................................... 4

4.

1.4 Leeswijzer .................................................................................................................................................................................. 5 2.

Ontwikkelingen ............................................................................................................................................................................... 6

5.

2.1 Omgevingswet .......................................................................................................................................................................... 6

6.

2.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen .................................................................................................................................. 6

7.

2.3 Vernieuwde risicoanalysetool VTH ............................................................................................................................................ 7

8.

2.4 Kwaliteitscriteria VTH ................................................................................................................................................................ 7

9.

2.5 Juridisch instrumentarium wonen ............................................................................................................................................ 8 3.

Doelen en prioriteiten ..................................................................................................................................................................... 9

10.

3.1 Beleidsdoelen ............................................................................................................................................................................. 9

11.

3.2 Prioriteiten voor 2023 ................................................................................................................................................................ 9 4.

Vergunningverlening..................................................................................................................................................................... 12

12.

4.1 Ruimtelijke ontwikkelingen ....................................................................................................................................................... 8

13.

4.2 Bouwprognose en capaciteitsplanning .................................................................................................................................. 12

14.

4.3 APV en Bijzondere Wetten ..................................................................................................................................................... 12

15.

4.4 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit ................................................................................................................................. 12 5.

Toezicht en handhaving ................................................................................................................................................................ 14

16.

5.1 Verschillende vormen van toezicht ......................................................................................................................................... 14

17.

5.2 Toezichtprognose en capaciteitsplanning ............................................................................................................................. 14

18.

5.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit ..................................................................................................................................15 6.

Juridische advisering ..................................................................................................................................................................... 16

19.

6.1 Ontwikkelingen ........................................................................................................................................................................ 16

20.

6.2 Prognose juridische advisering en capaciteitsplanning ......................................................................................................... 16

21.

6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit................................................................................................................................... 17 7.

Projecten ........................................................................................................................................................................................18

22.

Bijlage 1. Uitwerking onderwerpen implementatie Omgevingswet .......................................................................................... 19

23.

Bijlage 2. Productbladen 2023 ...................................................................................................................................................... 23

24.

Bijlage 3. Beschrijving uitvoeringsorganisatie .............................................................................................................................. 43

Pagina 3 van 46 VTH-programma 2023

1.

Inleiding

VTH is één van de instrumenten om invulling te geven aan een veilige en gezonde leefomgeving. Bij de uitvoering van VTH-taken staan wij in direct verband met onze stad, onze ketenpartners, de gemeentelijke organisatie en de dynamiek van het omgevingsrecht.

1.1 VTH-programma als basis voor uitvoering Een veilige, leefbare en gezonde leefomgeving is een groot goed, maar niet vanzelfsprekend. Het vraagt de nodige inspanningen van inwoners en bedrijven om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden en waar mogelijk te versterken. De overheid, en vooral de gemeente, heeft een belangrijke taak in het bewaken en bevorderen ervan. Eén van de instrumenten die hiervoor actief wordt ingezet is vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Voor het uitvoeren van deze taak heeft de gemeente uitvoerings- en handhavingsbeleid opgesteld1. Hoofddoelstelling van ons VTH-beleid is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Deze doelstelling is direct afgeleid van de Omgevingswet. Vertaald naar onze gemeente betekent dit dat wij samen met de stad hieraan werken. Wij zetten daarbij sterk in op samenwerking met onze partners in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit VTH-programma vormt de uitwerking van het VTH-beleid en geeft meer in detail aan wat wij in 2023 gaan doen bij het uitvoeren van onze VTH-taken in de fysieke leefomgeving. Het college van burgemeester en wethouders stelt het programma vast. Vervolgens wordt het programma ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad.

Gedeputeerde Staten van Overijssel ontvangen het programma vanwege het interbestuurlijk toezicht op het domein Wabo.

1.2 Reikwijdte van het VTH-programma Het opstellen van het VTH-programma is wettelijk verplicht voor de Wabo-taken: bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid en milieu2. Dit VTH-programma heeft betrekking op de taakvelden bouwen, ruimtelijke ordening en brandveiligheid. Het taakveld milieu en de milieu specialistische taken zijn opgenomen in aparte programma’s. De programma’s bevatten een overzicht van de milieutaken en de specialistische taken die de Omgevingsdienst Twente in 2023 voor onze gemeente uitvoert. Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat het VTH-programma minimaal een overzicht bevat van de concrete VTH-activiteiten, inclusief een capaciteitsraming. Ook moet duidelijk verbinding worden gelegd met de gestelde prioriteiten en doelstellingen uit het VTH-beleid. Het vaststellen van een VTH-programma voor de taken op het gebied van APV en Bijzondere Wetten valt niet onder deze wettelijke verplichting. De taken die uit deze regelgeving voorvloeien zijn toch opgenomen in dit programma. Zo wordt een vollediger beeld gegeven van de VTH-uitvoering.

1.3 Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Na uitstel in 2022 staat de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) nu gepland voor 1 juli 2023. Wij bereiden ons voor op inwerkingtreding op deze datum, maar houden er ook rekening mee dat de wetten op een later tijdstip in werking treden.

1

VTH-beleid 2020. Uitvoering- en handhavingsbeleid voor de Wabo-taken bouwen, ruimtelijke ordening en brandveiligheid

2

Zie artikel 7.3 Besluit omgevingsrecht

Pagina 4 van 46 VTH-programma 2023

De opzet van dit programma is gebaseerd op de nu geldende wetgeving. Als de nieuwe wetgeving daadwerkelijk op 1 juli 2023 in werking treedt, volgt medio 2023 het besluit tot aanpassing van dit programma. 1.4 Leeswijzer Het volgende hoofdstuk schetst de belangrijkste ontwikkelingen in 2023. Hoofdstuk 3 gaat in op onze doelen en prioriteiten bij het uitvoeren van onze VTH-taken. De opgaven voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en juridische advisering worden achtereenvolgens toegelicht in de hoofdstukken 4 tot en met 6. De kwaliteitsverordening VTH en het VTH-beleid stellen doelen voor dienstverlening, uitvoeringskwaliteit en financiën. De laatste paragraaf van deze hoofdstukken gaat in op de onderwerpen die hiermee samenhangen. Hoofdstuk 7 sluit af met een beknopte toelichting op de projecten voor volgend jaar: implementatie van de Omgevingswet en implementatie van de Wkb. Bijlage 1 bevat een toelichting op de taken voor implementatie van de Omgevingswet in het VTH-werkveld. Vanwege de omvang is dit onderdeel opgenomen als bijlage. De hoofdtekst bevat verwijzingen. Bijlage 2 bevat de productbladen. Productbladen verduidelijken de output per VTH-onderdeel en leggen relatie met onder meer capaciteitsinzet, de toepasselijke kwaliteitscriteria en indicatoren.

In combinatie met noodzakelijke verbeteringen in de informatievoorziening, stelt dit ons in staat de VTH-inzet te monitoren en waar nodig aan te passen. Bijlage 3 bevat de beschrijving van onze uitvoeringsorganisatie voor VTH-taken. Het Besluit omgevingsrecht stelt hiervoor procescriteria.

Pagina 5 van 46 VTH-programma 2023

2.

Ontwikkelingen

Om onze taken goed uit te voeren moeten wij op de hoogte zijn van alle ontwikkelingen in onze omgeving en de gevolgen daarvan voor onze werkzaamheden. Wij kunnen hier dan vooraf rekening mee houden. Dit hoofdstuk beschrijft wat de opgaven inhouden, wat wij er voor moeten doen en wat de gevolgen daarvan zijn voor ons reguliere werk. Dit bepaalt mede onze doelen en prioriteiten, die worden toegelicht in hoofdstuk 3.

2.1 Omgevingswet Met de invoering van de Omgevingswet veranderen regels, procedures en werkwijzen. Dit is van invloed op de uitvoering van onze VTH-taken. De wet gaat uit van een andere rol van de overheid richting samenleving: van ‘bepalend’ naar ‘faciliterend richting initiatiefnemers’. Dit is samengevat in het motto van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’. Van het bevoegd gezag wordt verwacht dat het meer meedenkt met de initiatiefnemer. Dit vraagt om denken in oplossingen in plaats van denken in beperkingen. De reikwijdte van deze meer servicegerichte houding is in de praktijk nog niet volledig duidelijk en wordt in 2023 verder uitgewerkt. Daarbij gaat het onder meer om het verder werken met de intaketafel en de omgevingstafel, het uitwerken van participatiebeleid, de opzet van toepasbare regels in de vorm van een ‘top 10’ van meest gebruikte regels en het (aanvullend) voorzien in opleidingen waarin naast kennisoverdracht ook aandacht wordt besteed aan competenties (vaardigheden / houding) van medewerkers in verschillende functies. Met het uitwerken en toepassen van deze onderwerpen komt het gedachtengoed van de Omgevingswet bij het uitvoeren van de VTH-taken goed tot zijn recht. Dit verankeren wij in ons VTH-beleid. Almelo is regionaal actief bij implementatie van de Omgevingswet via het Omgevingsplatform Twente.

2.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wkb treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw is uitgewerkt in het Besluit kwaliteitsborging voor het bouwen (Bkb) en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De Wkb hanteert als uitgangspunt dat bij de bouw betrokken partijen (de private sector) zélf verantwoordelijk zijn voor de bouwkwaliteit. De herverdeling van verantwoordelijkheden benadrukt de regiefunctie van de gemeente op de ruimtelijke ontwikkeling. Gemeenten krijgen in toenemende mate een kaderstellende rol daar waar het de publieke ruimte aangaat. Belangrijke opgave is om deze kaderstellende rol verder vorm te geven. Het Rijk kiest voor een geleidelijke invoering van private kwaliteitsborging, waarbij categorieën van bouwwerken in fasen onder het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging worden gebracht. Hiervoor wordt onderscheid gemaakt in ‘gevolgklassen’. In eerste instantie gaat het om eenvoudigere bouwwerken, zoals grondgebonden eengezinswoningen en kleine infrastructurele werken, vallend onder gevolgklasse 1. Kerndoel van de Wkb is het verhogen van de bouwkwaliteit. De wetgever wil dit doel bereiken door meer verantwoordelijkheid voor de bouwkwaliteit bij de uitvoerende partij te leggen. Dat gebeurt onder andere door een verzwaring van de aansprakelijkheid van de aannemers.

Het gemeentelijke bouwtoezicht wordt gedeeltelijk geprivatiseerd. De gemeente toetst bij de vergunningverlening het papieren bouwplan niet meer preventief aan bouwtechnische voorschriften. Een private kwaliteitsborger toetst in plaats daarvan of het gerealiseerde bouwwerk aan de bouwtechnische voorschriften voldoet. Daarmee ontstaat een ‘knip’: de beoordeling van het bouwen wordt gesplitst in een bouwtechnisch deel en een ruimtelijk deel. Het toezicht op de technische bouwactiviteit wordt na invoering verzorgd door de kwaliteitsborger. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het ruimtelijk deel op basis van de omgevingsplanactiviteit (inclusief vergunningplicht). Als de kwaliteitsborger na het gereedkomen van het bouwwerk weigert een positieve verklaring af te geven, kan de gemeente ingebruikname van het bouwwerk tegenhouden. De gemeente behoudt haar

Pagina 6 van 46 VTH-programma 2023

handhavingsbevoegdheden. De kwaliteitsborger beschikt daar niet over. Het bouw- en woningtoezicht is en blijft daarmee een wettelijke taak. Publiek toezicht is onmisbaar. Van 2020 tot 2022 heeft oriëntatie op de nieuwe wet- en regelgeving plaatsgevonden, is regionale samenwerking gezocht en is projectmatig gestart met de implementatie hiervan. In 2023 volgt verdere invulling. Wij leggen vast hoe onze gemeente zich op wil stellen onder het nieuwe stelsel en wat dit van onze organisatie vraagt. De Wkb heeft gevolgen voor onze bedrijfsvoering, de verandering van taken, functies, werkprocessen en digitale systemen. Maar ook voor de financieringsstructuur (leges), dienstverlening en communicatie.

2.3 Vernieuwde risicoanalysetool VTH Vergunningverlening, toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving draaien om het beheersbaar maken van risico’s. Risico’s zijn een functie van de kans dat een bepaald ongewenst effect optreedt en de schade die dat voor betrokkenen en de samenleving tot gevolg kan hebben. Daarbij gaat het niet alleen om veiligheidsrisico’s voor mensen die wonen en leven in de fysieke leefomgeving, maar ook aan gezondheidsrisico’s, risico’s voor het milieu en imagoschade voor de stad en de overheid. Een actuele risicoanalyse is van wezenlijk belang voor onze taakuitvoering. Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat bevoegde gezagen op een risicogerichte wijze aanvragen om omgevingsvergunning moeten behandelen en toezicht moeten houden. In 2022 zijn de risicomodules gevuld voor bedrijfsmilieu (ODT) en bouw, bestaande bouw en ruimtelijke ordening (gemeente Almelo). De effecten vanuit de thema’s veiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid en gezondheid zijn voorzien van een score; evenals het inschatten van de kans waarop een situatie zich voordoet (gebaseerd op een inschatting van attitude, naleving, ervaring en ondermijning). Deze onderdelen van de risicoanalyse maakt prioritering voor vergunningverlening, toezicht en handhaving mogelijk. De risicoanalyse voor deze taakvelden is hiermee afgerond3. De risicomodules zijn opgenomen in het besturingsmodel VTH.

Dit besturingsmodel wordt in 2023 verder uitgebouwd. Hiermee wordt richting gegeven aan priortering vanuit de risicomodules in werkprocessen en toetsing- en toezichtstrategieën. De nadruk ligt in 2023 op het uitwerken van het taakveld bouwen, klachten en handhavingsverzoeken, projecten en VTH-ondersteunende dienstverlening. Daarna volgen de onderdelen bestaande bouw en ruimtelijke ordening. 2.4 Kwaliteitscriteria VTH De kwaliteitscriteria 2.2 stellen eisen aan de medewerkers die de taken uitvoeren. Deze eisen richten zich op ervaring, deskundigheid, en taakfrequentie en leggen een ondergrens voor het aantal medewerkers dat een bepaalde taak dient uit te voeren. Ook bepalen de kwaliteitscriteria 2.2 op welke wijze de gemeentelijke organisatie borgt dat de uitvoering van de VTH-taken structureel op een adequaat niveau plaatsvindt. De Wet VTH verplicht gemeenten om een verordening vast te stellen die de kwaliteit regelt van de door en in opdracht van de gemeente uit te voeren VTH-taken in het omgevingsrecht. Onze gemeente heeft daarin voorzien door in 2017 de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Almelo 2017 vast te stellen. Voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt deze verordening vervangen door de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht.

Op basis van de kwaliteitsverordening doet het college jaarlijks mededeling aan de gemeenteraad over de uitvoering en handhaving in relatie tot de kwaliteitscriteria. De productbladen van dit programma leggen

3

Veiligheidsregio Twente gebruikt voor het beoordelen van risico’s een eigen systematiek. De veiligheidstaken worden daarom niet betrokken bij deze risicoanalyse.

Pagina 7 van 46 VTH-programma 2023

verbinding met de toepasselijke kwaliteitscriteria. Met het jaarverslag VTH 2022 wordt verslag gedaan over het naleven van de verordening. Nieuwe regelgeving uit de Omgevingswet en de Wkb heeft tot gevolg dat het profiel van onze medewerkers VTH verandert. In de geest van de Omgevingswet is de medewerker VTH niet langer louter toetser, uitvoerder en adviseur, maar zal de medewerker juist ook een bemiddelende, faciliterende en onderhandelende rol vervullen. Dit vraagt om vaardigheden, vooral op het gebied van houding en gedrag. Eind 2021 hebben VTHmedewerkers een communicatiecursus ‘Effectief communiceren en beïnvloeden’ gevolgd. In 2023 krijgt de juridische kwaliteitszorg een impuls door training op het gebied van de Algemene wet bestuursrecht. Deze training heeft als doelstelling de kwaliteit van de primaire besluiten te verbeteren. Daarnaast wordt gewerkt aan het verbeteren van de interne werkprocessen rondom het omgevingsrecht.

2.5 Juridisch instrumentarium wonen De problemen op de Nederlandse woningmarkt zijn talrijk. De toegankelijkheid verslechtert door de sterk stijgende huizenprijzen, met name starters vertonen steeds risicovoller leengedrag om een huis te bemachtigen en er bestaat een sterke tweedeling tussen kopers en huurders. De oorzaken van deze problemen zijn divers. We hebben aandacht voor het juridisch instrumentarium wonen. Met onderzoek naar het opleggen van een zelfbewoningsplicht voor nieuwe koophuizen wordt bekeken of dit woningzoekenden een kans biedt en worden beleggers kan weren. Onderzocht wordt of ook de andere maatregelen uit de Wet opkoopbescherming (2022) en de ‘Rotterdamwet’ kunnen worden toegepast. De verhuurdersvergunning biedt mogelijkheden om in te grijpen op misstanden in de particuliere verhuurmarkt. 2.6 Ruimtelijke ontwikkelingen De gemeente Almelo geeft sturing aan de doorontwikkeling van de stad. Onze Omgevingsvisie ‘Mijn Almelo, onze omgeving’ is het richtinggevend perspectief voor de komende jaren. Met de Almelose Omgevingsvisie als basis, is een gerichte uitvoeringsagenda voor stadsontwikkeling opgesteld. De uitvoeringsagenda bevat een sturingsmethodiek om vanuit de opgaven voor de leefomgeving keuzes te maken voor wijk-, gebieds- en locatieontwikkeling.

De uitvoeringsagenda is daarmee kaderstellend voor de ontwikkeling van specifieke wijken, gebieden en locaties in de gemeente Almelo. Ontwikkeling(en) en transformatie van gebieden in onder andere de zone vanuit de binnenstad naar het gebied achter het station, alsmede de spoorzone, de (integrale) aanpak van leefbaarheids- en herstructureringsvraagstukken in specifieke wijken, het bieden van ruimte aan bedrijven en extra woningbouwopgaven resulteren in taken en werkzaamheden voor VTH.

Pagina 8 van 46 VTH-programma 2023

3.

Doelen en prioriteiten

De beleidsdoelen geven aan wat wij willen bereiken met het uitvoeren van onze VTH-taken. Wij prioriteren onze taakuitvoering risicogericht en op basis van beschikbare capaciteit.

3.1 Beleidsdoelen Ons VTH-beleid vormt samen met het VTH-programma de basis voor het uitvoeren van onze VTH-taken. Met dit beleid omarmen wij de Omgevingswet: wij gaan voor een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dit doen wij samen met de stad én onze ketenpartners. Dienstverlening en participatie organiseren wij zoveel mogelijk vanuit het perspectief van onze inwoners en ondernemers. Wij werken gericht aan onze beleidsdoelen. Voor het taakveld bouwen worden constructieve veiligheid en bouwkundige brandveiligheid gewaarborgd. De focus ligt op bouwwerken met veel gebruikers, dan wel minder zelfredzame gebruikers. De belangrijkste doelstelling voor het taakveld ruimtelijke ordening is het behoud van de kwaliteit van de leefomgeving. Het gaat hierbij vooral om grote strijdigheden met het bestemmingsplan en de bewoning van niet-woningen. Samen met Brandweer Twente werken wij aan het vergroten van de brandveiligheid in onze gemeente. Op basis van huidige wetgeving is ons VTH-beleid actueel. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb passen wij het VTH-beleid aan, zodat het beleid aansluit op de actuele wet- en regelgeving. De bouwstenen hiervoor zijn in voorbereiding. De ontwikkelingen binnen de wetgevingsthema’s volgen wij voortdurend. 3.2 Prioriteiten voor 2023 Onderstaand worden de prioriteiten voor 2023 toegelicht.

▪ Gaan werken met de Omgevingswet Dit onderwerp is benoemd in de vorige hoofdstukken. Almelo heeft in september 2020 haar Omgevingsvisie vastgesteld en via het programma Omgevingswet wordt gestuurd op implementatie van de Omgevingswet. Specifiek voor het taakveld VTH zijn prioriteiten Omgevingswet uitgewerkt in bijlage 1. In 2023 moeten stappen worden gezet om te kunnen werken met deze wet. ▪ Gaan werken met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Dit geldt ook voor de Wkb. De veranderende regelgeving vraagt om een keuze in het dienstverleningsniveau van onze gemeente. Wij onderscheiden drie niveaus: minimale wettelijke niveau, dienstverlening conform gedachte Omgevingswet en het maximale dienstverleningsniveau. Het bestuurlijk vastgestelde niveau wordt verder uitgewerkt en verwerkt in onze werkprocessen. Vanwege de stelselwijziging van het omgevingsrecht wordt aan het VTH-beleid een uitvoerings- en handhavingsstrategie toegevoegd. De strategie beschrijft de interventiemomenten in het nieuwe stelsel en beschrijft welke handhavingsinstrumenten daarbij toepasbaar en proportioneel zijn. Uitgangspunt daarbij is dat wetgeving voor alle partijen nieuw is en dat niet alles loopt zoals de wetgever heeft beoogd. Daarnaast wordt vanwege nieuwe taken voorzien in nieuwe werkprocessen, die moeten worden verwerkt in digitale systemen.

Er ontstaan nieuwe informatiestromen, met gevolgen voor onder meer de BAG, OZB en archivering. Vanwege gefaseerde invoering van kwaliteitsborging moet worden gewerkt met een hybride systeem, waarbij bouwtoestemmingen op basis van het oude en het nieuwe stelsel kunnen worden afgehandeld. De minister heeft in 2022 bekend gemaakt dat alleen de nieuwbouw onder gevolgklasse 1 per 1 juli 2023 overgaat naar de markt. Verbouw volgt per 1 januari 2024. Er is relatief weinig ervaring met proefprojecten en de arbeidsmarkt is schaars, waardoor onzeker is of over voldoende private kwaliteitsborgers kan worden

Pagina 9 van 46 VTH-programma 2023

beschikt. De minister hoopt hiermee de invoering makkelijker te maken voor gemeenten en de andere partijen in het bouwproces. Na inwerkingtreding van de Wkb wordt het stelsel van kwaliteitsborging gemonitord en volgt evaluatie, op basis waarvan wordt gewerkt aan de doorontwikkeling voor invoering van gevolgklassen 2 en 3. Inmiddels is duidelijk dat voor het borgen van de nieuwe werkwijze op basis van gevolgklasse 1 een periode van 5 jaar wordt uitgetrokken. Daarmee wordt ook voorbereidingstijd op nadere gevolgklassen gegeven. Gevolgklassen 2 en 3 zullen daarmee niet eerder dan 2028 worden ingevoerd. ▪ Inrichten en in gebruik nemen van de nieuwe risicoanalysetool VTH In 2022 zijn de risicomodules gevuld voor bedrijfsmilieu (ODT) en bouw, bestaande bouw en ruimtelijke ordening (gemeente Almelo). De effecten vanuit de thema’s veiligheid, leefbaarheid, duurzaamheid en gezondheid zijn voorzien van een score; evenals het inschatten van de kans waarop een situatie zich voordoet (gebaseerd op een inschatting van attitude, naleving, ervaring en ondermijning). Deze onderdelen van de risicoanalyse maakt prioritering voor vergunningverlening, toezicht en handhaving mogelijk. De risicoanalyse voor deze taakvelden is hiermee afgerond4. De risicomodules zijn opgenomen in het besturingsmodel VTH. Dit besturingsmodel wordt in 2023 verder uitgebouwd.

Hiermee wordt richting gegeven aan priortering vanuit de risicomodules in werkprocessen en toetsing- en toezichtstrategieën. De nadruk ligt in 2023 op het uitwerken van het taakveld bouwen, klachten en handhavingsverzoeken, projecten en VTH-ondersteunende dienstverlening. Daarna volgen de onderdelen bestaande bouw en ruimtelijke ordening. ▪ Aanpak ondermijning De aanpak van (criminele) ondermijning is een blijvend speerpunt voor de gemeente Almelo. Daarbij wordt intensief samengewerkt met ketenpartners zoals de politie, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost Nederland (RIEC ON), Omgevingsdienst Twente, Belastingdienst, Douane, Kansspelautoriteit en uiteraard het Openbaar Ministerie. Door middel van (integrale) controles en handhaving moeten criminele machtsposities, (verdere) vermenging van de onderwereld in de bovenwereld, oneerlijke concurrentie en aantasting van de leefbaarheid en veiligheid in Almelo worden tegengegaan. ▪ Team wonen Een thema waar binnen onze gemeente bestuurlijk op wordt ingezet is de verbetering van de leefbaarheid. Dit mede in relatie tot wonen. Bij de begroting 2023 is hiervoor structurele capaciteit ter beschikking gesteld. Deze intensivering moet er voor zorgen dat het in Almelo prettig wonen is. In 2023 zal duidelijk worden wat de inzet is van dit team en hoe dit in werkzaamheden zal worden uitgevoerd.

▪ Uitwerken toezichtbeleid ruimtelijke ordening Ons VTH-beleid gaat in op het toezicht op ruimtelijke ordening. Mede vanwege toekomstige wijzigingen in wetgeving (Omgevingswet, Wkb) verdient het toezicht op ruimtelijke ordening aandacht, waarbij verder uitwerking wordt gegeven aan de vorm en prioritering van het toezicht op ruimtelijke ordening. ▪ Toezicht energielabel C voor kantoren Per 1 januari 2023 moeten alle kantoorpanden met een gebruiksoppervlakte van 100 m2 of meer een geldig energielabel C of beter hebben. Uitgezonderd zijn alle monumentale panden en kantoorpanden die binnen

4

Veiligheidsregio Twente gebruikt voor het beoordelen van risico’s een eigen systematiek. De veiligheidstaken worden daarom niet betrokken bij deze risicoanalyse.

Pagina 10 van 46 VTH-programma 2023

twee jaar worden gesloopt, getransformeerd of onteigend. De verplichting is een maatregel die voorkomt uit doelstellingen uit het Energieakkoord en moet een flinke energiebesparing binnen de bebouwde omgeving realiseren. Tegelijkertijd is die besparing nodig om de CO2-emissie te reduceren met 49% in 2030. In 2030 wordt label A de standaard en in 2050 is een energieneutrale gebouwde omgeving het streven. Afdeling 5.3 van het Bouwbesluit 2012 stelt een energielabel verplicht voor bestaande bouw. Het bepaalt dat het vanaf 1 januari 2023 verboden is om een kantoorgebouw te gebruiken zonder een geldig energielabel met een Energie-Index slechter dan 1,3. De handhavende taak is belegd bij gemeenten en valt onder de handhaving van het Bouwbesluit. Eind 2022 is begonnen met het aanschrijven van eigenaren van kantoorpanden. De eerste resultaten hiervan laten zien dat het veel reactie oproept bij eigenaren. In 2023 wordt gekeken hoe het toezicht op deze panden in projectvorm kan worden opgepakt.

Pagina 11 van 46 VTH-programma 2023

4.

Vergunningverlening

In 2023 willen wij binnen de wettelijke termijnen vergunningaanvragen afhandelen en waar mogelijk sneller. Wij verlenen vergunningen voor initiatieven die passen binnen onze toetsingskaders en die bijdragen aan de realisatie van veilige en duurzame bouwwerken.

4.1 Bouwprognose en capaciteitsplanning Voor de behandeling van vergunningaanvragen en meldingen is voldoende capaciteit nodig. Daarom is een prognose gemaakt van het aantal te verwachten bouwwerken en de benodigde capaciteit voor toetsing. Naast vergunningaanvragen die zien op de realisatie van bouwwerken, worden ook overige aanvragen, meldingen en klantvragen behandeld. De prognose en capaciteit zijn verwerkt in de productbladen. Voor 2023 verwachten wij dat het aantal bouwaanvragen uit categorie 3 (bouwkosten > €1.000.000) iets toeneemt ten opzichte van de programmering 2022. Een reden hiervoor is dat er een aantal grootschalige ontwikkelingen is opgenomen in bestemmingsplannen in 2022. Wij verwachten dat ook het aantal bouwaanvragen uit categorie 2 (bouwkosten €100.000 - €1.000.000) toeneemt. Waarschijnlijk worden er kort voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet meer aanvragen om omgevingsvergunning ingediend. Dit leidt tot een toename in de werkvoorraad en benodigde capaciteit.

4.2 APV en Bijzondere Wetten In het kader van het voorkomen en bestrijden van ondermijning zet de gemeente Almelo in 2023 in op extra controles van horeca-inrichtingen, coffeeshops en prostitutiebedrijven. Dit zal waarschijnlijk leiden tot meer aanvragen en wijzigingen van alcoholvergunningen, kansspelvergunningen en exploitatievergunningen. In het verlengde hiervan is het waarschijnlijk dat er ook meer zaken voor advies naar het Landelijke Bureau Bibob zullen gaan dan in voorgaande jaren. 4.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Omgevingswet: Binnen het taakveld vergunningverlening werken wij aan continue verbetering van de dienstverlening, onder meer met betrekking tot duidelijke communicatie (en duiding onderlinge taken en verantwoordelijkheden), goede bereikbaarheid, leesbare brieven en tijdige besluitvorming. Onze activiteiten voor de implementatie van de Omgevingswet, zoals toepassen serviceformules, klantreizen, inrichten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet en het uitwerken van participatie onder de Omgevingswet, versterken onze dienstverlening. Wkb: Op basis van het bestuurlijk gekozen dienstverleningsniveau vindt verdere uitwerking plaats. Klanttevredenheid: Vanaf 2023 werken wij aan een methode om de klanttevredenheidsmeting structureel in te bedden in ons VTH-proces.

Dit gebeurt via een groeimodel. ▪ Uitvoeringskwaliteit Gebruik BRIS-toets: Onze gemeente beschikt over de applicatie ‘BRIS Toets’5. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wkb voor het bouwen is besloten om in 2022 de gevolgklassen 2 en 3 te beoordelen

5

Dit is een web-applicatie die is ontwikkeld voor bouwtechnische toetsing. Wijzigingen in wet- en regelgeving worden hier automatisch in doorgevoerd. Toets rapportages worden opgeslagen, zodat het resultaat van de beoordeling kenbaar is.

Pagina 12 van 46 VTH-programma 2023

met behulp van BRIS-toets. Voor gevolgklasse 1 (de lichtste bouwklasse, straks direct vallend onder de werkingssfeer van de Wkb), is besloten geen toetsing meer uit te voeren aan de hand van BRIS-toets. Dit sluit aan bij de uitgangspunten van de Wkb (bouwtechnische toetsing door de kwaliteitsborger) en vermindert de administratieve lasten voor gemeentelijke bouwplantoetsing. Door verschillende omstandigheden is in 2022 niet altijd gebruik gemaakt van deze applicatie. Voor 2023 wordt dit geïmplementeerd in de standaardwerkwijze. Informatievoorziening: De informatievoorziening op basis van het gebruik van Powerbrowser en Cognos moet worden verbeterd. Een aantal indicatoren voor sturings- en verantwoordingsinformatie kan op dit moment niet worden uitgelezen. Na aanpassing kunnen VTH-prestaties beter worden gemonitord en kan de inzet waar nodig worden bijgestuurd. Analyse verlengingen beslistermijn In 2023 zal er een analyse worden gemaakt van de redenen waarom beslistermijnen van aanvragen om vergunningen moeten worden verlengd. De uitkomsten van deze analyses zullen worden gebruikt om de dienstverlening en interne werkprocessen te verbeteren en bij te sturen. ▪ Financiën De legesverordening 2023 is vastgesteld. Er wordt een nieuwe legesverordening vastgesteld als de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging op 1 juli 2023 in werking treden.

Pagina 13 van 46 VTH-programma 2023

5.

Toezicht en handhaving

Naleving van regelgeving is in onze maatschappij geen vanzelfsprekendheid. Gezien de risico’s van bepaalde activiteiten in de fysieke leefomgeving en vanwege overlastsituaties is het toezicht op naleving van regels cruciaal. Wij zien toe op de realisatie van veilige bouwwerken en het (brand-)veilig gebruiken van gebouwen. Wij reageren op signalen uit de stad over het niet naleven van regels. Samen met onze ketenpartners houden wij actief toezicht op veiligheid en leefbaarheid.

5.1 Verschillende vormen van toezicht Het doel van toezicht is dat het naleven van de gestelde regels leidt tot een kleinere kans op het ontstaan van risico’s. Toezicht vindt op verschillende momenten, op verschillende aspecten door verschillende toezichthouders plaats, al dan niet gezamenlijk in het kader van een integrale aanpak. Daarbij worden verschillende fasen onderscheiden: De realisatiefase richt zich voornamelijk op de activiteiten aanleggen, bouwen en inrichten. Het vergunningsgerichte toezicht vormt de hoofdmoot: er wordt toezicht gehouden vanwege bijvoorbeeld een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen. Bij het toezicht in de gebruiksfase gaat het om objectcontroles, zoals het gebruik op basis van de bestemming (toezicht ruimtelijke ordening) en de controle op brandveilig gebruik. Bij toezicht in de sloopfase wordt toezicht gehouden op het slopen van bouwwerken, al dan niet in combinatie met de verwijdering van asbest. Ook hanteren wij verschillende vormen van toezicht, die naast elkaar kunnen worden gebruikt. Veel gebruikte vormen van toezicht zijn: -

-

Gebiedsgericht toezicht: Dit is toezicht in het vrije veld. Deze vorm van toezicht is gericht op het preventief aanwezig zijn in een stadsdeel, op een bedrijventerrein of in het buitengebied. Bij deze vorm van toezicht wordt rekening gehouden met de kans dat niet-naleving van regels zich zal voordoen en activiteiten die niet bij ons bekend zijn, terwijl men dit wel had moeten melden, of activiteiten die onwenselijk zijn. Zo kan zicht worden verkregen op illegale activiteiten of overlast. Dit vergroot de leefbaarheid in onze stad. Thematisch toezicht: Deze vorm van toezicht richt zich op een bepaald thema uit de regelgeving. Zo wordt in korte tijd inzicht gekregen in de omvang van de problematiek of het naleefgedrag voor dat thema. Toezicht vanwege klachten, incidenten en (lopende) handhavingsprocedures. Reden voor deze controle is een binnengekomen klacht of melding van een incident of calamiteit, of mogelijk illegale situatie. Ook is het mogelijk dat vanwege de hiervoor genoemde toezichtvormen een handhavingsprocedure wordt gestart om overtredingen op te heffen. Tijdens deze procedure is het nodig een vinger aan de pols te houden of de illegale situatie al dan niet is opgeheven en/of er sancties nodig zijn.

De verschillende vormen van toezicht zijn verwerkt in de productbladen.

5.2 Toezichtprognose en capaciteitsplanning Het vergunningsgerichte bouwtoezicht is afgestemd op de bouwprognose. Voor de lichtste categorie bouwwerken6 beperkt de controle zich tot een eindcontrole. Bij de controle op particuliere sloop met asbest wordt in de helft van de gevallen een controle uitgevoerd. Deze prioritering is opgenomen in ons VTH-beleid. In 2023 wordt, evenals 2022, uitvoering gegeven aan themagericht toezicht. Er wordt toegezien op woonoverlast en ondermijning. Dit toezicht wordt geïntensiveerd en bestaat uit woningtoezicht, controle op

6

Dit zijn categorie 1 bouwwerken, met bouwkosten tot €100.000.

Pagina 14 van 46 VTH-programma 2023

kamergewijze verhuur, integrale controles van bedrijfspanden en garageboxen en zogenoemde Gustoscontroles7. In het kader van de oprichting van een team wonen kunnen hierin verschuivingen plaatsvinden. In het buitengebied wordt toezicht gehouden op de uitvoering van de regelingen ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ en ‘Rood voor rood’. Daarnaast wordt gebiedsgericht toezicht gehouden op bedrijventerreinen. In afwijking van de afgelopen jaren en de RAT wil Brandweer Twente in 2023 ruimte creëren om invulling te geven aan de aanbevelingen uit het rapport van de Onderzoeksraad van Veiligheid over de Fatale flatbrand in Arnhem. Dit willen zij doen door middel van gerichte toezicht en voorlichtingsacties, waar mogelijk in samenwerking met woningcoöperaties. Daarbij zal aandacht worden besteed aan de risico’s die bij specifieke gebouwen, zoals corridorflats of portiekflats, en specifieke bewonersgroepen, zoals seniorencomplexen, bestaan. Aangezien woongebouwen in het verleden niet tot het toezichtsprofiel behoorde is er momenteel nog geen inzicht in de totale werkvoorraad en is nog geen volledig beeld van de risico’s binnen de gemeente Almelo. Daarom zal in 2023 eerst gestart worden met een inventarisatie en zal een risico-indeling worden gemaakt. Daarvoor is ook input nodig vanuit gemeente Almelo.

Middels de input voor het jaarverslag zullen wij u informeren over welke concrete acties zijn uitgevoerd en wat hiervan de resultaten waren. Om dit mogelijk te maken zal de groep in de laagste risicoklasse (zelfredzaam en wakend) in 2023 niet worden gecontroleerd. Dit betreft het thema Publieke functies (46 objecten). In voorgaande jaren werden binnen dit thema over het algemeen slechts kleine gebreken geconstateerd met een beperkte invloed op de totale brandveiligheid van het pand en de vluchtveiligheid van de gebruikers. Toezicht- en handhavingsprioriteiten bij APV/Bijzondere Wetten zijn jeugdoverlast, horecacontroles, leefbaarheid en veiligheid in wijken en (bestuursrechtelijke) handhaving op het gebied van drugs- en prostitutiepanden. De toezichtprognose en capaciteitsplanning is opgenomen in de productbladen.

5.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Toezichtformule Omgevingswet: In 2023 versterken wij onze dienstverlening door toepassing te geven aan de toezichtformule op basis van de Omgevingswet. De uitvoeringskwaliteit wordt verbeterd door het uitwerken van beleid voor omgevingsgericht toezicht, dat met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb een plaats krijgt in het VTH-beleid. Dit beleid maakt duidelijk hoe wordt toegezien op naleving van het omgevingsplan / bestemmingsplan en welke prioriteiten hierbij worden gesteld. Daarnaast wordt verduidelijkt hoe toepassing wordt gegeven aan het toezicht op bestaande bouw. ▪ Uitvoeringskwaliteit Informatievoorziening: De workflows in Powerbrowser zijn waar mogelijk geactualiseerd en de volgende stap is het actualiseren van de informatievoorziening zodat we over actuele management informatie kunnen beschikken. Actualisatie is voorzien in de eerste helft van 2023, zodat er per 1 juli sprake is van actuele managementinformatie.

7

Gustos is een vorm van integrale handhaving waar vanuit verschillende disciplines gezamenlijk toezicht wordt gehouden en handhavend wordt opgetreden. Er wordt samengewerkt tussen gemeente, brandweer, sociale recherche, politie en vreemdelingenpolitie. Vanuit Wabo-optiek wordt gelet op ruimtelijke ordening / illegaal wonen, constructieve veiligheid en brandveiligheid.

Pagina 15 van 46 VTH-programma 2023

6.

Juridische advisering

Binnen het fysieke domein is het juridische werkveld dynamisch, omvangrijk en complex. Dit vanwege veranderende wet- en regelgeving, nieuwe rechtspraak en het samenspel tussen verschillende disciplines. Wij gaan door met het versterken van de juridische advisering en het verbeteren van de onderlinge samenwerking.

6.1 Ontwikkelingen Het juridische werkveld is continu in ontwikkeling. De belangrijkste ontwikkelingen worden in onderstaande opsomming nader toegelicht. Onderstaande ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de inzet van de beschikbare juridische capaciteit. - De inwerkingtreding van de Omgevingswet leidt mogelijk tot meer aanvragen om omgevingsvergunning en daardoor meer juridische procedures. Ook zal van rechtswege worden gewerkt met een (tijdelijk) omgevingsplan. Dit zal de nodige (juridische) vragen in de uitvoeringspraktijk met zich meebrengen. - De inwerkingtreding van de Wkb vraagt om uitgewerkte werkprocessen, juridische advisering over de nieuwe wet- en regelgeving en een gewijzigde uitvoerings- en handhavingsstrategie voor de activiteit bouwen. Ook kan door de nieuwe werkwijze onder de Wkb het aantal handhavingstrajecten toenemen. Dit kan beslag leggen op de juridische capaciteit. - De Rotterdamwet bevat regels die een geconcentreerde aanpak van grootstedelijke problemen mogelijk maken8. Binnen onze gemeente is onderzoek ingesteld naar de haalbaarheid van de invoering van deze wet om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van bepaalde wijken in Almelo te vergroten.

Als wordt besloten tot toepassing van de wet in onze gemeente en het opstellen van een huisvestingsverordening, dan vraagt dit om gerichte inzet van juristen in zowel de voorbereidingsfase als in de uitvoeringsfase. - Ingezet wordt op een betere aansluiting tussen beleid en regelgeving, voorbereid door andere eenheden in onze organisatie op de feitelijke uitvoering. Dit vergt inzet op onderlinge samenwerking en betrokkenheid aan de voorkant. Dit gebeurt door juristen in het voorstadium van beleidsontwikkeling te betrekken, door te adviseren over de (juridische) kwaliteit, doelmatigheid en uitvoerbaarheid hiervan. - De in 2021 gestarte handhaving vanwege illegale kamerbewoning is in 2022 verder geïntensiveerd. Dit brengt ook voor 2023 ontwikkelingen met zich mee, zoals juridische advisering bij uit te voeren en uitgevoerde controles door de toezichthouders en behandeling van de (eerste) aanvragen voor omgevingsvergunningen voor kamerbewoning. Ook de vorming van het team wonen legt beslag op juridische capaciteit - In toenemende mate wordt in samenwerking met de Omgevingsdienst Twente uitvoering gegeven aan milieuhandhaving. Kortheidshalve wordt verwezen naar het uitvoeringsprogramma VTH Twente 2023. - Vanwege ontwikkelingen, maatschappelijke veranderingen en de verwachte inwerkingtreding van nieuwe wet- en regelgeving wordt de APV jaarlijks geëvalueerd.

Met deze jaarlijkse evaluatie van de APV wordt voorzien in noodzakelijk onderhoud van deze belangrijke gemeentelijke verordening. - Het VTH-zaaksysteem wordt verder ingericht op juridische (sub-)producten. Hierdoor kunnen (juridische) producten beter worden geregistreerd en uitgelezen.

6.2 Prognose juridische advisering en capaciteitsplanning Vanwege het brede juridische takenpakket van de juristen in het team Vergunningverlening en Naleving in combinatie met een groot werkaanbod, is sprake van aanzienlijk onderhanden werk. Voor wat betreft de reguliere lijnproductie werkt het juridisch cluster in beginsel reactief: de werkvoorraad wordt gevormd door de ingediende aanvragen, bezwaren, klachten en verzoeken om handhavend op te treden. Intensivering van het

8

Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek. Met deze wet kan de gemeenteraad een gebied dat bijzondere behoefte heeft aan omschakeling wegens lokale sociaaleconomische problemen aanwijzen, waarbinnen nadere regels worden gesteld om de leefbaarheid in stedelijke gebieden met een opeenstapeling van problemen te verbeteren.

Pagina 16 van 46 VTH-programma 2023

toezicht kan leiden tot meer geconstateerde overtredingen waartegen handhavend moet worden opgetreden. Een stijging in afhandeling van aanvragen om omgevingsvergunning, kan eveneens leiden tot een stijging van de ingediende bezwaren. Uitgangspunt daarbij is dat werkzaamheden binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd. De capaciteitsplanning is opgenomen in de productbladen die als bijlage 2 zijn opgenomen.

6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Juridische kwaliteitszorg: Van een professionele overheidsorganisatie mag worden verwacht dat de correspondentie en besluiten van goede kwaliteit zijn. De inwoner moet hierop kunnen vertrouwen. Zowel binnen het team Vergunningverlening en Naleving, als breed binnen het Klantcontactcentrum, is doorlopende (juridische) kwaliteitszorg een belangrijk aandachtspunt. Als lerende organisatie werken wij constant aan verbetering van onze performance. Het zorgdragen voor juridische professionalisering van gemeentelijke (eind)producten is essentieel. In 2023 wordt ingezet op het verder versterken van de juridische kwaliteitszorg door uitwerking in beleid, processen, formats en checklists. ▪ Uitvoeringskwaliteit Prioriteringskader handhaving: Voor een gerichte omgang met de juridische werkstroom, wordt in 2023 een prioriteringskader voor juridische handhaving opgesteld. Handhaving van de regels is belangrijk voor de geloofwaardigheid van onze gemeente. De legitimiteit en effectiviteit van handelen houdt direct verband met een adequate inzet van het juridisch instrumentarium en medewerkers. De beginselplicht tot handhaving vergt bij geconstateerde overtredingen actie, terwijl de handhavingscapaciteit echter niet oneindig is.

Omwille van doelmatige handhaving kan onderscheid worden gemaakt in de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan de handhavingstaak via prioriteitsstelling in de vorm van handhavingsbeleid. Het juridische prioriteringskader sluit aan op het de wijze waarop prioriteiten zijn gesteld voor de toetsing en het toezicht. In samenhang met dit prioriteringskader wordt waarschuwingenbeleid voorbereid. De bedoeling van het waarschuwingenbeleid is te voorkomen dat bij elke ongelukkige situatie een handhavingstraject moet worden opgestart, als gevolg waarvan een last onder dwangsom of last onder bestuursdwang moet worden voorbereid c.q. opgelegd. In bepaalde situaties kan dan worden volstaan met een handhavingswaarschuwing.

Pagina 17 van 46 VTH-programma 2023

7.

Projecten

Bij VTH worden jaarlijks verschillende projecten uitgevoerd en wordt beleid ontwikkeld. Waar mogelijk en logisch worden projecten gecombineerd die voor zowel vergunningverlening, toezicht en handhaving van belang zijn.

Onderstaande projecten worden uitgevoerd in 2023. ▪ Omgevingswet Projectresultaat: Voldoende voorbereid zijn op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Toelichting: Binnen onze gemeente wordt het programma Omgevingswet uitgevoerd. Specifieke onderdelen die verband houden met de uitvoering van VTH-taken worden projectmatig uitgewerkt. Het zwaartepunt van deze uitwerking ligt binnen het team vergunningverlening en Naleving. Bijlage 2 bevat onderwerpen die deel uitmaken van dit project. Inzet: 1440 uur. Projectleiding en implementatiebegeleiding: 600 uur; Beleid: 100 uur; Vergunningverlening: 120 uur; Toezicht: 120 uur; Juridisch advisering: 500 uur. ▪ Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Projectresultaat: Voldoende voorbereid zijn op de inwerkingtreding van de Wkb. Toelichting: Wij zijn voorbereid op financiële, personele en inhoudelijke veranderingen als gevolg van deze wet. De verwachting is echter niet dat de implementatie op het moment van inwerkingtreding volledig is afgerond. Dit komt doordat sommige punten pas na de invoering van deze wet goed te overzien zijn. Het project ziet op alle onderwerpen die met de implementatie van de Wkb te maken hebben, zoals de financieringsstructuur en leges, dienstverlenging, visie en beleid, werkprocessen, digitale systemen en communicatie.

Hierbij ziet de invoering van de Wkb op de beoogde datum van inwerkingtreding alleen op de bouwwerken in gevolgklasse 1. Dit project hangt nauw samen met het programma Omgevingswet, vooral op het vlak van de leges en de omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit. Inzet: 700 uur. Projectleiding: 100 uur; Beleid: 200 uur; Vergunningverlening: 120 uur; Toezicht: 120 uur; Juridische advisering 160 uur.

Pagina 18 van 46 VTH-programma 2023

Bijlage 1. Uitwerking onderwerpen implementatie Omgevingswet De Omgevingswet is veelomvattend. Daarom is binnen onze gemeente het programma Omgevingswet ingesteld. Op basis van dit programma zijn specifiek voor het taakveld VTH onderwerpen benoemd, die in 2023 (verder) moeten worden uitgewerkt. Hiermee bereiden wij ons voor op het werken onder de Omgevingswet.

O MGEVINGSWET IN ALMELO

Navolgend is een toelichting op de onderwerpen voor implementatie van de Omgevingswet. a. Implementatie van de serviceformules Een belangrijk fundament voor de dienstverlening onder de Omgevingswet zijn de serviceformules. Een serviceformule geeft aan welke dienstverlening burgers en ondernemers ontvangen. Deze formules zijn door de VNG ontwikkeld om de gemeentelijke dienstverlening naar een hoger niveau te brengen en zijn gebaseerd op zogenaamde ‘klantreizen’. Met het programmaplan Omgevingswet hebben wij vier serviceformules geadopteerd: de snelserviceformule, de ontwerpmodule, de ontwikkelmodule en de toezichtmodule. Sneller, transparanter en integraler zijn voor ons de belangrijkste speerpunten. De serviceformules werken wij waar nodig verder uit en passen deze toe. -