07 Inrichtingsplan Almelo uitvoering Wsw.pdf
Tekst van het document
Gemeente Almelo
Raadsbrief ter informatie
Postadres: Gemeente Almelo Postbus 5100 7600 GC Almelo
Aan de raad van de gemeente Almelo Bijlage
Doorkiesnummer
Behandeld door M.I. Legtenberg
Datum 21 december 2021
Onderwerp Inrichtingsplan Almelo uitvoering Wsw
Geachte raadsleden, Het college heeft het lokaal inrichtingsplan voor uitvoering van de Wsw definitief vastgesteld. Hierbij bieden wij u het lokaal inrichtingsplan aan. We vertrouwen erop dat we u hiermee voldoende hebben geïnformeerd.
Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Almelo, de secretaris, de burgemeester,
F.W. van Ardenne
Pagina 1 van 1 Raad - 2107037
A.J. Gerritsen
Lokaal inrichtingsplan Wsw Gemeente Almelo 15 december 2021
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
1
Inhoudsopgave 1
Samenvatting................................................................................................................................... 4
2
Aanleiding ...................................................................................................................................... 10
3
Leeswijzer ...................................................................................................................................... 13
4
Huidige uitvoering ......................................................................................................................... 14
5
4.1
Inrichting Wsw tot aan 31 december 2020 ........................................................................... 14
4.2
Kenmerken van onze SW-medewerkers en ontwikkeling aantal medewerkers................... 15
4.3
Het financieel kader Wsw...................................................................................................... 17
4.4
Nieuw beschut werk .............................................................................................................. 17
De nieuwe situatie voor de uitvoering van de Wsw ..................................................................... 19 5.1
Inleiding ................................................................................................................................. 19
5.2
Hoofduitgangspunten............................................................................................................ 19
5.3
Governance van de NUO ....................................................................................................... 20
5.4
Werkgeverschap Wsw ........................................................................................................... 24
5.4.1 5.5
7
8
Bedrijfsactiviteiten of werksoorten ....................................................................................... 27
5.5.1
Beschut werk en het vangnet ........................................................................................ 28
5.5.2
Uitvoering Fysiek (groen, reiniging, parkeerbeheer) .................................................... 28
5.5.3
Detachering, WOL, Begeleid Werken ............................................................................ 29
5.6
Werkgeverstaken .................................................................................................................. 30
5.7
De dagelijkse begeleiding op de werkvloer ........................................................................... 31
5.8
Werkgeversdienstverlening en werkgeversbenadering........................................................ 33
5.8.1
Accountmanagement .................................................................................................... 33
5.8.2
Accountmanagement productiewerk ........................................................................... 34
5.8.3
Jobcoaching ................................................................................................................... 34
5.9 6
Medewerkers Nieuw beschut werk............................................................................... 26
Samenvatting......................................................................................................................... 36
Participatiewet, bredere sociaal domein en NUO......................................................................... 38 6.1
Participatiewet en NUO......................................................................................................... 38
6.2
Sociaal domein breed ............................................................................................................ 39
Personele consequenties .............................................................................................................. 41 7.1
SW-medewerkers .................................................................................................................. 41
7.2
Ambtelijk en Soflex-personeel van Soweco .......................................................................... 41
Financiële consequenties .............................................................................................................. 45 8.1
Inleiding ................................................................................................................................. 45
8.2
Kosten van de nieuwe uitvoering Wsw gemeente Almelo ................................................... 45
8.3
Financiële effecten voor Uitvoering Fysiek ........................................................................... 47
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
2
9
8.4
Frictiekosten .......................................................................................................................... 48
8.5
Implementatiekosten gemeente Almelo en NUO ................................................................. 48
Risico-paragraaf ............................................................................................................................. 49
Bijlage 1
Toelichting financiën ......................................................................................................... 50
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
3
1 Samenvatting In juni 2020 hebben de gemeenteraden van Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden ingestemd met de opheffing van de GR Soweco, en daarmee besloten om de uitvoeringsorganisatie Soweco NV te liquideren. De belangrijkste redenen hiervoor zijn dat de gemeenten: -
-
-
op lokaal niveau invulling willen geven aan hun opgaven binnen het sociale domein in het algemeen, en de Participatiewet, waaronder de Wsw, in het bijzonder. Dit verhoudt zich niet goed met een gezamenlijke uitvoering in GR-verband. constateerden dat de krimp van het aantal SW-medewerkers niet volledig kan worden gecompenseerd met instroom uit de doelgroep Participatiewet. een grote financiële uitdaging in het brede sociaal domein hebben en budgetten onder druk staan, om die reden is het niet mogelijk om aanvullende opdrachten bij Soweco te blijven neerleggen. behoefte hebben aan verdere flexibilisering van de dienstverlening. reeds besloten hadden de GR af te bouwen.
Per 1 januari 2021 heeft Almelo de dienstverbanden van de SW-medewerkers overgenomen van Soweco. De uitvoering van de Wsw komt nu onder de lokale verantwoordelijkheid van Almelo. Deze zal gaandeweg integreren in de uitvoering van het sociaal domein en de Participatiewet in het bijzonder. De gemeenten Twenterand, Wierden, Tubbergen en Almelo hebben afgesproken een faciliteit voor dienstverlening ten behoeve van de uitvoering van de Wsw en een brede doelgroep vanuit de Participatiewet te behouden. Deze uitvoeringsorganisatie heeft de voorlopige werknaam de ‘Nieuwe Uitvoeringsorganisatie’ (NUO). Inmiddels is de definitieve naam van de organisatie bekend: Ontplooj. De NUO verzorgt, conform de afspraken in de contourennotitie, onder meer het beschut werken en de detacheringen voor de SW-medewerkers, als ook training, begeleiding en opleiding.
De NUO -
wordt opgericht als stichting door de gemeente Almelo; staat onder directe aansturing van de gemeente Almelo; heeft als doel (zoals opgenomen in de oprichtingsakte): a. om mensen met een beperking en met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te laten ontwikkelen binnen en buiten de muren van de stichting, waarbij de behoeften en ontwikkelmogelijkheden van het individu het uitgangspunt vormen; b. het uitvoeren van werkzaamheden voor de gemeente Almelo bij de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening, de Participatiewet en overige wettelijke taken op het gebied van de (sociale) werkvoorziening voor al dan niet arbeidsbeperkte mensen, een en ander op basis van een met de gemeente Almelo te sluiten dienstverleningsovereenkomst;
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
4
c. het uitvoeren van werkzaamheden voor de gemeenten Twenterand, Wierden, Tubbergen en Dinkelland op voornoemde gebieden, een en ander op basis van met deze gemeenten te sluiten dienstverleningsovereenkomsten; d. en voorts al hetgeen met een en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin van het woord. -
heeft geen eigen personeel in dienst: o De SW-medewerkers met betaalgemeente Almelo komen in dienst bij gemeente Almelo. o Medewerkers Nieuw Beschut behouden hun dienstverband bij Perspect, vanaf 1 juli 2021 onder de nieuwe cao ‘Aan de slag’ en vanaf 1 januari 2022 wordt dit dienstverband overgenomen door de gemeente. o Het niet-regeling-gebonden personeel van de GR Soweco en van Soflex BV krijgen allen een dienstverband bij één van de deelnemende gemeenten aan de GR Soweco. Een deel van deze medewerkers wordt gedetacheerd naar NUO.
Lokaal inrichtingsplan Dit inrichtingsplan beschrijft de wijze waarop gemeente Almelo de dienstverbanden met de SW-medewerkers per 1 januari 2021 heeft overgenomen en hoe wordt samengewerkt met de NUO na 1 oktober 2021, de datum dat de NUO start en de activiteiten van Soweco gefaseerd worden overgedragen.
Uitgangspunten voor de nieuwe uitvoering De door de gemeenten in maart 2020 vastgestelde contourennota geeft de volgende uitgangspunten voor de inrichting mee. -
Alle SW-medewerkers behouden zoveel als mogelijk hun werk, werkplek en arbeidsvoorwaarden; Alle SW-medewerkers behouden zoveel als mogelijk hun begeleiding, coaching en ondersteuning bij de ontwikkeling; We streven naar een inclusieve en vitale arbeidsmarkt; De uitvoering van de Participatiewet en Wsw is toekomstbestendig; De regie op de Participatiewet ligt bij het team Uitvoering Sociaal, NUO kan hierbij diensten verlenen; In de werkgeversdienstverlening is sprake van één werkgeversbenadering; Het bedrijfsleven krijgt een integraal aanbod van diensten, passend bij de behoefte en tegen marktconforme tarieven.
Governance Gemeente Almelo is enig oprichter en bestuurder van de stichting. Gemeente Almelo houdt vanuit haar eigenaarsrol door middel van twee bestuurders uit de ambtelijke geledingen
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
5
toezicht op de stichting. De opdrachtgeversrol ligt bij het hoofd van de eenheid Uitvoering Sociaal. Aantallen In de tabel is weergegeven hoe de omvang van de Wsw zich de komende jaren zal ontwikkelen. Weergegeven zijn aantallen SW-medewerkers van Almelo. Beschut binnen Werkzaam bij eenheid UF gemeente Almelo of in het groen bij een andere gemeente Groepsdetacheringen overig Individuele detacheringen Interne plaatsingen Totaal
1 juni 2020 175
2021 166
2022 158
2023 151
2024 141
2025 130
78 129 41 17 440
73 120 40 16 415
67 115 38 14 392
61 110 37 13 372
56 104 36 12 349
51 97 35 11 323
Werkgeverschap Wsw De SW-medewerkers hebben een dienstverband bij Almelo en maken organisatorisch onderdeel uit van Uitvoering Sociaal. Met een mandaat, volmacht en machtigings-besluit zijn de uitvoering van de werkgeverstaken met betrekking tot de SW-medewerkers belegd bij NUO en/of bij leidinggevenden binnen de gemeente. De SW-medewerkers die bij Uitvoering Fysiek werken, zullen integraal onderdeel van deze eenheid uitmaken. Voor de definitieve organisatorische vormgeving, het inrichten van de werkgeversverantwoordelijkheid van Uitvoering Fysiek en het meer inzichtelijk krijgen van mogelijke risico’s wordt een overgangsperiode van één jaar genomen. In 2022 zal UF de volledige werkgeverstaken invullen. Perspect BV heeft (peildatum 1 september 2020) 32 medewerkers vanuit de gemeente Almelo met een indicatie ‘Beschut werk’ in dienst. De medewerkers in beschut werk behouden voorlopig hun dienstverband met Perspect BV. Met ingang van 1 januari 2022 neemt de gemeente Almelo de medewerkers Nieuw Beschut in dienst, gelijk aan de SW-medewerkers. Voor de medewerkers Nieuw Beschut geldt de cao Aan de Slag. NUO voert voor deze groep ook de werkgeverstaken uit. De medezeggenschap van de SW-medewerkers is belegd bij de OR van de gemeente Almelo.
Mogelijk moet bij NUO een personeelsvertegenwoordiging worden ingericht voor onderwerpen die verband houden met het werk bij de NUO (arbeidsomstandigheden, werktijden, werkinstructies, etc.).
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
6
Uitvoering dienstverlening NUO voert beschut werk en de detacheringen van de SW-medewerkers uit voor de gemeente Almelo. NUO verzorgt de volledige personeels- en salarisadministratie en de salarisbetaling voor de SWmedewerkers. Ook zal NUO de inhoudelijke HR-advisering verzorgen. Dit geldt ook voor de SWmedewerkers bij Uitvoering Fysiek, maar daar is wel afstemming nodig met de HR-adviseur van de gemeente Almelo. Hiermee borgen we de specialistische kennis en expertise van de cao van de doelgroep Wsw. Conform het uitgangspunt dat de begeleiding en werkplek zoveel mogelijk hetzelfde blijft, blijven de direct leidinggevenden in NUO de begeleiding en dagelijkse aansturing uitvoeren voor de medewerkers die bij NUO op de locaties werken. Voor de medewerkers die bij UF gaan werken worden de leidinggevenden van UF verantwoordelijk.
NB: bij groepsdetachering is er één uitzondering, waarbij een leidinggevende vanuit NUO is mee gedetacheerd en dus de dagelijkse aansturing in het werk niet door de inlenende werkgever wordt verzorgd.
De werkgeversbenadering en -dienstverlening (waaronder de jobcoaching) wordt geïntegreerd met het werkgeversservicepunt, met uitzondering van het accountmanagement voor de verwerving van productie-opdrachten wat bij NUO komt. Maar ook met deze werkgeversbenadering moet er een verbinding en afstemming zijn omdat ook hier plaatsingsmogelijkheden bij werkgevers uit kunnen voortkomen. Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
7
NUO en de Participatiewet De eenheid Uitvoering Sociaal bij Almelo is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. De werkcoaches zijn verantwoordelijk voor de regie-voering op de werkzoekenden (met korte en langere afstand tot de arbeidsmarkt). Met de NUO wordt een DVO afgesloten voor het invullen van specifieke trajecten of verzoeken vanuit de Participatiewet, waarmee Almelo van de specialistische kennis van NUO gebruik kan maken ten behoeve van de klanten in de Participatiewet. Uitgangspunt is maatwerk op basis van mogelijkheden, interesses en wensen van de gemeente en passend bij het individu. Er worden vooraf aan NUO geen toezeggingen gedaan over aantallen trajecten en bijbehorende budgetten.
Plaatsing niet-regeling gebonden personeel Soweco en Soflex De gemeentesecretarissen van de 6 gemeenten hebben op 11 oktober 2021 een plaatsingsbesluit genomen. De PVC heeft daarvoor volgens het sociaal plan een plaatsings- en verdelingsadvies gegeven. Uitkomst voor Almelo is dat er 24 medewerkers in dienst komen van de gemeente Almelo. Daarvan worden 21 medewerkers gedetacheerd naar de NUO om daar een functie in te vullen. Daarnaast zijn 2 medewerkers geplaatst op een functie uit het functieboek bij Uitvoering Sociaal. Er is 1 medewerker die in dienst komt bij de gemeente Almelo waarvoor geen passende functie in het functieboek beschikbaar was. Voor deze medewerker wordt een maatwerkoplossing binnen de gemeente Almelo gezocht. De personele frictie is hiermee nihil tot zeer beperkt. Dit alles is onder voorbehoud van de uitkomsten van de gesprekken die nog plaatsvinden met de medewerkers over arbeidsvoorwaarden. Het aandeel van de gemeente Almelo, op basis van de loonsom, in de plaatsingen van het personeel is iets hoger dan het aandeel van de gemeente Almelo in de GR Soweco. De kosten van de medewerkers die bij NUO worden gedetacheerd worden echter volledig vergoed door de NUO. Daarnaast komen er 3 voormalig-ID medewerkers in dienst bij de gemeente Almelo met behoud van hun arbeidsvoorwaarden. Zij werken allemaal bij UF in de reiniging.
Niet op alle functies in het functieboek zijn medewerkers van Soweco geplaatst. Dat betekent dat er vacatures zijn. De gemeente Almelo kent vacatures voor jobcoach bij Uitvoering Sociaal (2,1 fte) en zal een deel (verwacht ruim 3 fte) van de vacatures voor functies bij NUO moeten opvullen.
Financiële uitwerking Er is een zo goed mogelijke doorrekening gemaakt van de nieuwe uitvoering van de Wsw. Hieruit blijkt dat deze binnen de huidige financiële kaders blijft. In 2022 is weliswaar nog sprake van een zeer beperkt nadeel maar in de daarop volgende jaren is er sprake van een oplopend Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
8
voordelig beeld ten opzichte van de actueel begrote gemeentelijke bijdrage aan de gehele uitvoering van de Wsw. Op het moment dat de Wsw-uitvoering is overgenomen door de gemeente en de NUO, kan er geen integraal beeld meer worden gegeven van de kosten en opbrengsten van de Wsw omdat een aantal kosten sterk verweven zijn met andere activiteiten en taken van de gemeente. Dit is voor de Wsw niet anders dan voor andere gemeentelijke taken. Wel is het mogelijk een aantal kosten- en opbrengstenposten die specifiek de Wsw betreffen, zoals de loonkosten voor de Wsw-medewerkers, de kosten voor beschut werk en uitvoering van de werkgeverstaken door de NUO en de detacheringsopbrengsten, te blijven volgen.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
9
2 Aanleiding De gemeenten Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden werken voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) samen in de gemeenschappelijke regeling (GR) Soweco. De GR is voor 100% eigenaar van de uitvoeringsorganisatie Soweco NV. In juni 2020 hebben de gemeenten besloten de GR op te heffen en de uitvoeringsorganisatie Soweco NV te liquideren. De colleges hebben hiervoor toestemming gevraagd en gekregen van hun gemeenteraden. In 2015 hebben de gemeenten besloten om de NV door te ontwikkelen tot een maatschappelijke onderneming. In lijn met dat besluit is het aantal inwoners uit andere doelgroepen dan de Wsw dat in opdracht van de gemeenten door Soweco wordt begeleid en/of bemiddeld toegenomen. Deze dienstverlening is door Soweco onder het label ‘Extend’ gebracht. Onder dit label wordt ook werkgevers commerciële dienstverlening aangeboden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en duurzame inzetbaarheid. De belangrijkste redenen om Soweco op te heffen zijn: - De gemeenten willen de uitvoering van de Wsw verbinden aan de uitvoering van de lokale opgaven binnen het sociale domein in het algemeen en de Participatiewet in het bijzonder. Een gezamenlijke uitvoering van de Wsw binnen een GR past hier niet bij.
- De gemeenten hebben geconstateerd dat de krimp van de Wsw bij Soweco in de toekomst niet volledig kan en zal worden gecompenseerd door medewerkers met een indicatie nieuw beschut werk en inwoners uit andere doelgroepen vanuit de Participatiewet. - Ook staan gemeenten voor flinke financiële uitdagingen in het brede sociaal domein. Er wordt een verdere druk op de budgetten verwacht. Gemeenten zien dat om deze redenen dat er aanzienlijk minder aanvullende opdrachten (dan eerder verwacht) bij de maatschappelijke onderneming Soweco kunnen worden neergelegd. - Gemeenten hebben meer behoefte aan flexibilisering, een sterke werkgeversbenadering en arbeidsplekken (beschut, garantiebanen of leerwerkplekken voor re-integratie) zoveel mogelijk bij werkgevers en lokale organisaties. - Er was al besloten om de GR af te bouwen. De bedoeling was dat het vastgoed werd vervreemd en ambtelijke dienstverbanden in de GR werden afgebouwd of overgedragen. Hierdoor zou op 1 januari 2021 de GR alleen nog uit de dienstverbanden met de Wsw-medewerkers bestaan. Uiterlijk op datzelfde moment -of zoveel eerder als mogelijk- zouden de aandelen van de GR in de NV over worden gedragen aan een nieuwe aandeelhouder. De gemeenten stonden daarmee voor de vraag of zij aandeelhouder willen worden in de maatschappelijke onderneming. Dat bleek voor vrijwel alle gemeenten niet zo te zijn.
Dit zijn voor de gemeenten en het bestuur van Soweco redenen geweest om Soweco op te heffen en een lokale invulling te willen geven aan de uitvoering van de Wsw. Het college van de gemeente Almelo wil met de overgang naar de NUO de uitvoering van de Wsw op lokaal niveau vormgeven. Hiermee worden de sturingsmogelijkheden op de Wsw vergroot, en is het college in staat om meer samenhang aan te brengen in de uitvoering van het sociaal domein in het algemeen en de Participatiewet in het bijzonder. Ook de andere gemeenten met wie de gemeente Almelo verbonden is in de GR Soweco willen dit. Daarom zijn Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
10
er samenwerkingsafspraken gemaakt met deze gemeenten en de Raad van Commissarissen en directie van Soweco NV. Deze samenwerkingsafspraken betreffen zowel Wsw-ers als een brede doelgroep van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Hiertoe is een faciliteit opgericht voor beschut werken, training, begeleiding en opleiding voor de gemeenten Twenterand, Wierden, Tubbergen en Almelo ingericht, een nieuwe uitvoeringsorganisatie (NUO). De gemeente Almelo heeft de stichting opgericht en houdt toezicht op de stichting. De gemeenten Twenterand, Tubbergen en Wierden nemen via een dienstverleningsovereenkomst diensten af van de stichting. In onderstaand kader worden de verschillen tussen de oude situatie en de nieuwe situatie met NUO inzichtelijk gemaakt. Aansturing van de organisatie Verantwoordelijkheden voor de uitvoering
Dienstverband Wsw-ers Dienstverband Nieuw Beschut Groepsdetacheringen Uitvoering Fysiek Samenwerking met Uitvoering Sociaal van gemeente Almelo Kandidaten Participatiewet
Soweco Via de GR Soweco.
NUO Directer, de gemeente Almelo stuurt direct aan via het bestuur van de stichting. Gedelegeerd naar de GR Via een mandaat-, volmacht en Soweco. Bestuur Soweco is machtigingsbesluit en een verantwoordelijk. dienstverleningsovereenkomst worden uitvoeringstaken bij NUO belegd. College blijft verantwoordelijk. In dienst bij de GR Soweco. In dienst bij de gemeente. In dienst bij Perspect BV Op 1 januari 2022 in dienst bij de gemeente. Detachering naar de Integraal onderdeel van de gemeente. gemeentelijke organisatie. Twee organisaties die Groeimodel waarbij de organisaties samenwerken, dmv steeds meer als één geheel gaan werken. inkoop. Op inkoopbasis, NUO inzetten als voorziening voor de jaarafspraken qua PW-kandidaten op basis van maatwerk aantallen en bedragen in cq. een kwalitatieve afweging op basis verband met exploitatie van het individu. Soweco.
De gemeenteraad van Almelo heeft het college op 16 juni 2020 toestemming gegeven om Soweco op te heffen. De gemeenteraad heeft daarbij het college de opdracht gegeven om aandacht te hebben voor de volgende drie punten: 1. Het college van Almelo pleit binnen het Algemeen Bestuur van Soweco er voor om niet tot definitieve liquidatie over te gaan voordat de NUO operationeel is; 2. Het bestuur van de Stichting NUO wordt gevormd door ambtenaren van de gemeente Almelo, niet zijnde de gemeentesecretaris; 3. De behandeling van de raadsvoorstellen 'zienswijze inzake liquidatieplan' en 'wensen en bedenkingen inzake oprichting Stichting NUO' in dezelfde raadsvergadering te behandelen. Daarnaast heeft de gemeenteraad via het aannemen van een motie het college verzocht om de raad minimaal eens per twee maanden te informeren over de voortgang van het liquidatieproces en het proces van oprichting en in bedrijfstelling van de Stichting Nieuwe Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
11
Uitvoeringsorganisatie en deze periodieke informatie uitwisseling tot 1 jaar na inwerkingtreding van de Nieuwe Uitvoeringsorganisatie te laten duren. De opgave is om een nieuwe toekomstgerichte en toekomstbestendige invulling te geven aan de uitvoering van de Wsw in verbinding met de bredere ondersteuning van inwoners bij werk in het kader van de Participatiewet. De gemeente is op 1 januari 2021 de werkgever geworden van de eigen SW-medewerkers. De gemeente Almelo neemt met de start van de NUO nog meer de regie op de uitvoering van de Wsw binnen het bredere Sociaal Domein op zich.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
12
3 Leeswijzer Dit lokale inrichtingsplan uitvoering Wsw van de gemeente Almelo beschrijft op hoofdlijnen alle elementen van het, inmiddels deels geïmplementeerde, voorstel voor een nieuwe uitvoeringsstructuur voor de Wsw, in samenhang met de andere taken in het Sociaal Domein binnen de gemeente Almelo. We gaan achtereenvolgens in op: - De ‘oude’ wijze van uitvoering van de Wsw tot en met 2020 en een aantal gegevens over het aantal medewerkers van Almelo, zowel SW-medewerkers als nieuw beschut medewerkers (hoofdstuk 4). - De hoofdlijnen van de nieuwe uitvoering van de Wsw (hoofdstuk 5). - In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de Participatiewet en de rol die NUO kan hebben bij de re-integratie van inwoners uit de doelgroep Participatiewet. - Hoofdstuk 7 vat de personele consequenties samen, zowel voor de SW-medewerkers als voor ambtenaren van Soweco en Soflex-medewerkers. - Hoofdstuk 8 gaat in op de financiële effecten van de nieuwe uitvoering van de Wsw. Een toelichting daarop is opgenomen in een bijlage.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
13
4 Huidige uitvoering Toelichting Dit hoofdstuk beschrijft de situatie in het najaar van 2020 zoals reeds opgenomen in het concept inrichtingsplan dat in oktober 2020 door het college is vastgesteld. Op dat moment waren de SW-medewerkers nog in dienst bij Soweco en voerde Soweco nog alle taken voor de Wsw uit. Inmiddels zijn de SW-medewerkers op 1 januari 2021 in dienst gekomen bij de gemeente Almelo en zijn taken overgedragen. Omwille van het inzichtelijk maken van de verschillen tussen de oude en nieuwe wijze van uitvoering is dit hoofdstuk opgenomen in de oude vorm.
4.1 Inrichting Wsw tot aan 31 december 2020 De GR SOWECO voert de Wsw uit voor de zes deelnemende gemeenten Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Twenterand, Tubbergen en Wierden. Dit betekent dat Soweco de opdracht heeft om alle Wsw’ers uit deze gemeenten te bemiddelen naar een passende werkplek inclusief de benodigde begeleiding. Hierbij kunnen de volgende vier taakgebieden onderscheiden worden: • Formeel werkgeverschap Alle Wsw werknemers (met uitzondering van SW-medewerkers die begeleid werken) hebben een arbeidsovereenkomst, op grond van de cao Wsw bij de GR SOWECO. • Werkgeverstaken De bij het werkgeverschap behorende administratieve taken hebben onder andere betrekking op de personele administratie, de salarisadministratie, de facturatie aan inleners en het debiteurenbeheer. De personele (HRM) taken betreffen de inzet van personeelsadviseurs, arbodienstverlening en ondersteuning bij de verzuimbegeleiding. • Dienstverlening De dienstverlening bestaat uit alle activiteiten om Wsw’ers toe te leiden naar een passende werkplek, inclusief de werkgeversbenadering (matching, bemiddeling en plaatsing) en begeleiding op de werkplek wanneer dat nodig is. Deze begeleiding op de werkplek, door een consulent en/of jobcoach, wordt geboden in aanvulling op de dagelijkse aansturing, op de werkplekken bij reguliere werkgevers (detachering en begeleid werken).
• Bedrijfsactiviteiten Een groot deel van de werkplekken voor Wsw’ers wordt gerealiseerd bij reguliere werkgevers of de deelnemende gemeenten in de vorm van werken op locatie (WOL), detachering of begeleid werken. Daarnaast wordt een belangrijk deel van het werk door Soweco zelf geboden vanuit eigen bedrijfsactiviteiten. Deze bedrijfsactiviteiten zijn in de afgelopen jaren voor een deel succesvol afgebouwd en waarbij medewerkers een plek buiten de muren van Soweco hebben gevonden. Werknemers die (nog) niet bij reguliere werkgevers te plaatsen zijn, onder meer omdat ze aangewezen zijn op een werkplek in een beschutte omgeving, werken op dit moment bij Soweco in Almelo of bij één van de dependances in Hellendoorn of Rijssen-Holten. Deze vier taakgebieden worden in de volgende hoofdstukken uitgewerkt naar de toekomstige situatie. Hierbij wordt ingegaan op de organisatie ervan, de werkprocessen, de personele Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
14
competenties en capaciteit, en de kosten. Eerst gaan we echter in op de kenmerken van de huidige SW-medewerkers van Almelo en de verwachte ontwikkeling van het aantal SWmedewerkers en het aantal nieuw beschut medewerkers van Almelo.
4.2 Kenmerken van onze SW-medewerkers en ontwikkeling aantal medewerkers De gemeente Almelo heeft op 1 juni 2020 precies 440 SW-medewerkers waarvoor zij betalende gemeente is. Onder betalende gemeente verstaan we dat de gemeente Almelo voor deze SWmedewerkers het Wsw-budget van het Rijk ontvangt en dit budget en de gemeentelijke bijdrage aan Soweco betaalt. Het gaat om 422 inwoners van Almelo. Daarnaast gaat het om 18 inwoners van gemeenten die niet tot de Soweco-regio behoren (bijvoorbeeld Enschede, Hengelo en Borne) die een dienstverband bij Soweco hebben en waarvoor Almelo het Wswbudget van het Rijk ontvangt. Daarnaast zijn er 24 SW-medewerkers (circa 20 fte) waarvoor Almelo betalende gemeente is en die via begeleid werken bij een reguliere werkgever werken. Deze medewerkers zijn niet in dienst bij Soweco maar bij een reguliere werkgever. De gemeente Almelo betaalt deze werkgevers op grond van de loonwaarde van de medewerkers een loonkostensubsidie.
De 440 medewerkers die bij Soweco werken, zijn in juni 2020 als volgt over de verschillende werksoorten verdeeld: Tabel 1 Aantal SW-medewerkers (in personen en fte) per werksoort, 1 juni 2020 Werksoort Aantal medewerkers (personen) Aantal fte (van 36 uur) Beschut werk 175 139,8 Groepsdetachering en werken op locatie in groen/milieu bij gemeenten 78 73,4 Groepsdetachering overig 129 116,4 Individuele detachering 41 35,9 interne plaatsing1) 17 15,4 Totaal 440 381,0 1) Interne plaatsingen zijn voornamelijk plaatsingen op staf- of facilitaire functies, zoals technische dienst, receptie/post en administratie.
• Beschut werken De SW-medewerkers die beschut werken hebben vaak een relatief lage verdiencapaciteit en veel begeleiding nodig. Zij werken straks vanuit het dienstverband bij de gemeente bij de nieuwe uitvoeringsorganisatie die de gemeenten Almelo, Twenterand, Tubbergen en Wierden daarvoor gaan opzetten. Door de intensieve begeleiding die nodig is en afscherming van externe prikkels zijn bedrijven en maatschappelijke organisaties over het algemeen niet in staat om hen in hun organisatie te laten werken. • Gemeentelijk groen De SW-medewerkers die in het gemeentelijk groen werken hebben een hogere verdiencapaciteit en zijn nu vanuit Soweco bij de gemeente gedetacheerd. Zij werken straks vanuit het dienstverband bij de gemeente en onder directe aansturing van de gemeente in het gemeentelijk groen. Zij werken vanaf 2021 in de Eenheid Uitvoering Fysiek, team Dagelijks Beheer van de gemeente. Er zal sprake zijn van een doorontwikkelingsperiode van één jaar. Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
15
• Gedetacheerden bij andere organisaties en bedrijven De Wsw’ers die gedetacheerd zijn werken vanuit het dienstverband bij nu nog Soweco en straks de gemeente bij bedrijven en maatschappelijke organisaties. Daar wordt een vergoeding voor ontvangen op basis van de individuele loonwaarde van de SW-medewerker in het werk dat hij of zij doet bij de werkgever. • Begeleid werken De Wsw’ers die begeleid werken zijn, zoals gezegd, niet in dienst bij Soweco, en straks de gemeente, maar bij het bedrijf of de organisatie waar zij werkzaam zijn. Zij ontvangen daar het rechtens geldende loon en de gemeente verstrekt een loonkostensubsidie die de werkgever compenseert voor de lagere loonwaarde (dan 100%) van de SW-geïndiceerde medewerker. De gemeente Almelo is (peildatum 1 juni 2020) verantwoordelijk voor 440 SW-medewerkers (exclusief SW-medewerkers die begeleid werken). Omdat de Wsw vanaf 2015 geen nieuwe instroom meer kent, daalt het aantal SW-medewerkers van jaar op jaar. De verwachte ontwikkeling van het aantal SW-medewerkers ziet er als volgt uit: Tabel 2 Verwachte ontwikkeling aantal SW-medewerkers 2020 – 2025 (stand per 1 juni 2020 en jaargemiddelde, 2021 - 2025) Aantal personen Verandering per jaar
1 juni 2020 440
2021 415 -5,7%
2022 392 -5,5%
2023 372 -5,1%
2024 349 -6,2%
2025 323 -7,4%
Bron: op basis van de pensioendata van SW-medewerkers en aanname van 1,4% uitstroom per jaar vanwege andere redenen dan pensionering.
In 2025 is het aantal SW-medewerkers al met ruim een kwart afgenomen t.o.v. 1 juni 2020 tot gemiddeld 323 medewerkers. In 2030 zal het aantal SW-medewerkers van onze gemeente naar verwachting net onder de 200 liggen; een afname van meer dan 55% ten opzichte van 1 juni 2020. Het volume aan SW-medewerkers neemt de komende jaren dus snel af. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling per werksoort weergegeven, op basis van uitstroom vanwege pensioen en andere redenen. Bij de groepsdetacheringen groen/milieu bij gemeenten en interne plaatsingen is de uitstroom de komende jaren relatief hoog. Bij individuele detacheringen juist relatief laag. Tabel 3 Verwachte ontwikkeling aantal SW-medewerkers 2020 – 2025 (stand per 1 juni 2020 en jaargemiddelde, 2021 - 2025) per werksoort Beschut binnen Werkzaam bij eenheid UF gemeente Almelo of in het groen bij een andere gemeente Groepsdetacheringen overig Individuele detacheringen Interne plaatsingen Totaal
1 juni 2020 175
2021 166
2022 158
2023 151
2024 141
2025 130
78 129 41 17 440
73 120 40 16 415
67 115 38 14 392
61 110 37 13 372
56 104 36 12 349
51 97 35 11 323
Bron: op basis van de pensioendata van SW-medewerkers en aanname van 1,4% uitstroom per jaar vanwege andere redenen dan pensionering. Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
16
4.3 Het financieel kader Wsw In de meicirculaire 2020 van het gemeentefonds is door het Rijk een meerjarig kader gegeven voor de uitvoering van de Wsw tot en met 2025. Er worden in die periode door het Rijk de volgende bedragen beschikbaar gesteld aan de gemeente Almelo voor de uitvoering van de Wsw: Tabel 4 Verwachte deelbudget Wsw tot en met 2025 Deelbudget Wsw Almelo
2020 11.477.788
Aantal arbeidsjaren Wsw Almelo Deelbudget Wsw per SE
424,85 27.016
2021 2022 10.912.315 10.367.416
393,77 27.712
368,34 28.146
2023 9.931.249
2024 9.429.655
2025 8.935.599
347,03 28.618
323,07 29.188
297,97 29.988
Bron: Meicirculaire 2020 gemeentefonds. Voor 2020 wordt landelijk 150 miljoen euro toegevoegd aan het deelbudget Wsw voor het opvangen van de gevolgen van COVID-19.
De hoogte van het deelbudget Wsw wordt door het Rijk vastgesteld op basis van het verwachte aantal arbeidsjaren Wsw1 van de gemeente Almelo. Deze getallen wijken af van het aantal personen waarmee we in tabel 2 en 3 de verwachte ontwikkeling van de omvang van de Wsw in de komende jaren worden geduid. Het deelbudget Wsw van het Rijk is onvoldoende om de verplichtingen vanuit de cao Wsw, en met name de loonverplichting, te dekken. Een extra gemeentelijke bijdrage is nodig om alle kosten voor de uitvoering van de Wsw te dekken. Uitgangspunt is dat de nieuwe uitvoering van de Wsw niet of slechts beperkt duurder is dan de huidige uitvoering. Hierop komen we terug in het financiële hoofdstuk.
4.4 Nieuw beschut werk Met de komst van de Participatiewet in 2015 is de toegang tot de Wsw volledig afgesloten. In de Participatiewet zijn twee instrumenten opgenomen die de Wsw-indicatie feitelijk vervangen: 1. De Indicatie Banenafspraak, bestemd voor mensen die wegens ziekte of gebrek niet in staat zijn om zelfstandig het wettelijk minimumloon te verdienen. Werkgevers die een persoon met deze indicatie in dienst nemen, kunnen o.a. in aanmerking komen voor loonkostensubsidie en ondersteuning door een jobcoach. Deze werkplekken worden ook wel ‘garantiebanen’ genoemd. 2. De Indicatie Beschut Werk, bestemd voor mensen die aan de in 1 genoemde criteria voldoen en daarnaast aangewezen zijn op een dusdanige mate van begeleiding of bijzondere aanpassingen in het werk die maken dat er van een reguliere werkgever niet kan worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. Omdat Beschut Werk grote overeenkomsten kent met beschut werk in het kader van de Wsw, wordt beschut werk in het kader van de Participatiewet ook wel Nieuw Beschut werk genoemd. 1
Een arbeidsjaar (AJ) Wsw is gelijk aan 1 fte als een Wsw’er lichte of gemiddelde arbeidsbeperkingen heeft. Als een Wsw’er ernstige arbeidsbeperkingen heeft dan is 1 fte gelijk aan 1,25 AJ en wordt voor die Wsw’er dus 1,25 maal het Wsw-budget per AJ ontvangen.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
17
De gemeente is verantwoordelijk voor het aanbieden van dienstverbanden beschut werk voor mensen die een advies beschut werk hebben gekregen van het UWV. De gemeente zet dit advies om in een indicatie Beschut Werk en het Rijk stelt, via het Participatiebudget (begeleidingskosten) en het BUIG-budget (loonkostensubsidie), geld beschikbaar voor het realiseren van passende werkplekken. De financiële randvoorwaarden vanuit het Rijk voor het realiseren van Nieuw Beschut werk zijn echter (nog) ongunstiger dan bij de Wsw. Het Rijk stelt elk jaar een streefcijfer of een taakstelling per gemeente vast voor het realiseren van beschutte werkplekken. De streefcijfers voor de gemeente Almelo zien er voor de komende jaren als volgt uit: Tabel 5 Streefcijfers Almelo nieuw beschut werk per einde jaar (dienstverbanden van gemiddeld 31 uur per week, cumulatief) Streefcijfer/taakstelling Almelo Realisatie (per 1 september 2020)
2020 64
2021 75
2022 82
2023 89
2024 96
2025 103
28
Bron: Regeling vaststelling aantallen beschut werk 2020, Ministerie van SZW. Het aantal plekken wordt door het Ministerie uitgedrukt in dienstverbanden van gemiddeld 31 uur per week. Voor 2021 – 2025 doorgetrokken op basis van vast aandeel van Almelo in landelijke aantal plekken.
De realisatie 28 dienstverbanden van gemiddeld 31 uur (het gaat om 31 personen) blijft achter op het streefcijfer voor 2020. Vanaf 2018 is echter sprake van een inhaalslag. In 2018 zijn de eerste nieuw beschut werkers uit Almelo gestart. Het verschil tussen streefcijfer en realisatie is sindsdien kleiner geworden. Corona heeft de groei echter tijdelijk stop gezet. Tot op heden zijn er 36 inwoners van Almelo geïndiceerd voor beschut werk in het kader van de Participatiewet. De groei van het aantal nieuw beschut medewerkers is, wanneer we de streefcijfers voor Almelo volgen, iets lager dan de afname van het aantal SW-medewerkers in beschut werk.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
18
5 De nieuwe situatie voor de uitvoering van de Wsw 5.1 Inleiding Met het opheffen van Soweco is het aan de deelnemende gemeenten om de taken voor de Wsw op een andere manier te gaan uitvoeren. De richting van de nieuwe uitvoering is, op basis van de contourennota, in mei 2020 door het college vastgesteld. Het college heeft destijds besloten om een groot deel van de Wsw-taken in de nieuwe uitvoeringsorganisatie (NUO) uit te laten voeren. Aan de hand van een houtskoolschets hebben workshops met specialisten uit de uitvoering over de feitelijke toedeling van taken aan de NUO plaats gevonden. Daarbij zijn de volgende elementen besproken: 1. Het werkgeverschap voor de SW-medewerkers en andere verplichtingen die voortkomen uit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw); 2. De verschillende bedrijfsactiviteiten/werksoorten waarin de SW-medewerkers werken; 3. De werkgeverstaken; 4. De begeleiding/regie op trajecten en ontwikkeling van de individuele SW-medewerkers; 5. De werkgeversdienstverlening. Aan de hand van deze elementen is de gewenste toekomstige situatie beschreven. Hierna volgt eerst een aantal uitgangspunten voor de herinrichting van de uitvoering van de Wsw (paragraaf 5.2) en wordt ingegaan op de governance van de NUO (paragraaf 5.3).
5.2 Hoofduitgangspunten Om te komen tot de herinrichting van de uitvoering van de Wsw binnen het sociaal domein, is door de zes gemeenten en de RvC en directie van Soweco een aantal uitgangspunten geformuleerd. Deze uitgangspunten, zijn opgenomen in de contourennota (maart 2020). Bij het opstellen van dit inrichtingsplan is uit gegaan van een aantal uitgangspunten. Deze zijn leidend geweest bij het maken van een aantal keuzes. Voor de gemeente Almelo zijn de belangrijkste uitgangspunten: - Voor de medewerkers Wsw houden we de veranderingen zo klein mogelijk. Wswmedewerkers behouden professionele begeleiding, coaching en ondersteuning bij hun ontwikkeling; - De gemeente Almelo wil regie op de uitvoering van de Wsw krijgen, waarbij regie op groepsniveau wordt bedoeld. De regie over de doelgroep Participatiewet ligt bij Uitvoering Sociaal; de nieuwe organisatie kan hieraan diensten verlenen. De uitvoering van deze dienstverlening sluit zo veel mogelijk aan bij de lokale situatie, op de lokale infrastructuur en is gericht op de lokale wensen. - De gemeente Almelo streeft inclusief werkgeverschap en een vitale arbeidsmarkt na. - De gemeente Almelo wil toegroeien naar een toekomstbestendige integrale uitvoering van Wsw en Participatiewet.
- Werkgeversdienstverlening en -benadering voor alle doelgroepen- wordt geïntensiveerd en versterkt, waarbij het belangrijk is dat er één werkgeversaanpak Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
19
-
komt. Werkgevers worden zowel vraaggestuurd als aanbodgestuurd bediend. Het aanbod kent marktconforme tarieven. NUO wordt zo klein als mogelijk, en zo groot als nodig. De kosten van de nieuwe uitvoering zijn niet veel hoger dan de huidige kosten.
Met deze transitie wordt de uitvoering van de Wsw nauwer verbonden met de uitvoering van de Participatiewet door de gemeente Almelo. De gemeente Almelo gaat de regie voeren op de uitvoering van de Wsw en heeft de SW-medewerkers zelf in dienst genomen. Voorop staat dat de gemeente Almelo zoveel mogelijk mensen uit de doelgroep aan het werk wil hebben op locatie bij werkgevers, waaronder de gemeente zelf. Werk op locatie bij werkgevers gaat boven werk uitgevoerd voor opdrachtgevers op locatie bij NUO. Werken op locatie kan een prima invulling zijn voor beschut werk, mits de begeleiding voldoende en de werkomgeving passend is. Ook plaatsingen bij maatschappelijke organisaties behoren tot de ambitie van de gemeente Almelo.
5.3 Governance van de NUO De NUO is een stichting. Gemeente Almelo neemt als enige gemeente deel in het bestuur van de stichting. Eigenaarschap en opdrachtgeverschap De kadernota Governance van de gemeente schrijft voor dat de gemeente drie rollen kent voor haar verbonden partijen. 1. De rol van eigenaar 2. De rol van opdrachtgever 3. De rol van accounthouder Ook schrijft de kadernota voor dat deze rollen binnen de gemeente strikt worden gescheiden. Daarvoor zijn de volgende richtlijnen beschreven. Voorkomen belangenverstrengeling De kadernota geeft als richtlijn dat belangenverstrengeling in de rol van eigenaar én opdrachtgever zoveel mogelijk moet worden voorkomen. De rol van de eigenaar en opdrachtgever moeten daarom op bestuurlijk en ambtelijk niveau van elkaar worden gescheiden. Goedkeuringsbevoegdheden De kadernota spreekt over het actief aandeelhouderschap: dit vraagt om een aantal goedkeuringsbevoegdheden van het bestuur. Omdat de stichting geen aandeelhouders kent is het belangrijk om het eigenaarschap goed te beleggen bij bestuurders. De goedkeuringsbevoegdheden betreffen conform de kadernota: • • • • •
vaststellen van de jaarrekening; recht op inlichtingen van bestuurders; besluiten tot wijziging van de statuten; besluiten tot fusie en splitsing; ontbinding en omzetting van de vennootschap;
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
20
• • • •
strategische, ingrijpende besluiten en grote investeringsvoorstellen; benoeming van leden van de Raad van Toezicht en indien van toepassing ook die van de Raad van Bestuur en/of de Raad van Commissarissen; besluiten tot kapitaalvermindering of -vermeerdering.
Deze bevoegdheden zijn voor de NUO vastgelegd in de oprichtingsakte en in het managementreglement. Rol van eigenaar: Bestuur van de stichting Bestuurlijk In Almelo zou de portefeuillehouder Financiën conform de kadernota in principe de vertegenwoordiger in het bestuur zijn, wanneer er sprake zou zijn van een BV. De stichting NUO kent alleen ambtelijke bestuurders. Ambtelijk Almelo kan direct sturen op de stichting door middel van twee aangewezen bestuurders. Oorspronkelijk was gekozen voor één bestuurder, maar bij de keuze van de gemeente Twenterand om niet deel te nemen in het bestuur, is binnen Almelo, omwille van het vierogenprincipe, gekozen voor twee bestuurders. Op uitdrukkelijk verzoek van de gemeenteraad Almelo, en ook in lijn met de kadernota Governance, zijn de bestuurders niet de (plaatsvervangend) gemeentesecretaris. Taakinvulling Het bestuur van de stichting is belast met de dagelijkse aansturing van de bedrijfsmanager NUO. Taken die bij de rol van bestuur horen zijn: - Dagelijkse sturing van de hoogste leidinggevende van NUO; - Waarborgen van de goedkeuringsbevoegdheden, zoals eerder beschreven. Rol van opdrachtgever Bestuurlijk Het ligt voor de hand de inhoudelijk portefeuillehouder Werk en Inkomen verantwoordelijk te maken voor het bestuurlijk opdrachtgeverschap. In de huidige portefeuilleverdeling is dat de wethouder Economie en Participatie.
Ambtelijk De ambtelijk opdrachtgever zal, volgend uit de bestuurlijke lijn, uit de eenheid Uitvoering Sociaal komen. Het hoofd Uitvoering Sociaal is de opdrachtgever voor de NUO. De opdracht aan NUO wordt door middel van een dienstverleningsovereenkomst (DVO) vastgelegd. In een DVO maken partijen afspraken over de inhoud en de kwaliteit van de dienstverlening. In het DVO wordt ook door middel van prestatie-indicatoren gestuurd op de kwaliteit en effectiviteit van de dienstverlening. Verder zijn in de DVO afspraken opgenomen over de vergoeding die de gemeente betaalt voor de uitvoering van taken door NUO. De gemeente bepaalt zelf het beleid voor de werkzaamheden van NUO. NUO maakt geen eigen beleid, maar een uitvoeringsplan. Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
21
Rol van accounthouder In de kadernota staat als richtlijn dat een accounthouder uit de lijnorganisatie wordt aangewezen, bij voorkeur iemand die dicht tegen de ambtelijk opdrachtgever is gesitueerd. De accounthouder heeft een binnengemeentelijke coördinerende rol, maar is in de uitvoering niet (op alle fronten) de schakel naar de stichting. De rol is vooral bedoeld als regievoerder op het proces, met accent op de inhoudelijke verbondenheid. De accounthouder zal logischerwijs een coördinator of (senior) beleidsadviseur met aandachtsgebied Participatiewet (Wsw) zijn. Invulling van de rollen van eigenaar en opdrachtgever en aansluiting op de gemeentelijke cyclus In de contourennotitie en houtskoolschets is nog geen uitwerking gegeven aan de wijze waarop de stichting en haar opdrachtgevers met elkaar hun rollen vervullen. In de kadernota, de statuten en de dvo’s zijn daarop enkele afspraken vastgelegd.
De in ieder geval vastgelegde afspraken zijn: - NUO levert uiterlijk op 15 april haar jaarstukken (inclusief begroting en jaarverslag) aan bij de gemeente ter goedkeuring; - Bestuursvergaderingen worden 1 keer per kwartaal gehouden en zo vaak als wenselijk; - Binnen vier weken na elk kwartaal zal NUO een kwartaalverslag opsturen naar de gemeente; - De gemeenten moeten de NUO voorzien van alle relevante informatie die zij voor correcte uitvoering van de diensten nodig heeft; - Partijen wijzen contactpersonen aan die contact onderhouden over de uitvoering van de DVO. De kadernota verbonden partijen doet onder andere de volgende suggesties. Vanuit het eigenaarschap/bestuurdersrol: - Deelname aan de bestuursvergaderingen Vanuit het opdrachtgeverschap - Jaarlijkse evaluatie en bijstelling (hier: evalueren en opnieuw opstellen DVO) - Kwartaaloverleg t.b.v. inhoudelijke voortgangsbespreking op output en de kwaliteit van dienstverlening.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
22
Schematisch is de governance conform de kadernota als volgt. Eigenaar
Opdrachtgever
College Almelo
Portefeuillehouder Economie en Participatie
Portefeuillehouder Financiën
2 bestuurders Almelo
Overlegvormen: Bestuursoverleg
Ambtelijk opdrachtgever (US) Accounthouder
Stichting NUO, bedrijfsmanager
Geregeld via: Statuten (akte van oprichting) Managementreglement
Overlegvormen: Kwartaalgesprekken Evaluatie en vervolg DVO
Geregeld via: DVO s
Besluit Het college van gemeente Almelo besloot op 30 augustus de bestuurders te benoemen. De bestuurders zijn Gerben van der Tang (hoofd KCC) en Harry Smits (hoofd Uitvoering Sociaal). De opdrachtgeversrol ligt bij het hoofd van de eenheid US, Harry Smits. De reden om de bestuurders/eigenaarsrol en opdrachtgeversrol in één functie te beleggen is het bevorderen van de relatie en harmonieuze samenwerking tussen de eenheid US en NUO. Het college evalueert na één jaar de gekozen structuur. Zwaarte van de taken/inzet medewerkers In de startfase van de NUO is het te verwachten dat de inzet van zowel de bestuurders als de ambtelijk opdrachtgever en de accounthouder meer tijd zal vergen vanwege het finetunen van de wijze waarop de gemeente Almelo en NUO gaan samenwerken. Naarmate de samenwerking verder vorm heeft gekregen, zal meer op routine gewerkt kunnen worden. De inschatting die hier wordt gemaakt gaat uit van de ingeschatte tijdsinvestering in het eerste jaar (opstartjaar).
Rol van de bestuurders De bestuurder zal tijd beschikbaar moeten hebben voor - Bestuursvergaderingen, inclusief de voorbereidingen - Aansturen van de bedrijfsmanager NUO - Afstemming met de bestuurlijk portefeuillehouder - PM Rol van de opdrachtgever (ambtelijk) - Bespreken van de afspraken zoals vastgelegd in het DVO - Bespreken van aanvullende opdrachtverstrekking of afspraken Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
23
-
Tevredenheid van de opdrachtgever PM
Rol van de accounthouder De rol van accounthouder is eerder besproken. Deze zal vooral in samenwerking met de bestuurders en opdrachtgever werken en benodigde vergaderingen bijwonen. De verwachte tijdsinvestering is in de opstartfase circa 16 uur per week.
5.4 Werkgeverschap Wsw Dienstverband Op grond van de Wsw hebben inwoners met een Wsw indicatie recht op een dienstverband bij de gemeente of een voor de uitvoering van de Wsw ingestelde gemeenschappelijke regeling. Met de opheffing van de GR Soweco vervallen de dienstverbanden van de Wsw-ers automatisch naar de woongemeenten. Dat betekent dat de SW-medewerkers op 1 januari 2021 in dienst zijn gekomen bij de gemeente. Dit past bij het beleid van de gemeente van een inclusieve arbeidsmarkt. Iedereen doet naar vermogen mee op de arbeidsmarkt. Het gaat voor de gemeente Almelo (peildatum juni 2020) om in totaal 440 medewerkers. Daarnaast zijn er 24 Wsw-ers die via begeleid werken in het kader van de Wsw een dienstverband hebben met de werkgever waar zij werken. Zij zijn in dienst van de werkgever gebleven. De SW-medewerkers zijn derhalve, uitgezonderd degenen die begeleid werken, formeel in dienst gekomen bij de gemeente Almelo. Zij blijven werkzaam onder de cao SW en hun arbeidsvoorwaarden zijn hetzelfde gebleven. SW-medewerkers vallen sinds 1 januari 2020, door de invoering van de Wnra, onder werking van de Ambtenarenwet 2019 en zouden op grond hiervan ook de ambtseed moeten afleggen. Voor de Wsw-ers is overeengekomen dat zij, wanneer de situatie rond corona dat toelaat, gezamenlijk de ambtseed afleggen.
Plaats in de organisatie Met de overgang van deze dienstverbanden is gekeken naar de organisatorische inbedding van de Wsw-ers binnen de gemeentelijke organisatie. Daarbij zijn verschillende mogelijkheden beoordeeld op de voor- en nadelen. ➔ Uiteindelijk is gekozen voor een eigen organisatieplaats voor alle Wsw-ers, direct onder het hoofd van de eenheid Uitvoering Sociaal. De belangrijkste reden is dat er een verbinding moet zijn in de uitvoering van de Participatiewet en de Wsw. Het mandaat voor de zwaardere personele besluiten ligt bij de directie en het hoofd Eenheid. Het gaat dan bijvoorbeeld over ontslag, het intrekken van de Wsw-indicatie en disciplinaire maatregelen. Veel van de overige (dagelijkse) personele beslissingen worden via de opgestelde mandaatregeling neergelegd bij de bedrijfsmanager NUO (voor de SW-medewerkers die bij of via NUO werken) of de leidinggevenden bij Uitvoering Fysiek (voor de SW-medewerkers die bij deze eenheid werken).
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
24
Eenheid Uitvoering Fysiek Voor de medewerkers die werken bij Uitvoering Fysiek ligt de uitvoering van werkgeverschap vanaf 1 januari 2021 grotendeels bij deze eenheid. Alleen de zwaardere personele beslissingen (ontslag, disciplinaire maatregelen en intrekken indicatie) zijn in 2021 ook voor deze medewerkers in dezelfde lijn neergelegd bij de directie en het hoofd Uitvoering Sociaal. Dit is echter een tijdelijke overgangsregeling van 1 jaar. Uitgangspunt is dat de eenheid Uitvoering Fysiek per 1 januari 2022 de totale werkgeversverantwoordelijkheid voor deze SWmedewerkers invult. Dit heeft de volgende voordelen: - Het is een inclusieve oplossing; hetzelfde geregeld als voor (andere) ambtenaren; - De formele werkgeversverantwoordelijkheid en aansturing in het werk liggen in één hand. Uitvoering Fysiek wordt bij het uitoefenen van de werkgeversverantwoordelijkheid ondersteund door de NUO (HRM-advies) en Uitvoering Sociaal (jobcoaching). Het jaar 2021 is dus een overgangsjaar voor Uitvoering Fysiek. In 2021 heeft een tijdelijke manager/kwartiermaker de eenheid Uitvoering Fysiek ondersteund in de voorbereidingen van de overgang van de werkgeversverantwoordelijkheid van de SWmedewerkers naar de eigen eenheid. Per 1 januari 2022 gaat de eenheid de volledige werkgeversverantwoordelijkheid zelf invullen.
Voor ondersteuning is HR-advies vanuit NUO en een jobcoach via de eenheid Uitvoering Sociaal beschikbaar. Budgetverantwoordelijkheid De Wsw-ers vallen organisatorisch onder de eenheid Uitvoering Sociaal. Het budgethouderschap en opdrachtgeverschap voor deze groep is daarmee ook bij het hoofd van de eenheid Uitvoering Sociaal neergelegd. De verantwoordelijkheid voor het budget voor de groep Wsw ligt in 2021 volledig bij het hoofd van Uitvoering Sociaal. Uitvoering Fysiek betaalt (gemeente-intern) een vergoeding ter hoogte van de detacheringsvergoedingen in 2020 aan Soweco. Eind 2021 /begin 2022 worden voorstellen gedaan voor een zuivere kostentoedeling voor de inzet van de SW-medewerkers aan Uitvoering Fysiek die dan met ingang van 2022 zal worden toegepast. Medezeggenschap De medezeggenschap van de SW-medewerkers bij de gemeente moet worden georganiseerd. Zij zijn tenslotte in dienst van de gemeente Almelo. De Ondernemingsraad van Almelo heeft de medezeggenschap voor deze medewerkers Wsw op zich genomen. Vooralsnog leidt dit niet tot nieuwe verkiezingen, maar kiest de Ondernemingsraad ervoor om de extra taken binnen de bestaande formatie op zich te nemen. Dit is een tijdelijke situatie, voorafgaande aan de volgende OR-verkiezingen zal de Ondernemingsraad de situatie herbeoordelen.
De ondernemingsraad van Almelo gaat na de start van NUO de communicatie met de SWmedewerkers actief oppakken. Voor nu is nog onduidelijk of het nodig zal zijn om in NUO een medewerkersvertegenwoordiging in te richten. Het is denkbaar dat dat in de toekomst wel gaat spelen, bijvoorbeeld daar waar het gaat om het regelen van zaken die behoren bij de locatie Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
25
van NUO, denk bijvoorbeeld aan een huishoudelijk reglement, arbeidsomstandigheden en werktijden. De werkafspraak is dat dit wordt opgepakt (organisch) als de behoefte bij NUO zich in de praktijk voordoet.
5.4.1 Medewerkers Nieuw beschut werk Voor de medewerkers in Nieuw beschut werk is de situatie anders dan voor Wsw. Mensen komen vanuit de Participatiewet alleen in ‘Beschut Werk’ als zij een indicatie van het UWV hebben gekregen. De indicatie wordt afgegeven als UWV inschat dat de begeleiding en benodigde aanpassingen op de werkplek dusdanig zijn, dat een gewone werkgever deze niet kan bieden. Gemeente Almelo heeft in het verleden de keuze gemaakt deze mensen een dienstverband aan te bieden bij Perspect BV. Vanuit Perspect is deze groep mensen (op enkele uitzonderingen na) aan het werk op beschutte werkplekken van NUO. Voor het onderbrengen van het dienstverband van deze groep moet een nieuwe keuze gemaakt worden. Gemeente Almelo wil deze groep medewerkers gelijk behandelen als de groep Wsw-ers. Om die reden is gekozen dat de gemeente ook de medewerkers Nieuw Beschut op 1 januari 2022 in eigen dienst neemt. Deze mensen behouden hun beschutte werkplekken bij NUO. De datum van 1 januari 2022 is bewust gekozen. - Op 1 juli 2021 is voor deze groep een eigen cao ‘Aan de Slag’ van kracht geworden. De gemeente kan hierdoor deze mensen onder deze eigen cao aannemen in plaats van onder de cao Gemeenten. - De cao maakt een uitzondering voor het toepassen van artikel 8a van de Waadi2. Daarvoor bestond die mogelijkheid niet, wat de nodige financiële risico’s met zich meebracht.
- Er waren ook financiële en praktische overwegingen om voor 1 januari te kiezen: o Vanwege het LIV voor de werkgever o Ook voor de doelgroep heeft dit voordelen Wat betreft de werkgeverstaken geldt dat deze ook voor deze groep medewerkers door NUO worden uitgevoerd, gelijk aan de werkgeverstaken voor de Wsw. Deze groep maakt ook nadrukkelijk geen onderdeel uit van het plaatsingsproces zoals dat geldt voor het kaderpersoneel van Soweco. In feite wordt deze groep op dezelfde manier behandeld als de doelgroep van de Wsw, alleen de cao verschilt. De gemeente loopt hiermee ook geen extra risico’s. Voor de financiering van de loonkosten ontvangt de gemeente in de nieuwe situatie zelf uit BUIG de loonkostensubsidies. Eerder werden deze verstrekt aan Perspect. De gemeente vergoedt aan NUO de kosten voor de uitvoering van de werkgeverstaken en de begeleiding.
2
Volgens de Wet allocatie van arbeidskrachten door intermediairs (WAADI) moet het loonverhoudingsvoorschrift worden toegepast, wat wil zeggen dat een gedetacheerde werknemer dezelfde lonen en vergoedingen moet ontvangen als reguliere werknemers van het bedrijf, in gelijke of gelijkwaardige functies.
Lokaal inrichtingsplan Wsw gemeente Almelo, 15 december 2021
26
Samengevat:
1. Alle SW-medewerkers, behalve degenen die begeleid werken, zijn sinds 1 januari 2021 in dienst bij de gemeente. Het werkgeverschap wordt in 2021 volledig belegd bij Uitvoering Sociaal. 2. Voor de Uitvoering Fysiek is 2021 een overgangsjaar naar de volledige werkgeversverantwoordelijkheid voor de medewerkers die bij Uitvoering Fysiek werkzaam zijn. 3. Het hoofd van de eenheid Uitvoering Sociaal is budgethouder voor de Wsw. Uitvoering Fysiek vergoedt in 2021 aan Uitvoering Sociaal de detacheringstarieven die in 2020 aan Soweco werden betaald. 4. De SW-medewerkers blijven werkzaam onder de cao voor de SW en hun arbeidsvoorwaarden blijven hetzelfde. 5. De SW-medewerkers leggen wanneer dat mogelijk is de ambtseed af. 6. De medezeggenschap voor de Wsw-ers is overgegaan naar de OR van de gemeente. 7. De medewerkers in Nieuw beschut werk houden in 2021 hun dienstverband bij Perspect. Zij komen op 1 januari 2022 in dienst bij de gemeente onder de nieuwe cao. Voor het overige is de uitvoering gelijk aan de doelgroep SW-medewerkers.
5.5 Bedrijfsactiviteiten of werksoorten Huidige situatie De SW-medewerkers waren bij Soweco werkzaam in verschillende typen bedrijfsactiviteiten of werksoorten. Dit blijft zo. Tot 1 januari 2021 werden alle werksoorten uitgevoerd door Soweco, uitgezonderd begeleid werken dat al door de gemeente werd uitgevoerd. Nieuwe situatie In de nieuwe situatie voert NUO namens de gemeente beschut werk, werken op locatie en individuele en groepsdetacheringen uit. Begeleid werken blijft bij de gemeente; dat is nu al het geval. De Soweco-teams in groen, reiniging en parkeerbeheer worden integraal onderdeel van de gemeentelijke organisatie, eenheid Uitvoering Fysiek. Tabel 6 Situatie nu en straks per activiteit/werksoort Activiteit/werksoort Beschut werk Groepsdetachering bij gemeente Overige groepsdetacheringen Individuele detacheringen Begeleid werken