05 VTH-uitvoeringsprogramma's 2022.pdf

Voor het voorkomen en bestrijden van ondermijning zetten wij in 2022 in op extra controles van horeca-inrichtingen, coffeeshops en prostitutiebedrijven. Adequate uitvoering van VTH-taken kan niet zonder goede juridische advisering. Het omgevingsrecht is dynamisch, omvangrijk en complex. Wij gaan door met het versterken van de juridische advisering en het versterken van de samenwerking tussen de verschillende VTH-taakvelden. In 2022 zetten wij in op de verbetering tussen beleid/regelgeving en de feitelijke uitvoering. Ook wordt voorzien in een prioriteringskader voor handhaving. Hiermee geven wij aandacht aan die zaken die het verdienen.

Pagina 2 van 45 VTH-programma 2022

Inhoudsopgave Samenvatting .............................................................................................................................................................................................1 1.

Inleiding ........................................................................................................................................................................................... 4 1.1 VTH-programma als basis voor uitvoering ............................................................................................................................... 4 1.2 Reikwijdte van het VTH-programma ........................................................................................................................................ 4 1.3 Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen .................................................................................................... 4 1.4 Leeswijzer .................................................................................................................................................................................. 5

2.

Ontwikkelingen ............................................................................................................................................................................... 6 2.1 Omgevingswet .......................................................................................................................................................................... 6 2.3 Vernieuwde risicoanalysetool VTH ............................................................................................................................................ 7 2.4 Kwaliteitscriteria VTH ................................................................................................................................................................ 7 2.5 Juridisch instrumentarium wonen ............................................................................................................................................ 8 2.6 Covid-19 pandemie ................................................................................................................................................................... 8

3.

Doelen en prioriteiten ..................................................................................................................................................................... 9 3.1 Beleidsdoelen ............................................................................................................................................................................. 9 3.2 Prioriteiten voor 2022 ............................................................................................................................................................... 9

4.

Vergunningverlening..................................................................................................................................................................... 12 4.1 Ruimtelijke ontwikkelingen ..................................................................................................................................................... 12 4.2 Bouwprognose en capaciteitsplanning .................................................................................................................................. 12 4.3 APV en Bijzondere Wetten ...................................................................................................................................................... 13 4.4 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit .................................................................................................................................. 13

5.

Toezicht en handhaving .................................................................................................................................................................15 5.1 Verschillende vormen van toezicht ..........................................................................................................................................15 5.2 Toezichtprognose en capaciteitsplanning ..............................................................................................................................15 5.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit ................................................................................................................................. 16

6.

Juridische advisering ...................................................................................................................................................................... 17 6.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................................................................................... 17 6.2 Prognose juridische advisering en capaciteitsplanning ..........................................................................................................18 6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit...................................................................................................................................18

7.

Projecten ....................................................................................................................................................................................... 19 Bijlage 1. Uitwerking onderwerpen implementatie Omgevingswet ........................................................................................... 20 Bijlage 2. Productbladen 2022 ..................................................................................................................................................... 23 Bijlage 3. Beschrijving uitvoeringsorganisatie .............................................................................................................................. 43

Pagina 3 van 45 VTH-programma 2022

1.

Inleiding

VTH is één van de instrumenten om invulling te geven aan een veilige en gezonde leefomgeving. Bij de uitvoering van VTH-taken staan wij in direct verband met onze stad, onze ketenpartners, de gemeentelijke organisatie en de dynamiek van het omgevingsrecht.

1.1 VTH-programma als basis voor uitvoering Een veilige, leefbare en gezonde leefomgeving is een groot goed, maar niet vanzelfsprekend. Het vraagt de nodige inspanningen van inwoners en bedrijven om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden en waar mogelijk te versterken. De overheid, en vooral de gemeente, heeft een belangrijke taak in het bewaken en bevorderen ervan. Eén van de instrumenten die hiervoor actief wordt ingezet is vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Voor het uitvoeren van deze taak heeft de gemeente uitvoerings- en handhavingsbeleid opgesteld1. Hoofddoelstelling van ons VTH-beleid is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Deze doelstelling is direct afgeleid van de Omgevingswet. Vertaald naar onze gemeente betekent dit dat wij samen met de stad hieraan werken. Wij zetten daarbij sterk in op samenwerking met onze partners in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Dit VTH-programma vormt de uitwerking van het VTH-beleid en geeft meer in detail aan wat wij in 2022 gaan doen bij het uitvoeren van onze VTH-taken in de fysieke leefomgeving. Het college van burgemeester en wethouders stelt het programma vast. Vervolgens wordt het programma ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraad.

Gedeputeerde Staten van Overijssel ontvangen het programma vanwege het interbestuurlijk toezicht op het domein Wabo.

1.2 Reikwijdte van het VTH-programma Het opstellen van het VTH-programma is wettelijk verplicht voor de Wabo-taken: bouwen, ruimtelijke ordening, brandveiligheid en milieu2. Dit VTH-programma heeft betrekking op de taakvelden bouwen, ruimtelijke ordening en brandveiligheid. Het taakveld milieu is opgenomen in een apart programma: Uitvoeringsprogramma VTH Twente 2022. Het bevat een overzicht van de milieutaken die Omgevingsdienst Twente in 2022 voor onze gemeente uitvoert. Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat het VTH-programma minimaal een overzicht bevat van de concrete VTH-activiteiten, inclusief een capaciteitsraming. Ook moet duidelijk verbinding worden gelegd met de gestelde prioriteiten en doelstellingen uit het VTH-beleid. Het vaststellen van een VTH-programma voor de taken op het gebied van APV en Bijzondere Wetten valt niet onder deze wettelijke verplichting. De taken die uit deze regelgeving voorvloeien zijn toch opgenomen in dit programma. Zo wordt een vollediger beeld gegeven van de VTH-uitvoering.

1.3 Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Na jaren van voorbereiding staat de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) gepland voor 1 juli 2022. Het is op het moment van vaststelling van dit uitvoeringsprogramma onzeker of deze wetten daadwerkelijk op deze datum in werking treden. Wel is duidelijk dat de Wkb niet eerder in werking treedt dan de Omgevingswet.

1

VTH-beleid 2020. Uitvoering- en handhavingsbeleid voor de Wabo-taken bouwen, ruimtelijke ordening en brandveiligheid

2

Zie artikel 7.3 Besluit omgevingsrecht

Pagina 4 van 45 VTH-programma 2022

Wij bereiden ons voor op inwerkingtreding van deze wetten op 1 juli 2022, maar houden er ook rekening mee dat de wetten op een later tijdstip in werking treden. De opzet van dit programma is gebaseerd op de nu geldende wetgeving. Als de nieuwe wetgeving daadwerkelijk op 1 juli 2022 in werking treedt, volgt in het eerste kwartaal van 2022 het besluit tot aanpassing van dit programma. 1.4 Leeswijzer Het volgende hoofdstuk schetst de belangrijkste ontwikkelingen in 2022. Hoofdstuk 3 gaat in op onze doelen en prioriteiten bij het uitvoeren van onze VTH-taken. De opgaven voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en juridische advisering worden achtereenvolgens toegelicht in de hoofdstukken 4 tot en met 6. De kwaliteitsverordening VTH en het VTH-beleid stellen doelen voor dienstverlening, uitvoeringskwaliteit en financiën. De laatste paragraaf van deze hoofdstukken gaat in op de onderwerpen die hiermee samenhangen. Hoofdstuk 7 sluit af met een beknopte toelichting op de projecten voor volgend jaar: implementatie van de Omgevingswet, implementatie van de Wkb en het project Aanpak illegale kamerbewoning. Bijlage 1 bevat een toelichting op de taken voor implementatie van de Omgevingswet in het VTH-werkveld. Vanwege de omvang is dit onderdeel opgenomen als bijlage. De hoofdtekst bevat verwijzingen. Bijlage 2 bevat de productbladen. Het opnemen van productbladen is nieuw.

In 2022 doen wij ervaring op met het gebruik hiervan. Productbladen verduidelijken de output per VTH-onderdeel en leggen relatie met onder meer capaciteitsinzet, de toepasselijke kwaliteitscriteria en indicatoren. In combinatie met noodzakelijke verbeteringen in de informatievoorziening, stelt dit ons in staat de VTH-inzet te monitoren en waar nodig aan te passen. Bijlage 3 bevat de beschrijving van onze uitvoeringsorganisatie voor VTH-taken. Het Besluit omgevingsrecht stelt hiervoor procescriteria.

Pagina 5 van 45 VTH-programma 2022

2.

Ontwikkelingen

Om onze taken goed uit te voeren moeten wij op de hoogte zijn van alle ontwikkelingen in onze omgeving en de gevolgen daarvan voor onze werkzaamheden. Wij kunnen hier dan vooraf rekening mee houden. Elk jaar maken wij een analyse: de ‘omgevingsanalyse’. Ter voorbereiding op het VTH-programma 2022 hebben de medewerkers die direct betrokken zijn bij uitvoering van de Wabo hebben hier samen over nagedacht. Uit de omgevingsanalyse blijkt dat wij in 2022 voor een aantal grotere opgaven staan. De verwachte inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb zijn de belangrijkste ontwikkelingen en al kort toegelicht in het vorige hoofdstuk. Dit hoofdstuk beschrijft wat de opgaven inhouden, wat wij er voor moeten doen en wat de gevolgen daarvan zijn voor ons reguliere werk. Dit bepaalt mede onze doelen en prioriteiten, die worden toegelicht in hoofdstuk 3.

2.1 Omgevingswet Met de invoering van de Omgevingswet veranderen regels, procedures en werkwijzen. Dit is van invloed op de uitvoering van onze VTH-taken. De wet gaat uit van een andere rol van de overheid richting samenleving: van ‘bepalend’ naar ‘faciliterend richting initiatiefnemers’. Dit is samengevat in het motto van ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits’. Van het bevoegd gezag wordt verwacht dat het meer meedenkt met de initiatiefnemer. Dit vraagt om denken in oplossingen in plaats van denken in beperkingen. De reikwijdte van deze meer servicegerichte houding is in de praktijk nog niet volledig duidelijk en wordt in 2022 verder uitgewerkt. Daarbij gaat het onder meer om het werken met de intaketafel en de omgevingstafel, het maken van participatiebeleid, het verder uitwerken van toepasbare regels en het (aanvullend) voorzien in opleidingen waarin naast kennisoverdracht ook aandacht wordt besteed aan competenties (vaardigheden / houding) van medewerkers in verschillende functies. Met het uitwerken en toepassen van deze onderwerpen komt het gedachtengoed van de Omgevingswet bij het uitvoeren van de VTH-taken goed tot zijn recht. Dit verankeren wij in ons VTH-beleid. Almelo is regionaal actief bij implementatie van de Omgevingswet via het Omgevingsplatform Twente en een voorbeeld voor verschillende gemeenten.

2.2 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Wkb treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. Het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging in de bouw is uitgewerkt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De Wkb hanteert als uitgangspunt dat bij de bouw betrokken partijen (de private sector) zélf verantwoordelijk zijn voor de bouwkwaliteit. De herverdeling van verantwoordelijkheden benadrukt de regiefunctie van de gemeente op de ruimtelijke ontwikkeling. Gemeenten krijgen in toenemende mate een kaderstellende rol daar waar het de publieke ruimte aangaat. Het Rijk kiest voor een geleidelijke invoering van private kwaliteitsborging, waarbij categorieën van bouwwerken in fasen onder het nieuwe stelsel van kwaliteitsborging worden gebracht. Hiervoor wordt onderscheid gemaakt in ‘gevolgklassen’. In eerste instantie gaat het om eenvoudigere bouwwerken, zoals grondgebonden eengezinswoningen en kleine infrastructurele werken, vallend onder gevolgklasse 1. Kerndoel van de Wkb is het verhogen van de bouwkwaliteit. De wetgever wil dit doel bereiken door meer verantwoordelijkheid voor de bouwkwaliteit bij de uitvoerende partij te leggen. Dat gebeurt onder andere door een verzwaring van de aansprakelijkheid van de aannemers. Het gemeentelijke bouwtoezicht wordt gedeeltelijk geprivatiseerd.

De gemeente toetst bij de vergunningverlening het papieren bouwplan niet meer preventief aan bouwtechnische voorschriften. Een private kwaliteitsborger toetst in plaats daarvan of het gerealiseerde bouwwerk aan de bouwtechnische voorschriften voldoet. Daarmee ontstaat een ‘knip’: de beoordeling van het bouwen wordt gesplitst in een bouwtechnisch deel en een ruimtelijk deel. Het toezicht op de technische bouwactiviteit wordt na invoering verzorgd door de kwaliteitsborger. De gemeente blijft verantwoordelijk voor het ruimtelijk deel op basis van de omgevingsplanactiviteit (inclusief vergunningplicht). Pagina 6 van 45 VTH-programma 2022

Als de kwaliteitsborger na het gereedkomen van het bouwwerk weigert een positieve verklaring af te geven, kan de gemeente ingebruikname van het bouwwerk tegenhouden. De gemeente behoudt haar handhavingsbevoegdheden. De kwaliteitsborger beschikt daar niet over. In 2020 en 2021 heeft oriëntatie op de nieuwe wet- en regelgeving plaatsgevonden, is regionale samenwerking gezocht en is projectmatig gestart met de implementatie hiervan. In 2022 volgt verdere invulling. Wij leggen vast hoe onze gemeente zich op wil stellen onder het nieuwe stelsel en wat dit van onze organisatie vraagt. De Wkb heeft gevolgen voor onze bedrijfsvoering, de verandering van taken, functies, werkprocessen en digitale systemen. Maar ook voor de financieringsstructuur (leges), dienstverlening en communicatie.

2.3 Vernieuwde risicoanalysetool VTH Vergunningverlening, toezicht en handhaving in de fysieke leefomgeving draait om het beheersbaar maken van risico’s. Risico’s zijn een functie van de kans dat een bepaald ongewenst effect optreedt en de schade die dat voor betrokkenen en de samenleving tot gevolg kan hebben. Daarbij gaat het niet alleen om veiligheidsrisico’s voor mensen die wonen en leven in de fysieke leefomgeving, maar ook aan gezondheidsrisico’s, risico’s voor het milieu en imagoschade voor de stad en de overheid. Een actuele risicoanalyse is van wezenlijk belang voor onze taakuitvoering. Het Besluit omgevingsrecht geeft aan dat bevoegde gezagen op een risicogerichte wijze aanvragen om omgevingsvergunning moeten behandelen en toezicht moeten houden. Gemeenten in Overijssel werken nu met een verouderd model voor risicoanalyse, dat niet langer volstaat. In 2020 hebben de individuele bevoegde gezagen daarom besloten tot aanschaf van een nieuwe, provinciebrede risicoanalyse. Na een aanbestedingsprocedure is in juni 2021 gunning verleend aan Antea group. De nieuwe risicoanalyse voldoet aan de eisen die door de bevoegde gezagen vooraf zijn gesteld: - De risicoanalysetool is ‘Omgevingswet-proof’ en ‘Wabo-proof’.

De nieuwe risicoanalyse kan worden toepast binnen de gewijzigde systematiek van de Omgevingswet, waarbij wordt uitgegaan van milieubelastende activiteiten in plaats van activiteiten binnen de begrenzing van een inrichting. Als de Omgevingswet nog even op zich laat wachten, kan de tool ook onder de werkingssfeer van de Wabo worden toegepast. - De risicoanalysetool voorziet in een koppeling met het VTH-beleid. De risicoanalyse sluit aan bij de omgevingsanalyse en zijn samen onderdeel van het VTH-beleid. - De risicoanalysetool is geschikt voor alle VTH-taken. De tool kan worden toegepast voor zowel de milieugerelateerde omgevingsdiensttaken, als voor de thuistaken van de gemeente (bouwen, ruimtelijke ordening en APV/Bijzondere Wetten). - De risicoanalysetool is geschikt voor vergunningverlening. Risicoanalyses worden traditioneel ingezet voor het prioriteren van toezichtactiviteiten. Deze tool is ook inzetbaar voor risicogerichte vergunningverlening. In 2022 wordt de risicoanalyse met bijbehorende besturingsmodule ingericht, in gebruik genomen en verwerkt in het VTH-beleid.

2.4 Kwaliteitscriteria VTH De kwaliteitscriteria 2.2 stellen eisen aan de medewerkers die de taken uitvoeren. Deze eisen richten zich op ervaring, deskundigheid, en taakfrequentie en leggen een ondergrens voor het aantal medewerkers dat een bepaalde taak dient uit te voeren. Ook bepalen de kwaliteitscriteria 2.2 op welke wijze de gemeentelijke organisatie borgt dat de uitvoering van de VTH-taken structureel op een adequaat niveau plaatsvindt. De Wet VTH verplicht gemeenten om een verordening vast te stellen die de kwaliteit regelt van de door en in opdracht van de gemeente uit te voeren VTH-taken in het omgevingsrecht. Onze gemeente heeft daarin voorzien door op 14 juni 2017 de Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Almelo 2017 vast te stellen. Voorafgaand aan de inwerkingtreding van de

Pagina 7 van 45 VTH-programma 2022

Omgevingswet wordt deze verordening vervangen door de Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht. Op basis van de kwaliteitsverordening doet het college jaarlijks mededeling aan de gemeenteraad over de uitvoering en handhaving in relatie tot de kwaliteitscriteria. De productbladen van dit programma leggen verbinding met de toepasselijke kwaliteitscriteria. Met het jaarverslag VTH 2021 wordt uitgebreider verslag gedaan over het naleven van de verordening. Het programma kijkt vooruit en geeft aan welke inspanningen worden verricht om te (blijven) voldoen aan de verordening. Belangrijk onderdeel daarbij is het tijdig voorzien in (bij-)scholing van medewerkers. De Omgevingswet en de Wkb bevatten nieuwe instrumenten en nieuwe regels voor het omgevingsrecht. Ter voorbereiding hierop, hebben medewerkers in 2021 een tweedaagse cursus Omgevingswet en Wkb gevolgd. Voor 2022 bestaat behoefte aan een verdiepende cursus voor zowel Omgevingswet als Wkb. Nieuwe regelgeving uit de Omgevingswet en de Wkb heeft tot gevolg dat het profiel van onze medewerkers VTH verandert. In de geest van de Omgevingswet is de medewerker VTH niet langer louter toetser, uitvoerder en adviseur, maar zal de medewerker juist ook een bemiddelende, faciliterende en onderhandelende rol vervullen. Dit vraagt om vaardigheden, vooral op het gebied van houding en gedrag.

Eind 2021 volgen VTHmedewerkers een communicatiecursus ‘Effectief communiceren en beïnvloeden’. In 2022 volgt een aanvullend cursusprogramma, dat is gericht op zowel kennis als competenties. Bij de eerstvolgende aanpassing van de kwaliteitscriteria worden competentieprofielen toegevoegd. Voor casemanagers Wabo wordt waar nodig voorzien in juridische bijscholing via een maatwerkprogramma.

2.5 Juridisch instrumentarium wonen De problemen op de Nederlandse woningmarkt zijn talrijk. De toegankelijkheid verslechtert door de sterk stijgende huizenprijzen, met name starters vertonen steeds risicovoller leengedrag om een huis te bemachtigen en er bestaat een sterke tweedeling tussen kopers en huurders. De oorzaken van deze problemen zijn veelzijdig. We hebben aandacht voor het juridisch instrumentarium wonen. Met het opleggen van een zelfbewoningsplicht voor nieuwe koophuizen wordt woningzoekenden een kans geboden en worden beleggers geweerd. Onderzocht wordt of maatregelen uit de Wet opkoopbescherming (2022) en de ‘Rotterdamwet’ kunnen worden toegepast. De verhuurdersvergunning biedt mogelijkheden om in te grijpen op misstanden in de particuliere verhuurmarkt. 2.6 Covid-19 pandemie Toezicht op en handhaving van de corona-regelgeving is in belangrijke mate een taak van de gemeenten geworden. In de praktijk zijn het de BOA’s die uitvoering geven aan het toezicht. Bij een geconstateerde overtreding van de regelgeving gaan zij het gesprek aan met de overtreder. Wanneer dit niet leidt tot beëindiging van de overtreding, of wanneer er sprake is van een exces, dan zal er rapport worden opgemaakt ten behoeve van bestuursrechtelijke opvolging.

Het is de verwachting dat de BOA’s nog een groot deel van 2022 belast zullen worden met toezicht en handhaving van de corona-regelgeving. Het is niet aan te geven hoeveel capaciteit dit zal vergen omdat dit in belangrijke mate afhangt van de feitelijke omstandigheden en de daarop aangepaste aard van de corona-regelgeving.

Pagina 8 van 45 VTH-programma 2022

3.

Doelen en prioriteiten

De beleidsdoelen geven aan wat wij willen bereiken met het uitvoeren van onze VTH-taken. Wij prioriteren onze taakuitvoering risicogericht en op basis van beschikbare capaciteit.

3.1 Beleidsdoelen Ons VTH-beleid vormt samen met het VTH-programma de basis voor het uitvoeren van onze VTH-taken. Met dit beleid omarmen wij de Omgevingswet: wij gaan voor een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dit doen wij samen met de stad én onze ketenpartners. Dienstverlening en participatie organiseren wij zoveel mogelijk vanuit het perspectief van onze inwoners en ondernemers. Wij werken gericht aan onze beleidsdoelen. Voor het taakveld bouwen worden constructieve veiligheid en bouwkundige brandveiligheid gewaarborgd. De focus ligt op bouwwerken met veel gebruikers, dan wel minder zelfredzame gebruikers. De belangrijkste doelstelling voor het taakveld ruimtelijke ordening is het behoud van de kwaliteit van de leefomgeving. Het gaat hierbij vooral om grote strijdigheden met het bestemmingsplan en de bewoning van niet-woningen. Samen met Brandweer Twente werken wij aan het vergroten van de brandveiligheid in onze gemeente. Vanwege de Omgevingswet en de Wkb passen wij het VTH-beleid aan, zodat het beleid aansluit op actuele wet- en regelgeving. De bouwstenen hiervoor zijn in voorbereiding. De ontwikkelingen binnen de wetgevingsthema’s volgen wij voortdurend. 3.2 Prioriteiten voor 2022 Onderstaand worden de prioriteiten voor 2022 toegelicht. ▪ Aanloop naar de Omgevingswet Dit onderwerp is benoemd in de vorige hoofdstukken.

Almelo heeft in september 2020 haar Omgevingsvisie vastgesteld en via het programma Omgevingswet wordt gestuurd op implementatie van de Omgevingswet. Specifiek voor het taakveld VTH zijn prioriteiten Omgevingswet uitgewerkt in bijlage 1. Wij moeten een flinke aanloop nemen om goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van deze wet. ▪ Aanloop naar de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Vorenstaande geldt ook voor de Wkb. De veranderende regelgeving vraagt om een keuze in het dienstverleningsniveau van onze gemeente. Wij onderscheiden drie niveaus: minimale wettelijke niveau, dienstverlening conform gedachte Omgevingswet en het maximale dienstverleningsniveau. Het bestuurlijk vastgestelde niveau wordt verder uitgewerkt. Vanwege de stelselwijziging van het omgevingsrecht wordt aan het VTH-beleid een uitvoerings- en handhavingsstrategie toegevoegd. De strategie beschrijft de interventiemomenten in het nieuwe stelsel en beschrijft welke handhavingsinstrumenten daarbij toepasbaar en proportioneel zijn. Daarnaast wordt vanwege nieuwe taken voorzien in nieuwe werkprocessen, die moeten worden verwerkt in digitale systemen. Er ontstaan nieuwe informatiestromen, met gevolgen voor onder meer de BAG, OZB en archivering.

Vanwege gefaseerde invoering van kwaliteitsborging moet worden gewerkt met een hybride systeem, waarbij bouwtoestemmingen op basis van het oude en het nieuwe stelsel kunnen worden afgehandeld. De nieuwe Wkb kent nu (nog) veel onzekerheden. Onduidelijk is, of alleen nieuwbouw onder gevolgklasse 1 per 1 juli 2022 overgaat naar de markt of álle bouwwerken onder gevolgklasse 1. Er zijn veel kamervragen over het concept Bbl. Er is relatief weinig ervaring met proefprojecten en de arbeidsmarkt is schaars, waardoor onzeker is of over voldoende private kwaliteitsborgers kan worden beschikt.

Pagina 9 van 45 VTH-programma 2022

▪ Inrichten en in gebruik nemen van de nieuwe risicoanalysetool VTH In 2022 wordt capaciteit ingeruimd voor het inrichten en in gebruik nemen van de risicoanalysetool. Naast de risicoanalysemodule voorziet de tool ook in een planningsmodule en een koppeling met de toets- en toezichtstrategieën en koppeling met projecten en ondersteunende taken. Het inrichten van het gehele besturingsmodel vraagt om voldoende inzet van verschillende VTH-disciplines. ▪ Aanpak ondermijning De aanpak van (criminele) ondermijning is een blijvend speerpunt voor de gemeente Almelo. Daarbij wordt intensief samengewerkt met ketenpartners zoals de politie, het Regionaal Informatie- en Expertise Centrum Oost Nederland (RIEC ON), Omgevingsdienst Twente, Belastingdienst, Douane, Kansspelautoriteit en uiteraard het Openbaar Ministerie. Door middel van (integrale) controles en handhaving moeten criminele machtsposities, (verdere) vermenging van de onderwereld in de bovenwereld, oneerlijke concurrentie en aantasting van de leefbaarheid en veiligheid in Almelo worden tegengegaan. ▪ Aanpak illegale kamerbewoning De Almelose VTH-beleidsdoelen zijn onder andere gelegen in de kwaliteit van de leefomgeving. Het naleven van bouw- en gebruiksvoorschriften is een belangrijke doelstelling. Door een omissie in de Almelose bestemmingsplannen waren tot voor kort alle soorten van bewoning toegestaan.

Hieronder viel ook het gebruik van een woning door meer dan één huishouden, zoals studentenbewoning of bewoning door arbeidsmigranten. Het huisvesten van meerdere huishoudens in één woning zonder nadere ruimtelijke toetsing of maximale norm, kan echter leiden tot zeer onwenselijke situaties. Hierbij valt te denken aan overbewoning, erbarmelijke woonomstandigheden, (geluids-)overlast, parkeerdruk en dergelijke. Met de inwerkingtreding van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’ is kamerbewoning niet meer overal toegestaan. In 2022 intensiveren wij de inzet op handhaving van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’ en alle vormen van bewoning in strijd met dit bestemmingsplan. ▪ Verbeteren leefbaarheid Een thema waar binnen onze gemeente bestuurlijk op wordt ingezet is de verbetering van de leefbaarheid. Dit mede in relatie tot wonen. Deze intensivering moet er voor zorgen dat het in Almelo prettig wonen is. Nieuwe maatregelen ten aanzien van het verbeteren van de leefbaarheid in de gemeente vragen om inzet van toezichthouders en handhavingsjuristen. Om op te kunnen treden in situaties die een negatieve invloed hebben op de leefbaarheid en uitvoering te geven aan de hiervoor reeds bestaande kaders, wordt naast het toezicht in het kader van de vergunningverlening, het thematisch en gebiedsgericht toezicht geïntensiveerd.

Er wordt ingezet op het voorkomen en bestrijden van ondermijnende criminaliteit. Dit wordt toegelicht in de hoofdstukken toezicht en handhaving en juridische advisering. ▪ Uitwerken toezichtbeleid ruimtelijke ordening Ons VTH-beleid gaat in op het toezicht op ruimtelijke ordening. Mede vanwege toekomstige wijzigingen in wetgeving (Omgevingswet, Wkb) verdient het toezicht op ruimtelijke ordening aandacht, waarbij verder uitwerking wordt gegeven aan de vorm en prioritering van het toezicht op ruimtelijke ordening. ▪ Voorbereiden toezicht energielabel C voor kantoren Per 1 januari 2023 moeten alle kantoorpanden met een gebruiksoppervlakte van 100 m2 of meer een geldig energielabel C of beter hebben. Uitgezonderd zijn alle monumentale panden en kantoorpanden die binnen twee jaar worden gesloopt, getransformeerd of onteigend. De verplichting is een maatregel die voorkomt uit doelstellingen uit het Energieakkoord en moet een flinke energiebesparing binnen de bebouwde omgeving realiseren. Tegelijkertijd is die besparing nodig om de CO2-emissie te reduceren met 49% in 2030. In 2030 wordt label A de standaard en in 2050 is een energieneutrale gebouwde omgeving het streven. Afdeling 5.3 van het Bouwbesluit 2012 stelt een energielabel verplicht voor bestaande bouw.

Het bepaalt dat het vanaf 1 januari 2023 verboden is om een kantoorgebouw te gebruiken zonder een geldig energielabel met Pagina 10 van 45 VTH-programma 2022

een Energie-Index slechter dan 1,3. De handhavende taak is belegd bij gemeenten en valt onder de handhaving van het Bouwbesluit. In 2022 bepalen wij hoe hier invulling aan wordt gegeven.

Pagina 11 van 45 VTH-programma 2022

4.

Vergunningverlening

In 2022 willen wij binnen de wettelijke termijnen vergunningaanvragen afhandelen en waar mogelijk sneller. Wij verlenen vergunningen voor initiatieven die passen binnen onze toetsingskaders en die bijdragen aan de realisatie van veilige en duurzame bouwwerken.

4.1 Ruimtelijke ontwikkelingen De gemeente Almelo geeft sturing aan de doorontwikkeling van de stad. Onze Omgevingsvisie ‘Mijn Almelo, onze omgeving’ is het richtinggevend perspectief voor de komende jaren. Met de Almelose Omgevingsvisie als basis, is een gerichte uitvoeringsagenda voor stadsontwikkeling opgesteld. De uitvoeringsagenda bevat een sturingsmethodiek om vanuit de opgaven voor de leefomgeving keuzes te maken voor wijk-, gebieds- en locatieontwikkeling. De uitvoeringsagenda is daarmee kaderstellend voor de ontwikkeling van specifieke wijken, gebieden en locaties in de gemeente Almelo. Ontwikkeling(en) en transformatie van gebieden in de zone vanuit de binnenstad naar het gebied achter het station, alsmede de spoorzone, de (integrale) aanpak van leefbaarheidsvraagstukken in specifieke wijken, het bieden van ruimte aan bedrijven en extra woningbouwopgaven resulteren in taken en werkzaamheden voor VTH. Een belangrijke ruimtelijke ontwikkeling is de doorontwikkeling van het Indiëterrein. Dit terrein is al ruim tien jaar in ontwikkeling en is gefaseerd vrijgekomen voor (her)ontwikkeling tot stedelijk woon- en werkgebied. Ongeveer 60% van het Indiëterrein is nu (her)ontwikkeld. Voor het overige deel dient de vergunningverlening nog plaats te vinden. Hiervoor volgen verzoeken om vooroverleg en aanvragen om omgevingsvergunning.

4.2 Bouwprognose en capaciteitsplanning Voor de behandeling van vergunningaanvragen en meldingen is voldoende capaciteit nodig. Daarom is een prognose gemaakt van het aantal te verwachten bouwwerken en de benodigde capaciteit voor toetsing. Naast vergunningaanvragen die zien op de realisatie van bouwwerken, worden ook overige aanvragen, meldingen en klantvragen behandeld. De prognose en capaciteit zijn verwerkt in de productbladen. Voor 2022 verwachten wij dat het aantal bouwaanvragen uit categorie 3 (bouwkosten > €1.000.000) vermindert. Een reden hiervoor is dat het merendeel van de kavels op Businesspark XL is uitgegeven of in optie is genomen; het merendeel van de omgevingsvergunningen voor dit bedrijventerrein is verleend. Wij verwachten dat ook het aantal bouwaanvragen uit categorie 2 (bouwkosten €100.000 - €1.000.000) vermindert. De belangrijkste reden is de verwachting dat het aantal vergunningaanvragen voor (grote) nieuwbouwwoningen afneemt vanwege de huidige crises rondom wonen (beschikbaarheid woningen) en corona (verminderde beschikbaarheid bouwmaterialen en de sterk gestegen prijs van bouwmaterialen). Deze crises leiden er waarschijnlijk toe dat het aantal bouwaanvragen categorie 1 (bouwkosten < €100.000) toeneemt. Het betreft dan vooral bouw en verbouw in de bestaande (woning-)voorraad.

De Omgevingswet leidt ertoe dat de ureninzet voor vooroverleg en behandeling klantvragen toeneemt, onder meer door inzet van de intaketafel en de omgevingstafel. Opgemerkt wordt dat klantvragen door verschillende medewerkers worden behandeld en dan ook ruimer is dan de groep bouwplantoetsers. Daarnaast wordt vanwege verbeterde registratie uitgegaan van een hoger aantal behandelde klantvragen. Ook zijn enkele normuren verhoogd, onder meer voor de behandeling van monumentaanvragen. De ervaring is dat de huidige urennorm de werkzaamheden onvoldoende dekt. Waarschijnlijk worden er kort voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet meer aanvragen om omgevingsvergunning ingediend. Dit leidt tot een toename in de werkvoorraad en benodigde capaciteit.

Pagina 12 van 45 VTH-programma 2022

4.3 APV en Bijzondere Wetten In het kader van het voorkomen en bestrijden van ondermijning zet de gemeente Almelo in 2022 in op extra controles van horeca-inrichtingen, coffeeshops en prostitutiebedrijven. Dit, in combinatie met de aanpassing van de APV, zal waarschijnlijk leiden tot meer aanvragen en wijzigingen van alcoholvergunningen, kansspelvergunningen en exploitatievergunningen. In het verlengde hiervan is het waarschijnlijk dat er ook meer zaken voor advies naar het Landelijke Bureau Bibob zullen gaan dan in voorgaande jaren. Dit zal extra uren vergen die op voorhand echter niet goed kunnen worden ingeschat. 4.4 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Omgevingswet: Binnen het taakveld vergunningverlening werken wij aan continue verbetering van de dienstverlening, onder meer met betrekking tot duidelijke communicatie (en duiding onderlinge taken en verantwoordelijkheden), goede bereikbaarheid, leesbare brieven en tijdige besluitvorming. Onze activiteiten voor de implementatie van de Omgevingswet, zoals toepassen serviceformules, klantreizen, inrichten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet en het uitwerken van participatie onder de Omgevingswet, versterken onze dienstverlening. Wkb: Op basis van het bestuurlijk gekozen dienstverleningsniveau vindt verdere uitwerking plaats.

Klanttevredenheidsonderzoek: Het uitvoeren van een klanttevredenheidsonderzoek stond geprogrammeerd voor 2021, maar is niet uitgevoerd. Vanaf 2022 werken wij aan een methode om de klanttevredenheidsmeting structureel in te bedden in ons VTH-proces. Dit gebeurt via een groeimodel. ▪ Uitvoeringskwaliteit Gebruik BRIS-toets: Bouwaanvragen worden overeenkomstig het toetsprotocol beoordeeld. Onze gemeente beschikt hiervoor over de applicatie ‘BRIS Toets’3. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wkb voor het bouwen is besloten om in 2022 de gevolgklassen 2 en 3 te beoordelen met behulp van BRIS-toets. Voor gevolgklasse 1 (de lichtste bouwklasse, straks direct vallend onder de werkingssfeer van de Wkb), is besloten geen toetsing meer uit te voeren aan de hand van BRIS-toets. Dit sluit aan bij de uitgangspunten van de Wkb (bouwtechnische toetsing door de kwaliteitsborger) en vermindert de administratieve lasten voor gemeentelijke bouwplantoetsing. Informatievoorziening: De informatievoorziening op basis van het gebruik van Powerbrowser en Cognos moet worden verbeterd. Een aantal indicatoren voor sturings- en verantwoordingsinformatie kan op dit moment niet worden uitgelezen. Na aanpassing kunnen VTH-prestaties beter worden gemonitord en kan de inzet waar nodig worden bijgestuurd.

Toetsen BENG: Voor alle nieuwbouw, zowel woningbouw als utiliteitsbouw, geldt dat vergunningaanvragen sinds begin 2021 moeten voldoen aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG). De eisen vloeien voort uit het Energieakkoord voor duurzame groei en uit de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD). Vergunningverleners en toezichthouders hebben in januari 2021 hiervoor een cursus gevolgd. Nadien hebben vergunningverleners afspraken gemaakt over de beoordeling van de BENG-eisen. Brandveiligheidsadvies bij initiatieven energietransitie: Brandweer Twente voert voor onze gemeente taken uit op het gebied van advisering brandveiligheid en toezicht brandveiligheid. De brandweer constateert veel nieuwe

3

Dit is een web-applicatie die is ontwikkeld voor bouwtechnische toetsing. Wijzigingen in wet- en regelgeving worden hier automatisch in doorgevoerd. Toets rapportages worden opgeslagen, zodat het resultaat van de beoordeling kenbaar is.

Pagina 13 van 45 VTH-programma 2022

initiatieven op het gebied van energietransitie, waarvoor brandveiligheidsadvies wordt gevraagd. Het gaan onder meer om de aanleg van zonnevelden, het stallen van elektrische voertuigen in parkeergarages, het plaatsen van zonnepanelen op daken en het plaatsen van alternatieve energiebronnen bij evenementen. Vanuit de veiligheidsketen (o.a. repressie en brandonderzoeken) adviseert de brandweer op omgevingsvergunningen voor het bouwen, bij evenementen en houdt gericht toezicht. ▪ Financiën De legesverordening 2022 is vastgesteld. Er wordt een nieuwe legesverordening vastgesteld als de Omgevingswet op 1 juli 2022 in werking treedt.

Pagina 14 van 45 VTH-programma 2022

5.

Toezicht en handhaving

Naleving van regelgeving is in onze maatschappij geen vanzelfsprekendheid. Gezien de risico’s van bepaalde activiteiten in de fysieke leefomgeving en vanwege overlastsituaties is het toezicht op naleving van regels cruciaal. Wij zien toe op de realisatie van veilige bouwwerken en het (brand-)veilig gebruiken van gebouwen. Wij reageren op signalen uit de stad over het niet naleven van regels. Samen met onze ketenpartners houden wij actief toezicht op veiligheid en leefbaarheid.

5.1 Verschillende vormen van toezicht Het doel van toezicht is dat het naleven van de gestelde regels leidt tot een kleinere kans op het ontstaan van risico’s. Toezicht vindt op verschillende momenten, op verschillende aspecten door verschillende toezichthouders plaats, al dan niet gezamenlijk in het kader van een integrale aanpak. Daarbij worden verschillende fasen onderscheiden: De realisatiefase richt zich voornamelijk op de activiteiten aanleggen, bouwen en inrichten. Het vergunningsgerichte toezicht vormt de hoofdmoot: er wordt toezicht gehouden vanwege bijvoorbeeld een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen. Bij het toezicht in de gebruiksfase gaat het om objectcontroles, zoals het gebruik op basis van de bestemming (toezicht ruimtelijke ordening) en de controle op brandveilig gebruik. Bij toezicht in de sloopfase wordt toezicht gehouden op het slopen van bouwwerken, al dan niet in combinatie met de verwijdering van asbest. Ook hanteren wij verschillende vormen van toezicht, die naast elkaar kunnen worden gebruikt. Veel gebruikte vormen van toezicht zijn: -

-

Gebiedsgericht toezicht: Dit is toezicht in het vrije veld. Deze vorm van toezicht is gericht op het preventief aanwezig zijn in een stadsdeel, op een bedrijventerrein of in het buitengebied. Bij deze vorm van toezicht wordt rekening gehouden met de kans dat niet-naleving van regels zich zal voordoen en activiteiten die niet bij ons bekend zijn, terwijl men dit wel had moeten melden, of activiteiten die onwenselijk zijn. Zo kan zicht worden verkregen op illegale activiteiten of overlast. Dit vergroot de leefbaarheid in onze stad. Thematisch toezicht: Deze vorm van toezicht richt zich op een bepaald thema uit de regelgeving. Zo wordt in korte tijd inzicht gekregen in de omvang van de problematiek of het naleefgedrag voor dat thema. Toezicht vanwege klachten, incidenten en (lopende) handhavingsprocedures. Reden voor deze controle is een binnengekomen klacht of melding van een incident of calamiteit, of mogelijk illegale situatie. Ook is het mogelijk dat vanwege de hiervoor genoemde toezichtvormen een handhavingsprocedure wordt gestart om overtredingen op te heffen. Tijdens deze procedure is het nodig een vinger aan de pols te houden of de illegale situatie al dan niet is opgeheven en/of er sancties nodig zijn.

De verschillende vormen van toezicht zijn verwerkt in de productbladen.

5.2 Toezichtprognose en capaciteitsplanning Het vergunningsgerichte bouwtoezicht is afgestemd op de bouwprognose. Voor de lichtste categorie bouwwerken4 beperkt de controle zich tot een eindcontrole. Bij de controle op particuliere sloop met asbest wordt in de helft van de gevallen een controle uitgevoerd. Deze prioritering is opgenomen in ons VTH-beleid. In 2022 wordt, evenals 2021, uitvoering gegeven aan themagericht toezicht. Er wordt toegezien op woonoverlast en ondermijning. Dit toezicht wordt geïntensiveerd en bestaat uit woningtoezicht, controle op

4

Dit zijn categorie 1 bouwwerken, met bouwkosten tot €100.000.

Pagina 15 van 45 VTH-programma 2022

kamergewijze verhuur, integrale controles van bedrijfspanden en garageboxen en zogenoemde Gustoscontroles5. In het buitengebied wordt toezicht gehouden op de uitvoering van de regelingen ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ en ‘Rood voor rood’. Daarnaast wordt gebiedsgericht toezicht gehouden op bedrijventerreinen. Het toezicht op brandveilig gebruik richt zich in 2022 op het thema ‘zorg’. Dit belangrijke thema is in 2021 vanwege de coronacrisis niet volledig uitgevoerd. Brandweer Twente concentreert zich op het onderdeel ‘hulp bij brand’, waarbij Brandweer Twente beoordeelt of er in zorgfuncties voldoende ontruimers aanwezig zijn. Toezicht- en handhavingsprioriteiten bij APV/Bijzondere Wetten zijn jeugdoverlast, horecacontroles, leefbaarheid en veiligheid in wijken en (bestuursrechtelijke) handhaving op het gebied van drugs- en prostitutiepanden. De toezichtprognose en capaciteitsplanning is opgenomen in de productbladen.

5.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Toezichtformule Omgevingswet: In 2022 versterken wij onze dienstverlening door toepassing te geven aan de toezichtformule op basis van de Omgevingswet. De uitvoeringskwaliteit wordt verbeterd door het uitwerken van beleid voor omgevingsgericht toezicht, dat met de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb een plaats krijgt in het VTH-beleid. Dit beleid maakt duidelijk hoe wordt toegezien op naleving van het omgevingsplan / bestemmingsplan en welke prioriteiten hierbij worden gesteld. Daarnaast wordt verduidelijkt hoe toepassing wordt gegeven aan het toezicht op bestaande bouw. ▪ Uitvoeringskwaliteit Informatievoorziening: De informatievoorziening op basis van het gebruik van Powerbrowser en Cognos moet worden verbeterd. Een aantal indicatoren voor sturings- en verantwoordingsinformatie kan op dit moment niet worden uitgelezen. Na aanpassing kunnen VTH-prestaties beter worden gemonitord en kan de inzet waar nodig worden bijgestuurd.

5

Gustos is een vorm van integrale handhaving waar vanuit verschillende disciplines gezamenlijk toezicht wordt gehouden en handhavend wordt opgetreden. Er wordt samengewerkt tussen gemeente, brandweer, sociale recherche, politie en vreemdelingenpolitie. Vanuit Wabo-optiek wordt gelet op ruimtelijke ordening / illegaal wonen, constructieve veiligheid en brandveiligheid.

Pagina 16 van 45 VTH-programma 2022

6.

Juridische advisering

Binnen het fysieke domein is het juridische werkveld dynamisch, omvangrijk en complex. Dit vanwege veranderende wet- en regelgeving, nieuwe rechtspraak en het samenspel tussen verschillende disciplines. Wij gaan door met het versterken van de juridische advisering en het verbeteren van de onderlinge samenwerking.

6.1 Ontwikkelingen Het juridische werkveld is continu in ontwikkeling. De belangrijkste ontwikkelingen worden in onderstaande opsomming nader toegelicht. Onderstaande ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de inzet van de beschikbare juridische capaciteit. - De inwerkingtreding van de Omgevingswet leidt mogelijk tot meer aanvragen om omgevingsvergunning en daardoor meer juridische procedures. Ook zal van rechtswege worden gewerkt met een (tijdelijk) omgevingsplan. Dit zal de nodige (juridische) vragen in de uitvoeringspraktijk met zich meebrengen. - De inwerkingtreding van de Wkb om uitgewerkte werkprocessen, juridische advisering over de nieuwe weten regelgeving en een gewijzigde uitvoerings- en handhavingsstrategie voor de activiteit bouwen. Ook kan door de nieuwe werkwijze onder de Wkb het aantal handhavingstrajecten toenemen. Dit kan beslag leggen op de juridische capaciteit. - De Rotterdamwet bevat regels die een geconcentreerde aanpak van grootstedelijke problemen mogelijk maken6. Binnen onze gemeente is onderzoek ingesteld naar de haalbaarheid van de invoering van deze wet om de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van bepaalde wijken in Almelo te vergroten. Als wordt besloten tot toepassing van de wet in onze gemeente en het opstellen van een huisvestingsverordening, dan vraagt dit om gerichte inzet van juristen in zowel de voorbereidingsfase als in de uitvoeringsfase.

- De Wet open overheid (Woo) treedt waarschijnlijk in 2022 in werking. Deze wet is bedoeld om overheden transparanter te maken en moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. Als de Woo van kracht wordt, vervangt deze wet de Wob. - Het ‘Varkens in nood’-arrest7 leidt ertoe dat belanghebbenden bij toepassing van de uitgebreide voorbereidingsprocedure in omgevingsrechtelijke zaken ook toegang hebben tot de bestuursrechter als geen zienswijzen zijn ingediend. Dit heeft gevolgen voor de onherroepelijkheid van besluitvorming en kan leiden tot meer werk achteraf in juridische procedures. - Ingezet wordt op een betere aansluiting tussen beleid en regelgeving, voorbereid door andere eenheden in onze organisatie op de feitelijke uitvoering. Dit vergt inzet op onderlinge samenwerking en betrokkenheid aan de voorkant. Dit gebeurt door juristen in het voorstadium van beleidsontwikkeling te betrekken, door te adviseren over de (juridische) kwaliteit, doelmatigheid en uitvoerbaarheid hiervan. - In toenemende mate wordt in samenwerking met de Omgevingsdienst Twente uitvoering gegeven aan milieuhandhaving. Kortheidshalve wordt verwezen naar het uitvoeringsprogramma VTH Twente 2022.

- Vanwege ontwikkelingen, maatschappelijke veranderingen en de verwachte inwerkingtreding van nieuwe wet- en regelgeving is dit jaar de APV grondig geactualiseerd. Met een jaarlijkse evaluatie wordt voorzien in noodzakelijk onderhoud van deze belangrijke gemeentelijke verordening. - Na een (interne) overdracht van taken, zullen -in aansluiting op het voorgaande- de APV-producten zorgvuldig worden geïmplementeerd in de werkprocessen in het team Vergunningverlening en Naleving. - Het VTH-zaaksysteem wordt verder ingericht op juridische (sub-)producten. Hierdoor kunnen (juridische) producten beter worden geregistreerd en uitgelezen.

6

Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek. Met deze wet kan de gemeenteraad een gebied dat bijzondere behoefte heeft aan omschakeling wegens lokale sociaaleconomische problemen aanwijzen, waarbinnen nadere regels worden gesteld om de leefbaarheid in stedelijke gebieden met een opeenstapeling van problemen te verbeteren. 7

HvJ EU 14 januari 2021, ECLI:EU:C:2021:7

Pagina 17 van 45 VTH-programma 2022

6.2 Prognose juridische advisering en capaciteitsplanning Vanwege het brede juridische takenpakket van de juristen in het team Vergunningverlening en Naleving in combinatie met een groot werkaanbod, is sprake van aanzienlijk onderhanden werk. Voor wat betreft de reguliere lijnproductie werkt het juridisch cluster in beginsel reactief: de werkvoorraad wordt gevormd door de ingediende aanvragen, bezwaren, klachten en verzoeken om handhavend op te treden. Intensivering van het toezicht kan leiden tot meer geconstateerde overtredingen waartegen handhavend moet worden opgetreden. Een stijging in afhandeling van aanvragen om omgevingsvergunning, kan eveneens leiden tot een stijging van de ingediende bezwaren. Om de werkstroom het hoofd te bieden is het aantal juridisch adviseurs dit jaar uitgebreid en is de taak- en werkverdeling aangepast. Daarnaast is (en wordt in 2022) voorzien in kennis- en competentieontwikkeling, onder meer gericht op communicatie. Voor 2022 is een gerichte planning van de werkvoorraad gemaakt. Uitgangspunt daarbij is dat werkzaamheden binnen de bestaande formatie worden uitgevoerd. De capaciteitsplanning is opgenomen in de productbladen die als bijlage 2 zijn opgenomen.

6.3 Dienstverlening en uitvoeringskwaliteit In relatie tot dit VTH-programma spelen de volgende aandachtspunten: ▪ Dienstverlening Juridische kwaliteitszorg: Van een professionele overheidsorganisatie mag worden verwacht dat de correspondentie en besluiten van goede kwaliteit zijn. De inwoner moet hierop kunnen vertrouwen. Zowel binnen het team Vergunningverlening en Naleving, als breed binnen het Klantcontactcentrum, is doorlopende (juridische) kwaliteitszorg een belangrijk aandachtspunt. Als lerende organisatie werken wij constant aan verbetering van onze performance. Het zorgdragen voor juridische professionalisering van gemeentelijke (eind)producten is essentieel. In 2022 wordt ingezet op het verder versterken van de juridische kwaliteitszorg door uitwerking in beleid, processen, formats en checklists. ▪ Uitvoeringskwaliteit Prioriteringskader handhaving: Voor een gerichte omgang met de juridische werkstroom, wordt in 2022 een prioriteringskader voor juridische handhaving opgesteld. Handhaving van de regels is belangrijk voor de geloofwaardigheid van onze gemeente. De legitimiteit en effectiviteit van handelen houdt direct verband met een adequate inzet van het juridisch instrumentarium en medewerkers. De beginselplicht tot handhaving vergt bij geconstateerde overtredingen actie, terwijl de handhavingscapaciteit echter niet oneindig is.

Omwille van doelmatige handhaving kan onderscheid worden gemaakt in de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan de handhavingstaak via prioriteitsstelling in de vorm van handhavingsbeleid. Het juridische prioriteringskader sluit aan op het de wijze waarop prioriteiten zijn gesteld voor de toetsing en het toezicht. In samenhang met dit prioriteringskader wordt waarschuwingenbeleid voorbereid. De bedoeling van het waarschuwingenbeleid is te voorkomen dat bij elke ongelukkige situatie een handhavingstraject moet worden opgestart, als gevolg waarvan een last onder dwangsom of last onder bestuursdwang moet worden voorbereid c.q. opgelegd. In bepaalde situaties kan dan worden volstaan met een handhavingswaarschuwing. Informatievoorziening: De informatievoorziening op basis van het gebruik van Powerbrowser en Cognos moet worden verbeterd. Een aantal indicatoren voor sturings- en verantwoordingsinformatie kan op dit moment niet worden uitgelezen. Na aanpassing kunnen VTH-prestaties beter worden gemonitord en kan de inzet waar nodig worden bijgestuurd.

Pagina 18 van 45 VTH-programma 2022

7.

Projecten

Bij VTH worden jaarlijks verschillende projecten uitgevoerd en wordt beleid ontwikkeld. Waar mogelijk en logisch worden projecten gecombineerd die voor zowel vergunningverlening, toezicht en handhaving van belang zijn.

Onderstaande projecten worden uitgevoerd in 2022. ▪ Omgevingswet Projectresultaat: Voldoende voorbereid zijn op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Toelichting: Binnen onze gemeente wordt het programma Omgevingswet uitgevoerd. Specifieke onderdelen die verband houden met de uitvoering van VTH-taken worden projectmatig uitgewerkt. Het zwaartepunt van deze uitwerking ligt binnen het team vergunningverlening en Naleving. Bijlage 2 bevat onderwerpen die deel uitmaken van dit project. Inzet: 1440 uur. Projectleiding en implementatiebegeleiding: 600 uur; Beleid: 100 uur; Vergunningverlening: 120 uur; Toezicht: 120 uur; Juridisch advisering: 500 uur. ▪ Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Projectresultaat: Voldoende voorbereid zijn op de inwerkingtreding van de Wkb. Toelichting: Wij zijn voorbereid op financiële, personele en inhoudelijke veranderingen als gevolg van deze wet. De verwachting is echter niet dat de implementatie op het moment van inwerkingtreding volledig is afgerond. Dit komt doordat sommige punten pas na de invoering van deze wet goed te overzien zijn. Het project ziet op alle onderwerpen die met de implementatie van de Wkb te maken hebben, zoals de financieringsstructuur en leges, dienstverlenging, visie en beleid, werkprocessen, digitale systemen en communicatie.

Hierbij ziet de invoering van de Wkb op de beoogde datum van inwerkingtreding alleen op de bouwwerken in gevolgklasse 1. Dit project hangt nauw samen met het programma Omgevingswet, vooral op het vlak van de leges en de omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit. Inzet: 700 uur. Projectleiding: 100 uur; Beleid: 200 uur; Vergunningverlening: 120 uur; Toezicht: 120 uur; Juridische advisering 160 uur. ▪ Aanpak illegale kamerbewoning Projectresultaat: Wij verbeteren de leefbaarheid in Almelo door het gericht handhaven van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’ op illegale kamerbewoning. Toelichting: Tot voor kort waren in bijna alle Almelose bestemmingsplannen alle soorten van bewoning toegestaan. Ook het gebruik van een woning door meer dan één huishouden was toegestaan. Het huisvesten van meerdere huishoudens in één woning zonder nadere ruimtelijke toetsing of maximale norm, kan leiden tot onwenselijke situaties; zoals overbewoning, slechte woonomstandigheden, geluidsoverlast, parkeerdruk en dergelijke. Dit geldt voor zowel de te huisvesten personen zelf, als ook voor de (directe) omgeving. Door het inwerkingtreden van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening wonen’ is kamerbewoning niet langer overal toegestaan. De regels uit dit bestemmingsplan moeten worden gehandhaafd. Inzet:2722 uur. Toezicht: 1282 uur. Juridische advisering: 1440 uur.

Pagina 19 van 45 VTH-programma 2022

Bijlage 1. Uitwerking onderwerpen implementatie Omgevingswet De Omgevingswet is veelomvattend. Daarom is binnen onze gemeente het programma Omgevingswet ingesteld. Op basis van dit programma zijn specifiek voor het taakveld VTH onderwerpen benoemd, die in 2022 (verder) moeten worden uitgewerkt. Hiermee bereiden wij ons voor op het werken onder de Omgevingswet.

O MGEVINGSWET IN ALMELO

Navolgend is een toelichting op de onderwerpen voor implementatie van de Omgevingswet. a. Implementatie van de serviceformules Een belangrijk fundament voor de dienstverlening onder de Omgevingswet zijn de serviceformules. Een serviceformule geeft aan welke dienstverlening burgers en ondernemers ontvangen. Deze formules zijn door de VNG ontwikkeld om de gemeentelijke dienstverlening naar een hoger niveau te brengen en zijn gebaseerd op zogenaamde ‘klantreizen’. Met het programmaplan Omgevingswet hebben wij vier serviceformules geadopteerd: de snelserviceformule, de ontwerpmodule, de ontwikkelmodule en de toezichtmodule. Sneller, transparanter en integraler zijn voor ons de belangrijkste speerpunten. De serviceformules werken wij waar nodig verder uit en passen deze toe. -

Snelserviceformule: Met een werkgroep is het proces flitsvergunning bedacht. Hierbij is gekeken naar simpele regels, simpele interactie en simpele processen. De flitsvergunning kan worden verleend binnen twee weken (wettelijke termijn acht weken) als wordt voldaan aan de voorwaarden. Deze staan op www.almelo.nl. In 2022 werken wij met de flitsvergunning. Naast de flitsvergunning werken wij in 2022 aan het vereenvoudigen van de gemeentelijke regels in het toekomstige omgevingsplan, het stoomlijnen van het proces klantvragen bouwen en het beter inzetten van de verschillende communicatiekanalen. Het maken van betere brieven is ook onderdeel van de snelserviceformule. Pagina 20 van 45 VTH-programma 2022

-

Ontwerpformule: Sinds mei 2020 worden de intaketafel en de omgevingstafel ingezet voor complexe initiatieven.8 Initiatiefnemers kunnen een idee indienen bij de intaketafel. Specialisten die deelnemen aan de intaketafel beoordelen gezamenlijk of een ruimtelijk initiatief kansrijk is (of niet). Kansrijke initiatieven gaan door naar de omgevingstafel. De ervaring die momenteel wordt opgedaan, wordt gebruikt om de inzet van beide tafels te verbeteren. De verwachting is dat de casuïstiek van de omgevingstafel gaandeweg zal toenemen. Het belangrijkste doel is om een duidelijk proces van vooroverleg te stimuleren, waarbij op integrale werkwijze de dialoog tussen initiatiefnemer, bevoegd gezag en adviseurs wordt gevoerd. Belangrijke actie voor 2022 is de implementatie van de rol van casemanager omgevingstafel.

-

Ontwikkelformule: De ontwikkelformule is deels gebruikt bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie. Het gaat om grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen waarbij maatwerk nodig is voor het totstandskomingsproces. Deze formule valt in principe buiten de scope van VTH en wordt belegd bij stadsontwikkeling.

-

Toezichtformule: Bij toezicht gaat het vooral om ketensamenwerking en de wijzigingen die de komst van de Wkb met zich meebrengt. In de regionale werkgroep ‘Werkende ketens’ wordt het onderdeel toezicht en handhaving uitgewerkt, getest en verwerkt in het handhavingsbeleid. Hierover zullen regionale afspraken worden gemaakt.

b. Digitaal Stelsel Omgevingswet Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is een nieuwe landelijke voorziening die het mogelijk maakt om aanvragen/meldingen te ontvangen en deze te delen met ketenpartners (samenwerkingsfunctionaliteit). De DSO werkt onder meer met vragenbomen: de zogenaamde toepasbare regels. Ook kan in de DSO worden ingeregeld dat aanvragen rechtstreeks bij een behandelorganisatie terecht komen. -

Powerbrowser: Onze VTH-applicatie Powerbrowser is gekoppeld aan de DSO in de testomgeving van deze landelijke voorziening. Onze gemeente is klaar om aanvragen en meldingen te ontvangen. Wel wordt nog volop getest met de samenwerkingsfunctionaliteit en worden werkafspraken gemaakt met ketenpartners. De gevolgen voor de workflow en/of nieuwe zaaktypes komen tijdens het testen naar voren.