04 Ontwikkelingen bedrijventerreinen Almelo.pdf

Gemeente

Bedrijventerrein

ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO ALMELO BORNE BORNE DINKELLAND DINKELLAND

BEDRIJVENPARK TWENTE BEDRIJVENPARK TWENTE-NOORD BORNSESTRAAT BUITENHAVEN (INCL. GRASLAAN) DIENSTENGEBIED DOLLEGOOR NOORDBROEK TURFKADE TWENTEPOORT WENDELGOOR XL BUSINESSPARK TWENTE (RBT) MOLENKAMP WESTERMAAT DE VELDKAMP BEDRIJVENTERREIN DENEKAMP BEDRIJVENTERREIN ECHELPOEL & GUNNERSTRAAT DE MORS OOTMARSUM BOELDERSHOEK-TWENCE DE PLOOY DE REULVER EUREGIO BEDRIJVENPARK GROOTE PLOOY HARDICK EN SECKEL HAVENGEBIED JOSINK ES MARSSTEDEN RIGTERSBLEEK/TUBANTIA SCHUTTERSVELD SLEUTELKAMP SLIJPSTEEN

ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HAAKSBERGEN HELLENDOORN HELLENDOORN HELLENDOORN HELLENDOORN HELLENDOORN

TRANSPORTCENTRUM WESTERVAL ZUIDERVAL-KOTMANPLAATS DE PAS INDUSTRIE OOST INDUSTRIE WEST ISIDORUSHOEVE I STEPELO T VARK TOLSTRAAT BRAMMELO NIJVERDAL NOORD III PC STAMSTRAAT T LOCHTER I T LOCHTER III T LOCHTER OOST I

HELLENDOORN HELLENDOORN HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HENGELO HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE

T LOCHTER OOST II T LOCHTER ZUID OOSTERVELD TIMMERSVELD TWENTEKANAAL NOORD TWENTEKANAAL ZUID WESTERMAAT CAMPUS WESTERMAAT EXPRESS WESTERMAAT KW II WESTERMAAT ZUID-OOST WESTERMAAT ZUID-WEST ZEGGERSHOEK- FABELENWEG DE WHEE 1+2 HAVEN TWENTEKANAAL

DINKELLAND ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE ENSCHEDE

52

Tabel 7 Overzicht bedrijventerreinen analyse-selectie in Twente vervolg Gemeente

Bedrijventerrein

Gemeente

Bedrijventerrein

HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE HOF VAN TWENTE LOSSER OLDENZAAL OLDENZAAL OLDENZAAL OLDENZAAL OLDENZAAL RIJSSEN-HOLTEN RIJSSEN-HOLTEN RIJSSEN-HOLTEN RIJSSEN-HOLTEN TUBBERGEN TUBBERGEN TUBBERGEN TUBBERGEN TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND

HENGEVELDE CONSOLIDATIEPLAN HET WEGDAM SCHNEIDERBOS I EN II SPECHTHORST 1 + 2 TSB TERREIN TWENTEKANAAL ZENKELDAMSHOEK (Aan de Stegge) ZENKELDAMSHOEK (OMZ) ZOEKER ESCH/ DE POL EEKTE-HAZEWINKEL HANZEPOORT HAZEWINKEL NOORDWEST HAZEWINKEL U HAZEWINKEL ZUIDWEST BEDRIJVENTERREIN RIJSSEN DE HAAR I / DE HAAR II / DE KEIZER VLETGAARSMATEN I VLETGAARSMATEN II BEDRIJVENTERREIN ALBERGEN BEDRIJVENTERREIN LUTKEBERG GEESTEREN BEDRIJVENTERREIN TUBBERGEN LANGEVEEN DE SLUIS I + II DEN HAM KOM I DORPSSTRAAT OOST DORPSSTRAAT WEST GARSTWEG KANAALDIJK WEST KROEZENHOEK / KROEZENHOEK WEST 2

TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND TWENTERAND WIERDEN WIERDEN WIERDEN WIERDEN WIERDEN WIERDEN WIERDEN

LINDERFLIER VROOMSHOOP OOST VROOMSHOOP ZUIDOOST WEITZELPOORT 3 WEITZELWEG I BAANAKKERS BAANAKKERS III ELSMOAT FASE I FLEUWEWEG HOGELUCHT KLUINVEEN VIOLENHOEK

53

Tabel 8 Overzicht bedrijventerreinen analyse-selectie in West-Overijssel Gemeente

Bedrijventerrein

Gemeente

Bedrijventerrein

DALFSEN DALFSEN DALFSEN DALFSEN DALFSEN DALFSEN DALFSEN DEVENTER DEVENTER DEVENTER DEVENTER HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG HARDENBERG KAMPEN KAMPEN KAMPEN KAMPEN

DE GRIFT DE MEELE DEN HULST / DE EVENBOER RONDWEG T FEBRIEK UITBREIDING DE GRIFT III WELSUM BEDRIJVENPARK A1 BERGWEIDE HANDELSPARK DE WETERING KLOOSTERLANDEN BROEKLANDEN BROEKLANDEN-ZUID DE DOORBRAAK DE KRIM II DIAMANT BEDRIJFSTERREIN GEZONDHEIDSPARK HARDENBERG 1 HAARDIJK HOLTHEME KATINGERVELD NIEUWE HAVEN I II + BRU ROLLEPAAL SCHUINESLOOT WERKGEBIED MOESHOEK ZUIVELFABRIEK BEDRIJVENPARK RIJKSWEG 50 HAATLAND SPOORLANDEN UITBREIDING SPOORLANDEN

KAMPEN KAMPEN OLST-WIJHE OLST-WIJHE OMMEN OMMEN OMMEN RAALTE RAALTE RAALTE RAALTE RAALTE RAALTE STAPHORST STAPHORST STAPHORST STAPHORST STAPHORST STAPHORST STAPHORST STAPHORST STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND

ZENDIJK ZUIDERZEEHAVEN DE ENK MEENTEWEG ALTEVEER DE ROTBRINK DE STRANGEN BLANKENFOORT DE ZEGGE I T/M V DE ZEGGE VI LUTTENBERG T ZEEGSVELD TELGEN I DE BAARGE (INDUSTRIE VI) DE ESCH I DE ESCH II DE ESCH III INDUSTRIE 123 INDUSTRIE IV INDUSTRIE V OOSTERPARALLELWEG 2007 BOTERBERG-NOORD DE WEYERT DOLDERKANAAL GROOT VERLAAT HOOIDIJK KANAALWEG KUINRE MALLE GAT II

54

Tabel 8 Overzicht bedrijventerreinen analyse-selectie in West-Overijssel vervolg Gemeente

Bedrijventerrein

STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND STEENWIJKERLAND ZWARTEWATERLAND ZWARTEWATERLAND ZWARTEWATERLAND ZWARTEWATERLAND ZWARTEWATERLAND ZWARTEWATERLAND ZWOLLE ZWOLLE ZWOLLE ZWOLLE

OOSTERMEENTHERAND OSSENZIJL SCHAARKAMPEN BEDRIJVENTERREIN HASSELT BT 1982 MEPPELERDIEP ZEVENHONT I+II ZEVENHONT III ZEVENHONT IV HESSENPOORT MARSLANDEN VOORST VROLIJKHEID

55

Bijlage 2 Economische effecten corona op bedrijventerreinen in Overijssel De coronacrisis heeft een grote impact op de Overijsselse bedrijventerreinen. Zoals in paragraaf 1.4 al is beschreven is het totale effect op de bedrijventerreinen in dit stadium nog niet te duiden en is ‘corona’ ook geen nadrukkelijk onderdeel van dit onderzoek. De resultaten van dit onderzoek – en ook de vervolgacties op dit onderzoek – zullen beïnvloedt worden door de effecten van de coronacrisis. Daarom is in het onderzoek dit kader opgenomen, dat op een hoofdlijnen een beeld schetst van de verwachte economische effecten op de sectoren op deze bedrijventerreinen op basis van eerste cijfers en prognoses.

industrie vangen de grootste klappen. De Overijsselse regio’s zijn relatief minder gevoelig voor de effecten van de coronacrisis, maar ook hier zal de economisch trend flink negatief zijn. Dit blijkt ook uit de ontwikkeling van het ondernemersvertrouwen in de provincie. Waar Overijsselse ondernemers in de peiling van het CBS24 in Q1 nog overwegend licht positief waren (saldo 4,9), is dit in één kwartaal volledig omgeslagen naar een saldo van -31,5 in Q2 van 2020. Daarmee behoren de ondernemers in Overijssel qua stemming tot de landelijke middenmoot. Alarmerender is de omzetverwachting onder Overijsselse ondernemers, waarbij zij met een saldo van -60,2 tot de meest pessimistische ondernemers van het land als het gaat om de omzetverwachting gerekend kunnen worden. Figuur 14: Regionale economische gevoeligheid voor de coronamaatregelen

De coronacrisis leidt – hoogstwaarschijnlijk – tot een (sterke) recessie. Het CPB22 verwacht voor 2020 in de basisraming 6,4% krimp van de Nederlandse economie en het IMF 7,5% (peildatum juni 2020). In deze basisraming gaat het CPB uit van een matig herstel, waarin vanaf het derde kwartaal herstel optreedt, al is dat onvolledig. De werkloosheid zal volgens deze raming verdubbelen. Ook over de grens bij belangrijkste handelspartner Duitsland wordt met -7,8% een forse daling van het BBP in 2020 verwacht door het IMF23 . Het effect verschilt sterk per landsdeel en – daarmee samenhangend – per sector. Zo zien we figuur 14 (Rabobank, april 2020) grote verschillen in de ‘coronagevoeligheid’ tussen regio’s. Met name regio’s die sterk afhankelijk zijn van de horeca, toerisme en 22

Zie https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Juniraming2020.pdf (juni 2020) 23 Zie https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2020/06/24/ WEOUpdateJune2020 (juni 2020)

Bron: Rabobank, april 2020 24

Zie https://www.cbs.nl/nl-nl/faq/corona/regionaal/ondernemersvertrouwenen-conjunctuur (mei 2020)

56

Kijkend naar de verwachtingen per sector die sterk op de Overijsselse bedrijventerreinen vertegenwoordigd zijn (tabel 3), dan valt met name de grote verwachte economische terugval in de industrie op (-9,4% in 2020). Deze sector is goed voor ruim 32% van alle banen en 40% van de toegevoegde waarde (TW) op de Overijsselse bedrijventerreinen. Oftewel: het is niet alleen dat de grootste sector op bedrijventerreinen het economisch herstel vanaf Q3 inderdaad doorzet, met uitzondering van de bouw alle sectoren in 2021 weer groeien.

fors wordt geraakt, maar ook de sector met verreweg de grootste economische betekenis. Voor de andere op de bedrijventerreinen sterk vertegenwoordigde sectoren wordt eveneens een flinke krimp verwacht: groot- en detailhandel (-6,3%), zakelijke dienstverlening, bouw en vervoer en opslag (allen -4,3%). Lichtpunt aan de horizon is dat als een tweede golf uitblijft of beperkt blijft en

Tabel 3: Landelijk sectorprognose in toegevoegde waarde 2020, 2021 (peildatum: juni 2020) en aandeel sectoren op bedrijventerreinen Overijssel (peildatum: januari 2020) Sector

Landbouw en visserij Industrie en nutsbedrijven Bouw Groothandel en detailhandel Vervoer en opslag Horeca ICT Financiële dienstverlening Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Zorg Overige dienstverlening Totaal

Sectorprognose Rabobank 2020 -4% -10% -5% -7%

2021 2% 5% -3% 7%

-5% -41% -9% -5% -5% -2% -3% -13% -7%

2% 32% 4% 3% 3% 0% 5% 7% 5%

Aandeel sector op bedrijventerreinen In Overijssel Banen TW 0,6% 0,4% 32,1% 40,0% 10,4% 9,3% 22,3% 18,9% 10,1% 1,0% 2,6% 1,3% 13,6% 0,8% 0,7% 3,1% 1,5% 100,0%

8,7% 0,5% 3,0% 2,7% 12,2% 0,9% 0,6% 2,1% 0,8% 100,0%

57

Deel 2 Technische verdieping

Tabel 1: Gebruikte bronnen voor foto Pijler Duurzaam & gezond

In deze technische verdieping wordt nader ingegaan op de totstandkoming van de scores op toekomstvastheid. We gaan in op de manier van scoren, de weging en de operationalisering van potentie. Bronnen Om toekomstvastheid meetbaar te maken is in dit onderzoek gebruik gemaakt van 3 pijlers: duurzaam en gezond, fysiek-ruimtelijk en sociaaleconomisch. Deze drie pijlers zijn vervolgens opgedeeld in totaal 17 thema’s (zie figuur 1). De thema’s zijn vervolgens geoperationaliseerd naar één of meerdere indicatoren. Hiervoor zijn veel verschillende bronnen geraadpleegd. Zie tabel 1 voor een overzicht. In de indicatorentabel onderaan deze technische verdieping is de bron per indicator te zien. In totaal zijn er 97 indicatoren gebruikt om de toekomstvastheid van de bedrijventerreinen in Gelderland te meten.

Fysiek-ruimtelijk

Figuur 1: Pijlers en thema’s van toekomstvaste bedrijventerreinen

Sociaaleconomisch

Bron Provincie Overijssel RVO IBIS / MOB Warmteatlas Atlas Natuurlijk Kapitaal Klimaat Effect Atlas RIVM Atlas Leefomgeving Laadpalen.nl Rijkswaterstaat Enexis LISA Esri Universiteit Groningen Schouw IBIS / MOB BAG DGBC Esri-kaartlagen Universiteit Groningen Mobiliteitsscan KPN European Environment Agency Schouw LISA IBIS / MOB CBS Vastgoeddata KPN Provincie Overijssel Schouw

58

Score Alle indicatoren die zijn geanalyseerd zijn omgerekend naar een score van 1 tot en met 5. Hierdoor kunnen alle indicatoren met elkaar vergeleken worden en kunnen de indicatoren worden geaggregeerd naar scores per subthema en thema niveau. Het omrekenen naar de score op de 1-5 schaal is op verschillende manieren gedaan:  Schouw: de indicatoren die met de schouw zijn gemeten, zijn van 1 tot en met 5 gescoord en staan dus reeds in 1-5 schaal;  Z-scores: een Z-score is een gestandaardiseerde waarde, die zich met andere Z scores laat vergelijken. De Z-scores kunnen vervolgens ingedeeld worden in 5 groepen, waardoor een score op een 1-5 schaal ontstaat. Op basis van bureau-expertise: een indicator kan ook op basis van bureau expertise een waarde toegekend krijgen. Zo hebben we bijvoorbeeld de verschillende categorieën van parkmanagement op basis van bureau expertise een score toegekend.  0 – 1 of ja / nee: bij een variabele waarbij de waarde ja / nee of 0 – 1 is, zoals de aanwezigheid van winturbines, is een waarde aan de ja en aan de nee toegekend.  Op basis van legenda: kaartlagen zijn vaak al opgedeeld in categorieën. In sommige gevallen was dit al in 5 categorieën. In dat geval hebben we simpelweg een score 1 tot en met 5 toegekend. Bij meer dan 5 categorieën hebben we categorieën samengevoegd.

Zo kan ieder terrein op iedere indicator een score krijgen van 1 t/m 5, waarbij 1 de laagste score is, 5 de hoogste en 3 een gemiddelde score is (zie scorebalk).

1

2

3

4

Weging Het verschilt per gebruiker van dit rapport en de dashboards welke aspecten van toekomstvaste bedrijventerreinen het meest van belang zijn. Om die reden is gekozen om in dit rapport geen weging toe te passen. In plaats daarvan laten wij deze keuze aan de gebruiker laten. In de interactieve dashboards (zie hoofdstuk 4) hebben gebruikers zelf de mogelijkheid om weging toe te kennen aan de verschillende pijlers. Potentie Naast indicatoren die een indicatie geven van de huidige stand van de thema’s, zijn er ook indicatoren die een beeld kunnen schetsen van de potentie die een bedrijventerrein heeft om toekomstvaster te worden. Het is niet voor ieder thema mogelijk of relevant om de potentie te meten op het schaalniveau van bedrijventerreinen. Dit komt doordat er in sommige gevallen geen goede brongegevens beschikbaar zijn. Een andere reden hiervoor is dat voor sommige thema’s geldt dat er op het schaalniveau van een bedrijventerrein weinig invloed op de score uit te oefenen is. In tabel 2 is te zien met behulp van welke thema’s de potentie is gemeten. Tabel 2: Potentie-indicatoren Pijler Potentie thema Duurzaam & gezond Energietransitie: potentie Water, droogte en hitte: potentie Circulaire economie: potentie Groene werkomgeving: potentie Sociaaleconomisch Next Economy: potentie

5

59

Verouderingsfase In het hoofdrapport en de dashboard is de fasering van veroudering van terreinen te vinden. De fase waarin een terrein zich bevindt wordt bepaald door de score op de pijler fysiek-ruimtelijk. Terreinen met geen of weinig veroudering kunnen als toekomstvast worden beschouwd, terwijl terreinen die veel verouderingskenmerken vertonen dat in mindere mate zijn. In tabel 3 is een overzicht te zien van de fasen en bijbehorende maatregelen. De verouderingsfase is niet als indicator meegenomen in de scores per terrein. Tabel 3: Potentie fysiek-ruimtelijk: fasen en bijbehorende maatregelen Score fysiek-ruimtelijk Fase Maatregel >3,2 Fase 1 Op orde / facelift 3,0 – 3,2 Fase 2 Revitalisering 2,8 – 3,0 Fase 3 Zware revitalisering < 2,8 Fase 4 Herprofilering

60

the ma

Parameter

Relevantie

Energietransitie

Duurzaam & gezond Windturbines aanwezig

Windturbines leveren duurzame energie.

Vermogen bioinstallaties

Bio-installaties leveren duurzame energie.

PV op maaiveldhoogte

Zonnepanelen leveren duurzame energie.

Vergunningen warmte-koudeopslag tot en met 1 juli 2017

De vergunningen warmtekoudeopslag is een proxy voor de aanwezigheid van warmtekoudeopslag (vorm van duurzame energie) op het terrein. Het vermogen van SDEsubsidies is een proxy voor de mate waarin duurzame energie wordt opgewekt op het terrein.

Vermogen SDEsubsidies

Opmerking/toelichting parameter Aanwezigheid van een of meerdere windturbines op een terrein Vermogen van bio-installaties

Bron

Manier van scoren

Provincie Overijssel

Geen windturbines= 2 1 of meer windturbines= 5.

RVO

Deze indicator zou worden meegenomen in de schouw, maar is nu gemeten door de aanwezigheid van een zonneveld binnen 300m van een terrein. Volume (m³) afgegeven vergunningen warmtekoudeopslag

Provincie Overijssel

0= 1 1=2 1 tot 10 = 3 10 tot 100 = 4 100 en meer = 5 Geen PV op maaiveld= 3 Wel PV op maaiveld= 5

Provincie Overijssel

0= 1 1 tot 3 =4 Meer dan 3= 5

Vermogen van SDE-subsidie

RVO

0= 1 0,1 tot 1 =3 1 tot 5= 4 Meer dan 5= 5

61

Energietransitie: potentie

Daken bieden potentiele ruimte Potentieel vermogen op grote voor het plaatsen van daken met ruimte voor meer dan zonnepanelen. 50 m2 panelen

Provincie Overijssel

Windturbines mogelijk

Windturbines leveren duurzame energie.

Deel van bruto bedrijventerreinen binnen contouren locatie voor windenergie (Visie ruimte en mobiliteit)

Provincie Overijssel

Energieinfrastructuur

De beperkte capaciteit van de energie-infrastructuur kan soms een beperking zijn voor het realiseren van duurzame energie.

Schaarste op energienet voor teruglevering van energie

Enexis

Aardwarmtepotentie

Aardwarmte op grote diepte kan direct worden ingezet als warmte, of worden ingezet voor de opwekking van elektriciteit.

Gemiddelde energie-potentie van aardwarmte op een terrein.

RVO Warmteatlas

Rioolwaterzuiverings installatie

(Rest)warmte uit rioolwaterinstallaties kan worden gebruikt door bedrijven en slib kan er worden omgezet in biogas

Aanwezigheid van een rioolwaterzuiveringsinstallatie binnen 100 meter van een terrein

Provincie Overijssel

Door klimaatverandering worden hevigere buien verwacht. Een laag

Genormaliseerd op basis van gemiddelde maximale waterberging in grondwater

Atlas Natuurlijk Kapitaal

Water, droogte en hitte

Vermogen zon-opdak op (zeer) geschikte daken

Maximale waterberging in grondwater

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 0% =1 0,1 tot 10%= 2 10 tot 25%= 3 25 tot 50%, 4 ≥50%= 5 Transportcapaciteit beschikbaar=5; Beperkt transportcapaciteit beschikbaar=3; Geen transportcapaciteit beschikbaar=1 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Geen installatie = 3 1 of meerdere installaties = 5

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2

62

waterbergend vermogen verhoogt de kans op overstromingen bij piekbuiten. Infiltratiemaatregelen

Water, droogte en hitte: potentie

Hittestress

Door klimaatverandering worden hevigere buien verwacht. Infiltratiemaatregelen verlagen de kans op overstromingen bij piekbuien. Het aantal hittegolven neemt naar verwachting toe, waardoor ook hittestress een toenemend probleem wordt.

Percentage onder water bij piekbuien

Door klimaatverandering worden hevigere buien verwacht die voor wateroverlast zorgen.

Percentage uitgeefbaar

Uitgeefbare voorraad biedt ruimte op kavels voor klimaatadaptieve maatregelen.

Omvang openbare ruimte

Openbare ruimte biedt ruimte voor klimaatadaptieve

-0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= geen infiltratiemaatregelen) t/m 5 (= zeer veel infiltratiemaatregelen).

Gemiddeld stedelijk hitte eiland effect in °C

Klimaat Effect Atlas

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Aandeel van het terrein dat onder water staat na kortdurende hevige neerslag (bui die gemiddeld eens in de 100 jaar voorkomt

Klimaateffectatlas

Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5

IBIS

Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1

Zie pijler fysiek-ruimtelijk, thema openbare ruimte

IBIS

63

Percentage groen

Zie thema Groene werkomgeving.

Gebaseerd op basis van percentage groen en percentage uitgeefbaar. Bij lege cellen (in het RIVM raster) is voor de berekening aangenomen dat het percentage 0 is, gezien deze cellen samenvallen met sterk verstedelijkt gebied en/of water.

RIVM

Circulaire economie

0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5

Circulaire banen

Hoe meer circulaire banen, des te belangrijker het terrein is voor de transitie naar de circulaire economie.

Aandeel circulaire banen in totale werkgelegenheid terrein. Sectorale afbakening op basis van PBL-rapport Circulaire Economie In Kaart.

BIRO

Warmtenet aanwezig

Een warmtenet voorziet het vastgoed van duurzame (rest)warmte.

Aanwezigheid van warmtenetten is meegenomen als het binnen 500m van een terrein ligt.

Provincie Overijssel

Circulaire economie: potentie

maatregelen.

Restwarmtepotentie: Restwarmte van grote industrie grote industrie is een circulaire warmtebron.

Aantal vestigingen grote industrie met restwarmte.

Warmteatlas

Geen vestigingen= 3 1 vestiging = 4 ≥1 vestigingen =5

Restwarmtepotentie: Restwarmte van datacenters is datacenters een circulaire warmtebron.

Aantal datacenters

Warmteatlas

Restwarmtepotentie: Condenswarmte is een condenswarmte circulaire warmtebron.

Beschikbare condenswarmte in TJ

Warmteatlas

Geen vestigingen= 3 1 vestiging = 4 ≥1 vestigingen =5 0=1 0-5=2

Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Geen warmtenet aanwezig = 2 Warmtenet aanwezig= 4

64

Rioolwaterzuiverings installatie

Rioolwaterzuiveringsinstallaties bieden potentie tot uitwisseling en productie van energie en grondstoffen Veel van de circulair gerelateerde bedrijvigheid bevindt zich in een hogere milieucategorie

Aanwezigheid van een rioolwaterzuiveringsinstallatie binnen 100 meter van een terrein

Provincie Overijssel

Het gaat hierbij om recycling, nieuwe productie en het refurbishen van producten. Terreinen die deze ruimte kunnen bieden hebben dus meer potentie op het vlak van circulaire economie

IBIS/MOB

Op basis van categorieën uit IBIS (1 t/m 5, onbekend = 3)

Fijnstofconcentratie (PM10)

Een hoge concentratie ultrafijne fijnstof is slecht voor de gezondheid.

Gemiddelde ultrafijne fijnstofconcentratie op terrein

RIVM

Roetconcentratie

Een hoge concentratie is slecht voor de gezondheid.

Gemiddelde roetconcentratie op terrein

RIVM

Aandeel verdachte asbestpanden

Een hoog aandeel asbestpanden op een terrein is slecht voor de gezondheid

Gebaseerd op een analyse van Provincie Overijssel. Verdachte en deels verdachte panden zijn meegenomen en afgezet tegen het totaal.

Provincie Overijssel

Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4

Milieuhinder categorie

Gezonde werkomgeving

5-10=3 10-100=4 ≥100=5 Geen installatie = 3 1 of meerdere installaties = 5

65

Geluidshinder

Geluidshinder is slecht voor de gezondheid.

Gebaseerd op het gemiddelde geluidsdrukniveau op een terrein.

Atlas Leefomgeving

Geurhinder

Geurhinder is niet bevorderlijk voor een prettige en gezonde werkomgeving

Gemiddelde benzeenconcentratie, gemiddelde ammoniakconcentratie en gemiddelde ozonconcentratie in de lucht op een terrein.

RIVM

Wandelen

Wandelmogelijkheden op het terrein stimuleert een lunchwandeling (gezonde levensstijl).

Schouw

Fietsen

Fietsmogelijkheden op het terrein stimuleert fietsgebruik naar het terrein

Schouw

Uitstoot van gassen van bedrijven

De uitstoot van gassen door bedrijven op het terrein heeft invloed op de gezondheid van de werkomgeving

Gemiddelde CO2-uitstoot op een terrein

RIVM

<-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte wandelmogelijkheden) t/m 5 (= zeer goede wandelmogelijkheden) Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte wandelmogelijkheden) t/m 5 (= zeer goede wandelmogelijkheden) Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5

66

Groene werkomgeving

Kwaliteit groen

Divers groen is goed voor biodiversiteit en voor de uitstraling van het terrein

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte kwaliteit groen) t/m 5 (= zeer goede kwaliteit groen).

Zichtbaarheid groen

Groen draagt bij aan het bevorderen van de biodiversiteit en de kwaliteit van de werkomgeving. Door braakliggende kavels niet te maaien neemt de ecologische waarde toe. Veel groen is goed voor de biodiversiteit.

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte zichtbaarheid groen) t/m 5 (= zeer goede zichtbaarheid groen). Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer weinig tijdelijk groen) t/m 5 (= zeer veel tijdelijk groen). Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Tijdelijke natuur

Percentage groen

Schouw

Gebaseerd op basis van percentage groen en percentage uitgeefbaar.

RIVM

Kunstlicht in de nacht heeft een verstorende werking op mensen, dieren en planten

Gebaseerd op de gemiddelde nachtelijke lichtemissie (2015) op een terrein uitgedrukt in 10-10 Watt per cm2 per steradiaal

RIVM

Percentage uitgeefbaar

Uitgeefbare voorraad biedt ruimte voor maatregelen om tot een groenere werkomgeving te komen

Aandeel uitgeefbare netto voorraad in totaal netto voorraad terrein, 2018 (genormaliseerd)

IBIS

Omvang openbare

Openbare ruimte biedt ruimte

Aandeel netto oppervlakte terrein

IBIS

Groene werkomgeving: potentie

Lichtvervuiling

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score:

67

Duurzame mobiliteit

ruimte

voor maatregelen die een groene werkomgeving bevorderen

in bruto oppervlakte terrein, 2018.

Afstand tot NNN

Hoe kleiner de afstand tot het Natuurnetwerk Nederland, des te groter de kansen om de biodiversiteit te vergroten.

Gebruik spoor

Vervoer per spoor is duurzamer dan vervoer per vrachtauto.

Aanwezigheid van een spoorverbinding op het terrein

IBIS

"Wel spoor, met aftakking naar werklocatie, in gebruik door particuliere partijen" = 5 "Wel spoor, met aftakking naar werklocatie, in gebruik door publieke partijen" = 5 Overige categorieën = 3

Gebruik kade

Vervoer per schip is duurzamer dan vervoer per vrachtauto.

Aanwezigheid van een laad- en loskade op het terrein

IBIS

“Ja, kade in eigendom van de overheid” = 5 “Ja, kade in eigendom van particuliere eigenaar” = 5 Overige categorieën = 3

Fietspaden

Fietsen is een duurzame manier van vervoer.

De kwaliteit van fietsmogelijkheden op het terrein

Schouw

Bushaltedichtheid

Reizen per openbaar vervoer is

Aantal bushaltes per uitgegeven

Universiteit

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte fietsmogelijkheden) t/m 5 (= zeer goede fietsmogelijkheden) Score op basis van Z-score:

Provincie Overijssel

<-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

68

duurzamer dan reizen per auto.

ha

Groningen

Buslijnendichtheid

Reizen per openbaar vervoer is duurzamer dan reizen per auto

Aantal buslijnen per baan

Provincie Overijssel

Afstand tot treinstation

Reizen per openbaar vervoer is duurzamer dan reizen per auto.

Afstand van middelpunt terrein tot dichtstbijzijnde treinstation, hemelsbreed

Esri

Ligging aan vaarwater voor goederenvervoer

De ligging aan vaarwater voor goederenvervoer biedt kansen voor het creëren van een haven. Elektrische auto’s zijn een duurzaam alternatief voor auto’s met een verbrandingsmotor.

Ligging aan vaarwater klasse I of hoger

Rijkswaterstaat

Het aantal laadpalen gecorrigeerd voor het aantal banen op het terrein

Laadpalen.nl

Aantal laadpalen per baan

<-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Wel aan vaarwater = 5 Niet aan vaarwater = 3

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

69

the ma

Parameter

Relevantie

Openbare ruimte

Fysiek-ruimtelijk Zwerfafval

Zwerfafval heeft een negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Goed onderhouden groen heeft een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Een hoge kwaliteit van de bestrating heeft een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Goed onderhouden bestrating heeft een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Goed onderhouden straatmeubilair heeft een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Vandalisme heeft een negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Buitenopslag op straat heeft een negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte. Samenhang heeft een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte.

Onderhoud groen

Kwaliteit bestrating

Onderhoud bestrating

Onderhoud straatmeubilair

Vandalisme

Buitenopslag op straat Samenhang

Opmerking/toelichting parameter

Bron

Manier van scoren

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= veel afval) t/m 5 (= geen tot zeer weinig) Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slecht onderhoud) t/m 5 (= zeer goed onderhoud)

Schouw

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte kwaliteit) t/m 5 (= zeer goede kwaliteit)

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slecht onderhouden) t/m 5= (zeer goed onderhouden)

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slecht onderhouden) t/m 5 (=zeer goed onderhouden)

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (=zeer veel vandalisme), t/m 5 (= zeer weinig vandalisme) Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer veel opslag op straat) t/m 5 (=zeer weinig opslag op straat) Vijfpuntschaal lopend van 1 (=zeer onduidelijke samenhang) t/m 5 (=zeer heldere samenhang)

Schouw

Schouw

70

Vastgoed

Parkeerdruk auto's

Een hoge parkeerdruk heeft een negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte.

Schouw

Parkeerdruk vachtauto's

Een hoge parkeerdruk heeft een negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte.

Schouw

Omvang openbare ruimte

Openbare ruimte zorgt voor een open karakter en heeft daarmee een positief effect op de uitstraling van de openbare ruimte.

Omvang openbare ruimte is ook gebruikt bij thema Water, hitte en droogte potentie, pijler duurzaam en gezond.

IBIS

BREEAM certificaten

Een BREEAM-certificaat is een keurmerk voor de duurzaamheidprestatie van vastgoed.

Aantal panden met BREEAMcertificaat op terrein.

DGBC

Gemiddeld bouwjaar vastgoed

Oud vastgoed heeft doorgaans een minder hoogwaardige kwaliteit dan nieuw vastgoed.

Gemiddeld bouwjaar panden

BAG

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= ruim voldoende parkeerplekken) t/m 5 (= groot tekort aan parkeerplekken) Vijfpuntschaal lopend van 1 (= ruim voldoende parkeerplekken vrachtauto’s) t/m 5 (= groot tekort aan parkeerplekken vrachtauto’s) Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 0 panden= 3 1 pand= 4; >1 panden = 5 Veel terreinen kennen geen panden met een BREEAMcertificaat; daarom is gekozen om bij 0 BREEAM-certificaten de score 3 toe te kennen. Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

71

Kwaliteit vastgoed

Bereikbaarheid

Leegstand

De kwaliteit van het vastgoed is een belangrijke factor bij de beoordeling van het vastgoed. De leegstand zegt iets over de aantrekkelijkheid van het vastgoed en de locatie

Schouw

Aandeel oppervlakte leegstand van totale uitgegeven oppervlakte

Vastgoeddata, IBIS/MOB

Invulling leegstand

Zichtbare leegstand heeft een negatief effect op de waarde van de omliggende panden en uitstraling van het terrein.

Schouw

Reistijd tot hoofdwegennet

De reistijd tot een aansluiting op het hoofdwegennet is een proxy voor bereikbaarheid over weg.

Afstand tot treinstation

De afstand tot een treinstation is een proxy voor bereikbaarheid per spoor.

Gebruik spoor

Bij gebruik van spoor kunnen goederen worden aangevoerd afgevoerd over spoor.

Aanwezigheid van een spoorverbinding op het terrein

IBIS

Gebruik kade

Bij gebruik van kade kunnen

Aanwezigheid van een laad- en

IBIS

Reistijd in minuten van middelpunt terrein tot dichtstbijzijnde aansluiting op hoofdwegennet.

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte kwaliteit) t/m 5 (= zeer hoge kwaliteit) Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte invulling leegstand) , 5 (= zeer goede invulling leegstand)

Esri

0 tot 3 minuten= 5 3 tot 5 minuten= 4 5 tot 10 minuten= 3 >10 minuten= 2

Esri

Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5 "Wel spoor, met aftakking naar werklocatie, in gebruik door particuliere partijen" = 5 "Wel spoor, met aftakking naar werklocatie, in gebruik door publieke partijen" = 5 Overige categorieën = 3 “Ja, kade in eigendom van de

72

goederen worden aangevoerd afgevoerd over water.

loskade op het terrein

Bushaltedichtheid

Het aantal bushaltes is een proxy voor de bereikbaarheid per bus.

Zie thema duurzame mobiliteit, pijler duurzaam & gezond

Buslijnendichtheid

Reizen per openbaar vervoer is duurzamer dan reizen per auto. De bereikbaarheidsindex is gebaseerd op een rekenmodel om de relatieve bereikbaarheid van een locatie te meten.

Zie thema duurzame mobiliteit, pijler duurzaam & gezond Gemiddelde score van de rekenmodellen voor de aankomsten in de ochtendspits en de vertrekken in de avondspits.

De beschikbaarheid van glasvezel is in toenemende mate een vestigingsvoorwaarde.

Glasvezel wordt ook gebruikt bij thema Next Economy: potentie

Digitale bereikbaarheid

Bereikbaarheidsindex

Glasvezel aanwezig

Universiteit Groningen

overheid” = 5 “Ja, kade in eigendom van particuliere eigenaar” = 5 Overige categorieën = 3 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Mobiliteitsscan

Meer dan 10% kortere reistijd = 5 5% - 10% kortere reistijd = 4 0% - 5% kortere reistijd = 3 0% - 5% langere reistijd = 3 5% - 10% langere reistijd = 2 Meer dan 10% langere reistijd = 1

IBIS/KPN

Glasvezel aanwezig= 5 Geen glasvezel aanwezig= 3.

73

Bouwpotentie

Afstand tot Natura 2000

Hoe korter de afstand tot Natura 2000-gebieden, hoe hoger de bouwvoorschriften in relatie tot stikstof

Afstand van middelpunt terrein tot dichtstbijzijnde Natura 2000gebied

European Environment Agency

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Stikstofconcentratie in lucht

Hogere stikstofconcentratie zorgt voor een lagere bouwpotentie

Gemiddelde stikstofconcentratie in de lucht op terrein.

RIVM

Uitgeefbare oppervlakte

Uitgeefbare voorraad biedt ruimte voor bebouwing

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

IBIS/MOB

74

the ma

Parameter

Relevantie

Opmerking/toelichting parameter

Bron

Manier van scoren

Economische ontwikkeling

Sociaaleconomisch

Banendichtheid

Banendichtheid geeft inzicht in het economisch gebruik van de grond.

Aantal banen per hectare uitgegeven voorraad, 2018

IBIS; LISA

Banengroei 20152019

Banengroei draagt bij aan de economische toekomstvastheid van de bedrijvigheid.

Relatieve banengroei 2015-2019

LISA

Arbeidsproductiviteit

Arbeidsproductiviteit geeft inzicht in de economische toegevoegde per baan.

Toegevoegde waarde per baan

LISA; CBS

Spanning op arbeidsmarkt

Spanning op arbeidsmarkt toont mate waarin ondernemers nieuw personeel kunnen werven.

Aantal vacatures per 1.000 banen

LISA; CBS

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Bij minder dan 50 banen: 3 (want met weinig banen levert relatieve groei vertekenend beeld) Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: >0,85 = 1 0,25-0,85 = 2 0,25--0,25 = 3 -0,25--0,85= 4 <-0,85 = 5

75

Next Economy

Specialisatie

Specialisatie vergroot de kansen voor samenwerking op een terreinen. Samenwerking vergroot het innovatief vermogen en kans op economische ontwikkeling.

Aandeel banen in sector met hoogst aantal banen op terrein, 2018 (genormaliseerd). Gehanteerde sectorindeling: Industrie en nutsbedrijven; Bouw; Groot- en detailhandel; Vervoer en opslag; Horeca; ICT; Financiële dienstverlening; Zakelijke dienstverlening; Openbaar bestuur; Onderwijs; Zorg Overige dienstverlening

LISA

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Banen recycling

Hoe meer banen in banen in Aantal banen recycling (genormaliseerd). recycling (een van de onderdelen Sectorale afbakening: 2441-2445, 2620, van de circulaire economie) des te 3831, 3832 belangrijker het terrein is voor de transitie naar de circulaire economie.

LISA

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Circulaire banen

Hoe meer circulaire banen, des te

LISA

Score op basis van Z-score:

Zie pijler sociaaleconomisch, thema Next

76

Next Economy: potentie

belangrijker het terrein is voor de Economy. transitie naar de circulaire economie.

Banen HTSM

Het aantal banen in de High Tech Systemen en Materialen toont de relevantie van het terrein voor de topsector.

Banen HTSM, 2018. Sectorale afbakening op basis van Monitor Topsectoren (CBS).

LISA

Banen in topsectoren

Het aantal banen in relevantie van het terrein voor de topsector

Banen op basis van Monitor Topsectoren (CBS)

LISA

Glasvezel aanwezig

De aanwezigheid van glasvezel is een belangrijke voorwaarde voor het ontwikkelen van een smart economy.

Zie pijler fysiek-ruimtelijk, thema digitale bereikbaarheid

Provincie Overijssel

Anchorbedrijf

Anchorbedrijven hebben een sterk aanzuigende werking op overige bedrijven. De aanwezigheid van een anchorbedrijf op een terrein kan daarmee bijdragen aan clustervorming. Samenwerking bevordert de kansen voor smart economy omdat ondernemers van elkaar leren. De organisatiegraad is een proxy voor

Bedrijven met meer dan 200 banen (2018) met een aanzuigende werking op overige bedrijven. Anchorbedrijven zijn op basis van expertise Bureau BUITEN geselecteerd.

LISA, expertise Bureau BUITEN

Zie thema organisatiegraad. Parkmanagement type is ook gebruikt bij thema: Next Economy: potentie.

Provincie Overijssel

Parkmanagement type

<-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5 Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Geen anchor bedrijven= 2 Eén of meerdere anchorbedrijven= 4

77

Percentage uitgeefbaar is ook gebruikt bij thema’s: Next Economy: potentie en Water, hitte en droogte: potentie.

IBIS

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Organisatiegraad

Parkmanagement type

Een hoge organisatiegraad is Parkmanagement type is ook gebruikt bij wenselijk om collectieve thema: Next Economy: potentie maatregelen te nemen om een terrein toekomstvast te houden. Bovendien is de organisatiegraad van een terrein een proxy voor de mate waarin ondernemers samenwerken.

IBIS / MOB

Geen organisatiegraad= 12 Ondernemersvereniging (gemeentelijk)= 2 Ondernemersfonds= 2 Ondernemersvereniging op terreinniveau = 3 Parkmanagement= 4 Parkmanagement en ondernemersfonds = 5 BIZ= 5

Voorzieningen

Percentage uitgeefbaar

de mate waarin ondernemers samenwerken op een terrein. Uitgeefbare grond biedt ruimte voor nieuwe activiteiten in de smart economy.

Horeca

Horecavoorzieningen zijn belangrijke (zakelijke) ontmoetingsplaatsen en dragen bij aan kennisdeling en een prettige werkomgeving.

LISA

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Som van waardering horecavoorzieningen op terrein naar aantal banen: Fastfoodrestaurant: 2 Kantine: 2 Café: 3 Restaurant: 4 Hotel-restaurant: 5

78

Veiligheid Arbeidsmarkt

Voorzieningen

Voorzieningen voorzien in behoeften van de werknemers op het terrein en dragen bij een prettige werkomgeving.

Voorzieningen omgeving

Som van waardering voorzieningen op terrein naar aantal banen: Zwembad: 2 Benzinestation: 3 Fitnesscentrum: 3 Sportschool: 3 Fysiotherapeut: 3 Huisarts: 3 Tandarts:3 Kinderopvang: 4 Supermarkt: 5

LISA

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

Voorzieningen voorzien in behoeften van de werknemers op het terrein, en dragen bij een prettige werkomgeving.

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= geen voorzieningen) t/m 5 (= zeer veel voorzieningen).

Beveiliging

Beveiligingsvoorzieningen op het terreinen hebben een positieve invloed op veiligheid.

Schouw

Verlichting

Goede verlichting heeft een positief effect op de veiligheid.

Schouw

Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte beveiligingsvoorzieningen) t/m 5 (= zeer goede veiligheidsvoorzieningen) Vijfpuntschaal lopend van 1 (= zeer slechte verlichting) t/m 5 (= zeer goede verlichting)

Arbeidsmarktomva ng

De pool van arbeidskrachten bepaalt voor een deel de aantrekkelijkheid van een werklocatie voor ondernemers

Grootte beroepsbevolking binnen 20 km

LISA

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

79

Spanning op regionale woningmarkt

Bepaalt mede de mate waarin nieuwe medewerkers aangetrokken kunnen worden.

Ontwikkeling van vraagprijzen en gemiddelde aanbodtijden worden hierin meegenomen

CBS / Kadaster

Score op basis van Z-score: <-0,85 = 1 -0,85--0,25 = 2 -0,25-0,25 = 3 0,25-0,85= 4 >0,85 = 5

80

81