Bijlage 6. Boekwerk Alkmaar grootschalig

Alkmaar grootschalig

Integraal overzicht

Alkmaar grootschalig

Alkmaar grootschalig 3

Alkmaar grootschalig

Inhoudsopgave

1. ALKMAAR

6

Alkmaar: een prachtstad met een mooie toekomst

10

2. BELANGRIJKE THEMA’S

12

2.1. Wonen 2.2. Economie 2.3. Mobiliteit en bereikbaarheid 2.4. Sterk onderwijs en sterke arbeidsmarkt voor lokale binding 2.5. Smart City Alkmaar 3. ALKMAAR GROOTSCHALIG FOCUSGEBIED 3.1. Bouwen aan nieuwe stedelijke leefomgevingen 3.2. Deelgebieden met eigenheid en identiteit 3.3. Multifunctionele gemengde stationsgebieden 3.4 Sterke groenstructuur met KanaalPark als drager 3.5. Toekomstbestendige stad 4. PROJECTEN 1. Viaanse Molen 2. Overstad 3. Nieuw Oudorp 4. Overdie 5. Stationsgebied Alkmaar Centraal 6. Stationsgebied Alkmaar-Noord 7. KanaalPark 8. Algemeen 5. CATALOGUS

14 16 18 24 24

26 28 31 34 35 36 38 42 48 56 68 74 82 86 90 94

5

Alkmaar grootschalig

1. Alkmaar 7

Alkmaar grootschalig

VIAANSEMOLEN MOLEN VIAANSE

STATIONSGEBIED STATIONSGEBIED CENTRUM ALKMAAR

STATIONSGEBIED STATIONSGEBIED ALKMAAR NOORD NOORD

KANAALPARK KANAALPARK OVERSTAD OVERSTAD

RANDWEG HISTORISCH CENTRUM

OUDORP OUDORP KANAALPARK KANAALPARK

RANDWEG

ALKMAAR ALKMAAR GROOTSCHALIG GROOTSCHALIG

OVERDIE OVERDIE

RANDWEG KANAALPARK

9

Alkmaar grootschalig

Alkmaar: en prachtstad met een mooie toekomst Alkmaar is een prachtstad met een mooie toekomst. De stad heeft een unieke combinatie van stedelijke en landelijke kwaliteiten, met een historische binnenstad en een waterrijk buitengebied als basis. Alkmaar streeft naar een omgeving waar mensen prettig kunnen wonen, werken en recreëren. Door slim om te gaan met de ruimte boven en onder de grond, wordt ingezet op duurzame groei, waarin groen en biodiversiteit een centrale rol spelen. Klimaatadaptatie is een speerpunt: Alkmaar wil in 2050 water robuust en klimaatbestendig zijn, neemt maatregelen tegen hitte, droogte en wateroverlast, en zorgt voor vergroening voor een gezonde leefomgeving. De energietransitie zet door, met als doel in 2050 aardgasvrij te zijn. Dit vraagt om hernieuwbare energiebronnen en energie neutrale wijken. Op het gebied van mobiliteit wordt de stad nog beter verbonden: vervoerswijzen (lopen, fietsen, rijden, openbaar vervoer) zijn gelijkwaardig aan elkaar, openbaar vervoer wordt versterkt en vervoersmiddelen worden steeds duurzamer. Keuzevrijheid van de reiziger staat centraal. De stedelijke bevolking groeit en woningbouwplannen groeien mee. Dit komt tot uiting in een, divers, betaalbaar, duurzaam en inclusief woningaanbod. Hierdoor kan iedereen een passende woning vinden.

Daarnaast wordt de economische kracht van Alkmaar verder uitgebouwd, met voldoende ruimte voor bedrijven en focus op innovatie en een circulaire economie.

Een evenwichtige woon-werkbalans en een uitnodigend vestigingsklimaat bieden hiervoor een goede basis. Kunst, cultuur en ontspanning krijgen een breder aanbod, en Alkmaar ontwikkelt zich verder als toeristische hotspot. Horeca levert een belangrijke bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de stad en de stedelijke economie als geheel. Erfgoed krijgt een eigen plek binnen nieuwe ontwikkelingen, en de stad heeft een duurzaam gezonde en veilige leefomgeving die toegankelijk is voor iedereen. Specifieke gebieden krijgen extra aandacht, zoals het Alkmaars Kanaal, dat zich ontwikkelt tot een bruisende stadszone vol kansen voor ondernemers en bewoners. Alkmaar heeft een belangrijke positie als centrumgemeente in de regio. De gemeente vervult een scharnierfunctie tussen de Metropoolregio Amsterdam en de regio Noord-Holland Noord. Als centrale stad van de regio neemt Alkmaar het voortouw in ontwikkelingen die de regio aantrekkelijk maken. Dat is belangrijk, want een aantrekkelijke regio is de basis voor iedere succesvolle centrumgemeente. Alkmaar is onderdeel van het Daily Urban System van de MRA. Door het intercitynetwerk en rijksweg A9 is de gemeente direct verbonden met de MRA en zijn Amsterdam en Schiphol vanuit Alkmaar makkelijk bereikbaar.

11

Alkmaar grootschalig

2. Belangrijke thema’s 13

Alkmaar grootschalig

2.1. Wonen Groei met behoud van Alkmaarse kwaliteiten Alkmaar is een aantrekkelijke gemeente om te wonen. De bouw van voldoende kwalitatieve woningen is belangrijk voor de groei van de stad. De toename van het aantal woningen loopt in de pas met de bevolkingsgroei en sluit aan bij de veranderende bevolkingssamenstelling en de behoefte van huishoudens. We sturen op een diversiteit aan woningtypen die aansluit op de vraag, met voldoende ruimte voor betaalbare woningen. We stemmen het aanbod af in de regio en bieden ruimte aan bestaande inwoners en aan mensen die in onze gemeente willen wonen. Nieuwbouw en transformatie sluit aan op de woonbehoefte, en biedt mogelijkheden voor de huisvesting van doelgroepen die zorg nodig hebben.

Op basis van woningmarktonderzoek, (landelijke) trends en prognoses verwachten we de komende decennia een verdere groei van het aantal inwoners en huishoudens. De gemeente is de laatste jaren populairder geworden als vestigingsgemeente, met name voor mensen uit de Metropoolregio Amsterdam. Deze ontwikkeling zet naar verwachting verder door. De sociale aandachtsgroepen zijn aangewezen op sociale huurwoningen in het laagste prijssegment, zowel in de bestaande voorraad als bij nieuwbouw. Om goed in beeld te krijgen hoeveel en welke typen woningen hiervoor nodig zijn, voeren wij een regionaal behoefteonderzoek uit. Op basis daarvan maken we onder andere prestatieafspraken met de woningcorporaties.

De gemeente zet in op een compacte en leefbare stad. Sinds 2017 ontwikkelen wij nieuwe stadsdelen met een (hoog)stedelijk woon-, werk- en leefmilieu: het Alkmaars Kanaal. Hier ontstaan verschillende deelgebieden met ieder een eigen, stedelijke en Alkmaarse identiteit. Het verblijfsklimaat en de kwaliteit van de woonomgeving zijn hierbij belangrijk. Deze nieuwe stadsdelen verbinden wij met de bestaande stad. Binnenstedelijk bouwen biedt kansen om aantrekkelijke woningtypen toe te voegen voor meerdere doelgroepen. Zowel in het Alkmaars Kanaal als bij inbreiding in de bestaande stad. Denk bijvoorbeeld aan senioren die willen verhuizen naar een woning die bij hun levensfase past. Maar ook doorstromers die in de eigen wijk of buurt willen blijven vanwege gebondenheid of sociale netwerken.

Dit laatste vraagt ook om transformatie van de bestaande voorraad in de wijken, die vaak bestaat uit het bezit van woningcorporaties en/of vrijkomende locaties die nu geen woonfunctie hebben (onderwijs, maatschappelijk, bedrijf, etc.). Voor de behoefte aan dorps wonen zijn er vooral mogelijkheden in het landelijk gebied van Alkmaar. Daar vind je dorpse kwaliteiten: kleinschaligheid en een gerichtheid op de eigen inwoners en het gezamenlijke. Ook hier is de ruimte schaars, maar dan vooral vanwege de beschermde status van het landelijk gebied. Dit vraagt om goed afgewogen keuzes in samenspraak met inwoners en andere belanghebbenden en overheden; zowel bij de toevoeging van woningen als bij de transformatie van agrarische bedrijven. Hetzelfde geldt voor uitbreiding van de stad of het dorp. 15

Alkmaar grootschalig

2.2. Economie Voor werkgelegenheid is Alkmaar een echte centrumgemeente. Dit is terug te zien in de woon-werkbalans, waarbij het aantal banen hoger is dan het aantal woningen, en het aantal in- en uitgaande forenzen. Voor een evenwichtige woonwerkbalans houdt de groei van het aantal banen met minimaal een gelijke trend met de groei van het aantal woningen. In de transformatiegebieden brengen we wonen en werken dichter bij elkaar door functiemenging. Om te kunnen blijven voorzien in een goed vestigingsklimaat is het noodzakelijk om de bestaande bedrijventerreinen te behouden, beter te benutten en uit te breiden met een bedrijventerrein als de Boekelermeer. Alkmaar heeft aantrekkelijke en gezonde bedrijventerreinen, we zorgen voor goede bereikbaarheid van bedrijventerreinen via verschillende vervoersmiddelen, en stimuleren kennisclustering en innovatiekracht op de diverse soorten werklocaties. De uitbreiding van een nieuw bedrijventerrein is nodig voor ruimte voor grotere niet-mengbare bedrijven en bedrijven in hogere milieu categorieën, terwijl de oudere bestaande bedrijventerreinen productie milieus zijn voor diverse bedrijven die niet in gemengde stedelijke milieus passen. Ook is de Boekelermeer een belangrijke plek voor circulaire activiteiten, energie innovatie en het kenniscluster van bedrijven gericht op duurzame/hernieuwbare energie.

Het bedrijventerrein Boekelermeer heeft duidelijke regio-overstijgende effecten. Zo biedt het bedrijventerrein ruimte aan bedrijven in hogere milieu categorieën, zorgt het voor behoud en groei van werkgelegenheid (o.a. in sectoren als industrie, energie en techniek) en heeft het een goede logistieke

ligging, nabij de A9 en met overslagkade aan het Noordhollandsch Kanaal. Tegelijkertijd is de resterende ruimte op de Boekelermeer beperkt; met veel bedrijfskavels gereserveerd voor bedrijven uit de transformatiegebieden in het Alkmaar Kanaal die verplaatst moeten worden en andere lokale bedrijven die zoeken naar ruimte voor groei. Ook vraagt energie infrastructuur (o.a. 150 kv onderstation, 5 ha) toenemend ruimte op het bedrijventerrein. Ook is Boekelermeer een energie innovatie cluster en energie-broedplaats voor innovaties in hernieuwbare energie, (groene) waterstof. Specifiek is het Energy Innovation Park de locatie voor duurzame gas gerelateerde innovaties. Het ook op Boekelermeer gevestigde InVesta is het expertisecentrum voor groene moleculen en op het terrein is een waterstofhub gerealiseerd.

Regio Alkmaar en regio Noord-Holland Noord kennen verschillende gremia waarin wordt samengewerkt, ook samen met onderwijs en bedrijfsleven. Voorbeelden zijn het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord als economische uitvoeringsorganisatie, RPA-nhn voor samenwerking op het gebied van de arbeidsmarkt, de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM InWest), Regiodeal Noord-Holland Noord, maar ook het Economisch Forum en het Integraal Bestuurlijk Afstemmings Overleg (IBAO). Ook zijn ondernemers verenigd in ondernemersverenigingen, met daarboven het overkoepelende Ondernemend Alkmaar. Momenteel wordt gewerkt aan de oprichting van een Ondernemend Regio Alkmaar. Ook is noemenswaardig dat alle bedrijventerreinen georganiseerd zijn in Gemeente Alkmaar, waarvan enkele met professioneel parkmanagement. 17

Alkmaar grootschalig

2.3. Mobiliteit en bereikbaarheid Alkmaars mobiliteitsbeleid In 2024 is het nieuwe mobiliteitsbeleid voor de stad vastgesteld. Hiermee geven we richting aan het aanpakken van de mobiliteitsopgaven als gevolg van de ruimtelijke (woningbouw)ontwikkelingen in Alkmaar. De centrale doelstelling van dit mobiliteitsbeleid is: het verhogen van de leefbaarheid, bereikbaarheid en duurzaamheid. Om dit te realiseren past Alkmaar de netwerken aan voor autoverkeer, openbaar vervoer, wandelen en fietsen. Alkmaar kiest voor de transformatiegebieden voor het stimuleren van ruimte-efficiënte mobiliteit. Voor korte afstanden is wandelen en fietsen de beste keuze. Voor de lange afstanden gaat het om een slimme combinatie van OV, autogebruik en deelmobiliteit. Hierbij moeten lopen en fietsen als voortransport op orde zijn.

De uitwerking van het beleid is gebaseerd op de volgende mobiliteitsprincipes: Het netwerk in de stad zelf wordt meer ingericht op bestemmingsverkeer en het stimuleren van wandelen en fietsen. De maximumsnelheid op de drie hoofd-invalsroutes naar de centrumgarages blijft 50 km/u tot aan de garages. Daar voorbij wordt de gehele centrumring 30 km/u. Dit stimuleert autoverkeer om meer via de ring te rijden, maar draagt ook bij aan het verhogen van de leefbaarheid en verkeersveiligheid.

De gemeente breidt het regionale doorfietsnetwerk uit. Dit doen we samen met de provincie en regiogemeenten. Binnen Alkmaar wordt het fijnmazige fietsnetwerk verbeterd. Waar nodig worden missende verbindingen in het netwerk toegevoegd. Tot slot zet Alkmaar sterker in op hoogwaardig fietsparkeren: in de binnenstad, bij OV-knopen en haltes en andere drukke plekken, maar ook in de nieuwe te ontwikkelen gebieden langs het Alkmaars Kanaal.

Alkmaar heeft een goede spoorverbinding met Amsterdam. Daarnaast heeft Alkmaar treinverbindingen richting Haarlem en Heerhugowaard. Voor Alkmaar is de invoering van het Programma Hoogfrequent Spoor daarom heel belangrijk. Rondom de stationsgebieden en bij de stadsrand worden P&R mogelijkheden onderzocht. P&R bij treinstations maken het openbaar vervoer extra geschikt voor reizigers vanuit de regio naar o.a. de Randstad. P&R hubs langs de buitenring zijn geschikt voor binnenstadsbezoekers. Alkmaar wil de busverbindingen verbeteren vanuit de regio, buitenwijken en bedrijventerrein. Dit biedt reizigers op langere ritten een alternatief voor de auto. Alkmaar spreekt hierover met vervoerders en de provincie. Voor doelgroepen die voor de kortere afstanden afhankelijk zijn van het openbaar vervoer, onderzoekt Alkmaar of maatwerkoplossingen mogelijk zijn met kleinere voertuigen die dichter bij de bestemming stoppen, zoals in de binnenstad. Aanvullend hierop gaat Alkmaar initiatieven voor deelmobiliteit met vaste standplaatsen faciliteren.

Logistiek is een essentieel onderdeel van de vitaliteit van de (binnen)stad. Alkmaar werkt aan een transitie van de stadslogistiek. Dit is nodig om de veelheid, omvang en overlast gevende logistiek in de binnenstad te beperken. In dit kader onderzoekt Alkmaar naar de kansrijkheid van logistieke hubs aan de rand van de stad, maar ook de mogelijkheden om goederen te vervoeren over water. De ligging aan het Noord-Hollands Kanaal biedt namelijk mogelijkheden om goederen te vervoeren over water (bouwmaterialen, afval en bevoorrading van detailhandel en retail). Vervoer over water zorgt voor minder vrachtkilometers door de stad, vermindert verkeersoverlast en verbetert de verkeersveiligheid. De hierboven genoemde mobiliteitsprincipes hebben de meest krachtige werking als ze in combinatie met elkaar worden ingezet. Zo sluit de inzet om doorgaand autoverkeer meer te laten rijden via de ring goed aan op de ambitie om binnen de stad ruimte te maken voor verkeersstromen van en naar de nieuw te ontwikkelen gebieden. En de keuze om bij de gebiedsontwikkelingen prioriteit te geven aan ruimte-efficiënte vervoerwijzen, sluit weer goed aan op het principe om te werken aan prettige fietsroutes in de stad.

Alkmaar streeft naar een concrete uitwerking van de mobiliteitsprincipes en daarom werken inmiddels aan een praktische uitvoeringsagenda. Deze uitwerkingsagenda bevat drie soorten onderdelen.

UITWERKINGSAGENDA 1. Integrale stadsdeelplannen, waarbij de mobiliteitsvisie concreet wordt uitgewerkt voor een stadsdeel. 2. Stadsbrede thematische mobiliteitsplannen gericht op thema’s zoals verkeersveiligheid of fietsstimulering. 3. Sleutelprojecten: dit zijn de mobiliteitsprojecten die al in voorbereiding zijn of de aanpak van ontbrekende schakels in één van de mobiliteitsnetwerken van Alkmaar.

Het is belangrijk om te monitoren in hoeverre de mobiliteitsambities uit de Mobiliteitsvisie worden bereikt. Daarom werken we aan een monitoringssysteem waarin o.a. de omvang van stromen autoverkeer, fietsers en wandelaars op belangrijke routes, de hoeveelheid doorgaand autoverkeer in de stad en waardering van gebruikers aan bod komen. De indicatoren worden gekoppeld aan de hoofddoelen van de Mobiliteitsvisie.

19

Alkmaar grootschalig

Samenhang met regionale mobiliteit Regio Alkmaar maakt samen met Hoorn onderdeel uit van het daily urban system van de MRA en is een belangrijk scharnierpunt en hub (overstappunt) naar de omliggende regio. De regio zet zich maximaal in om de bereikbaarheid op pijl te houden met een brede mobiliteitsaanpak uitgewerkt in een regionale investeringsagenda mobiliteit (RIA). Met deze agenda geeft de regio aan wat de mobiliteitsconsequenties zijn voor onze inwoners en bedrijven van de forse verstedelijking in de Regio Alkmaar de komende jaren. Wij bouwen samen ruim 26.000 extra woningen en er komt meer werkgelegenheid. Het aantal verplaatsingen groeit daardoor met tien procent. De RIA geeft een overwogen, multimodale lijn aan om die groei in goede banen te leiden, rekening houdend met de doelen van Brede Welvaart, en is opgesteld in samenwerking met het ministerie van IenW, provincie Noord-Holland, ProRail en NS.

De Regionale Investeringsagenda is opgebouwd uit de onderstaande redeneerlijn. Deze redeneerlijn helpt om prioritering aan te brengen in de te realiseren maatregelen.

REDENEERLIJN 1. De opgave Ruim 26.000 nieuwe woningen in de Regio Alkmaar tot 2040 genereren tot 10% meer mobiliteit; Brede Welvaartsdoelen raken uit zicht. 2. Een gezamenlijke aanpak Alleen een breed pakket aan multimodale maatregelen zorgt voor een leefbare, duurzame, bereikbare (werkgelegenheid en voorzieningen), sociaal inclusieve toekomst en voor het verminderen van knelpunten. 3. Snel aan de slag met maatregelen die relatief snel resultaat opleveren Partijen gaan verder aan de slag met maatregelen gericht op gedrag en verkeersveiligheid. 4. Inzet op alternatieven voor de auto Het is belangrijk dat partijen blijven investeren in actieve en duurzame mobiliteit in de regio. 5. Ring Alkmaar N9, N242 gefaseerd aanpakken Maatregelen op het hoofdwegennet zijn onvermijdelijk voor het draaiend houden van de ring van Alkmaar en voor de economische bereikbaarheid van de regio.

21

Alkmaar grootschalig

Uit analyses blijkt dat een combinatiepakket opgebouwd uit beleid en inframaatregelen zorgt voor een forse verschuiving 6-7 % naar duurzamere vervoerswijzen. Deze verschuiving wordt op de korte en middellange afstand met name bereikt door het realiseren van betere regionale fietsroutes tussen de grotere kernen. In combinatie met maatregelen voor o.a. gedrag, werkgeversaanpak, verkeersveiligheid, ketenmobiliteit, deelmobiliteit wordt dus al veel bereikt. Op langere afstand is inzet op de trein noodzakelijk. Zonder frequentieverhoging raken rond 2030 de treinen tussen regio Alkmaar en Amsterdam te vol. Ook is er dan geen ruimte om zowel een goede verbinding te bieden van de regio Alkmaar met IJmond/ Kennemermerland en de Metropoolregio Amsterdam. Mede gezien de drukte op de A9 is de trein juist een aantrekkelijk alternatief voor deze relaties en bovendien draagt meer gebruik van de trein juist sterk bij aan afname emissies als dit lange autoritten vervangt. Voor het laten rijden van meer treinen tussen Heerhugowaard (opstelterrein), Alkmaar en Amsterdam/Haarlem zijn de uitvoering van het Programma Hoogfrequent Spoor en een ongelijkvloerse kruising van de Beverwijkerstraatweg bij Castricum de belangrijkste voorwaarden. Veel van de genoemde maatregelen zijn op korte en middellange termijn te realiseren.

Uit onderzoeken blijkt echter dat er ondanks deze maatregelen nog een aantal grote opgaven zijn op het gebied van de spoor- en weginfrastructuur. Het gaat om negen opgaven die in de investeringsagenda zijn aangemerkt als regio overstijgend. De regio heeft een prioritering aangebracht in de uitwerking van deze opgaven en kiest ervoor om als eerste vol in te zetten op de opgaven rondom de (multimodale) ring Alkmaar. De ring Alkmaar functioneert als

draaischijf tussen het noordelijke deel van NHN en het zuidelijke deel richting MRA. Het functioneren van de ring is van het grootste belang voor de regio bij het realiseren van de geplande woningbouwopgave in met name Alkmaar en Dijk en Waard. In het BO-MIRT van 2024 hebben Rijk en regio afgesproken om de bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsopgaven van de multimodale Ring Alkmaar nader te onderzoeken en de resultaten hiervan voor het BO-MIRT van 2025 te agenderen. Binnen de onderzoeken hebben twee opgaven prioriteit: de corridor N242, met daarbinnen verschillende deelopgaven (fiets, spoor, weg) rondom de Bolbrug in samenhang met spoorviaduct/N242 en OV-knoop Dijk en Waard. En de westelijke ring N9, waar zowel capaciteit als verkeersveiligheid in de toekomst in het geding komen. Dit project draagt in brede zin bij aan het bereikbaar houden van de regio tussen Den Helder en de MRA. Specifiek ligt hier een samenhang met de bereikbaarheidsopgave als gevolg van de voorgenomen uitbreiding van defensie en het maritiem cluster Den Helder en het onderzoek van Defensie naar de weerbaarheid en veerkracht van de netwerken boven Alkmaar/Hoorn. Voor Alkmaar heeft de ring een belangrijk functie voor het bereikbaar houden van de groeiende stad. De grootschalige woningbouwopgave van Alkmaars Kanaal is vrijwel geheel gesitueerd binnen de ring van Alkmaar.

Door de radiale stadsstructuur van Alkmaar met hoofdwegen tussen het centrumgebied en de buitenring maakt het autoverkeer van en naar Alkmaar gebruik van de ring. Het realiseren van een robuuste verkeersafwikkeling op deze ring in samenhang met intensivering van het spoor is dus essentieel om Alkmaar, maar in feite heel Noord-Holland Noord goed bereikbaar te houden. 23

Alkmaar grootschalig

2.4. Sterk onderwijs en sterke arbeidsmarkt voor lokale binding Als centrumgemeente én studentenstad heeft Alkmaar veel onderwijsvoorzieningen, van basisonderwijs tot hoger onderwijs. Een ambitie is om een onderwijscampus nabij het Centraal Station te realiseren. Het stationsgebied is een belangrijk knooppunt in de stad en daarmee een logische plek voor stedelijke verdichting en kennisontwikkeling. Door onderwijsinstellingen (Talland college en Inholland) te clusteren in dit gebied ontstaat een dynamische leeromgeving die goed bereikbaar is met het openbaar vervoer (i.p.v. de auto op de huidige Inholland locatie) en aantrekkelijk is voor studenten, docenten en bedrijven. Deze campus kan bovendien fungeren als motor voor innovatie en samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Doel is het bieden van aantrekkelijke onderwijs- en carrièremogelijkheden met zowel praktijkgerichte als inspirerende leeromgevingen. Ook werken we aan onze aantrekkelijkheid als studentenstad, bijvoorbeeld door passende huisvesting te bieden en talenten voor de regio te kunnen behouden.

2.5. Smart City Alkmaar

Alkmaar: aantrekkelijke studentenstad

De stad wordt steeds slimmer gemaakt door nieuwe technologieën te integreren in de leefomgeving, bijvoorbeeld op het gebied van luchtkwaliteit, mobiliteit, energietransitie, geluidbelasting en hittestress. Door monitoring van de stad en haar gebruik, krijgen we informatie die helder maakt waar extra maatregelen nodig zijn voor het behoud van een goede leefomgeving. De doorontwikkeling van de digitale tweeling als onderdeel van de Smart City Alkmaar heeft hierin een belangrijke rol. Alkmaar is een van de koplopers op het gebied van digitalisering in gebiedsontwikkeling. Het zorgt niet alleen voor een hogere verkeersveiligheid, meer participatie opties en een efficiënter gebruik van de stad, maar levert ook een bijdrage in het bij elkaar brengen van bestuurders, bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden. Smart City Alkmaar draagt bij aan innovatieve vormen van vervoer, het efficiënter maken van stedelijke processen door middel van kunstmatige intelligentie (AI) en het innovatief inrichten van de moderne leefomgeving. Het maakt de mogelijkheden inzichtelijk voor bijvoorbeeld het flexibel gebruiken van gebouwen voor meerdere functies, en het energieneutraal bouwen zonder aardgas en eigen energieopwekking.

Samen met het Rijk (VRO en I&W) heeft Alkmaar in gezamenlijkheid met Zwolle en Utrecht een samenwerking ondertekend om de digitalisering in gebiedsontwikkelingen nog verder te kunnen brengen door bundeling van krachten, leren van elkaars manier en het opzetten van een gezamenlijk handelingsperspectief.

25

Alkmaar grootschalig

3. Alkmaar grootschalig focusgebied 27

Alkmaar grootschalig

3.1. Bouwen aan nieuwe stedelijke leefomgevingen

Alkmaar zet in op de ontwikkeling van complete stukjes stad: een combinatie van wonen, werken en recreëren. Het worden eigentijdse stedelijke leefomgevingen die de opmaat vormen naar de stad. Deze gebieden worden niet gedomineerd door grondgebonden woningen, maar bestaan uit een diverse stedelijke mix waarbij er verschillende functies in een gebouw kunnen zitten. De plinten spelen een belangrijke rol in de beleving en activering van het gebied. Stedelijke parkeeroplossingen dragen bij aan een voldoende groene uitstraling. De gebruiker staat centraal: er wordt voorzien in een netwerk van verblijfsruimten; pleinen, kleine parkjes, binnenhoven en groenzomen.

De transformatiegebieden onderscheiden zich hiermee sterk van de bestaande stedelijke structuren en woonwijken van Alkmaar, al zijn ze daarnaast ook ‘gewoon’ op de Alkmaarse kwaliteiten gebaseerd. Vanzelfsprekend zijn al deze leefgebieden altijd op het kanaal gericht. Er worden nieuwe kwaliteiten toegevoegd aan de gebieden die in de directe nabijheid van het kanaal liggen door (het zicht op) het water de gebieden in te trekken. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om het water van het kanaal in te zetten als onderdeel van recreatieve waternetwerken en als transport-alternatief voor vervoer over de weg.

De deelgebieden kennen allemaal een hogere stedelijkheid die nog steeds nieuw is voor Alkmaar en daarmee complementair aan de bestaande stad. Binnen deze nieuwe stedelijke mix is een breed scala aan woonmilieus en typologieën inpasbaar en ook de doelstelling. Het worden zeker niet alleen maar appartementen; ook grondgebonden of gedeeld programma krijgt een plek. De grote mate van functiemenging draagt bij aan een vitale leefomgeving waarbij voorzieningen en werkgelegenheid in de directe nabijheid van de woonomgeving te vinden zijn en hier ook doelbewust en nadrukkelijk onderdeel van zijn.

29

Alkmaar grootschalig

3.2. Deelgebieden met eigenheid en identiteit VIAANSE MOLEN

STATIONSGEBIED ALKMAAR NOORD

HELDERSEWEG

STATIONSGEBIED ALKMAAR

OVERSTAD

Bij het maken van grote nieuwe delen stad is het belangrijk om te werken aan een eigen identiteit die onderscheidend en herkenbaar is. De verschillende deelgebieden krijgen daarom elk een eigen sfeer en uitstraling. Op deze wijze ontstaat een diverse mix van woonmilieus, typologieën en sferen die elkaar niet beconcurreren maar juist iets toevoegen aan het areaal van de stad. Er valt wat te kiezen op basis van diverse voorkeuren. Voor alle deelgebieden zijn inmiddels ontwikkelkaders gemaakt. Voor het station Alkmaar Centraal ligt er een ontwikkelbeeld. In deze kaders heeft de integrale afwewging plaatsgevonden tussen alle belangrijke onderwerpen in de gebiedsontwikkeling.

Overstad Overstad wordt een uniek stadsdeel met een bruisende woonomgeving te midden van een groot aanbod van leisure, cultuur, grootschalige winkels en perifere detailhandel vlakbij de historische binnenstad. Grootschalige detailhandel komt op een unieke locatie naast het centrum samen, en maken een combinatiebezoek met de binnenstad makkelijk en aantrekkelijk. Een gastvrij centrum met eigentijdse voorzieningen.

Overstad

Viaanse Molen KANAALPARK

OUDORP

OVERDIE

In de Viaanse Molen bouwen we een zachte stad: een moderne stad in een vertrouwd Hollands landschap van water, riet en polderbomen. Je kunt hier wonen en werken op een stedelijke compacte manier binnen eilanden in het groen. Aan het Kanaal ontmoet je elkaar. Er is ruimte voor experimentele woonvormen en nieuwevormen van bouwen.

Viaanse Molen

31

Alkmaar grootschalig

Nieuw Oudorp Nieuw-Oudorp maakt samen met Overdie onderdeel uit van de sfeer ‘stoere stad’. Nieuw-Oudorp is een gebied waar creatieve makers, woon-werkcombinaties, stadsverzorgende bedrijvigheid en kleinschalige kantoren hun plek vinden in een groene omgeving. Uitgangspunten hier zijn: geborgen en industrieel wonen voor een brede doelgroep. Een stuk stad van robuuste bouw. Met markante gebouwen op bijzondere plekken, en de Westfriese Omringdijk als herkenbare structuur.

Nieuw Oudorp

Edisonweg, Nieuw Oudorp

Pendorp, Viaanse Molen

Overdie Aan de oever in Overdie maken we een stoer stuk stad waar gewerkt, gewoond en gerecreëerd wordt. Het industrieverleden klinkt door in de manier waarop we omgaan met gebouwen en openbare ruimte. Wonen en werken bevindt zich op of naast elkaar in een informeel landschap met veel bomen en met ruimte voor de natuur om haar eigen weg te gaan. In een brede groene parkstrook langs de oever ontstaan industriële erven waar gebouwen, bewoners en gebruikers elkaar ontmoeten. De transformatie richt zich op het gebied langs het kanaal tussen de Herculesstraat en het Zeglis, en de driehoek Bestevaerstraat, Herculesstraat en Strooijonkerstraat. De rest van het bedrijventerrein blijft behouden in zijn functie met wel een vergroeningsopgave voor klimaatbestendigheid.

Overdie

Ringersfabriek, Overstad

33

Alkmaar grootschalig

3.4 Sterke groenstructuur met KanaalPark als drager

3.3. Multifunctionele gemengde stationsgebieden Ook de nieuw te ontwikkelen stationsgebieden Alkmaar Centraal en Noord zijn onderdeel van het Alkmaarse stadshart. De stationsgebieden zijn de OV-knooppunten van Alkmaar en vervullen een cruciale rol in het Daily Urban System van (de regio); Alkmaar als onderdeel van de Metropoolregio Amsterdam en als scharnierpunt naar Noord-Holland Noord. De OV-knooppunten leveren een belangrijke bijdrage aan de bereikbare en gastvrije stad. De knooppuntfunctie van de stations wordt versterkt door in te zetten op actieve mobiliteit.

Station Alkmaar-Centraal vormt het vertrekpunt van de “rode loper” richting binnenstad. Het gebied verkleurt met ruimte voor stedelijk wonen, werken, aangevuld met commerciële functies en plek voor ontmoeting en ontspanning. Het station krijgt meer waarde als bestemming, om het gebruik van het station te stimuleren. Als multifunctioneel, gemengd stationsgebied is dit ook de plek waar we ruimte bieden voor kantoorontwikkeling. Evenals bij het centraal station verdicht gemeente Alkmaar ook het gebied rondom station Alkmaar-Noord. In 2021 is het station vernieuwd in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoor (PHS). Het doel van de gebiedsontwikkeling is om een stedelijke, groene, duurzame, aantrekkelijke nieuwe wijk te bouwen met woningen, maatschappelijke en commerciële voorzieningen en werkplekken. Ook onderwijs is een belangrijke component in het gebied met het Van der Meij college en de toekomstige Europese school. De ontwikkeling van dit OV-knooppunt draagt bij aan het bereikbaar houden van Alkmaar. Op deze locatie is het in de toekomst makkelijk om over te stappen op andere vervoersmiddelen, zoals de bus, fiets en deelmobiliteit.

Alkmaar groeit de aankomende jaren flink als gevolg van de nieuwbouw. Daarom komt er een nieuw park: het KanaalPark. Dit park voegt lucht en ruimte toe aan de bestaande en nieuwe stad. In de bestaande stad vormt bijvoorbeeld het Victoriepark een integraal onderdeel van het park, en bij de Huiswaarderbrug wordt gestart met een nieuw stuk van het park. Het KanaalPark is straks circa 35 hectare groot en vormt een 6,5 kilometer lang groenblauw lint in de stad. Het creëert volop kansen om recreatieve verbindingen in Alkmaar en die met het achterland en de duinen te versterken.

Het KanaalPark heeft ook een cruciale rol in de verbinding met de openbare ruimte in de nieuwe woon-werkgebieden. Bij de binnenstedelijke verdichting is het essentieel om te voorzien in een goede verblijfsruimte. De openbare ruimte biedt de basis voor ontmoeting en is daarmee de grondlegger voor de sociale cohesie in de wijk. Bij een hogere stedelijke dichtheid neemt de behoefte aan een groene omgeving toe. Het is belangrijk om op verschillende niveaus in deze plekken te voorzien.

35

Alkmaar grootschalig

3.5. Toekomstbestendige stad Bij de nieuwe ruimtelijke inrichting kunnen slimme keuzes worden gemaakt en kan optimaal rekening worden gehouden met de beschikbare ruimte in de ondergrond en zijn water en bodem sturen. We nemen de opgaven voor een kwalitatieve en duurzame stad vanaf het begin mee in de plannen. Dit zorgt voor een andere dynamiek in de planvorming ten opzichte van de bestaande stad. Hiermee ontstaan kansen voor de klimaat adaptieve en duurzame stad. De aanleg van kwalitatieve en groene verblijfsruimten hangt nauw samen met de klimaatopgave en biedt mogelijkheden om opgaven te combineren. Knelpuntenanalyses op water en bodem zijn voor alle deelgebieden de basis geweest voor de verdere gebiedsontwikkeling. Bij de herontwikkeling verminderen we het verhard oppervlak, introduceren meer groen en houden rekening met biotopen ten behoeve van een rijke biodiversiteit. Daarnaast worden/zijn voor de deelgebieden waterhuishoudkundige visies en -plannen opgesteld. In de deelgebieden vinden voorbeeldprojecten plaats op het gebied van duurzaamheid en is ruimte om te experimenteren met nieuwe innovatieve energie-oplossingen, zoals het inrichten van buurtenergiehubs. Voor de nieuwe wijken hebben we bodemenergieplannen gemaakt.

Daarmee voert de gemeente regie over de toepassing van bodemenergie en verzekert het de energiezekerheid voor alle huidige en toekomstige gebruikers van bodemenergie. Dit draagt bij aan een eerlijke en efficiënte verdeling van de ruimte in de ondergrond en een optimale werking van de bodemenergiesystemen.

Zowel de klimaatadaptatie als de energietransitie hebben een onder- en bovengrondse ruimteclaim. Om ervoor te zorgen dat klimaatadaptatie en energietransitie en de andere opgaven in de ondergrond gerealiseerd kunnen worden word een integrale analyse gemaakt met de waterhuishoudkundige visies, de bodemenergieplannen en de drukte in de ondergrond. Zo kunnen we tot een integraal afgewogen keuze komen voor de toe te passen maatregelen en de keuze voor de warmte/ koude voorziening. Met het opstellen van de milieueffectrapportage (MER) is ervoor gekozen om niet alleen de effecten van de ontwikkeling in kaart te brengen ten opzichte van de bestaande situatie, maar ook te kijken hoe de ontwikkeling bijdraagt aan onze ambities. De belangrijkste bevindingen uit de MER gaan met name over het bereikbaar houden van de stad en regio, de indirecte effecten op Natura-2000 gebieden, en de effecten van stikstof. Op basis van de aanbevelingen vanuit de MER monitoren we de verkeerseffecten van de ontwikkeling, is een uitwerkingsagenda in de mobiliteitsvisie opgesteld en worden d.m.v. verkeerscirculatieplannen maatregelen per ontwikkeling opgenomen. We zorgen voor het versterken van de groenstructuren, een goed verbonden recreatief netwerk, en de aanleg van het KanaalPark om de recreatiedruk in kwetsbare natuurgebieden te beperken.

We werken aan een integrale stikstofaanpak voor bouwen infrastructurele projecten voor de voortgang van de ontwikkeling en behoud van onze natuur.

37

Alkmaar grootschalig

4. Projecten 39

Alkmaar grootschalig

Projectoverzicht 1. VIAANSE MOLEN 1.1 Sluiseiland/ KanaalPark 1.2 Opritten Helderseweg – Huiswaarderweg – Havinghastraat 1.3 Helderseweg, inclusief afrit Voltastraat 2. OVERSTAD 2.1 Mobiliteitshub Parcade 2.2 Zijperstraat 2.3 Mobiliteitshub Kanaalschiereiland 3. NIEUW OUDORP 3.1 Verplaatsing en uitbreiding onderstation Liander 3.2 Realisatie groen activiteitenplein 3.3 Realisatie Kindlint 3.4 Haven Nieuw Oudorp 3.5 Aanpassen kruisingen Edisonweg/Nieuwe Schermerweg 3.6 Edisonweg 3.7 Mobiliteitshub

42 44 46 47 48 50 52 54 56 58 60 62 64 65 66 67

4. OVERDIE

68

4.1 Bestevaerbrug 4.2 Aansluiting N242: Bestevaerstraat – Koelmalaanrotonde

70 72

4.3 Herinrichting Herculesstraat

73

5. STATIONSGEBIED ALKMAAR CENTRAAL

74

5.1 Spooronderdoorgang Helderseweg 5.2 Groene Boulevard Stationsgebied Alkmaar Centraal 5.3 Wognumsebuurt Centraal

76 78 80

6. STATIONSGEBIED ALKMAAR-NOORD

82

6.1 Mobiliteitshub station Alkmaar-Noord 6.2 Herinrichting rotonde Zeswielen en Hertog Aalbrechtweg 7. KANAALPARK 7.1 Huiswaarderbrug 8. ALGEMEEN 8.1 Stikstofreductiedoelstellingen en impact op gebiedsontwikkeling 8.2 N9/Kennemerstraatweg

84 85 86 88 90 90 93

41

Alkmaar grootschalig

1. Viaanse Molen

1.1 SLUISEILAND/ KANAALPARK

1.3 HELDERSEWEG, INCLUSIEF AFRIT VOLTASTRAAT

1.2 OPRITTEN HELDERSEWEG – HUISWAARDERWEG – HAVINGHASTRAAT

In de Viaanse Molen bouwen we een zachte stad: een moderne stad in een vertrouwd Hollands landschap van water, riet en polderbomen. Je kunt hier wonen en werken op een stedelijke compacte manier binnen eilanden in het groen. Aan het Kanaal ontmoet je elkaar. Er is ruimte voor experimentele woonvormen en nieuwe vormen van bouwen. 43

Alkmaar grootschalig

1.1 Sluiseiland/ KanaalPark Sluiseiland is één van de ontwikkeleilanden in de Viaanse Molen. Vanwege de beperkingen van de bouwmogelijkheden vanwege de Sluismolen en haar molenbiotoop, is het aantal woningen ten opzichte van eerdere plannen fors naar beneden bijgesteld. Het ontwikkeleiland biedt wel de mogelijkheid om te experimenteren met innovatieve grondgebonden (welstandsvrije) bouwvormen. Dit heeft wel consequenties voor de kosten voor de herinrichting van een deel van het Kanaalpark op deze plek. De kosten voor het vergroenen, maken van aantrekkelijke fiets -en wandelverbindingen langs Sluiseiland kunnen niet volledig verhaald worden op de eigenaren in dit gebied.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

ca.

2.000

woningen mogelijk

BEREIKBAARHEID

Stimuleren van langzaamverkeer door aanleg van fiets en wandelroutes GEBIED

De te ontwikkelen woningen in een karakteristiek groen landschap dragen bij aan een verbetering van de woon-en leefklimaat op dit ‘eiland’. Het terrein wordt volledig klimaatadaptief en biodivers ingericht. Innovatieve woonvormen bieden een kans voor specifieke groepen om hier een eigen woning te realiseren.

RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Medewerking eigenaar molen HHNK

45

Alkmaar grootschalig

1.2 Opritten Helderseweg – Huiswaarderweg – Havinghastraat

1.3 Helderseweg, inclusief afrit Voltastraat

De bouw van extra woningen in de Viaanse Molen en in het stationsgebied, maar ook de realisatie van de spoorwegonderdoorgang levert op deze wegen extra (auto) verkeer op.

Op 12 december 2024 is door de gemeenteraad van Alkmaar besloten om de Helderseweg Noord opnieuw in te richten.

Om het gebied op een veilige manier bereikbaar te houden en goed te laten doorstromen is het nodig om de oprit vanaf de Helderseweg naar de Huiswaarderweg (ring Alkmaar) en het kruispunt met de Havingastraat aan te passen. Voor de oprit naar de Huiswaarderweg zijn verschillende opties mogelijk zoals het plaatsen van verkeerslichten of het aanleggen van een invoegstrook. Het kruispunt met de Havingastraat wordt zo vormgegeven dat het doorgaande verkeer richting de Huiswaarderweg en het bestemmingsverkeer richting Viaanse Molen worden gesplitst. Deze aanpassingen sluiten aan op het project Helderseweg.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

4.044 woningen

in Stationsgebied – Alkmaar Centraal, Viaanse Molen en Overstad

BEREIKBAARHEID

Grote verbetering voor afwikkeling en doorstroming van verkeer Overstad, stationsgebiedAlkmaar Centraal en Viaanse Molen naar de ringweg

Zonder deze aanpassing ontstaan er onacceptabele wachttijden en bovendien onveilige (verkeers)situaties om de ringweg op de rijden

Afname emissies en geluid voor GEBIED bewoners Viaanse Molen Verbetering en meer veilligheid in het woon-en leefgenot in de wijk. Belangrijk voor de veiligheid van bedrijven in samenhang met afwikkelingen van woningen in de Viaanse Molen.

Deze ontsluitingsweg voor de toekomstige nieuwe stadswijk Viaanse Molen wordt met dit besluit verkeersveiliger ingericht voor de toekomstige bewoners. Bovendien krijgt het gebied met de herinrichting van de weg meer openbaar groen. Door de weg over het gehele tracé meer bochtiger te maken en te versmallen, wordt het verkeer uitgenodigd om minder hard te rijden. De maximumsnelheid van 80km/h zal niet meer worden gehaald. Dit betekent minder verkeersgeluid en emissies wat het woonen leefgenot in de wijk zal doen toenemen. De weg blijft toegankelijk voor onder meer bestemmingsverkeer, streekbussen en hulpdiensten. Voor deze herinrichting is het aanpassen van verschillende kruispunten (Helderseweg – Havinghastraat en Helderseweg – Voltastraat) nodig.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

1.944 woningen

Alle 1944 woningen in de Viaanse Molen hebben hier een groot voordeel van

BEREIKBAARHEID

Veiliger voor fietsers

Betere oversteekbaarheid voor bewoners

GEBIED RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Afstemming provincie, noodzaak verwerven (particuliere) gronden.

Vergroting verkeersveiligheid, toename aandeel groen, afname emissies en geluid, verbetering in het woon- en leefgenot in de wijk RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Gemeentegrond, Kaders voor herontwikkeling zijn vastgesteld

47

Alkmaar grootschalig

2. Overstad 2.2 ZIJPERSTRAAT

2.1 PARKEERGARAGE / PARCADE

2.3 MOBILITEITSHUB KANAALSCHIEREILAND

Overstad wordt een uniek stadsdeel met een bruisende woonomgeving te midden van een groot aanbod van cultuur, grootschalige winkels en perifere detailhandel vlakbij de historische binnenstad. Grootschalige detailhandel komt op een unieke locatie naast het centrum samen, en maken een combinatiebezoek met de binnenstad makkelijk en aantrekkelijk. Een gastvrij centrum met eigentijdse voorzieningen. 49

Alkmaar grootschalig

2.1 Mobiliteitshub Parcade Op Overstad wordt ingespeeld op de verdichting en schaarse openbare ruimte. De huidige openbare ruimte bestaat voor het grootste deel uit infra en parkeren wat zorgt voor een industrieel en onaantrekkelijk beeld. Dit is niet in lijn met de ambities voor vergroening en het leefbaarder maken van Overstad. De combinatie van wonen, werken en winkels leent zich voor dubbelgebruik binnen het gehele ontwikkelgebied. Door het toepassen van dubbelgebruik in een mobiliteitshub wordt er efficiënt omgegaan met de schaarse ruimte en wordt onnodige leegstand tegengegaan.

De centrale ligging van Parcade is ideaal en heeft potentie als overstappunt als HUB-locatie voor o.a. deelmobiliteit. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor de energievoorziening en een plek voor bijvoorbeeld pakketdiensten. Ook nietwonen functies zijn denkbaar in de mobiliteitshub. Daarnaast is woningbouw op de bovenste lagen niet uitgesloten. Bijkomend voordeel voor deze mobiliteitshub is dat de openbare ruimte zo ingericht wordt dat lopen en fietsen de eerste mobiliteit zijn. Auto blijft beschikbaar maar op afstand en bevindt zich niet meer altijd voor de deur. Het realiseren van een mobiliteitshub op het Parcade terrein is noodzakelijk voor een leefbaar Overstad met aantrekkelijke openbare ruimte. Er is meer ruimte voor wonen, werken, winkels en groen.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

1.271

binnen Overstad

(ivm overige functies en deelmobiliteit)

BEREIKBAARHEID

Sterke toename mobiliteitsmix door aanbod deelmobiliteit

Stimulatie OV, minder belasting wegennet

GEBIED

Verbetering ruimtelijke kwaliteit: dubbelgebruik – minder parkeerplaatsen, meer ruimte, wonen of groen. Bedrijven en voorzieningen: Pakketdienst, fietsenstalling (met mogelijkheden reparatie en verkoop) Gezondheid: stimuleert deelmobiliteit zoals fiets of elektrisch vervoer. Energie: mogelijkheid voor energieopwekking/zonnepanelen. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Geen obstakels

51

Alkmaar grootschalig

2.2 Zijperstraat De huidige inrichting van de wegprofielen is niet passend bij de beoogde kwaliteit van wonen, werken, leisure en winkelen op Overstad. Om deze kwaliteit te kunnen realiseren moet er een verandering plaatsvinden van de wegenstructuur en inrichting van de wegprofielen. Door de centrale ligging binnen de stad is Overstad een belangrijke verbinder op het gebied van mobiliteit, waar hoofdroutes binnen het stedelijke fietsnetwerk samenkomen. De Zijperstraat wordt met de toekomstige ontwikkelingen een belangrijke fietsroute van Overstad naar zowel Station Noord als het Centraal Station. Daarnaast is de Zijperstraat een belangrijk onderdeel van de regionale doorfietsroute Heerhugowaard-Uitgeest.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

Binnen de ontwikkelgebieden in Alkmaar worden ruimte efficiënte vervoerswijzen gestimuleerd. Door het inrichten van volwaardige fietsroutes wordt het fietsen van lange afstanden naar werk en voorzieningen binnen de stad gestimuleerd. De Zijperstraat is op dit moment voornamelijk ingericht voor de auto en zwaar verkeer en past dus niet bij de ambitie als hoofdfietsroute. Inrichting van bijvoorbeeld een fietsstraat met auto te gast is cruciaal voor Overstad. Als schakel tussen de OV-stations, Kanaalzone en hoofdfietsnetwerken moet de Zijperstraat worden ingericht als volwaardige hoofdfietsroute waar de fietser op één staat. Alleen op deze manier wordt een volwaardig alternatief voor de auto gerealiseerd.

1.271

binnen Overstad

BEREIKBAARHEID

Betere fietstoegankelijkheid naar beide stations en mobiliteitshub

Beter benut OV, lagere autobelasting (en uitstoot) van de wegen

GEBIED

Om Overstad goed aan te laten sluiten op het fietsnetwerk, tussen station Noord en CS, maar ook op de mobiliteitshub. Dit stimuleert de transformatie van auto-georiënteerd gebied, naar fiets-georiënteerd gebied, en komt ten goede aan de leef- en verblijfskwaliteit van Overstad. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Geen obstakels

53

Alkmaar grootschalig

2.3 Mobiliteitshub Kanaalschiereiland Overstad en de historische binnenstad verdichten. Door de afname van winkelmeters in de binnenstad is meer ruimte voor wonen. Daarvoor zijn innovatieve parkeeroplossingen nodig op het snijvlak van Overstad en de binnenstad. Om langere loopafstanden naar deze parkeerhub te faciliteren is er naast deelmobiliteit ook ruimte voor een stalling voor fietsen voor bewoners die zo met de fiets de auto kunnen bereiken. Tevens wordt een pakketpunt in de hub ondergebracht om verkeersbewegingen in dit hoogstedelijke woon en werkgebied te beperken. De combinatie van wonen, werken en winkels leent zich voor dubbelgebruik binnen het gehele gebied. Door het toepassen van dubbelgebruik in een mobiliteitshub wordt er efficiënt omgegaan met de schaarse ruimte en wordt onnodige leegstand van parkeerplekken tegengegaan. Het realiseren van de Kanaalschiereilandgarage als mobiliteitshub is noodzakelijk voor een leefbaar centrumgebied met een aantrekkelijke openbare ruimte. Er is meer ruimte voor wonen, werken, winkels en groen. Het doel is de huidige Kanaalschiereilandgarage uit te breiden met een extra dek en lift en daarbij te transformeren naar een moderne hub.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

150

binnen Overstad

Woningen in het centrumgebied

BEREIKBAARHEID

Sterke toename mobiliteitsmix door aanbod deelmobiliteit

Minder belasting wegennet

GEBIED

Ruimtelijke kwaliteit neemt toe: Dubbelgebruik vermindert het totale aantal parkeerplaatsen; wordt ingezet voor ruimte, wonen of groen. Bedrijven en voorzieningen: Pakketdienst, fietsenstalling Gezondheid: stimuleert deelmobiliteit RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Geen obstakels

55

Alkmaar grootschalig

3. Nieuw Oudorp 3.5 KRUISINGEN EDISONWEG / NIEUWE SCHERMERWEG

3.1 ONDERSTATION LIANDER

3.6 EDISONWEG

3.7 MOBILITEITSHUB

3.3 KINDLINT

3.2 GROEN ACTIVITEITENPLEIN

3.4 HAVEN OUDORP

Nieuw Oudorp maakt samen met Overdie onderdeel uit van de sfeer ‘stoere stad’. Nieuw Oudorp is een gebied waar creatieve makers, woonwerkcombinaties, stadsverzorgende bedrijvigheid en kleinschalige kantoren hun plek vinden in een groene omgeving. Uitgangspunten hier zijn: geborgen en industrieel wonen voor een brede doelgroep, een stuk stad van robuuste bouw met markante gebouwen op bijzondere plekken, en de WestFriese Omringdijk als herkenbare structuur.

57

Alkmaar grootschalig

3.1 Verplaatsing en uitbreiding onderstation Liander Aan de Alexander Flemingstraat, in het beoogde centrumgebied van Nieuw Oudorp, staat een onderstation van Liander. Het onderstation heeft een hindercontour van 30 tot 50 meter. Dit betekent dat rondom het station geen woningen gebouwd kunnen worden terwijl dit wel gewenst is op deze centrale plek in het gebied. De zwaarste ondergrondse infrastructuur in het gebied loopt naar dit onderstation. Bij het verplaatsen van het onderstation zijn aanpassingen aan de ondergrond noodzakelijk. De capaciteit van het onderstation moet worden vergroot naar 50kv. Dit betekent fysieke uitbreiding van het station. Op een nieuwe plek, buiten Nieuw Oudorp, kan deze uitbreiding plaatsvinden en een grotere bijdrage leveren in het oplossen van de netcongestie. Met de verplaatsing van het onderstation is het verleggen en saneren van kabels en leidingen noodzakelijk. Hiervoor is een aanvullende bijdrage aan Liander noodzakelijk. Door de verplaatsing van het onderstation en de sanering ontstaat ruimte bovengronds voor woningbouw en ondergronds voor de noodzakelijke vergroening.

Omdat er binnen de gemeente vooralsnog geen middelen beschikbaar zijn om de verplaatsing te ondersteunen kunnen geen bindende afspraken gemaakt worden met Liander en kan het project van de verplaatsing niet opgestart worden.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300

binnen Nieuw Oudorp

BEREIKBAARHEID

n.v.t.

GEBIED

Impact van verwijderen van dit industriële object is groot. Legt bij instandhouding een groot beslag op de ruimte die gebruikt kan worden voor allerlei functies (wonen, werken, voorzieningen, groen)

RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Hiervoor dient een overeenkomst met Liander te worden gesloten.

59

Alkmaar grootschalig

3.2 Realisatie groen activiteitenplein In de huidige situatie is het bedrijventerrein van Oudorp voor een groot gedeelte verhard. Door de aanleg in de jaren 50 van het bedrijventerrein met bijbehorende infrastructuur is er nauwelijks groen aanwezig. Groen is echter zeer belangrijk voor de klimaatbestendigheid van de stad en voor de leefbaarheid voor mens en dier.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300 woningen

BEREIKBAARHEID

Nabijheid van prettige verblijfplekken in het gebied kan mobiliteitsstromen naar elders voorkomen

Doordat er extra programma aan het gebied wordt toegevoegd, wordt er ook extra ruimte voor groen in de vorm van een activiteitenplein geïntroduceerd. Het nieuwe plein komt in het hart van het gebied te liggen en biedt ruimte voor sport/ spel, een ontmoetingsplek, extra biodiversiteit en waterberging. Het plein zal een impuls aan het gebied geven, waardoor de eerste aanzet naar een kwalitatief woonwerk gebied is gemaakt. Het toevoegen van woonprogramma is uiteraard niet de enige reden voor meer groen. Het plein geeft eveneens een kwaliteitsimpuls aan het werkgebied, wat bijdraagt aan werkplezier en het vormen van een aantrekkelijke werkomgeving voor de bedrijven.

Gehele gebiedsontwikkeling

GEBIED

Zeer relevant voor een goede leefomgeving, zowel voor inwoners als voor werkenden in het gebied wordt de verblijfswaarde vergroot. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Geen obstakels, betreft gemeentelijk eigendom

61

Alkmaar grootschalig

3.3 Realisatie Kindlint Door het kindlint kunnen kinderen zich veilig verplaatsen door de wijk. Het creëert veilige routes van de woningen naar belangrijke bestemmingen zoals speeltuinen, sportvelden en de school. Het heeft als doel om veilige wandelroutes te maken zodat bewegen gestimuleerd wordt en mensen eerder lopend naar hun bestemming gaan. Het kindlint wordt ingevuld met speelaanleidingen en speeltoestellen. Het verbindt verschillende sport- en speelplekken in de wijk. Naast het ‘hoofd’ kindlint worden bij elke ontwikkeling ook ‘ sub’ kindlinten gestimuleerd. Zo ontstaat er in het hele gebied een netwerk van routes, waar kinderen veilig vanaf hun huis naar een speelplek of naar school kunnen lopen. De nieuwe basisschool bevindt zich als belangrijke bestemming aan het kindlint. Om een goede invulling aan het kindlint te geven is voldoende maat en schaal nodig en een uitnodigende inrichting die voldoet aan de doelstellingen. In totaal betreft het een inrichting van ca 10.000m2. Slechts een deel van de kosten hiervan zijn te verhalen op private partijen.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300 woningen

BEREIKBAARHEID

Draagt bij aan actieve mobiliteit en bereikbaarheid te voet van de centrumvoorziening vanuit de wijk. Voorkomt druk op overige infrastructuur GEBIED

Draagt bij aan ruimtelijke kwaliteit, leefomgeving, veiligheid en gezondheid. Tevens is dit kindlint een mooi gebied om ommetjes te lopen, wat bijdraagt aan leefkwaliteit voor inwoners en werkenden. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Bij de uitwerking van de verschillende clusters wordt grond door ontwikkelende partijen aan het openbaar gebeid toegevoegd waardoor deze openbare wandelroute kan ontstaan en zo bijdraagt aan een veilig, doorwaadbaar gebied.

63

Alkmaar grootschalig

3.4 Haven Nieuw Oudorp

3.5 Aanpassen kruisingen Edisonweg/Nieuwe Schermerweg

De Scheepswerf van Witsen is aangewezen als magneetlocatie. De werf heeft een prachtige ligging in de bocht waar het Noordhollandsch kanaal en het Kanaal Omval-Kolhorn van elkaar splitsen. Verbinding met het water is een belangrijk uitgangspunt bij de gebiedsontwikkeling. De ambitie is om hier mede invulling aan te geven door een kleine haven te realiseren voor pleziervaartuigen. Hiermee wordt een plek geboden voor waterrecreatie dicht bij huis. Hiervoor is het noodzakelijk dat de huidige gemeentelijke locatie in gebruik bij Spaansen t.b.v. zandoverslag, wordt afgegraven en voorzien van een kleinschalige haveninrichting.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300 woningen

BEREIKBAARHEID

Hoewel de ambitie is de mobiliteit van motorvoertuigen te beperken zorgt ontwikkeling van woningbouw in Nieuw Oudorp voor druk op de kruisingen met de Nieuwe Schermerweg, De aanleg van de Bestevaerbrug zorgt voor een kleine afname van die druk. Om de bereikbaarheid van het gebied op peil te houden zijn aanpassingen aan de kruisingen van de Edisonweg en Nieuw Schermerweg vereist. Deze aanpassingen zijn al op korte termijn noodzakelijk.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

4.368

woningen op Oudorp en Overdie

BEREIKBAARHEID

Zonder deze aanpassingen ontstaan onacceptabele wachttijden.

Dit belemmert de vlotte bereikbaarheid van het gebied op korte termijn voor bedrijven, bouwverkeer en in de nabije toekomst de opgeleverde woningen.

GEBIED

Van belang voor bereikbaarheid van bedrijven en woningen.

Voorzieningen voor het gebied, beperken uitgaande mobiliteit GEBIED

RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Geen obstakels.

Ruimtelijke kwaliteit, openbare ruimte, water, groen, recreatie. Draagt bij aan de leefkwaliteit en verblijfswaarde voor zowel inwoners als werkenden. Op het aangrenzende terrein (Witsen) komt ruimte voor zowel wonen als werken en voorzieningen. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Betreft gemeentegrond. Bij het omleggen van kabels en leidingen is er een afhankelijkheid van de nutspartijen

65

Alkmaar grootschalig

3.6 Edisonweg De huidige inrichting van de Edisonweg is georiënteerd op motorvoertuigen. De straat is ruim opgezet met twee gescheiden rijbanen. De huidige ruime (en overzichtelijke) opzet zorgt ervoor dat er vaak te hard gereden wordt. Met de transformatie naar woonwerkgebied is het noodzakelijk om ook de voetganger en fietsers veel meer ruimte te geven in de nieuwe situatie van de Edisonweg. De ruime opzet van de Edisonweg maakt het mogelijk om de gehele straat extra woon- en verblijfskwaliteit te geven. De Edisonweg gaat daardoor dan ook als een levendige laan functioneren.

3.7 Mobiliteitshub Om de transformatie van werk- naar een woon- werkgebied vorm te geven zal de transformatie van weg naar laan gefaseerd moeten worden uitgevoerd waarbij het waarborgen van de (verkeers)veiligheid van alle verkeersdeelnemers voorop staat. Het is urgent om op korte termijn op deze hoofdweg door de wijk gescheiden verkeersstromen te organiseren zodat bedrijven kunnen blijven functioneren, aannemers woningen kunnen bouwen en bewoners zich veilig door de wijk kunnen bewegen. Deze gefaseerde transformatie (niet alles is gelijk definitief aan te leggen) is maar voor een deel te verhalen op de ontwikkelende partijen.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300 woningen

BEREIKBAARHEID

Essentieel voor ontsluiting van de wijk GEBIED

Van belang voor bereikbaarheid van bedrijven en woningen. RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Parkeren in Nieuw Oudorp dient opgelost te worden op eigen terrein. Dit vraagt van de uitwerkende partij om een creatieve (gebouwde) parkeeroplossing. Deelmobilieit en samenwerking met andere ontwikkelingen wordt hierbij gestimuleerd. Aan de rand van Nieuw Oudorp ligt een Park&Ride terrein met 120 parkeerplaatsen. Nabij het terrein vertrekken ca 10 bussen per uur naar de binnenstad van Alkmaar. Het terrein biedt kansen voor een gebouwde gemeentelijke mobiliteitshub waarin naast aansluiting op het OV ook op andere modaliteiten kunnen worden aangesloten. Bovendien zijn er mogelijkheden voor een energievoorziening (zonnepanelen en buurtbatterij) en is het een geschikte plek voor pakketdiensten. Daarbij zijn er ook kansen voor het verbeteren van de semi-openbare ruimte door parkeren op privaat terrein voor bezoekers naar de hub te verplaatsen en een mogelijke koppeling met een nabijgelegen woningbouwontwikkeling. Door de verschillende tijdstippen van gebruik (wonen, werken en weekendbezoek aan de stad) ontstaat een interessante businesscase.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

3.300 woningen

BEREIKBAARHEID

Gunstig effect op bereikbaarheid van wijk en binnenstad en daarmee ontlasting van Nieuwe Schermerweg GEBIED

Leefomgeving, energievoorziening, bereikbaarheid voor zowel woningen als bedrijven (medewerkers die moeten reizen) RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Afstemming met omliggende bedrijven en woningbouwontwikkeling om tot een optimaal programma te komen van wonen werken, voorzieningen en kwalitatief goede openbare ruimte in deze ontwikkelcluster.

Geen obstakels.

67

Alkmaar grootschalig

4. Overdie

4.1 BESTEVAERBRUG

Aan de oever in Overdie maken we een stoer stuk stad waar gewerkt, gewoond en gerecreëerd wordt. Het industrieverleden klinkt door in de manier waarop we omgaan met gebouwen en openbare ruimte. Wonen en werken bevindt zich op of naast elkaar in een informeel landschap met veel bomen en met ruimte voor de natuur om haar eigen weg te gaan. In een brede groene parkstrook langs de oever ontstaan industriële erven waar gebouwen, bewoners en gebruikers elkaar ontmoeten. De transformatie richt zich op het gebied langs het kanaal tussen de Herculesstraat en het Zeglis, en de driehoek Bestevaerstraat, Herculesstraat en Strooijonkerstraat. De rest van het bedrijventerrein blijft behouden.

4.3 HERCULESSTRAAT

4.2 AANSLUITING N242: BESTEVAERSTRAAT – KOELMALAANROTONDE

69

Alkmaar grootschalig

4.1 Bestevaerbrug Voor een betere inbedding tussen de woongebieden Overdie en Nieuw Oudorp in het stedelijk weefsel is er een verbinding nodig tussen beiden. Bij vaststelling van de mobiliteitsvisie in 2024 heeft de gemeenteraad vastgesteld dat de variant fietsbrug met auto’s te gast verder uitgewerkt dient te worden. Een brug verbindt beide ontwikkelgebieden met elkaar waardoor bewoners sneller en makkelijker toegang krijgen tot voorzieningen, scholen en werk. Tevens ontstaat er een directe fietsverbinding tussen Alkmaar en de omliggende dorpen.

INTEGRALE AFWEGING GEBIEDSNIVEAU TOEREKENBAARHEID WONINGBOUW

4.386 woningen

Voordeel voor alle woningen in Overdie en Oudorp

BEREIKBAARHEID

Directe verbinding tussen Overdie en Oudorp.

Nieuwe en verbeterde fietsverbindingen naar centrum Alkmaar en naar omliggende steden/dorpen zoals Dijk en Waard. Brug biedt mogelijkheden om nieuwe OV verbinding in te stellen.

GEBIED

Sociale / maatschappelijke interactie tussen twee nieuwe wijken wordt 90% bevorderd. Fietsgebruik wordt gestimuleerd vanwege korte fietsroute naar centrum. Balans in voorzieningen aanbod voor de nieuwe wijken.

RANDVOORWAARDEN / UITVOERBAARHEID

Medewerking van de provincie als vaarwegbeheerder. Aanpassingen van de wegen die aantakken op de brug.

71

Alkmaar grootschalig

4.2 Aansluiting N242: Bestevaerstraat – Koelmalaanrotonde

4.3 Herinrichting Herculesstraat De transformatiezone in Overdie loopt globaal van het kanaal tot aan de Herculesstraat. Het deel aan de oever wordt een stoer stuk stad waar wordt gewerkt, gewoond en gerecreëerd.

Door het aanleggen van de Bestevaerbrug ontstaat een nieuwe verbinding tussen de N242 en de nieuwe Schermerweg. Dit in combinatie met de woningbouwontwikkelingen In Nieuw Oudorp en Overdie betekent dat de aansluiting van de Bestevaerstraat op de N242 drukker wordt. In 2015 is deze aansluiting heringericht. Het ging hierbij concreet om het ombouwen van het kruispunt Bestevaerstraat / Koelmalaan naar de huidige rotonde en aanpassingen aan de op- en afritten van de N242. Hierbij is geconcludeerd dat met deze aanpassing de maximale capaciteit binnen de beschikbare ruimte is bereikt. Als het verkeer groeit door autonome ontwikkelingen en ruimtelijke ontwikkelingen dan zijn nieuwe meer ingrijpende aanpassingen nodig. Dit is nu het geval. In breder verband zit hier een verkeerskundige relatie met de doorstroming op de ring Alkmaar (N242, N9 Westring) verkeersafwikkeling van het bedrijventerrein Boekelermeer en de aansluiting A9 Heiloo. Aangezien de N242 een provinciale weg is, ligt hier een opgave die samen met provincie Noord-Holland uitgewerkt moet worden. Door de woningbouwontwikkelingen op Overdie en Nieuw Oudorp én de aanleg van de Bestevaerbrug wordt de Bestevaerstraat drukker. De huidige weginrichting voldoet dan niet meer de nieuwe situatie.