Bijlage 3. MER Alkmaars kanaal
Tekst van het document
blad 30 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-3 Behoefteraming werklocaties per categorie tot 2030 (links) en van 2030-2040 (rechts)
Actualisatie van de vraagraming voor regio Alkmaar laat zien dat de uitgifte van bedrijventerrein kavels in de afgelopen 3 jaar dubbel zo hoog is als het WLO Hoge Scenario. De huidige uitgifte is vergelijkbaar met het WLO Hoog scenario voor 2026/27. Ook binnen gemeente Alkmaar ligt het huidige uitgifte-tempo boven het WLO Hoog scenario. Transformatie van bedrijventerreinen is in de regio Alkmaar een belangrijk thema. Geplande woningbouw op bedrijventerreinen zorgt voor vervangingsvraag; zo beïnvloedt de vraag naar woningen mogelijk ook de vraag naar bedrijventerreinen in regio Alkmaar. Voor het behouden van een goede woon-werkbalans wordt bij herontwikkeling uitgegaan van behoud van het aandeel m2 BVO van bedrijven in de categorie ‘mengbaar’ en ‘mengbaar onder voorwaarden’. Convenant werklocaties Regio Alkmaar Het Convenant werklocaties Regio Alkmaar bevat afspraken van de regiogemeenten in Regio Alkmaar (in overleg met Provincie Noord-Holland en Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord). Hierin is vastgelegd hoe in Regio Alkmaar gezamenlijk wordt voorzien in het realiseren en behouden van toekomstbestendige werklocaties. Er is onder andere afgesproken dat de regio rekening houdt met het moeten invullen van de uitbreidingsvraag volgens het hoge WLO scenario en de verwachte vervangingsvraag voor 2030.
Indien additionele vraag gehuisvest moet worden, moet rekening gehouden worden met extra hectares. De Regio erkent dat nu stappen gezet moeten worden om nieuw aanbod te creëren of niet-direct uitgeefbare hectares toch uitgeefbaar te maken. Daarbij gaat de Regio actief op zoek naar geschikte locaties en streven naar de juiste functie op de juiste plek. Ruimte op nieuwe bedrijventerreinen wordt in principe gereserveerd voor bedrijven vanaf milieucategorie 3.1, tenzij het bedrijven zijn in een lagere milieucategorie die niet mengbaar zijn in de gemengde woonwerkgebieden. Voor dienstverlenende bedrijven, kleinschalige bedrijven in lagere milieucategorieën, bedrijfsverzamelgebouwen en consumentendiensten zetten we in op vestiging elders binnen bestaand stedelijk gebied, waaronder de gemengde woon-werkgebieden in het Alkmaars Kanaal en het Stationsgebied van Alkmaar en het Stationsgebied van Dijk en Waard.
3.3
Ontwikkeling op hoofdlijnen De gemeente Alkmaar heeft de ambitie om Alkmaars Kanaal te realiseren. Alkmaars Kanaal betreft de transformatie van een zestal deelgebieden langs het Noordhollandsch Kanaal tot woon-werk gebied. Deze gebieden zijn nu nog met name in gebruik als locaties voor bedrijven (zie figuur 3.4 voor de locatie en het beoogde programma van de deelgebieden). In de ontwikkelbeelden zijn in totaal circa 15.000 woningen en ruim 100 ha werkgelegenheid in deze gebieden voorzien.
blad 31 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-4 Overzicht ligging en beoogd programma deelgebieden Alkmaars Kanaal conform de ontwikkelbeelden
Stedenbouwkundige uitwerking in ontwikkelkaders De stedenbouwkundige uitwerking van de ontwikkelbeelden in ontwikkelkaders heeft in 2024 voor een aantal deelgebieden geleid tot een aanpassing van het programma. Dit is een gevolg van nader ruimtelijk onderzoek en hernieuwde inzichten ten aanzien van de ontwikkelmogelijkheden. Het gaat om indicatieve aantallen die in de nadere planuitwerking mogelijk nog wijzigen. In de onderzoeken is rekening gehouden met de aantallen in de ontwikkelbeelden. De aanpassingen geven geen aanleiding voor actualisatie van de onderzoeken, er is sprake van een verschuiving van programma die op de uitkomsten van de beoordeling beperkte invloed heeft. Programma voor Alkmaars Kanaal Wonen In de ontwikkelbeelden is het beoogde programma voor woningen en werkgelegenheid per deelgebied beschreven. Alleen voor de woningbouwaantallen zijn binnen de deelgebieden ontwikkelvelden met indicatieve woningbouwaantallen benoemd. Bij het opstellen van de ontwikkelkaders heet een nadere ruimtelijke verdeling plaatsgevonden. Dit is in paragraaf 3.4 beschreven. Voor de woningtypes is geen verdeling gemaakt in categorieën of prijsklassen. Wel geldt voor Alkmaars Kanaal het algehele uitgangspunt dat minimaal 1/3 sociale woningbouw gerealiseerd wordt.
blad 32 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Werkgelegenheid Werkgelegenheid bevat meerdere functies. Het kan gaan om werklocaties zoals kantoorfuncties of kleinschalige bedrijvigheid. Maar werkgelegenheid bevat ook voorzieningen voor gemengde woongebieden, zoals basisscholen, winkels en zorgvoorzieningen. Het kan ook gaan om de inpassing van bestaande werkgelegenheid. Voor werkgelegenheid is geen verdeling over ontwikkelvelden gemaakt. Ook is er verder geen onderscheid gemaakt naar type voorzieningen. Wel kan op basis van het beoogde karakter van het deelgebied iets gezegd worden over de te verwachten type functies. Ook dit is in paragraaf 3.3 per deelgebied beschreven. Overige uitgangspunten Voor de stedenbouwkundige uitwerking en thema’s zoals groen en water zijn enkele algemene uitgangspunten opgenomen. Zo is een gemiddelde bouwhoogte van 5 tot 8 bouwlagen voorgeschreven met een maximale bouwhoogte van 30 meter. Incidenteel zijn hoogteaccenten van 50 meter mogelijk. Ook is in de ontwikkelbeelden opgenomen dat minimaal 20% van het te ontwikkelen gebied onverhard moet zijn. Hierbij is rekening gehouden bij de uitwerking in de ontwikkelkaders.
3.4
Uitgangspunten en beoogd programma per deelgebied De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal is opgedeeld in zes deelgebieden. De uitgangspunten voor de deelgebieden zijn opgenomen in ontwikkelbeelden. De uitgangspunten bestaan onder andere uit indicatieve woningbouwaantallen, aantal hectare te ontwikkelen gebied en beoogde bouwhoogte. Viaanse Molen Omschrijving van het voornemen Deelgebied Viaanse Molen biedt circa 35 hectare ruimte voor ontwikkeling. Het gebied moet getransformeerd worden naar een gemengd stedelijk woon-werkgebied met ruim 5.000 woningen en bijna 200.000 m2 niet-woonfuncties. Het ontwikkelbeeld beschrijft een maximale bouwhoogte van 35 meter, incidenteel is 50 meter toegestaan. Ontwikkellocaties Viaanse Molen Figuur 3.3 toont de ontwikkellocaties binnen Viaanse Molen. Het programma is nog niet verdeeld over de ontwikkellocaties. Er is een voorlopige inschatting gemaakt van de potentiële woningbouwaantallen per ontwikkellocatie. Als uitgangspunt voor het MER wordt een gelijke verdeling op basis van oppervlakte van de ontwikkelvelden aangehouden. De ontwikkeling van Kanaaldijk 301 (160 woningen) is niet meegenomen in deze verdeling. Naam TAQA-Eiland Volkstuinen PEN-Dorp Kantorenpark Bedrijvendeel
Aantal woningen Ca. 900 Ca. 1.200 Ca. 1.000 Ca. 1.400 Ca. 600
Figuur 3-5 Ontwikkellocaties binnen Viaanse Molen, zoals opgenomen in het ontwikkelbeeld
RWZI Omschrijving van het voornemen De ontwikkeling van RWZI betreft een lange termijn ontwikkeling. Tot 2036 blijft de waterzuivering actief, waardoor de ontwikkelmogelijkheden tot die tijd beperkt zijn. Na 2036 ziet de gemeente hier mogelijkheden om blad 33 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
dit gebied te herontwikkelen tot een gemengd woon-werkgebied met circa 1.600 woningen en ruim 50.000 m2 niet-woonfuncties. Ontwikkellocaties RWZI Voor deelgebied RWZI is geen onderverdeling gemaakt in meerdere ontwikkellocaties. Het gebied ten zuiden van de Huiswaarderweg en de afrit is als één ontwikkellocatie meegenomen. Het beoogde programma en de bijbehorende uitgangspunten voor dit deelgebied gelden voor dit terrein. Het gebied is ca. 20 hectare groot, er is ruimte voor 10 hectare ontwikkeling. Waar deze 10 hectare precies komt te liggen binnen het deelgebied is niet vastgelegd. Stationsgebied Omschrijving van het voornemen Het ontwikkelbeeld voor het Stationsgebied is verder Figuur 3-6 Ontwikkellocatie RWZI uitgewerkt in vergelijking met de andere deelgebieden. Onder andere de bouwblokken en de structuren voor groen en water zijn in dit ontwikkelbeeld reeds uitgewerkt. Voor het MER wordt voor de uitgangspunten per deelgebied een zelfde detailniveau aangehouden. Het totale programma voor Stationsgebied bedraagt ca. 1.200 woningen en bijna 70.000 m2 werkgelegenheid. Ontwikkellocaties Stationsgebied Voor Stationsgebied zijn zes ontwikkellocaties onderscheiden.
Ten noorden van het spoor zijn dat: Nieuwe Wognumsebuurt, aan de noordoostkant van het station (inclusief parkeerterrein), Mobiliteitshub direct ten noorden van het station en Mixed Use Centre, aan de oostkant van Wognumsebuurt. Aan de zuidkant van het spoor gaat het om: Stationsweg, ter hoogte van de bushalte, Watertoren, direct ten westen van het station en Zocherbuurt aan de westkant van de Bergerweg, waar nu het rangeerterrein ligt. De gronden ten zuiden van het spoor en ontwikkellocatie Mobiliteitshub zijn in bezit van NS. Figuur 3.7 toont de ontwikkellocaties binnen Stationsgebied. Voor de ontwikkellocaties is een indicatie van de ontwikkelpotentie op basis van oppervlak (BVO) opgenomen in het ontwikkelbeeld. Er is geen verdeling gemaakt tussen wonen en werken per ontwikkellocaties. Voor het totale gebied wordt uitgegaan van de volgende verdeling van programma: wonen 60-70%, werken 20-30% en voorzieningen 10-20%. Op basis van profielen is ten behoeve van het MER een inschatting gemaakt van de verdeling van woningen over de ontwikkellocaties. Dit is in tabel 3.3 opgenomen. Tabel 3.3 Indicatieve verdeling van woningen en het totaal BVO per ontwikkellocatie
Naam Nieuwe Wognumsebuurt Mobiliteitshub Mixed Use Centre Stationsweg Watertoren Zocherbuurt
Aantal woningen Ca. 500 Ca. 200 Ca. 100 Ca. 100 Ca. 200 Ca. 300
werkgelegenheid (m2) 75.000 m2 41.000 m2 15.000 m2 21.500 m2 11.500 m2 21.000 m2
blad 34 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-7 Ontwikkellocaties binnen Stationsgebied
Overstad Omschrijving van het voornemen Deelgebied Overstad is ca. 30 hectare groot. Binnen dit gebied ziet de gemeente ruimte voor ongeveer 17 hectare ontwikkeling. Het gebied moet na transformatie ruimte bieden aan zo’n 2.500 woningen en ruim 240.000 m2 werkgelegenheid. Qua werkgelegenheid is er in dit deelgebied ruimte voor leisure en diverse sociale en maatschappelijke voorzieningen. Ook voor deze ontwikkeling geldt een maximale bouwhoogte van 35 meter met hoogteaccenten oplopend tot 50 meter. Ontwikkellocaties Overstad Binnen Overstad zijn vier ontwikkellocaties onderscheiden. Figuur 3.7 toont de ligging en begrenzing van deze ontwikkellocaties. Er is in het ontwikkelbeeld geen verdeling van het programma over de ontwikkellocaties opgenomen. Naam Zijperkwartier Spoorzone Oosterkade Ringerskwartier
Aantal woningen Ca. 600 Ca. 900 Ca. 700 Ca. 300
blad 35 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-8 Ontwikkellocaties binnen deelgebied Overstad (Ringerskwartier betreft een autonome ontwikkeling)
Oudorp Omschrijving van het voornemen Deelgebied Oudorp is ongeveer 43 hectare groot. In het ontwikkelbeeld is beschreven dat binnen dit gebied ruimte is voor ca. 26 hectare ontwikkeling. Het gebied moet na transformatie ruimte bieden aan ca. 2.600 woningen en bijna 300.000 m2 voor werkgelegenheid. Ook voor dit gebied geldt een maximale bouwhoogte van 35 meter met hoogteaccenten tot 50 meter. Ontwikkellocaties Oudorp Voor de ontwikkeling van Oudorp zijn drie fasen onderscheiden. Voor de eerste fase zijn concrete ontwikkellocaties met een beoogd programma aangegeven, voor fase 2 en 3 is dit nog niet vastgelegd. In figuur 3.8 zijn de ontwikkellocaties aangegeven. Voor fase 2 en 3 is indicatief het resterende gebied ten zuiden van de Edisonweg aangeduid. Naam De Kaap Leko Derco Bak-reizen Witsen Fase 2 Fase 3
Aantal woningen Ca. 150 Ca. 200 Ca. 300 Ca. 250 Ca. 600 Ca. 800 Ca. 300
blad 36 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-9 Ontwikkellocaties binnen deelgebied Oudorp
Overdie Omschrijving van het voornemen Deelgebied Overdie is het meest zuidelijk gelegen deelgebied. Het gebied is ongeveer 30 hectare groot. Binnen het gebied is ruimte voor circa 20 hectare ontwikkeling. Het gebied moet na transformatie ruimte bieden aan circa 1.300 woningen en ruim 200.000 m2 werkgelegenheid. Ook voor dit gebied geldt een maximale bouwhoogte van 35 meter met hoogteaccenten tot 50 meter. Ontwikkellocaties Overdie Figuur 3.9 toont de ontwikkellocaties binnen Overdie. Dit zijn de gebieden waar de gemeente kansen ziet voor transformatie. Op de overige locaties zal de bedrijfsfunctie voorlopig blijven bestaan. Naam Noord Zuid Driehoek
Aantal woningen Ca. 700 Ca. 300 Ca. 300
blad 37 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 3-10 Ontwikkellocaties binnen Overdie
blad 38 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
4.
Beleid en ambities voor Alkmaars Kanaal
4.1
Relevante beleidskaders
Kader Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 2020)
Besluit ruimtelijke ordening (2017)
Provinciaal beleid Omgevingsvisie NH2050 (2018)
Omgevingsverordening NH2022 (2022)
4.2
Belangrijkste randvoorwaarde/ uitgangspunt Nationaal beleid De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. De belangrijkste keuzes zijn: Duurzame energie inpassen met oog voor omgevingskwaliteit Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Ruimte voor overgang naar een circulaire economie Woningbouw in een stedelijk netwerk van gezonde en groene steden Landgebruik meer in balans met natuurlijke systemen Ladder duurzame verstedelijking
De hoofdambitie van de provincie is de balans tussen economische groei en leefbaarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant én dier wordt gezien als voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd wordt duurzame economische ontwikkeling als voorwaarde voor het kúnnen investeren in een prettige leefomgeving gezien. Het leefbaar houden van NoordHolland vraagt om grote investeringen in onder andere het landschap, natuurontwikkeling en de energietransitie. De Omgevingsverordening bestaat uit regels die toezien op een eenduidige omgang met de openbare ruimte, bouwen en andere planologische zaken.
Doorwerking in Alkmaars Kanaal De ontwikkeling draagt bij aan de regionale woningbouwopgave. Daarnaast is er bij de ontwikkeling aandacht voor klimaatadaptief bouwen, circulariteit, een uitnodigende en groene leefomgeving en de balans in landgebruik.
De nieuwe woningen voorzien in een regionale behoefte. Bij de ruimtelijke besluiten wordt het programma getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Dit plan draagt bij aan de groeiambitie van de provincie op zowel het gebied van werken als wonen. Daarnaast worden de deelgebieden getransformeerd tot een leefbaardere omgeving met meer groen. Ook is er bij de ontwikkeling van het gebied aandacht voor circulariteit en klimaatadaptiviteit.
Ontwikkelingen binnen Alkmaars Kanaal houden rekening met de regels zoals gesteld in de Omgevingsverordening van de provincie.
Ambities als beoordelingskader voor Alkmaars Kanaal Voor de beoordeling van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal wordt getoetst aan ambities voor de fysieke leefomgeving. Deze ambities volgen uit Omgevingsvisie Alkmaar. In onderstaande tabel zijn de ambities kort toegelicht. Ook is aangegeven welke aspecten per ambitie meegenomen worden. Deze ambities worden gebruikt als toetsingskader voor dit MER. Hiervoor zijn de zes ambities vertaald naar concrete doelstellingen. De bijbehorende aspecten zijn hierin zoveel als mogelijk vertaald naar criteria waarmee (de haalbaarheid van) de ambities getoetst kunnen worden. Dit is beschreven in paragraaf 5.3.2. Ambitie Ongedeelde stad
Toelichting Met de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal moet de ruimte langs het water beter en efficiënter benut worden. De transformatie naar gemengd woon-werkgebied moet het gebied toegankelijk maken en ruimte bieden aan een stedelijke vorm van wonen, werken en recreëren. Behoud en beleving van cultuurhistorische waarden is het uitgangspunt.
Aspecten Wonen Werken Functiemenging Historisch kapitaal
Leefbaarheid
Alkmaars Kanaal moet een goed woon- en leefklimaat bieden. Een veilige en gezonde omgeving is het uitgangspunt. Naast het beperken van overlast door geluid of luchtkwaliteit, wil de gemeente ook de verblijfskwaliteit in de woongebieden versterken.
Geluid Luchtkwaliteit Veiligheid Verblijfskwaliteit
blad 39 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Mobiliteit
Een goed bereikbare stad en inzet op duurzame mobiliteit is het uitgangspunt voor Alkmaars Kanaal. De ontwikkeling mag niet leiden tot grote knelpunten in de verkeersafwikkeling. Onder andere inzet op openbaar vervoer en langzaam verkeer en passend parkeerbeleid moet hier aan bijdragen.
Op het gebied van duurzaamheid streeft de gemeente naar een energieneutrale en circulaire wijk. Duurzaamheidseisen moeten de energiebehoefte verminderen. De ontwikkeling moet daarnaast bijdragen aan het verbeteren van de ecologische waarden in het gebied en in de omgeving, (indirecte) aantasting van natuurkwaliteiten dient voorkomen te worden.
Energie Circulariteit Beschermde natuurgebieden Biodiversiteit
Klimaatadaptatie
Alkmaars Kanaal moet klimaatrobuust ingericht worden. De nieuwe woon-werkgebieden moeten bestand zijn tegen hevige regenval en extreme temperaturen. Risico’s op wateroverlast en waterveiligheid dienen beperkt te worden.
Bodem en ondergrond Wateroverlast Waterveiligheid Hittestress en droogte
Vitaliteit
De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal moet bijdragen aan het bevorderen van een gezonde levensstijl en de sociale interactie.
Gezondheidsbevordering Voorzieningenniveau Recreatie
Duurzaamheid en natuur
Verkeersafwikkeling Langzaam verkeer en verkeersveiligheid Openbaar vervoer en mobiliteitsbeleid
blad 40 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
5.
Opzet van het MER
5.1
Stappen in het MER Op hoofdlijnen kent het MER de volgende stappen: 1. Gebiedsanalyse en eerste effectinschatting 2. Keuzes en afwegingen voor Alkmaars Kanaal 3. Effectbeoordeling 4. Conclusie
5.1.1
Deel A: Analyse en eerste effectinschatting Doel van Deel A De eerste stap in het MER is het inzichtelijk maken van de belangrijke keuzes en afwegingen voor de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Het MER onderzoekt de effecten van de ontwikkeling op de fysieke leefomgeving en vice versa. De fysieke leefomgeving bestaat uit diverse thema’s en aspecten. Deze zijn ondergebracht bij de zes ambities voor Alkmaars Kanaal (zie paragraaf 3.4 en tabel 4.1). De beoordeling geeft inzicht in de score van de ontwikkeling op de ambities. Referentiesituatie op basis van gebiedsinventarisatie De eerste stap in het MER is het schetsen van de referentiesituatie. De referentiesituatie is de toekomstige staat van de leefomgeving in het plangebied, zonder de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal, maar inclusief reeds vastgestelde plannen in en rond de deelgebieden (autonome ontwikkelingen). In het MER is de referentiesituatie in beeld gebracht door het uitvoeren van een gebiedsinventarisatie. In deze inventarisatie zijn de relevante omgevingsaspecten onderverdeeld naar de zes ambities voor Alkmaars Kanaal (zie paragraaf 3.4). Per aspect is zo een beeld van de huidige situatie en referentiesituatie geschetst. Eerste beoordeling van het planvoornemen De gebiedsinventarisatie vormt de basis voor de eerste effectbeoordeling van het planvoornemen.
Het planvoornemen betreft in dit geval de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal zoals beschreven in het omgevingsbeeld Kanaalzone en de ontwikkelbeelden voor de deelgebieden. Deze effectbeoordeling beschrijft of er belangrijke aandachtspunten volgen uit de gebiedsinventarisatie, of er relevante (cumulatieve) effecten te verwachten zijn van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal en of er grote maatschappelijke opgaven een rol spelen bij de ontwikkeling. Bij deze eerste effectinschatting wordt op hoofdlijnen een toets aan de ambities uitgevoerd. Deze eerste beoordeling heeft als doel om te bepalen welke keuzes en afwegingen er te maken zijn. De belangrijke keuzes en afwegingen komen terug in Deel B van het MER. Thema’s of aspecten waar geen keuzes en afwegingen blad 41 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
voor te maken zijn, zijn niet ‘afgeschreven’ na deze beoordeling. Deze aspecten komen nog terug in Deel C van het MER.
Figuur 5-1 Schematische weergave van de beoordeling in Deel A van het MER
5.1.2
Deel B: keuzes en afwegingen voor Alkmaars Kanaal Deel B bevat het onderzoek naar de keuzes en afwegingen die volgen uit Deel A. Deze afwegingen richten zich op specifieke thema’s die aandacht verdienen voor de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Thema’s waarvoor belangrijke negatieve effecten op de leefomgeving verwacht worden, of thema’s die een belangrijke rol spelen bij het creëren van een gezonde leefomgeving binnen Alkmaars Kanaal. In Deel B worden hiervoor keuzes (alternatieven) beschreven en afgewogen. Bij de afweging kijkt het MER naar de effecten op de omgeving (zie ook paragraaf 5.3). Het doel van deze afwegingen is om te komen tot een voorkeursoplossing voor Alkmaars Kanaal. Dit kan gaan om een strategie voor een bepaald thema, bijvoorbeeld een strategie voor mobiliteit of stikstof. Of om een set aan maatregelen die moeten landen in de ruimtelijke besluiten voor één of meerdere deelgebieden.
5.1.3
Deel C: effectbeoordeling en vervolgstappen De voorkeursoplossingen die volgen uit Deel B van het MER vormen een aanvulling op het planvoornemen, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Dit ‘geoptimaliseerde’ planvoornemen wordt in Deel C van het MER beoordeeld op de effecten op de leefomgeving en de score op de ambities. Vanuit de beoordeling volgen aandachtspunten en aanbevelingen voor de verdere uitwerking van de plannen van Alkmaars Kanaal. Het MER schetst hiermee de regels en randvoorwaarden die nodig zijn om de voorkeursoplossingen vanuit Deel B te realiseren.
5.2
Beoordelingskader Om de impact van Alkmaars Kanaal en de te maken keuzes in beeld te brengen wordt gebruik gemaakt van een beoordelingskader. Voor de thema’s en aspecten uit het beoordelingskader wordt inzichtelijk gemaakt wat het effect van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal is. Om de effecten in beeld te brengen wordt voor een aantal thema’s gebruik gemaakt van (model)berekeningen. Denk bijvoorbeeld aan verkeersberekeningen met behulp van een verkeersmodel. Vervolgens worden deze verkeerscijfers gebruikt om aan de hand van berekeningen een inschatting te maken van de geluidbelasting door wegverkeer en de impact op de luchtkwaliteit. Dit zijn kwantitatieve effectbeschrijvingen. Er zijn ook thema’s die beoordeeld worden op basis van expert judgement, zoals de effecten op gezondheidsbevordering, bodemkwaliteit en circulariteit. Hiervoor zijn geen modellen of berekeningen gebruikt. Dit zijn kwalitatieve effectbeschrijvingen. Bij methodiek is toegelicht hoe deze thema’s en aspecten beoordeeld worden.
blad 42 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
De thema’s en aspecten zijn gekoppeld aan zes ambities voor de fysieke leefomgeving, die volgen uit Omgevingsvisie Alkmaar. Tabel 5.1 Beoordelingskader Ambitie Aspecten/criteria Ongedeelde Wonen stad Werken Functiemenging Historisch kapitaal Leefbaarheid
Mobiliteit
Geluid (weg-, spoor- en luchtverkeer, geluid door bedrijven en cumulatieve geluidbelasting) Luchtkwaliteit (concentratie fijnstof en stikstofdioxide) Veiligheid (externe veiligheid) Verblijfskwaliteit Verkeersafwikkeling Verkeersveiligheid en parkeren Duurzame mobiliteit
Klimaatadaptatie Duurzaamheid en natuur
Wateroverlast en veiligheid Hittestress Ecologie
Circulariteit
Energie en grondstoffen
Vitaliteit
Landschappelijke waarden Gezondheidsbevordering Recreatie Voorzieningenniveau
Onderzoeksaanpak Analyse van het woningbouwprogramma ten opzichte van de regionale woonbehoefte (kwantitatief en kwalitatief). Kwalitatieve analyse van de vraag naar werkgelegenheid en de ruimte hiervoor binnen Alkmaars Kanaal De mogelijkheid voor mix van wonen en werken (milieuhinder) en meervoudig ruimtegebruik. De aanwezigheid van archeologische en cultuurhistorische waarden en de mogelijke impact van de ontwikkeling hierop. Effecten van de ontwikkeling op de geluidbelasting bij bestaande en toekomstige geluidgevoelige objecten binnen en buiten Alkmaars Kanaal, en eventuele belemmeringen voor de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal (kwantitatief). Effecten van de ontwikkeling op de luchtkwaliteit binnen en buiten Alkmaars Kanaal (kwantitatief). Kwalitatieve analyse van de risicobronnen en potentiële gevolgen. Daarnaast wordt gekeken naar risico’s op basis van richtafstanden. Kwalitatieve analyse van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Impact van de ontwikkeling op de verkeersafwikkeling op de ring en de uitvalswegen op basis van voertuigverliesuren (kwantitatief). Analyse van de effecten op de verkeersveiligheid en de verkeersveilige inrichting van de deelgebieden in Alkmaars Kanaal (kwalitatief). De effecten van de ontwikkeling op het OV- en fietsgebruik en de mogelijkheden voor het stimuleren van duurzame mobiliteit.
Kwalitatieve analyse in welke mate het plangebied klimaatbestendig is op basis van stresstesten en openbare data (zoals Klimaateffectatlas) Effecten op beschermde natuurgebieden voor Natura 2000 (Voortoets inclusief stikstofberekening) en NNN / Analyse van de mogelijke effecten op beschermde soorten, de aanwezigheid van leefgebieden en de mogelijkheid voor versterking van de biodiversiteit. Analyse van de mogelijkheden voor gebruik van hernieuwbare grondstoffen en het stimuleren van circulaire economie (kwalitatief). Kwalitatieve analyse van winning en gebruik van energie en grondstoffen / mogelijkheden om duurzame energie op te wekken of te benutten. Landschappelijke waarden worden kwalitatief onderzocht op basis van openbare data van de Provincie Noord Holland Kwalitatieve analyse van de mogelijkheden om een gezonde levensstijl te bevorderen. Kwalitatieve analyse van de beschikbaarheid en bereikbaarheid van recreatiegebieden en de recreatiedruk. De beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen (zorg, onderwijs en maatschappelijk) in en rond Alkmaars Kanaal
blad 43 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
5.3
Methodiek
5.3.1
Toetsing aan ambities Het MER hanteert zes ambities voor de fysieke leefomgeving. De ambities zijn beschreven in paragraaf 4.2. De ambities gelden voor de totale ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Voor de beoordeling van keuzes en maatregelen wordt één beoordeling per ambitie opgesteld. Waar nodig wordt een uitsplitsing per deelgebied gemaakt. Bij de beoordeling wordt inzichtelijk gemaakt wat de effecten op de onderliggende aspecten zijn, maar er wordt geen afzonderlijke beoordeling per aspect gemaakt. Er is geen weging toegepast, alle aspecten wegen even zwaar. Voor de toetsing aan de zes ambities wordt gebruik gemaakt van beoordelingsschaal die uitdrukking geeft aan de bijdrage aan de specifieke ambitie. Om een goed beeld te geven van de bandbreedte van deze schaal zijn voor elke ambitie de ‘uitersten’ van de schaal gedefinieerd: een onderkant en bovenkant van de ambitie. Voor de onderkant wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaand beleid en eisen/criteria die hieruit volgen. Dit betreft beleid, wet- en regelgeving waar de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal in beginsel aan moet voldoen. Als dit niet gehaald wordt, wil dat echter niet direct zeggen dat de ontwikkeling niet door kan gaan. Het MER kan hiervoor (mitigerende of compenserende) maatregelen en/of vervolgonderzoek aan koppelen, zodat in de verdere uitwerking alsnog aan beleid, wet- en regelgeving voldaan wordt.
De bovenkant van de beoordelingsschaal kan gezien worden als een streefbeeld, een beeld waarbij maximaal ingezet wordt om een goede score op de betreffende ambitie te behalen. Dit is geen vertaling van de gemeentelijke ambitie voor de onderliggende aspecten, maar een objectief beeld van ‘wat mogelijk is’ voor deze ambitie. In de volgende paragraaf is per ambitie toegelicht hoe de beoordelingsschaal gedefinieerd wordt. De onder- en bovenkant van de ambities zijn gedefinieerd om de score op de ambitie navolgbaar te maken. De score wordt op de beoordelingsschaal weergegeven met een driehoek.
5.3.2
Criteria per ambitie Ongedeelde stad Ambitie Ongedeelde stad
Toelichting Aspecten Met de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal moet de ruimte langs het Wonen water beter en efficiënter benut worden. De transformatie naar Werken gemengd woon-werkgebied moet het gebied toegankelijk maken (incl. voorzieningen) en ruimte bieden aan een stedelijke vorm van wonen, werken en Functiemenging recreëren. Behoud en beleving van cultuurhistorische waarden is Historisch kapitaal het uitgangspunt. Onderkant Bovenkant Minimaal 10.000 woningen Minimaal 15.000 woningen Minimaal 50 ha werkgelegenheid Minimaal 100 ha werkgelegenheid Behoud en inpassing van rijksmonumenten Behoud en inpassing van rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten
De ambitie voor ongedeelde stad zet in op efficiënt ruimtegebruik binnen de deelgebieden. De ambitie is om woningen en werkgelegenheid toe te voegen, met aandacht voor de historische waarden in en rond de deelgebieden. De omvang van wonen en werken, de mate van functiemenging en de inpassing van historisch waardevolle bepalen de score op deze ambitie. Leefbare stad blad 44 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Ambitie Leefbaarheid
Toelichting Alkmaars Kanaal moet een goed woon- en leefklimaat bieden. Een veilige en gezonde omgeving is het uitgangspunt. Naast het beperken van overlast door geluid of luchtkwaliteit, wil de gemeente ook de verblijfskwaliteit in de woongebieden versterken.
Onderkant Maximale cumulatieve geluidbelasting van 60 dB Voldoen aan WHO-advieswaarden 2005 voor luchtkwaliteit Geen (nieuwe) zeer kwetsbare objecten binnen aandachtsgebieden
Aspecten Geluid Luchtkwaliteit Veiligheid Verblijfskwaliteit
Bovenkant Maximale cumulatieve geluidbelasting van 55 dB Voldoen aan WHO-advieswaarden 2021 voor luchtkwaliteit Geen nieuwe kwetsbare objecten binnen aandachtsgebieden
Bij de ambitie voor leefbaarheid onderzoekt het MER onder andere de milieuaspecten. Voor geluid beoordeelt het MER de cumulatieve geluidbelasting op de randen van de ontwikkelvelden. Waar nodig kijkt het MER of er overschrijdingen van wettelijke grenswaarden te verwachten zijn en welke maatregelen hiervoor genomen kunnen worden. De beoordeling is onder andere gekoppeld aan de WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit. Het MER onderzoekt ook de toe- of afnames van luchtverontreiniging langs het hoofdwegennet, als gevolg van de ontwikkeling. Tabel 5.2 Grenswaarden Wet milieubeheer en de WHO-advieswaarden van 2005 en 2021 voor stikstofdioxide (NO2), fijn stof (PM10) en zeer fijn stof (PM2,5)
Stof
Norm
Grenswaarde (Wm)
NO2 PM10 PM2,5
Jaargemiddeld Jaargemiddeld Jaargemiddeld
40 μg/m3 40 μg/m3 25 μg/m3
WHO-advieswaarde 2005 2021 40 μg/m3 10 μg/m3 20 μg/m3 15 μg/m3 10 μg/m3 5 μg/m3
Voor veiligheid inventariseert het MER de aanwezige risicobronnen in en rond de deelgebieden. Het MER beoordeelt of deze bronnen en bijbehorende contouren leiden tot aandachtspunten voor de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Leefbaarheid is een breed begrip waar meerdere aspecten onder kunnen vallen. Leefbaarheid heeft onder andere raakvlakken met de omvang van groen (ambitie klimaatadaptatie), sport- en speelvoorzieningen (ambitie vitaliteit) en verkeersveiligheid (ambitie duurzame mobiliteit). Deze aspecten worden kwalitatief meegenomen in de beschouwing. Duurzame mobiliteit Ambitie Mobiliteit
Toelichting Een goed bereikbare stad en inzet op duurzame mobiliteit is het uitgangspunt voor Alkmaars Kanaal. De ontwikkeling mag niet leiden tot grote knelpunten in de verkeersafwikkeling. De inzet op langzaam verkeer en OV en passend parkeerbeleid moet hier aan bijdragen.
Onderkant Maximaal 15 minuten fietsreistijd naar station Minimaal één mobiliteitshub binnen de ring van Alkmaar Reistijd in de spits mag niet meer dan 2,5 keer freeflow reistijd zijn
Aspecten Verkeersafwikkeling Langzaam verkeer en verkeersveiligheid Deelmobiliteit en parkeren
Bovenkant Maximaal 10 minuten fietsreistijd naar station Minimaal drie mobiliteitshubs binnen de ring van Alkmaar, hoge inzet op deelmobiliteit. Reistijd in de spits mag niet meer dan 1,5 keer freeflow reistijd zijn
De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal moet een belangrijke bijdrage leveren aan de mobiliteitstransitie. Het stimuleren van langzaam verkeer en OV staat voorop. Dat is ook terug te zien in de ambitie. De ambitie voor duurzame mobiliteit zet allereerst in op het fietsen en OV, met als doel de omvang van het autoverkeer te beperken. blad 45 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Voor de beoordeling van de ambitie wordt gekeken naar de fietsreistijd vanuit de deelgebieden naar stations. Parkeerbeleid speelt ook een belangrijke rol in het stimuleren van fiets en OV. Voor de effecten op de autobereikbaarheid kijkt het MER naar de reistijden in de spits. Als onderkant van de ambitie mag de reistijd niet meer dan 2,5 keer de freeflow (reistijd zonder vertraging) zijn. Voor het bepalen van de reistijden in de spits zijn vier routes tussen de ring en het centrum in beeld gebracht. Duurzaamheid en natuur Ambitie Duurzaamheid en natuur
Toelichting Op het gebied van duurzaamheid streeft de gemeente naar een energieneutrale en circulaire wijk. Duurzaamheidseisen moeten de energiebehoefte verminderen. De ontwikkeling moet daarnaast bijdragen aan het verbeteren van de ecologische waarden in het gebied en in de omgeving, (indirecte) aantasting van natuurkwaliteiten dient voorkomen te worden.
Onderkant Geen negatieve effecten op beschermde natuurgebieden Energieneutraal op gebouwniveau Voorkomen van verstoring of aantasting van beschermde soorten
Aspecten Energie Circulariteit Beschermde natuurgebieden Biodiversiteit
Bovenkant Aanpak van één of meerdere knelpunten voor de kwaliteit van beschermde natuurgebieden Energieneutraal op gebiedsniveau (inclusief huishoudelijk energiegebruik) Inzet op hoge MPG-scores en biobased bouwen Actief bevorderen van biodiversiteit, bijvoorbeeld door opstellen van een soortenmanagementplan
De ambitie voor duurzaamheid en natuur bevat een breed pallet aan aspecten. De focus voor deze ambitie ligt enerzijds op de effecten op beschermde natuurwaarden, anderzijds op de ambities voor energie en circulariteit. Voor natuur kijkt het MER naar de (indirecte) effecten op beschermde natuurgebieden en de mogelijkheden om effecten te voorkomen en knelpunten aan te pakken. Voor energie brengt het MER het verwachte energiegebruik in beeld. Aan de hand van kengetallen voor de energiebehoefte van gebouwen en huishoudens wordt een inschatting gemaakt van de energievraag van de deelgebieden. Vervolgens kijkt het MER naar mogelijkheden om op een duurzame manier te voorzien in deze energievraag. Circulariteit is een aspect dat in deze fase van de ontwikkeling slechts op hoofdlijnen beoordeeld kan worden. Voor de beoordeling van dit aspect kijkt het MER naar het beleid en de richtlijnen die de gemeente stelt voor (woningbouw)ontwikkelingen. Specifiek gaat het om de inzet op duurzaam materiaal gebruik, dat uitgedrukt kan worden in een score voor MilieuPrestaties van Gebouwen (MPG-score) en de inzet op biobased bouwen. Thema Milieu-impact en materiaalgebruik Gebouwflexibiliteit Omgang restmateriaal Gezonde materialen
In dit MER Beschouwing van de mogelijkheden voor biobased bouwen Spelregels voor het vervolg Beschouwing van mogelijkheden voor (tijdelijk) hergebruik Spelregels voor het vervolg
Het MER brengt ook de natuurwaarden binnen de deelgebieden in beeld. Doordat er nog geen uitgewerkte stedenbouwkundige plannen voor Alkmaars Kanaal zijn, is niet te bepalen wat de effecten op soorten zijn. Toetsing aan de Wet natuurbescherming voor soorten vindt in later stadium plaats. De inventarisatie van natuurwaarden binnen de deelgebieden is bedoeld om in een vroeg stadium kansen en aandachtspunten te signaleren, zodat dit meegenomen kan worden in de verdere uitwerking. Klimaatadaptieve stad Ambitie Klimaatadaptatie
Toelichting Alkmaars Kanaal moet klimaatrobuust ingericht worden. De nieuwe woon-werkgebieden moeten bestand zijn tegen hevige
Aspecten Waterveiligheid Wateroverlast
blad 46 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
regenval en extreme temperaturen. Risico’s op wateroverlast en waterveiligheid dienen beperkt te worden.
Onderkant Minimaal percentage groen/blauw per deelgebied:
Hittestress en droogte
Bovenkant Minimaal percentage groen/blauw per deelgebied:
Viaanse Molen
20%
Viaanse Molen
45%
RWZI
20%
RWZI
40%
Stationsgebied
20%
Stationsgebied
35%
Overstad
20%
Overstad
35%
Oudorp
20%
Oudorp
35%
Overdie
20%
Overdie
35%
Minimaal 70 mm waterberging op particulier terrein Geen schade of overlast in openbaar gebied bij een bui van 70 mm per uur Gebied is ingericht en voorbereid op overstromingsrisico met kleine kans (1:1.000 jaar)
Minimaal 100 mm waterberging op particulier terrein Geen schade of overlast in openbaar gebied bij een bui van 100 mm per uur Gebied is ingericht en voorbereid op overstromingsrisico met extreem kleine kans (1:100.000 jaar)
Een klimaatadaptieve inrichting van Alkmaars Kanaal is een belangrijk uitgangspunt voor de ontwikkeling. De omvang en inrichting van groen en water speelt hierin een belangrijke rol. Het MER beoordeelt (de ruimte voor) groen en water in de deelgebieden. Groen en water draagt bij aan de beperking van wateroverlast en hittestress. Het minimale percentage groen/blauw (onverhard) is gebaseerd op de uitgangspunten uit de ontwikkelbeelden. Voor de percentages bij aan de bovenkant van de ambitie is een inschatting gemaakt van wat haalbaarheid en wenselijk is per deelgebied, op basis van het huidig aandeel groen/blauw. Daarnaast kijkt het MER naar mogelijkheden om waterberging op particulier terrein te stimuleren en zo wateroverlast te voorkomen of te beperken. Voor waterveiligheid beoordeelt het MER de overstromingsrisico’s per deelgebied. Het MER inventariseert de mogelijkheden om het gebied voor te bereiden op overstromingen die eens in de 1.000 jaar of eens in de 100.000 jaar voorkomen. Vitale stad Ambitie Vitaliteit
Toelichting De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal moet bijdragen aan het bevorderen van een gezonde levensstijl en de sociale interactie.
Onderkant Openbare sportvoorzieningen binnen 6 minuten lopen Kleinschalige groene recreatiegebieden binnen 10 minuten lopen Goede aansluiting op fiets- en wandelvoorzieningen in de directe omgeving Recreatiegebieden (minimaal 10 ha) binnen 25 minuten fietsen
Aspecten Gezondheidsbevordering Voorzieningenniveau Recreatie
Bovenkant Openbare sportvoorzieningen binnen 3 minuten lopen Kleinschalige recreatiegebieden binnen 5 minuten lopen Fiets- en wandelvoorzieningen door de deelgebieden Maatregelen voor bevordering van gezonde levensstijl Recreatiegebieden (minimaal 10 ha) binnen 15 minuten fietsen
Een vitale stad is de ambitie die uitdrukking geeft aan levendigheid en vitaliteit binnen Alkmaars Kanaal. Het gaat hierbij onder andere om het creëren van een leefomgeving die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten en stimuleren van een gezonde levensstijl. Het MER kijkt hiervoor naar de beschikbaarheid en bereikbaarheid van openbare sportvoorzieningen en (kleinschalige) recreatiegebieden, zoals parken en speeltuinen. Ook de aansluiting op het regionale fiets- en wandelnetwerk en de bereikbaarheid van grootschalige recreatiegebieden in de omgeving van Alkmaar wordt hierin meegenomen.
blad 47 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
5.3.3
Effectbeoordeling per aspect Bij de ambities zijn meerdere aspecten gedefinieerd. Deze aspecten samen vormen de beoordeling op de ambitie. Het MER geeft één score voor de ambitie, maar bij (de beschrijving van) de effecten op de onderliggende aspecten laat het MER wel zien in welke mate de aspecten bijdragen aan de ambitie. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de ‘traditionele’ zevenpuntschaal van zeer positief tot zeer negatief. Deze beoordeling wordt ook gebruikt om de effecten van de ontwikkeling ten opzichte van de referentiesituatie te duiden. Beoordeling
Omschrijving
++
Zeer positief effect
+
Positief effect
0/+
Licht positief effect
0
Neutraal
0/-
Licht negatief effect
-
Negatief effect
--
Zeer negatief effect
blad 48 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
6.
Eerste analyse en effectinschatting Dit hoofdstuk bevat een eerste analyse van Alkmaars Kanaal: een beschrijving van de aandachtspunten die volgen uit de gebiedsinventarisatie, een doorkijk naar de verwachte effecten van de ontwikkeling en een beschouwing van de mogelijke impact van en op de ambities voor Alkmaars Kanaal. Per ambitie is beschreven wat de verwachte effecten zijn en hoe dit scoort op de beoordelingsschaal van de ambitie.
6.1
Inleiding Doel van deze analyse Voor de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal zijn reeds diverse ambities en beleidsstukken opgesteld. Uitgangspunten zijn opgenomen in de Omgevingsvisie, het Omgevingsbeeld en de Ontwikkelbeelden. Daarnaast geldt het sectoraal beleid van de gemeente, zoals het woon- en parkeerbeleid en het gemeentelijk klimaatbeleid. Het doel van deze analyse is om te bepalen in hoeverre de ambities voor Alkmaars Kanaal gehaald (kunnen) worden met de vastgelegde uitgangspunten en het huidig beleid van de gemeente. Hiervoor kijkt dit hoofdstuk naar de (verwachte) effecten op de omgeving en het woon- en leefklimaat binnen de deelgebieden van Alkmaars Kanaal. Opzet van de analyse De analyse in dit hoofdstuk bestaat uit twee delen: een analyse van de huidige situatie van de deelgebieden en een effectinschatting van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Analyse huidige situatie De analyse van de huidige situatie is gericht op het inventariseren van aandachtspunten en mogelijke knelpunten voor de ontwikkeling. Hiervoor is een gebiedsinventarisatie3 opgesteld. Ook zijn in diverse achtergrondrapporten meer gedetailleerde beschrijvingen of berekeningen per thema opgenomen. Op basis van deze informatie is per deelgebied beschreven welke aandachtspunten volgen uit de gebiedsinventarisatie.
Effectinschatting van ontwikkeling Alkmaars Kanaal De tweede stap betreft een effectinschatting van de ontwikkeling. Op basis van de uitgangspunten van hoofdstuk 3 is beschouwd wat de effecten op de omgeving zijn en welke score op de ambitie hier bij hoort. Hiervoor is voor enkele thema’s gebruik gemaakt van analyses en berekeningen vanuit achtergrondrapporten. Voor overige thema’s zijn inschattingen gemaakt van de te verwachten effecten. Op basis van de gebiedsinventarisatie en de effectinschatting is de score op de ambitie bepaald. Deze beoordeling vormt de basis voor de verdere beoordelingen in dit MER.
6.2
Ongedeelde stad Welke aandachtspunten volgen uit de gebiedsinventarisatie? Uit de gebiedsinventarisatie blijkt dat het huidig ruimtegebruik aandachtspunten oplevert voor de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. Functies en activiteiten die nu aanwezig zijn in het gebied kunnen belemmeringen of aandachtspunten geven voor de ontwikkeling. Dit geldt met name voor het toevoegen van woningen of andere gevoelige objecten in gebieden die nu overwegend als bedrijventerrein in gebruik zijn. Niet alle bedrijfsactiviteiten laten zich ‘mengen’ met woonfuncties. De bedrijfsactiviteiten leiden mogelijk tot overlast door geluid of geurhinder. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor functiemenging in de gebieden.
blad 49 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 6-1 Functiemenging in de huidige situatie binnen Alkmaar
In diverse deelgebieden zijn historisch waardevolle elementen aanwezig. De meeste ontwikkellocaties raken niet direct aan monumenten of andere waardevolle objecten, maar ontwikkeling in de nabijheid van monumenten leidt wel tot aandachtspunten voor de inpassing. Zo zijn er in deelgebied Viaanse Molen twee molens die nog in bedrijf zijn en beschermd worden door middel van een molenbiotoop. Deelgebied Oudorp wordt doorkruist door de Westfriese omringdijk. Het behouden van de monumentale waarde en functie en waar nodig terugbrengen van de herkenbaarheid van deze monumentale kering is een belangrijk aandachtspunt voor de ontwikkeling. Welke effecten worden verwacht van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal? Wonen en werken De plannen voor Alkmaars Kanaal leiden tot een toevoeging van ruim 14.000 woningen en ruim 100 ha werkgelegenheid in de zes deelgebieden. Hiermee levert de ontwikkeling een belangrijke bijdrage aan de opgave voor wonen en werkgelegenheid. De ontwikkeling heeft impact op het huidig ruimtegebruik binnen de deelgebieden. Dit geldt met name voor de deelgebieden waar nu voornamelijk industriële functies aanwezig zijn. Het toevoegen van woningen en andere gevoelige objecten kan belemmerend werken voor bedrijfsactiviteiten in de omgeving. Aspecten Wonen Werken
Score + +
Functiemenging Door de transformatie ‘verkleuren’ de deelgebieden als het gaat om de functiemenging. Deelgebieden die nu vooral veel werken bevatten (blauw) schuiven op naar overwegend wonen (rood). Doordat werkgelegenheid niet volledig verdwijnt, maar op sommige plekken ingepast wordt of ruimte gemaakt wordt voor nieuwe werkgelegenheid zal er een bepaalde mate van functiemenging ontstaan. Voor een goede inpassing van werkgelegenheid zijn keuzes te maken bij de verdere uitwerking van het programma per deelgebied en de verdeling van het programma over de deelgebieden en ontwikkelvelden. Aspecten Functiemenging
Score +
Cultuurhistorische waarden Effecten op cultuurhistorische waarden zijn met name te verwachten bij de ontwikkeling in Viaanse Molen. Hier staan twee molens: De Viaan en Sluismolen. Beide molens zijn maalwaardige poldermolens en eigendom van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). De molens hebben bovendien cultuurhistorische waarde en zijn aangewezen als rijksmonumenten.
blad 50 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Er is sprake van twee regimes: 1. Molenbiotoop: In het bestemmingplan zijn regels opgenomen voor bescherming van de windvang van de molens. Op grond van het bestemmingsplan geldt een bouw- en hoogtebeperking. Dit geldt zowel voor gebouwen als (opgaande)beplanting. Het bestemmingsplan geeft een aantal afwijkingsregels, waarbij weliswaar hoger mag worden gebouwd, maar de windvang en de landschappelijke waarde van molens wordt beschermd. 2. De Keur: Het HHNK hanteert de keur. In de Keur zijn strengere regels opgenomen voor de molenbiotoop dan in het bestemmingsplan het geval is. Er staan regels in die het waterschap hanteert ter bescherming van onder meer waterkeringen, watergangen en molens. In de keur zijn beide molens aangewezen als maalvaardige windbemalingsinstallaties. Dit betekent dat het HHNK deze molens in geval van hoog water gebruikt om het gebied te bemalen.
Figuur 6-2 Ligging van de molens met de 100 m (rood) en 400 m (wit) contour
De maximale bouwhoogte op 400 meterafstand van de molen is volgens de molenbiotoop 7,73 m en volgens de Keur 3.30 m. Na 400 meter zijn er geen beperkingen meer. Deze afstanden gelden in principe voor alle windrichtingen. Dat op bepaalde plekken nu hogere gebouwen staan, lijkt het gevolg te zijn van een regel uit het voorgaande bestemmingsplan: daar eindigde de molenbiotoop na 200 meter in plaats van 400 meter. Bovendien is De Sluismolen pas 20-25 jaar weer in gebruik als bemalingsinstallatie. Afwijken van de maximale hoogte kan voor zover de bebouwing achter reeds bestaande bebouwing wordt gebouwd of maximaal 10% aan bestaande bebouwing wordt toegevoegd. Om het beoogde programma voor Viaanse Molen mogelijk te maken in dit deelgebied, zonder aantasting van de molenbiotopen zijn belangrijke keuzes te maken voor de verdeling van het programma. Indien de bepalingen van de molenbiotopen gerespecteerd worden, zal het gebied bestaan uit een deel laagbouw (binnen de molenbiotopen) en een hoge dichtheid buiten de molenbiotopen. Dit kan vanuit stedenbouwkundig oogpunt onwenselijk zijn. Het programma voor dit deelgebied botst hierdoor met de cultuurhistorische waarden in dit gebied. Aspecten Cultuurhistorische waarden
Score --
Beoordeling van de ambitie
blad 51 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal maakt ongeveer 14.000 woningen en ruim 100 ha werkgelegenheid mogelijk. Dat komt in de buurt van bovenkant van de beoordelingsschaal. De functie en cultuurhistorische waarde van de twee molens in Viaanse Molen hebben echter een negatief effect op de ambitie. De beoogde omvang van de ontwikkeling in dit deelgebied leidt naar verwachting tot aantasting van deze functies. De mogelijkheden om wonen en werken te combineren binnen de deelgebieden en mogelijke beperkingen voor of door omliggende bedrijfsactiviteiten vragen om nadere keuzes en afwegingen ten aanzien van het programma en de inpassing in en rond bestaande bedrijven(terreinen). Aspecten Wonen Werken Functiemenging Cultuurhistorische waarden
6.3
Score + + + --
Leefbare stad Welke aandachtspunten volgen uit de gebiedsinventarisatie? Geluidbelasting en luchtkwaliteit in de huidige situatie In en rond de deelgebieden zijn diverse bronnen van geluid en luchtverontreiniging aanwezig. Het wegennet en het spoor zijn de voornaamste bronnen van geluid. Nader onderzoek moet aantonen wat de verwachte geluidbelasting en luchtkwaliteit binnen de ontwikkellocaties is. Op basis van kaarten van het RIVM is per deelgebied de volgende cumulatieve geluidbelasting en concentratie luchtverontreiniging te verwachten: Tabel 6.1 Inschatting van de geluidbelasting en luchtkwaliteit op basis van jaargemiddelden (bron: RIVM, Atlas Leefomgeving)
Deelgebied Viaanse Molen RWZI Stationsgebied Overstad Oudorp Overdie
Geluidbelasting >60 dB langs de randen <55 dB centraal >60 dB noord- en oostzijde <55 dB zuidwestzijde >55 dB langs het spoor >50 dB op afstand van spoor >60 dB in vrijwel gehele gebied 61-65 dB in vrijwel gehele gebied 61-65 dB in vrijwel gehele gebied
Luchtkwaliteit* 12-14 µg/m3 NO2 7-8 µg/m3 PM2,5 18-20 µg/m3 NO2 7-8 µg/m3 PM2,5 14-16 µg/m3 NO2 7-9 µg/m3 PM2,5 12-18 µg/m3 NO2 8-9 µg/m3 PM2,5 16-20 µg/m3 NO2 7-9 µg/m3 PM2,5 16-20 µg/m3 NO2 7-9 µg/m3 PM2,5
*Op basis van kaarten concentraties in 2020 (bron: RIVM)
Externe veiligheid Binnen de deelgebieden zijn ook enkele risicobronnen aanwezig. Risicocontouren rond deze bronnen maken dat woningbouwontwikkeling niet zondermeer mogelijk is. De relevante risicobronnen per deelgebied zijn in tabel 6.2 opgenomen. Binnen Stationsgebied en Oudorp zijn geen risicobronnen aanwezig. Tabel 6.2 Risicobronnen binnen de deelgebieden of met invloedsgebied binnen de deelgebieden
Deelgebied Viaanse Molen
RWZI Overstad
Inrichtingen Gasbehandelingsinstallatie (BDF) Alkmaar Gasontvangststation Gasunie RWZI Alkmaar Lpg-tankstation
Transportroutes N9: invloedsgebied 355 meter, PAG 30 meter n.v.t. n.v.t.
Buisleidingen Invloedsgebied van 4 hogedruk aardgastransportleidingen 3 stikstoftransportleidingen n.v.t. n.v.t.
Overdie
n.v.t.
n.v.t.
Tamoil
Verblijfskwaliteit blad 52 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
In de huidige situatie zijn de deelgebieden niet of nauwelijks ingericht als woon-werkgebied. Er zijn geen openbare verblijfsplekken met sport- en speelvoorzieningen aanwezig, de wegenstructuur is in beperkte mate ingericht voor langzaam verkeer. Welke effecten worden verwacht van de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal? De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal maakt nieuwe gevoelige objecten mogelijk. Het MER onderzoekt de leefkwaliteit voor de nieuwe woongebieden. De ontwikkeling leidt daarnaast tot toename van voertuigbewegingen in en rond de deelgebieden. De effecten daarvan op de geluidbelasting en luchtkwaliteit in de omgeving dienen onderzocht te worden. Geluidbelasting De ontwikkeling van Alkmaars Kanaal leidt op twee manieren tot effecten op de geluidbelasting. De verkeersaantrekkende werking leidt tot verandering van het wegverkeerslawaai. De herontwikkeling van het gebied met de sloop van bestaande bebouwing kan de uitstraling van geluid veranderen doordat hiermee afscherming verdwijnt. Nieuwe gebouwen zorgen weer voor nieuwe afscherming, maar doordat er nog geen uitgewerkte stedenbouwkundige plannen voor de deelgebieden bekend zijn, is dat niet meegenomen in het onderzoek. In het achtergrondrapport Geluid is de geluidbelasting binnen de deelgebieden berekend. Figuur 6.3 toont de vrijeveldcontouren van deze berekening.
De figuur laat zien dat de aanwezigheid van infrastructuur veel invloed heeft op de geluidbelasting aan de randen. De dichtheid van infrastructuur binnen Stationsgebied en Overstad maakt dat in die deelgebieden locaties met geluidbelasting onder de 60 dB schaars zijn. Meerdere bronnen in of langs ontwikkelvelden maakt het creëren van geluidluwe zijden of buitenruimte lastiger.
blad 53 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Figuur 6-3 Geluidbelasting in de plansituatie Tabel 6.3 Toename van geluidbelasting door wegverkeer Alkmaars Kanaal en/of verdwijnen van afschermende bebouwing
Weg Bestevaerstraat Zeglis Schermerweg Stationsweg Helderseweg Steve Bikoweg
Geluidbelasting referentiesituatie [dB]* 59-61 53-59 54-58 65-66 52-57 64-66
Maximale toename geluidbelasting [dB]**
Bij deelgebied 4 3 6 5 7 6
Overdie Oudorp Stationsgebied Viaanse Molen Viaanse Molen
*Geluidbelasting berekend op de referentiepunten land de betreffende weg. De hoogste toename vind niet per definitie plaats op hetzelfde rekenpunt waar ook de hoogste geluidbelasting is berekend. **Toename is berekend vanaf 48 dB in de referentiesituatie. Toenames onder de 48 dB zijn als aanvaardbaar beschouwd.
Luchtkwaliteit In het achtergrondrapport Luchtkwaliteit zijn de concentraties stikstofdioxide (NO2), fijn stof (PM10) en zeer fijn stof (PM2,5) voor het jaar 2030 met en zonder ontwikkeling van Alkmaars Kanaal berekend. Zichtjaar 2030 is gekozen omdat dit het jaar is waarin Nederland aan de WHO-advieswaarden wil voldoen. De resultaten zijn in tabel 6.4 opgenomen.
blad 54 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Tabel 6.4 Concentraties luchtverontreiniging in de referentiesituatie en plansituatie
NO2 Punt
Locatie
03 11
PM10
PM2,5
Ref
Plan
Toename
Ref
Plan
Toename Ref
Plan
Toename
Viaanse Molen
9,7
10,2
0,5
14,2
14,4
0,2
RWZI
13,0
13,8
0,8
14,8
14,9
0,1
6,3
6,4
0,1
6,6
6,7
0,1
15
Stationsgebied
11,1
11,4
0,3
14,9
14,9
22
Overstad
12,8
13,3
0,5
15,0
15,1
0,0
6,7
6,7
0
0,1
6,8
6,8
0
31
Oudorp
16,8
19,2
2,4
15,2
43
Overdie
17,8
19,3
1,5
14,9
16,0
0,8
7,1
7,3
0,2
15,4
0,5
6,7
6,8
0,1
De tabel laat zien dat de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal leidt tot toename van concentraties luchtverontreiniging. Dit komt door de verkeersaantrekkende werking van de ontwikkeling. Stikstofdioxide wordt hierdoor het meest beïnvloed. In de tabel is te zien dat voor alle drie de stoffen de concentraties boven de WHOadvieswaarden van 2021 liggen. De advieswaarden uit 2005 worden wel gehaald. In Oudorp en Overdie zijn de concentraties het hoogst. Dit komt door de aanwezigheid van grote infrastructuur en industrie aan de zuidkant van de deelgebieden. De toename van verkeer als gevolg van de ontwikkeling (zie paragraaf 6.4) leidt tot toename van concentraties luchtverontreinigende stoffen in de omgeving van de deelgebieden. Ten opzichte van de referentiesituatie leidt dit tot (lichte) verslechtering van de luchtkwaliteit. Emissies van bedrijfsactiviteiten Door de herontwikkeling van de deelgebieden verdwijnen bedrijfsactiviteiten uit gebieden. De emissies van bestaande bedrijvigheid zit deels in de achtergrondconcentratie. Voor het onderzoek is er voor gekozen om de emissies niet mee te nemen in de modellering. Hierdoor is sprake van een onderschatting van het effect van het verdwijnen van de bedrijvigheid. Het betreft daarmee een worstcase insteek van het onderzoek.
Uit vergelijkbare onderzoeken blijkt dat het effect van verdwijnende bedrijvigheid in de orde van 0,5 tot 1,0 µg/m3 voor NO2 en tot 0,5 µg/m3 voor PM10 en PM2,5 ligt. De transformatie van de gebieden met bedrijfsactiviteiten kan hierdoor leiden tot lichte verbetering van de luchtkwaliteit. Externe veiligheid Voor risicobronnen (inrichtingen) binnen de ontwikkelvelden van Alkmaars Kanaal is in deze analyse uitgegaan van sanering. Deze bronnen vormen wel een aandachtspunt voor de fasering van de ontwikkeling. Voor Viaanse Molen leidt de ontwikkeling tot toename van personen binnen het invloedsgebied van meerdere bronnen. Het effect op het groepsrisico dient bij de ruimtelijke besluiten onderzocht te worden. Verblijfskwaliteit Het huidig ruimtegebruik en inrichting van het gebied maakt dat diverse locaties binnen de deelgebieden niet direct geschikt zijn om te verblijven. In de ontwikkelbeelden zijn uitgangspunten voor de aanleg van openbare ruimte en groen opgenomen. Ten opzichte van de referentiesituatie verbetert de verblijfskwaliteit van de deelgebieden door de (her)inrichting van de openbare ruimte. Wel zijn hier nog belangrijke keuzes te maken ten aanzien van omvang, ligging en inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast vraagt de huidige wegenstructuur om maatregelen om risico’s voor langzaam verkeer te voorkomen of te beperken.
Dit komt ook terug bij de ambitie voor duurzame mobiliteit. Wat is de verwachte impact van grote maatschappelijke opgaven? Het creëren van een gezonde leefomgeving is een belangrijke opgave bij stedelijke ontwikkelingen. Enerzijds betekent dit het voorkomen en/of beperken van negatieve milieu impact (gezondheidsbescherming), anderzijds kan met de ontwikkeling een bijdrage geleverd worden aan (het stimuleren van) een gezonde levensstijl (gezondheidsbevordering). Gezondheidsbescherming en maatregelen hiervoor komen terug bij de effectonderzoeken voor de milieuthema’s. Gezondheidsbevordering is iets waarvoor nadere keuzes en afwegingen te maken zijn. blad 55 van 176
MER Alkmaars Kanaal Milieueffectrapport projectnummer 0476575.100 8 juli 2025 revisie 03
Beoordeling van de ambitie
De onderzoeksresultaten van geluid en luchtkwaliteit laten zien dat er negatieve effecten voor deze ambitie op treden. De cumulatieve geluidbelasting ligt vrijwel overal boven de 55 dB. De concentraties luchtverontreiniging liggen voor alle stoffen boven de WHO-advieswaarden van 2021, maar onder de advieswaarden van 2005. Voor veiligheid zijn de aandachtsgebieden in en rond de deelgebieden beperkt. De verblijfskwaliteit in de deelgebieden verbetert door de ontwikkeling van Alkmaars Kanaal. De openbare ruimte is op dit moment niet ingericht als woongebied. Zo ontbreken er voorzieningen voor langzaam verkeer, sport- en speelvoorzieningen en verblijfsfuncties. Aspecten Geluidbelasting Luchtkwaliteit Veiligheid Verblijfskwaliteit
6.4
Score 0/0 0/+
Bereikbare stad Welke aandachtspunten volgen uit de gebiedsinventarisatie? De verkeersafwikkeling is in de referentiesituatie al een aandachtspunt. De doorstroming op kruispunten is slecht, wat leidt tot hoge voertuigverliesuren in de spitsen, zowel binnen als op de ring. Daarnaast zijn niet alle gebieden goed aangesloten op de stations, de fietsbereikbaarheid is niet optimaal. Figuur 6.4 toont het bereik in stappen van 5 minuten fietsen van de twee stations. Bij de planeffecten is de fietsreistijd vanuit de deelgebieden verder beschreven.