Bijlage 3. Groeien met Cultuur; Cultuurvisie Alkmaar 2040 12-12-2024

Artiance biedt begeleiding aan jonge makers tot 21 jaar op en de begeleiding van het Grafische atelier beperkt zich uiteraard tot drukkunst. Kunstuitleen Alkmaar probeert hier wel verschil in te maken door netwerk­ bijeen­komsten te organiseren, maar heeft niet de menskracht en middelen om kunstenaars verder te ondersteunen bij bijvoorbeeld het vinden van locaties, samenwerkingspartners en subsidies. Kansen Het gebrek aan atelier- en expositieruimten kan worden opgelost met tijdelijke ruimten, zoals eerder in tijdelijk gebouwen als Kunsteyssen en Waterkant. Als dergelijke gebouwen, die vaak in wijken en dorpen staan, voor placemaking beschikbaar komen is het van belang dat eerst aan cultuur wordt gedacht. Voor begeleiding kunnen afspraken worden gemaakt met de instellingen en opleidingen voor beeldende kunst, als zij bereid zijn dit aan hun takenpakket toe te voegen.

4.1.3. Schrijfkunst Situatieschets Alkmaar heeft potentie om naam te maken met schrijfkunst met namen als Joost Zwagerman, Maria Tesselschade Roemers Visscher en Truitje Bosboom Toussaint en ook dichters-­ beeldend kunstenaars als Lucebert. Als vervolg op die traditie stelt Alkmaar stadsdichters aan met Margreet Schouwenaar en Maria Barnas in de laatste jaren en op dit moment Lonneke van Heugten. Andere initiatieven zijn ook op schrijfkunst gericht als Reuring in de Alkenaer, de Dichterskring, het Dichtersgilde en de Joost Zwagerman Essayprijs. Ook makers van schrijfkunst kunnen elkaar inspireren en hebben daarvoor ontmoetingsplekken nodig. Kansen Samen met de huidige initiatiefnemers en de makers nagaan of de huidige ontmoetings­ plekken in Alkmaar voldoen aan de behoefte en zo nodig bij verbetering ondersteuning bieden. 4.1.4. Urban Arts Situatieschets Voor urban arts & sports neemt in Alkmaar en landelijk de aandacht toe. Dat blijkt ook uit het opnemen van een aantal urban initiatieven in de culturele basisinfrastructuur (BIS) van Nederland. Daardoor krijgen ze subsidie van het Rijk. Het gaat om een levensstijl die tot uiting kan komen in bijvoorbeeld hiphop en breakdance, DJ-en, graffiti, fashion, en Spoken Word, maar ook in BMX-en, skateboarden en straatvoetbal. De invloed van urban culture reikt ver, waardoor veel kunstvormen er door beïnvloed zijn.

Hoewel van oorsprong geworteld in de ervaring van mensen met maatschappelijke problemen, wordt urban culture nu breder beoefend. Maar een stevige sociale component blijft aanwezig omdat initiatief­ nemers vaak een grote betrokkenheid hebben bij bijvoorbeeld jongeren met een kansarme achtergrond. In Alkmaar faciliteert bijvoorbeeld indoor skatepark STRAAT! in De Drukkerij de urban arts & sports. Hiphop- en drum&bass-bandjes krijgen er bijvoorbeeld een podium. Zo hebben skaters bijvoorbeeld een performance opgevoerd voorafgaand aan een filmvertoning. CrossTown Murals, voortkomend uit Artiance, en gevestigd op het terrein van HAL 25, was het samenwerkings­ verband dat zich in Alkmaar met street art en graffiti bezighoudt. CrossTown Murals verzorgde

Groeien met cultuur | 24

workshops en masterclasses, graffiti jams en exposities. In 2023 vond het gelijknamige festival plaats, met deelname van zowel professionele streetart artiesten als kinderen en jongeren. Voor urban music zijn kansen bij bijvoorbeeld HAL25, Podium Victorie en bij het platenlabel 100INC, gevestigd bij Koel310 in De Drukkerij. Door hun onafhankelijke opstelling vragen deze makers doorgaans geen subsidie aan. Dat valt toe te juichen, maar er blijkt onvoldoende budget te zijn om zich organisatorisch te versterken en de marketing uit te breiden. Kansen Met de makers onderzoeken of ondersteuning leidt tot kwaliteitsverbetering. Als dat het geval is, kunnen partijen hiervoor een voorstel doen aan de gemeente.

4.2. Ambitie 2: Jongeren binden met een eigen cultuuraanbod Situatieschets De omschrijving jongeren kan verschillend worden uitgelegd. In deze Cultuurvisie worden onder jongeren ook de groep twintigers gerekend die nog bij hun ouders wonen of net een zelf­ standige woning hebben gekregen. Ze studeren nog of zijn aan het werk. Ze hebben eigen culturele behoeften. De groep jonger dan achttien vraagt ook aandacht. Daarmee gaat het in deze Cultuurvisie over de leeftijdsgroep 16-30 jaar. Jongerencultuur maakt onderdeel uit van een goed vestigingsklimaat voor deze leeftijds­ groepen. Nederland vergrijst in hoog tempo en Alkmaar gaat daarin mee. Door meer jongeren hier te houden wordt dat tempo lager. Omdat Alkmaar geen universiteit of creatief hoger onderwijs heeft, is extra aandacht nodig voor deze doelgroep, om voor hen interessant te blijven. Voor grootschalige concerten, dancefeesten en (outdoor) festivals reist een aantal jongeren vaak naar Amsterdam, maar betreurt het dat in de regio Alkmaar zo weinig aanbod is. Het Indoor technofestival ‘de Parallel’ vormt hierop een positieve uitzondering. Op een aantal plekken is al een aanbod voor jongeren. Hal 25 profileert zich bijvoorbeeld als de alternatieve culturele hotspot van Alkmaar. De hal staat bekend om zijn eclectische en experimentele programmering: vaak alternatieve muziekstromingen, maar ook grensverleggend

theater en beeldende kunst-installaties. Podium Victorie heeft structureel een programmering voor de leeftijd tussen de 15 en 30 jaar met een niche-aanbod zoals (post)punk, garage, metal, ambient en techno. Podium Victorie werkt samen met andere partijen in Alkmaar om tot een diverse programmering te komen die aan­sprekend is voor verschillende subculturen. Denk bijvoorbeeld aan de urban- en hip-hop­programmering ‘LIFTOFF’ in samenwerking met platenlabel 100Inc, de queer avonden ‘Club Kudt’, en de al genoemde indoor technofestivals ‘De Parallel’ in samenwerking met Stichting Talent en Dreams (STAD). Stichting Cultuur Kartel draagt bij aan jongerencultuur tijdens Museumnacht. Met een op de doel­groep toegesneden programma en communicatie-aanpak ontving Museumnacht circa 1.500 jongeren per editie. STAD begeleidt jongeren tot 27 jaar bij de verwezenlijking van hun initiatieven. Onder de vlag van STAD ontstonden bijvoorbeeld KunstKlub en Parallel. Stichting SafeSpace Alkmaar organiseert maandelijks bijeenkomsten en activiteiten voor lhbti+ jongeren van 18 tot 35 jaar met muzikale queerfeesten en filmvertoningen. De culthör Shannah Telleman zet zich in voor activiteiten gericht op de Alkmaarse sub­culturen. Toch is een veelgehoord geluid dat subculturen in Alkmaar onvoldoende worden bediend. Een voorbeeld is de jonge queer community die een ‘safe space’ zoekt.

Maar ook jongeren uit bijvoorbeeld de Marokkaanse of Hindoestaanse community vinden in Alkmaar nog weinig van hun gading. Jongeren tot achttien jaar missen een eigen plek waar geen alcohol wordt geschonken en geen drugs worden aangeboden. Met een bijdrage uit de Jongerenimpuls zijn veel nieuwe initiatieven voor jongeren ontstaan. Nu de voeding voor deze regeling na 2025 stopt moet ervoor worden gewaakt dat die niet verloren gaan. Over de hele linie genomen zijn er weinig plekken waar specifiek voor jonger publiek wordt geprogrammeerd en waar een deel van de jongeren zich thuis voelt. Recent onderzoek (2024) van Shannah Telleman in opdracht van de gemeente Alkmaar onderstreept de ‘mismatch’: de gevestigde instellingen hebben moeite om jong publiek te bereiken en wat jongeren zoeken, vinden zij onvoldoende bij de gevestigde instellingen. Een aantal jongeren heeft behoefte aan meer aanbod, zoals een alternatief cultuurcafé en aan voor hen bestemde buitenprogrammering in festivals, bijvoorbeeld in cultuurpark De Hout.

Groeien met cultuur | 25

Wat deze doelgroep vooral mist is een eigen plek om in alle disciplines zelf cultuur te maken en hun talenten te ontdekken. Ze denken aan laag­­drempelige en betaalbare locaties om hun culturele talenten te kunnen ontdekken en ontwikkelen, in gebouwen als die van Hal 25, Ten Westen en De Drukkerij. Veel jongeren zijn niet gericht op het verenigingsleven, maar wel op het maken van cultuur op een informele manier en vooral eenmalig. Dus geen vaste avond per week. Ze worden graag op de hoogte gehouden via sociale media en websites als Partyflock voor house en dance van urban tot terror music. Bij gebrek aan clubs zijn mensen die in Alkmaar uit willen gaan veelal aangewezen op de cafés in het centrum van de stad. Maar de muziek die daar te horen is, is niet voor iedere doelgroep even aantrekkelijk. En podia als Victorie en HAL 25 hebben wel nachtprogrammering, maar niet vaak genoeg. Er is kortom behoefte aan een meer structureel nachtcultuuraanbod met ruimte voor verschillende kunstdisciplines. Kansen Onderzocht wordt op welke wijze de finan­­­­­ciering van de Jongerenimpuls kan worden gecontinueerd. Net als voor makers is ook voor jongeren meer ruimte een belangrijke wens. De ruimtewens varieert van een eigen cultuurcafé, werkplaats tot plekken voor 18- en de queer community, indoor en outdoor podia en plekken om cultuur te maken.

Net als bij makers zijn hiervoor ont­ wikkelingslocaties als in Oudorp, Overstad of Viaanse Molen een oplossing, eventueel ook het evenemententerrein. Het is soms de gemeente die daar aankoopt en bij een tijdelijke bestemming altijd cultuur meeneemt. Maar het geldt ook voor ontwikkelaars, waarbij de gemeente het voortouw neemt om hen te schetsen welke aantrekkelijke tijdelijke culturele bestemmingen mogelijk zijn. Een culturele bestemming is een investering in de locatie die zich in de markt­ waarde dubbel en dwars terugverdient. In Alkmaar kan de programmering meer op jongeren worden afgestemd op plekken waar zij zich thuis voelen. Dat kan in bestaande instellingen als Podium Victorie, Hal 25 en De Drukkerij of in ontwikkelingslocaties. Een laagdrempelig muziekaanbod vormt daarop een waardevolle aanvulling.

Het versterken van de jongerencultuur is urgent om te voorkomen dat zij onnodig naar elders verhuizen. Daarom verdienen activiteiten die hierin bijdragen een plaats vooraan in het Uitvoeringsplan Cultuurvisie Alkmaar tot 2028. Steden als Amsterdam, Utrecht en Haarlem voeren een actief nachtcultuurbeleid. Alkmaar is kleiner, maar heeft net zo goed ook de wens om aantrekkelijk te zijn met een breed aanbod van cultuur. En de nachtcultuur hoort daarbij. Daarom gaan we met de huidige Alkmaarse initiatiefnemers na welke onderdelen van het beleid in andere gemeenten ook in Alkmaar kunnen werken.

4.3. Ambitie 3: Een actief cultuuraanbod voor ouderen Ouderen zijn onmisbaar voor een bloeiend cultureel leven. Ze maken een substantieel deel uit van de gebruikers van het brede cultuur­ aanbod. Daarmee dragen ze bij aan de inkomsten van de verschillende instellingen als Stedelijk Museum Alkmaar, Theater De Vest, Filmhuis Alkmaar en ABC Huis. Filmhuis Alkmaar speelt daar bijvoorbeeld op in met een uitgebreid filmaanbod overdag met ruimte voor gesprek bij de koffie. Natuurlijk is het aanbod van deze instellingen ook toegesneden op ouderen, maar er is nog versterking mogelijk. Landelijk lopen cultuur­ participatieprojecten waarbij ouderen en kunstenaars met elkaar actief zijn, waarbij media, creativiteit en technologie voor verbinding zorgen. Nieuwsgierige ouderen komen in contact met even nieuws­gierige jongeren. Een ander voorbeeld is een project waar oudere experts lesgeven in ‘ver­geten’ handwerktechnieken aan alle leeftijden. Daardoor breiden ze hun eigen vaardigheden uit en geven dat mee aan de cursisten. Samen proberen ze meer creativiteit in hun werk te leggen. In een derde voorbeeld geven didactisch getrainde kunstenaars workshops in buurthuizen en zorginstellingen. Deze voorbeelden geven weer op welke wijze ouderen kunnen worden verleid actief in kunst te participeren en dat blijkt op vele vlakken heilzaam.

Ze gaan erop uit en ontmoeten mensen die hun hobby’s en interesses delen. Het bevordert hun algehele welbevinden. Ouderen vormen ook een grote groep bij het vrij­willigerswerk in amateurkunstverenigingen en instellingen. Het is belangrijk dat ze dat ook blijven doen.

Groeien met cultuur | 26

Voor kwetsbare ouderen zijn speciale initiatieven als Alzheimerkoor, rondleidingen voor mensen met dementie in Stedelijk Museum Alkmaar en Karaoke met herkenbare liederen.

Tijdelijke kunst in de openbare ruimt bieden de buitententoonstellingen van Kunstuitleen Alkmaar. Er zijn plannen om beeldende kunst in de Kanaalzone te plaatsen voor de Biënnale 2025.

Kansen Alle instellingen kunnen voor actieve kunst­ participatie hun eigen mogelijkheden bieden met toneel, zang, beeldende kunst, schrijfkunst, film en video, en erfgoedstudie. Dat geldt niet alleen voor instellingen, maar ook voor amateurkunstverenigingen. Initiatieven hiertoe worden door de gemeente van harte gestimuleerd. Dat geldt ook voor initiatieven voor meer aanbod voor kwets­ bare ouderen.

Kansen Er wordt een ‘Masterplan Kunst in de openbare ruimte’ opgesteld, een meerjarenplan dat inzicht geeft in wat de beste locaties zijn voor kunst, alsook welke type kunstuiting goed past bij die specifieke locatie. Duidelijk is dat niet alle kunst in één keer wordt gerealiseerd maar in de loop der jaren tot stand komt. Zo’n plan is op dit moment vooral bedoeld om te komen tot meer kunst in het programma Alkmaars Kanaal. Een aansprekend praatstuk enthousiasmeert ont­ wikkelaars en geeft handvatten voor de planning.

De gemeente gaat samen met amateurkunst­ verenigingen en instellingen na of ouderen belemmeringen ondervinden bij hun werk als vrijwilliger.

4.4. Ambitie 4: Benaderbare en aanraakbare kunst in de openbare ruimte Situatieschets Kunst in de openbare ruimte is een belangrijk element voor een leefbare stad of leefbaar dorp. Alkmaar heeft een gevarieerd, kwalitatief hoogstaand en door de hele gemeente heen verspreid kunst­aanbod. Veel van die kunstwerken (130) zijn vanaf 1954 tot stand gekomen door middel van de percentageregeling, waarbij een kunstwerk wordt gefinancierd door een percentage van een bijgelegen bouwwerk. Deze regeling wordt nog steeds onafgebroken toegepast. Een kunst­ commissie van drie kunstenaars adviseert de gemeente bij de procedures, die altijd samen met bewoners of andere belanghebbenden worden doorlopen. Op dit moment is er zeker een kans om de percentageregeling in te zetten bij stedelijke opgaven zoals bij het programma Alkmaars Kanaal. Een begin kan worden gemaakt met het Kanaalpark. Naast het Alkmaars Kanaal biedt ook de rest van Alkmaar nog volop mogelijkheden. Hierbij kan worden gedacht aan beelden of installaties en hedendaagse kunstvormen als street art met murals en graffiti, of combinaties van schrijf- en beeldende kunst, bijvoorbeeld op de locatie van het huidige Dichtersstraatje naast Theater De Vest.

4.5. Ambitie 5: Een hotspot voor hedendaagse beeldende kunst Situatieschets De Grote Kerk, Stedelijk Museum Alkmaar, het Grafisch Atelier en Kunstuitleen Alkmaar kunnen niet als een permanente hotspot voor hedendaagse beeldend kunst fungeren. De oorzaak hiervan is dat ze niet hele jaar door deze kunstvorm kunnen exposeren (kerk en museum), onvoldoende ruimte en capaciteit hebben (kunstuitleen) of zich op één discipline richten (Grafisch Atelier). Liefhebbers van hedendaagse beeldende kunst komen daardoor in Alkmaar onvoldoende aan hun trekken en gaan naar Bergen of Amsterdam. Makers van beeldende kunst missen een hotspot waar ze elkaar treffen en werken van Alkmaarse kunstenaars kunnen zien. Het in Alkmaar aan­ wezige talent voor beeldende kunst komt daardoor niet goed in beeld. Kansen Het is belangrijk na te gaan of bijvoorbeeld aan het Canada­plein ruimte kan worden gevonden voor een hotspot voor hedendaagse beeldende kunst. Stedelijk Museum Alkmaar kan zijn landelijke contacten voor deze discipline inzetten en Kunstuitleen Alkmaar is het beste bekend met Alkmaarse makers. Voorts kan worden onderzocht of de Stichting Museum en Beeldentuin Nic Jonk een tweede hotspot voor hedendaagse beeldende kunst kan worden, die meer past bij het landelijk gebied en mogelijkheden biedt voor buitenexpositie en podiumkunsten.

Groeien met cultuur | 27

4.6. Ambitie 6: Ruimte voor verrassing Situatieschets Cultuur kom je in Alkmaar veelal op bekende plekken tegen: bij de instellingen aan het Canadaplein en in Overstad en daarnaast in bijvoorbeeld ateliers, Hal25, Fabrique Unique, de Gasfabriek en De Drukkerij. In de dorpen gaat het bijvoorbeeld om ateliers, de Grote Kerk in Schermerhorn, de kerk van Stompetoren, de Groene Zwaan en het Houten Huys in Graft-De Rijp. Er zijn weinig wisselingen bij ateliers en expositieruimten en er zijn weinig tijdelijke podia anders dan die van Theater De Vest en Karavaan. Je weet in Alkmaar waar je moet zijn. Daardoor ontbreekt de toegevoegde waarde van het verrassingselement in de kunst bij een on­verwachte locatie of kunstvorm. Kansen Het zou een verrijking zijn als de Alkmaarse cultuurbezoeker nog onbekende ateliers, galeries of podia tegenkomt. Dat kan vaker voorkomen als het tijdelijke gebruik van locaties voor cultuur wordt gestimuleerd door ondersteuning bij daarvoor te doorlopen vergunningprocedures en bij de aanvraag van projectsubsidies. Daarvoor valt te denken aan kerken (ook als ze in gebruik zijn als kerk), bedrijfsgebouwen, scholen en kantoren. De eerste stap kan zijn om te communiceren dat de gemeente openstaat voor initiatieven op nieuwe locaties. Met een veelheid van dit type gebouwen zijn steeds weer nieuwe verrassingen mogelijk.

Dat geldt voor de stedelijke omgeving, maar in het bijzonder in de dorpen.

Groeien met cultuur | 28

5. Cultuur is overal en voor iedereen Cultuureducatie is onmisbaar voor de spreiding van cultuur. Mensen van jongs af aan, vlakbij huis, in aanraking brengen met cultuur, is een belangrijke sleutel. Zodat cultuur letterlijk overal is en voor iedereen bereikbaar. Vandaar dat we doorgaan met een optimaal aanbod. Ook bij landelijke bezuinigingen. Datzelfde geldt voor de amateurkunstverenigingen. Die kunnen we niet missen als we cultuur willen spreiden over de hele gemeente. We spannen ons dus in om de amateurkunstverenigingen vitaal te houden, in de hele gemeente Alkmaar.

Kinetic Foto: Sezen Betaubun shotbyse7en

Groeien met cultuur | 29

Aan de vooravond van de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen verscheen in 2022 van de Raad voor Cultuur -op basis van zijn adviezen van de afgelopen jaren- een inhoudelijke agenda voor gemeentelijke investeringen in cultuur en media. Deze kreeg de titel ‘De culturele basis op orde. Kunst, erfgoed en media voor iedereen, in elke gemeente, overal in Nederland’. Hierin constateert de Raad voor Cultuur dat de bereikbaarheid van amateurkunst, cultuureducatie, bibliotheken, lokale omroepen en erfgoed de verantwoordelijkheid is van de gemeente. Recente adviezen van de raad laten zien dat steeds minder Nederlanders een bibliotheek in hun nabije omgeving hebben. Lokale publieke omroepen zijn niet overal beschikbaar of zijn niet sterk genoeg. Amateurverenigingen staan er vaak financieel en organisatorisch onzeker voor. Hierdoor blijft te veel publiek en talent verstoken van cultuur en media. Vooral in kleinere gemeenten staat het aanbod aan cultuureducatie er slecht voor en zijn instellingen opgeheven. De raad vindt het zorgelijk dat niet elke Nederlander in zijn directe omgeving toegang heeft tot aantrekkelijke, betaalbare amateurkunstvoorzieningen. In zijn verkenning ‘Cultuur voor stad, land en regio’ uit 2017 onderstreept de raad het belang van een vruchtbare amateursector. Zij heeft een grote waarde voor Nederlanders en is onmisbaar in een gezonde culturele humuslaag.

De situatie in Alkmaar wijkt af van de schets van de Raad voor de Cultuur. Hier zijn geen ingrijpende bezuinigingen geweest op het werk van de bibliotheek, waardoor filialen moesten sluiten. Datzelfde geldt voor cultuureducatie, waardoor de investeringen in kunstonderwijs-zowel op school als thuis- in stand bleven. Ook is er sprake van een rijk bestand aan amateurkunstverenigingen. Om dat ook in de toekomst zo te houden is nu aanvullende beleid nodig, met name om de financiering van cultuureducatie te continueren en de amateurkunstverenigingen een vitale toekomst te geven. Dat wordt onderstaand uitgewerkt.

5.1. Een toekomst voor cultuureducatie 5.1.1. Situatieschets In Alkmaar zijn, naast de scholen zelf, verschillende organisaties en individuen actief betrokken bij cultuureducatie, zowel binnen als buiten de school. Sleutelspeler is Bureau CultuurPrimair, de educatieafdeling van Artiance, dat optreedt als ‘makelaar’ tussen de vraag van de scholen en het aanbod van culturele organisaties en vakleerkrachten, en dat scholen begeleidt bij het integreren van cultuur in het curriculum. Cultuuraanbod op scholen Van Bureau CultuurPrimair kopen scholen cultuureducatie in op basis van een menu. Jaarlijks organiseert Bureau CultuurPrimair een bijeenkomst tussen de scholen en de culturele aanbieders voor afstemming tussen vraag en aanbod. Ook biedt Artiance naschoolse activiteiten op scholen, die kunnen intekenen op verschillende disciplines. Via de Brede Regeling Combinatiefuncties (nu SPUK/GA) kunnen scholen vakdocenten inzetten, waarvoor Bureau CultuurPrimair de middelen beheert en de docenten aan de scholen koppelt. De Brede Regeling Combinatiefuncties verbindt deelname aan sport en cultuur met ten minste één andere sector, zoals de zorg of het onderwijs. Gemeenten gebruiken deze middelen voor de inzet van cultuurcoaches, combinatiefunctionarissen onderwijs, beweegcoaches en buurtsportcoaches. Het Rijk betaalt 40% van de kosten en de gemeente de rest.

De landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit is erop gericht cultuuronderwijs op scholen kwalitatief te versterken en te ver­ ankeren. Voor Alkmaar en een klein deel van de omliggende regio is Bureau CultuurPrimair penvoerder, wat inhoudt dat het bureau de financiering aanvraagt bij Fonds voor Cultuur­ participatie en deze gebruikt om de verbinding te maken tussen scholen en het lokale of regionale culturele veld. Bij deze regeling staat de deskundigheidsbevordering van de eigen groepsleerkrachten centraal. Zij gaan zelf lesgeven.

Groeien met cultuur | 30

In 2020 tekenden meer dan 25 vertegenwoor­ digers van scholenkoepels, culturele instellingen en muziekscholen in Noord-Holland Noord een MuziekAkkoord, een samenwerkingsverband dat zich inzet voor structureel muziekonderwijs op basisscholen. Met ingang van 2023 heeft de landelijke organisatie Meer muziek in de Klas de samenwerkingsverbanden gevraagd om de werking van het akkoord te verbreden van uitsluitend muziek naar alle kunstdisciplines, en om daarbij ook de aansluiting te maken naar het voortgezet onderwijs. De landelijke regeling School en Omgeving 2023-2025 richt zich op kansengelijkheid. Alleen schoolvestigingen in kwetsbare wijken, met relatief veel leerlingen die een onderwijs­ achterstand of kansenachterstand hebben, komen voor deze regeling in aanmerking. Deze heeft als doel meer leerlingen een stimulerend buitenschools cultuuraanbod te bieden, voor een ‘rijke’ schooldag. Kunstonderwijs is een van de belangrijkste factoren in het creëren van gelijke kansen voor kinderen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status of als er sprake is van minder makkelijk leren door bijvoorbeeld dyslexie. Bureau CultuurPrimair ziet dat scholen in Alkmaar in toenemende mate gebruikmaken van het aan­bod.

In 2023 kochten maar liefst 58 scholen via de website van Bureau CultuurPrimair culturele activiteiten in, op 25 scholen zijn cultuurcoaches actief en 35 scholen nemen deel aan Cultuur met Kwaliteit. De verschillende subsidieregelingen hebben elk hun eigen spelregels. Bureau CultuurPrimair zit als spin in de wirwar van dit web en bereikt maximale resultaten door bijvoorbeeld verschillende regelingen slim te combineren. Die coördinerende rol, waarbij scholen op maat worden bediend, is onontbeerlijk. Het is dan ook van belang dat daar voldoende uren voor beschikbaar zijn en blijven. Op dit moment is die ruimte er niet. Een andere zorg is het tijdelijke karakter van de verschillende regelingen. Om de bereikte resul­ taten niet teniet te doen hebben scholen behoefte aan continuïteit, terwijl de subsidie tijdelijk is. Deze zorg is landelijk onderwerp van gesprek, maar de gemeente kan via haar netwerken direct, of samen met de regio, hierin een stimulerende rol spelen.

In Alkmaar is een tekort aan vakleerkrachten. Dat is veroorzaakt door landelijke bezuinigingen waardoor het merendeel van de vakleerkrachten als zzp’er is verdergegaan. Bureau CultuurPrimair kan vakleerkrachten niet in dienst nemen, maar probeert ze toch aan zich te binden door ze een min of meer stabiel aantal uren werk te bieden. Daarbij kan door samenwerking van scholen één docent lesgeven aan tijdelijke combinatieklassen voor culturele vakken. Scholen hebben vaak wel interesse om meer met kunst en cultuur te doen, maar hebben lang niet altijd ruimte in het curriculum of in het personeelsbestand om ermee aan de slag te gaan. Omdat scholen een druk programma hebben, kiezen ze vanuit het cultuurmenu graag voor activiteiten die op de school zelf plaatsvinden. Dat geldt in sterkere mate voor scholen in de dorpen omdat het voor hen een uitdaging is om met de leerlingen naar het centrum van Alkmaar te komen voor museum of theater. Sinds de bestuurlijke fusie van Artiance en Bibliotheek Kennemerwaard tot ABC Huis bundelen de beide educatieafdelingen hun krachten. Taal en cultuur kunnen elkaar immers versterken. Met een pilotproject dat heeft plaats­ gevonden werd duidelijk dat de woordenschat van kinderen toeneemt door een combinatie van taal en kunst. De belangrijkste drempel voor verdere integratie ligt bij de scholen zelf.

Daar waar scholen de toegevoegde waarde van taal en kunst zien, kunnen de cultuurcoach en de lees-/ mediaconsulent samen bijdragen aan gezamenlijke projecten op scholen. Niet alle scholen zien echter al die toegevoegde waarde. Ook de nog gescheiden organisaties van enerzijds de door Cultuureducatie met Kwaliteit betaalde cultuurcoaches en anderzijds de deels door de scholen zelf te betalen lees- en mediaconsulenten vormen een belemmering. Hierdoor nemen lang niet alle scholen deel. Overig aanbod Artiance heeft een breed aanbod aan lessen, primair gericht op de leeftijd tot 21 jaar. Hier wordt ook gebruik gemaakt van de bibliotheekvestigingen in wijken en dorpen, waarbij vraag­ gericht wordt gewerkt, aansluitend bij de interesses en behoefte van de bewoners. Kinderen die binnen school of in het naschoolse aanbod kennis hebben gemaakt met bepaalde

Groeien met cultuur | 31

kunstdisciplines en daar verder mee willen lopen vaak tegen de kosten van vervolglessen aan. De AlkmaarPas, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en stichting Leergeld kunnen uitkomst bieden, maar de bekendheid hiervan is nog onvoldoende. 5.1.2. Kansen Samen met het ABC Huis brengt de gemeente de mogelijke toekomstige financiële effecten bij cultuureducatie in beeld en gaat na hoe de succesvolle de huidige tijdelijke regelingen en de werkwijze kunnen worden voortgezet. Het tekort aan vakleerkrachten is een landelijk probleem, dat hier echter wordt versterkt door de het ontbreken van kunstvakopleidingen in Noord-Holland Noord. Wel zijn hier pabo’s bij de hogeschool. Alkmaar kan hen verzoeken in het curriculum nog meer aandacht te geven aan kunst en cultuur, zodat toekomstige groepsleerkrachten voorbereid worden op het geven van bijvoorbeeld muziek- en dansles. We verminderen de kansenongelijkheid tussen kinderen uit dorpen en uit de stad door met de scholen na te gaan op welke wijze vervoer te regelen is naar het museum en het theater in het centrum. Daar kan met proefprojecten ervaring mee worden opgedaan. Voor aanvullende lessen voor kinderen geven we meer bekendheid aan de AlkmaarPas, het Jeugdfonds Sport en Cultuur en stichting Leergeld, juist ook in de kansarmere wijken, en continueren de financiering.

Alkmaar stimuleert verdere integratie van beide educatieprogramma’s van de bibliotheek en Artiance vanwege de inhoudelijke toegevoegde waarde die dat oplevert.

5.2. Vitale amateurkunstverenigingen 5.2.1. Situatieschets Verenigingen die het bedrijven van amateurkunst mogelijk maken zijn een pijler voor bereikbare cultuur. Dat blijkt ook uit de hiervoor gemelde grote deelname. Wie dat in Alkmaar wil, kan kiezen uit een breed spectrum aan aanbieders. Er zijn vele tientallen podiumverenigingen actief, variërend van koren, muziekverenigingen en dansscholen tot musical- en toneelverenigingen. En ook de beeldende disciplines zijn goed vertegenwoordigd. Denk bijvoorbeeld aan het

Videolab Alkmaar, het aanbod van Crejat, graffitiworkshops en fotografieworkshops. Het aanbod is ook heel divers. Bijvoorbeeld voor dans is veel keus met klassiek ballet, moderne dans, zumba, hiphop, street- en breakdance. Tot voor kort was er geen jeugdkoor meer, maar dat wordt nu opnieuw opgericht. In de amateurkunst is duidelijk merkbaar dat het consumptiegedrag verandert. Er is wel interesse om dingen te leren, maar deelnemers willen zich veel minder dan voorheen committeren voor bijvoorbeeld een heel seizoen. Verenigingen en particuliere scholen spelen daarop in door bijvoorbeeld projecten aan te bieden of met strippenkaarten te werken. Daarnaast is de informeel georganiseerde kunstbeoefening in opkomst. Groepen mensen zoeken elkaar op om samen een project te organiseren en gaan daarna weer uit elkaar. Bandjes en urban initia­tieven zijn daar voorbeelden van. Als gevolg van deze tendensen is het voor verenigingen moeilijk om jonge leden aan zich te binden. Hetzelfde geldt voor het vinden van vrijwilligers die zich willen inzetten als bestuurslid of bij activiteiten. Zonder vrijwilligers zullen veel culturele activiteiten het moeilijk krijgen. Het is een opdracht aan alle betrokkenen om ze te koesteren. Er is nergens een totaaloverzicht van het aanbod.

Uit de Cultuurverkenning Alkmaar 2024 komt naar voren dat er weliswaar heel veel aanbod is, maar dat de zichtbaarheid ervan echt te wensen over laat. De verschillende uitagenda’s bevatten doorgaans geen amateurkunstaanbod, zeker niet de doorlopende initiatieven en het particu­ liere aanbod. De ondersteuningsmogelijkheden zoals de AlkmaarPas, stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur hebben niet voldoende bekendheid. Een aantal amateurkunstverenigingen in bij­ voorbeeld wijken en dorpen ervaart drempels bij het aanvragen van subsidies en fondsen. Ondersteuning kan daarbij helpen. 5.2.2. Kansen Bij het toevoegen van ruimte in Alkmaar Noord worden de activiteiten van de amateurkunst­ verenigingen ook betrokken. Indien elders panden in afwachting van verdere ontwikkeling tijdelijk worden herbestemd wordt de ruimte­behoefte van de amateurkunst eveneens mee­genomen.

Groeien met cultuur | 32

Dat geldt ook voor kerken die onttrokken worden aan de eredienst. De gemeente neemt op basis van een informatieplan het initiatief tot het maken en bijhouden van een website met het overzicht van het complete aanbod van culturele activiteiten. Daarin worden zowel die van de instellingen als amateur­ verenigingen meegenomen. Dat geldt ook voor de mogelijkheden van de AlkmaarPas en het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Alkmaar onderzoekt met de amateurkunst­ verenigingen in het centrum en in de wijken en dorpen of een stimulerings- en waarderingsbeleid voor vrijwilligers een oplossing biedt voor hun mogelijke problemen. De medewerkers van de gemeente Alkmaar staan klaar om amateurkunstverenigingen te ondersteunen bij het aanvragen van fondsen en vergunningen. Daar gaan we meer bekendheid aan geven. Uitkeringsgerechtigden worden gestimuleerd om vrijwilliger in de cultuur te worden. Zij kunnen hun aandeel voor cultuur op zich nemen als onderdeel van hun re-integratie.

Groeien met cultuur | 33

6. Vervolg op cultuurvisie Alkmaar 2040 Het maken van deze Cultuurvisie was stap 2 van het proces. Stap 1 was het stellen van de kaders. En stap 3 bestaat uit een Uitvoeringsplan (tot 2028) en de Ontwikkelagenda (tot 2040). Het Uitvoeringsplan heeft een looptijd van vier jaar en geeft aan wanneer we de in deze visie beschreven verbeteringen uitvoeren. De Ontwikkelagenda gaat in op de financiële aspecten van de groei van de grote culturele instellingen en van de groei van cultuur in Alkmaar Noord.

Overbruggen Foto: Keith Montgomery

Groeien met cultuur | 34

De uitvoering van de Cultuurvisie komt aan de orde in het vervolg, het Uitvoeringsplan Cultuurvisie tot 2028. De bouwstenen van dit Uitvoeringsplan maken deel uit van deze Cultuurvisie. Daarnaast komen in de Ontwikkelagenda cultuur in Alkmaar tot 2040 de ruimtelijke en financiële aspecten van de uitbreiding van de stedelijke culturele voorzieningen en Alkmaar Noord aan de orde. Een beschrijving van het opstellen van dit Ontwikkelkader is eveneens in deze Cultuurvisie opgenomen. 1

2

3

Kaders voor de Cultuurvisie Alkmaar

Cultuurvisie Alkmaar 2040

Uitvoeringsplan Cultuurvisie Alkmaar tot 2028 Ontwikkelagenda Cultuur in Alkmaar tot 2040

6.1. Uitvoeringsplan Het Uitvoeringsplan heeft een looptijd van vier jaar en bevat beleidsvoorstellen die op korte termijn kunnen worden uitgevoerd. Dit plan neemt dus minder tijd in beslag dan de Ontwikkelagenda. Voor betere faciliteiten voor podia en expositieruimten in dorpen wordt gezwaluwstaart met de Dorpenagenda en voor de wijken wordt domein overstijgend gewerkt met de plannen voor de ontwikkelgebieden. Het gebruiken van leegstaande panden van de gemeente voor cultuur vraagt om domein overstijgend werken met Vastgoed en voor panden van derden met Economie. Uiteraard kunnen zaken ook al snel worden opgepakt. Een aantal daarvan, zoals betere voorzieningen voor podia en presentatieruimten in buurt-, wijk- en dorpsaccommodaties kunnen snel worden opgepakt met bestaande budgetten omdat ze vaak beperkt van omvang zijn en incidentele kosten met zich meebrengen. Voor andere zijn voorstellen voor extra budget nodig. De plannen voor cultuureducatie vragen om domein overstijgend werken met sociaal omdat gebruik gemaakt wordt van budgetten voor Alkmaarders met een laag inkomen en voor de vrijwilligers bij amateurkunstverenigingen om samenwerken met participatie (Zaffier) voor het stimuleren van uitkeringsgerechtigden hun tegenprestatie uit te voeren in cultuur.

Voor alle onderdelen van het Uitvoeringsplan geldt dat dekking van de kosten wordt gezocht binnen de bestaande budgetten van cultuur of bij de partijen waarmee domein overstijgend wordt gewerkt. Als dat niet mogelijk blijkt, zullen voorstellen voor extra budget aan de raad worden voorgelegd in de jaarlijkse begrotingscyclus. In het onderstaande overzicht wordt per hoofdstuk welke activiteiten in het Uitvoeringsplan worden verricht. De achter de activiteiten weer­ gegeven jaartallen geven een beeld van de volgorde waarin ze aan de orde komen. Hoofstuk 2 • 2025-2026: Stimuleren van instellingen om het meten van impact te verbinden aan impact denken en -sturen voor de kwaliteitsverbetering van de sector als geheel. Hoofdstuk 3 • 2025-2029: De ruimtelijke consequenties voor podia en expositieruimten in Alkmaar Noord uitwerken voor besluitvorming. • 2025-2029: Voor de andere wijken dan Alkmaar Noord worden de ruimtelijke consequenties meenemen in de domein overstijgende plannen voor gebiedsontwikkeling. Dit wordt gerealiseerd als een onderdeel van het domein over­ stijgend werken. • 2025-2026: Voor de dorpen de verbetering van de technische voorzieningen van podia en expositieruimten zwaluwstaarten met de Dorpenagenda.

• 2025: Inventariseren van de behoeften aan betere technische voorzieningen voor podia en expositieruimten in buurt- en dorpshuizen en maken van een begroting met planning van de uitvoering. Hoofdstuk 4 Ambitie 1: Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor makers • 2025: Maken van afspraken waardoor bij het vrijkomen van gemeentelijke gebouwen of eventueel strategische aankopen in een ontwikkelgebied de bruikbaarheid voor makers­plaatsen altijd meedoet bij de tijdelijke bestemming. • 2025: Het aanstellen van een gemeentelijke ‘leegstandsmakelaar’ om het tijdelijk bestemmen van bedrijfspanden en winkels voor atelier- en expositieruimten te stimuleren. • 2025-2027: Onderzoeken of makerplaatsen in de Pershal van De Drukkerij kunnen worden gerealiseerd. Door de grote ruimte kan ook worden gedacht aan podia en expositie.

Groeien met cultuur | 35

• 2026-2027: Afspraken maken met instellingen en opleidingen voor podiumkunsten om tot uitbreiding van het aanbod voor begeleiding van jonge podiumkunstenaars te komen. • 2027-2028: Afspraken maken met instellingen en opleidingen voor beeldende kunst om tot aanbod voor begeleiding van jonge beeldend kunstenaars te komen. • 2026: Nagaan of de huidige ontmoetings­ plekken voor schrijfkunst voldoen aan de behoefte in Alkmaar en zo nodig bij ver­ betering ondersteuning bieden. Dit gebeurt samen met de initiatiefnemers en de makers. • 2027: Onderzoeken (met de makers en STRAAT!) of ondersteuning bij Urban Art kan leiden leidt tot kwaliteitsverbetering. Als dat het geval is, aan partijen vragen hiervoor een voorstel doen. Ambitie 2: Jongeren binden met een eigen cultuuraanbod • 2025: Bewaken dat in ontwikkelingslocaties als in Oudorp, Overstad of Viaanse Molen en op het evenemententerrein ruimte beschikbaar is voor een aanbod van jongerencultuur. Dat geldt zowel voor locaties die de gemeente aankoopt als die door ontwikkelaars worden. • 2025: Stimuleren dat instellingen als Podium Victorie, Hal 25 en De Drukkerij het aanbod voor jongeren uitbreiden. Dat kan met de regeling ‘Impuls Jongerencultuur’, die zijn waarde al heeft aangetoond en waarvan in 2025 het restant nog kan worden ingezet.

In dat jaar moet worden besloten of Alkmaar deze regeling op eigen wijze na 2025 kan voortzetten. • 2025: Nagaan welke onderdelen van het beleid voor nachtcultuur in andere gemeenten ook in Alkmaar kunnen werken. Ambitie 3: Een aantrekkelijk cultuuraanbod voor ouderen • 2025-2026: Stimuleren dat instellingen en amateurkunstverenigingen initiatieven ont­ wikkelen voor actieve cultuurparticipatie voor ouderen. • 2025-2026: Stimuleren dat instellingen en amateurkunstverenigingen initiatieven ont­ wikkelen voor kwetsbare ouderen. • 2026-2027: Met instellingen en amateurkunstverenigingen nagaan of ouderen belemmeringen ondervinden bij het functioneren als vrijwilliger.

Ambitie 4: Benaderbare en aanraakbare kunst in de openbare ruimte • 2025: Opstellen van een ‘Masterplan Kunst in de openbare ruimte’ met een meerjarenplan dat inzicht geeft in wat de beste locaties zijn voor kunst, alsook welke type kunstuiting goed past bij die specifieke locatie. Ambitie 5: Een hotspot voor hedendaagse beeldende kunst • 2028: Onderzoeken of Stedelijk Museum Alkmaar en Kunstuitleen Alkmaar een hotspot voor hedendaagse beeldende kunst kunnen vestigen. Deze hotspot speelt in op de wensen van liefhebbers van deze kunstdiscipline en de behoefte van makers aan een vast punt waar ze elkaar treffen en werken van Alkmaarse kunstenaars kunnen zien. Voor een hotspot voor beeldende kunst is het belangrijk dat de Stichting Museum en Beeldentuin Nic Jonk een eigen bijzondere plek heeft, die meer past bij het landelijk gebied en mogelijkheden biedt voor buitenexpositie en podiumkunsten. Ambitie 6: Ruimte voor verrassing • 2025: Communiceren dat de gemeente open­ staat voor initiatieven op nieuwe locaties als kerken, bedrijfsgebouwen, scholen en kantoren. Met een veelheid van dit type gebouwen zijn steeds weer verrassingen mogelijk. Hoofdstuk 5 5.1.

Een toekomst voor cultuureducatie • 2026: Onderzoeken wat de mogelijke finan­ ciële gevolgen zijn van de effecten in de financiering van cultuureducatie en nagaan hoe succesvolle tijdelijke regelingen en de werkwijzen kunnen worden voortgezet. Het onderzoek wordt samen met het ABC Huis uitgevoerd. • 2026: Vragen aan pedagogische academies om in het curriculum nog meer aandacht te geven aan kunst en cultuur, zodat toekomstige groepsleerkrachten voorbereid worden op het geven van bijvoorbeeld muziek- en dansles. • 2026: Nagaan op welke wijze vervoer te regelen is vanuit de dorpen naar het museum en het theater in het centrum om de kansen­ ongelijkheid tussen kinderen uit dorpen en uit de stad te verminderen. Daar kan met proefprojecten ervaring mee worden opgedaan.

Groeien met cultuur | 36

• 2026: Communiceren dat de AlkmaarPas, het Jeugdfonds Sport en Cultuur en stichting Leergeld, ondersteuning bieden voor aan­ vullende lessen voor kinderen geven, met name die kansarmere wijken afkomstig zijn. • 2027: Stimuleren van Alkmaar van de verdere integratie van de educatieprogramma’s van de bibliotheek en Artiance vanwege de inhoudelijke toegevoegde waarde die dat oplevert. 5.2. Vitale amateurkunstverenigingen • 2025-2027: Beter toerusten van bestaande locaties in de dorpen (dorpshuizen, horeca, gemalen, kerken voor de bestaande amateurkunstverenigingen en beeldend kunstenaars. • 2025: Inventariseren van de praktische behoeften van wijkcentra, dorpshuizen, buurthuizen en verenigingsgebouwen om podiumfaciliteiten en presentatieruimten te verbeteren. In 2025 ook starten met de uitvoering (daartoe de regels voor amateurkunst verruimen). • 2026: Betrekken van de activiteiten van de amateurkunstverenigingen bij het toevoegen van ruimte in Alkmaar Noord. • 2027: Initiëren van een website met een overzicht van het complete aanbod van culturele activiteiten, zowel professioneel als van amateurkunstverenigingen. De basis voor besluitvorming hierover wordt vastgelegd in een informatieplan. Een van de grote instellingen kan die taak op zich nemen. Daarin worden ook de mogelijkheden van de AlkmaarPas en het Jeugdfonds Sport & Cultuur voor de amateurkunst aangegeven.

• 2027: Onderzoeken of amateurkunst­ verenigingen gebaat zijn met een stimuleringsen waarderingsbeleid voor vrijwilligers. • 2025: De medewerkers van de gemeente Alkmaar staan klaar om amateurkunst­ver­ enigingen te ondersteunen bij het aanvragen van fondsen en vergunningen. Daar geven we meer bekendheid aan.

6.2. Ontwikkelagenda De Ontwikkelagenda heeft tot doel in april 2025 een voorstel aan de raad voor te leggen waarin de deelscenario’s uit de Cultuurvisie zijn uit­ gewerkt en doorgerekend voor wat betreft de eventuele gevolgen voor de subsidiering voor de stedelijke voorzieningen en de extra ruimte voor podia en expositieruimte in Alkmaar Noord.

In hoofdstuk 3 wordt voorgesteld dat Stedelijk Museum Alkmaar, Theater De Vest en de inloopfunctie van het ABC Huis aan het Canadaplein blijven. Voorts dat voor de huisvesting van de overige functies van het ABC Huis, Filmhuis Alkmaar en Podium Victorie de mogelijkheden in Overstad worden onderzocht. Voor de Ontwikkelagenda kan dus met één scenario worden volstaan, met deelscenario’s voor de huisvesting van Kunstuitleen Alkmaar aan het Canadaplein, Overstad of winkelcentrum De Mare en deelscenario’s voor de huisvesting van de overige functies van het ABC Huis, Filmhuis Alkmaar en Podium Victorie in Overstad. Het aanpassen van de ruimten voor de drie in­stellingen aan het Canadaplein en de deel­ scenario’s voor de overige instellingen worden uitgewerkt, doorgerekend en onderbouwd aangeboden voor besluitvorming door de raad. Voor de behoefte aan meer ruimte voor podia en expositieruimten in Alkmaar Noord worden de mogelijkheden onderzocht op ruimtelijke en financiële aspecten. Het project Ontwikkelagenda levert de volgende resultaten op, die de voorstellen voor besluit­ vorming door de Raad ondersteunen: 6.2.1. Huidige huisvestingssituatie De huidige huisvestingssituatie van de instellingen wordt in beeld gebracht met een inventarisatie van de kosten en de beperkingen die bij het gebruik zijn geconstateerd. Dit vormt de basis voor het verdere project. 6.2.2.

Valideringsonderzoeken Aan de instellingen is inmiddels gevraagd om hun plannen met ruimtelijke gevolgen als weer­geven in hoofdstuk 3, te onderbouwen met validerings­ onderzoeken. Hiermee wordt vast­gesteld of er voldoende vraag is naar voorstellingen waarvoor een theaterzaal van duizend stoelen nodig is, of er genoeg aanbieders naar Alkmaar komen voor een zaal van 1500 staanplaatsen voor Podium Victorie en bijvoorbeeld of een groter museum meer bezoekers oplevert. 6.2.3. Gewenste huisvestingssituatie Als de valideringsonderzoeken uitwijzen dat de plannen van de instellingen realistisch zijn, worden in de volgende stap de programma’s van eisen opgesteld die voor de plannen nodig zijn. Deze programma’s vormen de basis voor de volgende stap.

Groeien met cultuur | 37

6.2.4. Benodigde aanpassingen Het vergelijken van de programma’s van eisen en de huidige situatie levert de benodigde aan­ passingen op. Voor Stedelijk Museum Alkmaar, Theater De Vest en de inloopfunctie van het ABC Huis is de locatie het Canadaplein, maar voor de Kunstuitleen, overige functies van het ABC Huis en Filmhuis Alkmaar ligt dat niet vast. Voor Karavaan ligt uitbreiding in De Drukkerij het meest voor de hand. 6.2.5. Planning van de werkzaamheden die voor de aanpassingen benodigd zijn Als de benodigde aanpassingen zijn bepaald, wordt onderzocht volgens welke planning die kunnen woorden uitgevoerd. Daarbij speelt mee dat de overige functies van het ABC Huis eerst moeten zijn verhuisd voordat het museum kan uitbreiden en dat de termijn voor nieuwe huis­ vesting in Overstad mede wordt bepaald door de ontwikkeling van dit nieuwe centrumdeel.

Voor de stedelijke voorzieningen geldt dat de gebouwen aan het Canadaplein en Podium Victorie eigendom zijn van de Duurzaam Vastgoed BV. Voor deze gebouwen is de Duurzaam Vastgoed BV de opdrachtgever en daarmee verantwoordelijk voor de investeringen. Feitelijk wordt de gemeente alleen de opdrachtgever voor de nieuwbouw van Filmhuis Alkmaar als niet wordt gekozen voor uitbreiding van Vue. Dat geldt ook voor de overige functies van het ABC Huis als die geen onderdeel worden van een woonproject in Overstad.

6.2.6. Investeringsraming van de aanpassingen per jaar tot 2040 Indien de planning bekend is kunnen daar de investeringen per jaar aan toe worden gevoegd. Hiervoor wordt de periode tot 2040 uitgetrokken, maar vanwege de urgentie wordt gestreefd naar een eerdere afronding. 6.2.7. Exploitatieplan van elke instelling in de eindsituatie (en in de jaren dat de aanpassingen worden uitgevoerd) met de eventuele gevolgen van het exploitatieplan op de subsidiebegroting Voor het bepalen van de financiële gevolgen van nieuwbouw voor de exploitatie zijn exploitatieplannen per instelling nodig. Nieuwbouw is weliswaar van invloed op de exploitatie van een instelling en daarmee ook op de benodigde subsidie. Maar de meerkosten die door nieuwbouw worden veroorzaakt, moeten tegenover de nieuwe inkomsten worden gezet en worden afgezet tegen de bestaande huisvestingskosten.

Groeien met cultuur | 38

Bijlage 1. Indicatie van de extra ruimte per instelling en de rekentool van Alkmaar voor de ruimtelijk consequenties voor voorzieningen bij groei van het aantal woningen Instelling

Indicatie extra ruimte (m2)

ABC Huis

2.400

Filmhuis Alkmaar

1.250

Karavaan

500

Kunstuitleen Alkmaar

500

Podium Victorie

Nader te bepalen

Stedelijk Museum

2.100

Theater De Vest en Grote Kerk

500

Totaal

7.250

Om de vraag naar ruimte te kunnen bepalen heeft Alkmaar een rekentool van Sprinco en Stipo doorontwikkeld die de ruimtelijk consequenties voor voorzieningen bij groei van het aantal woningen aangeeft. De rekentool Sprinco en Stipo gaat uit van een toename van 8.115 m2. Dit resultaat valt lager uit, omdat de rekentool werkt met een gemiddelde van Alkmaar, Gouda en Amersfoort. Als we de gewenste toename berekenen met het kengetal van Alkmaar, dan komt de groei op 8.415 m2. Naast de rekentool van Alkmaar heeft Blueyard een eigen methode ontwikkeld door te inventariseren welke ruimte nodig is voor voorzieningen in andere steden. Voor de grote steden wordt het ruimtebeslag per huishouden aangehouden. Omdat daar veel eenpersoonshuishoudens zijn en in Alkmaar minder, is dat omgerekend naar de ruimte per inwoner. Deze uitkomsten van deze twee methoden ont­­­lopen elkaar niet veel. Die van Blueyard geeft aan dat er op dit moment een tekort is van 2.900 m2 bij het huidige inwonertal. In totaal is dus in 2040 een oppervlakte van 2.900 m2 voor het oplossen van huidige knelpunten plus een oppervlakte van 8.415 m2 voor de inwonersgroei nodig. Bij elkaar is dit 11.315 m2. Voor een verdere uitwerking van de berekeningen wordt verwezen naar de ‘Alkmaar Cultuur­ verkenning 2024’, p. 113-116.

Groeien met cultuur | 39