Bijlage 1 RV Jaarstukken - boekwerk (gewaarmerkt)

Gemeente Alkmaar Jaarstukken 2023 Concept d.d. 28 mei 2024

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Colofon

Dit is een uitgave van de gemeente Alkmaar Foto omslag: S.E. Bok Informatie gemeente Alkmaar: Financiën Telefoon: 14 072 28 mei 2024 www.alkmaar.nl

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Inhoud Algemeen 5 Aanbiedingsbrief 6 Leeswijzer 7 Samenvatting 8 Legenda en kerngegevens 15 Uitgangspunten 16

Jaarverslag 17

Programma’s 17 Programma 1 Inwoner en Bestuur 18 Thema 1.1 Algemeen bestuur 20 Thema 1.2 Dienstverlening 21 Thema 1.3 Regionale samenwerking 23 Programma 2 Vitaliteit 26 Thema 2.1 Onderwijs 29 Thema 2.2 Cultuur, kunst en cultureel erfgoed 36 Thema 2.3 Sport 42 Thema 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 47 Thema 2.5 Jeugd 57 Thema 2.6 Iedereen doet mee 63 Thema 2.7 Diversiteit 72 Programma 3 Bedrijvigheid 76 Thema 3.1 Economie en toerisme 78 Thema 3.2 Citymarketing en evenementen 85 Programma 4 Leefbaarheid 87 Thema 4.1 Veiligheid 89 Thema 4.2 Bereikbaarheid 95 Thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling 100 Thema 4.4 Wonen 105 Thema 4.5 Parkeren 108 Thema 4.6 Alkmaars Kanaal 111 Programma 5 Duurzaamheid 116 Thema 5.1 Leefomgeving 118 Programma 6 Financiën 127 Thema 6.1 Overzicht Overhead 129 Thema 6.2 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen 130 Thema 6.3 Overzicht Onvoorzien 132 Thema 6.4 Heffing vennootschapsbelasting 133

Paragrafen 134 Lokale heffingen 135 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 140

3 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Onderhoud kapitaalgoederen 148 Financiering 152 Bedrijfsvoering 158 Verbonden Partijen 163 Grondbeleid 179 Openbaarheid 185 Toezichtinformatie 186

Jaarrekening 190

Balans 190 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 193 Toelichting op de balans per 31 december 2023 199 Niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen 222

Programmarekening 224 Lasten en baten en mutaties met reserves per programma 225 Toelichting op de jaarrekening exploitatie 226 Overzicht mutaties met reserves (per saldo) per programma 255 Overzicht taakvelden 256 Incidentele lasten en baten 258 Overzicht structurele dotaties en onttrekkingen reserves 269 Begrotingsrechtmatigheid 270 WNT-verantwoording 2023 gemeente Alkmaar 274 Bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen 275

Bijlagen 284 I. Rechtmatigheidsverantwoording 285 II. Overzicht van door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geborgde leningen (Achtervang gemeente Alkmaar) 287 III. Gemeentegaranties 290 IV. Controleverklaring van onafhankelijke accountant 291 V. Lijst met afkortingen 292

4 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Algemeen

Aanbiedingsbrief

Leeswijzer

Samenvatting

Legenda en kerngegevens

Uitgangspunten

5 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad,

Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2023, inclusief de Jaarrekening, aan en delen wij de eerste resultaten die behaald zijn bij de uitvoering van het coalitieakkoord “Vertrouwen in Alkmaar; verschil mag er zijn”.

In mei 2023 hebben D66, OPA, BAS, VVD, CDA en SPA het coalitieakkoord “Vertrouwen in Alkmaar; verschil mag er zijn” gesloten. Op basis van dit coalitieakkoord werkt het college de komende jaren aan het vormgeven van de toekomst van stad en land met concrete voorstellen op beleidsterreinen als leefbaarheid, duurzaamheid, mo- biliteit, economie, onderwijs of seniorenbeleid. Dat lukt niet allemaal in één keer. In de Kadernota 2025-2028 die wij in juni 2024 aan u aanbieden, komen wij met nadere voorstellen over de uitvoering van dit coalitieakkoord.

De Jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van € 15,9 miljoen. Dat is in absolute termen een mooi bedrag. Relatief op een begroting van ruim € 500 miljoen ligt dat genuanceerder. Bovenal vormt dit geen reden onszelf rijk te rekenen. Dit positief resultaat is namelijk voor een belangrijk deel het gevolg van enkele incidentele oorzaken. Grote incidentele voordelen in 2023 waren: - Oekraïne opvang (€ 8,7 miljoen); - rijksmiddelen energietoeslag ontvangen in november (€ 2,7 miljoen); - afsluiten grondexploitaties Vroonermeer en Sperwerstraat (€ 2,4 miljoen).

Dat we overhouden op de normvergoedingen van de rijksoverheid voor de opvang van Oekraïners komt door inspanning vanuit de eigen ambtelijke organisatie. Efficiency en doelmatig handelen staan hierbij voorop. Dat geldt sowieso voor onze visie op de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Alleen zo weten wij de lasten voor onze inwoners laag te houden. Door bijvoorbeeld spaarzaam te zijn met normvergoedingen vanuit de rijksover- heid voor Oekraïne-opvang kan dit geld nu weer binnen het beleidsterrein migratie ingezet worden. De door- stroomlocatie aan de Robonsbosweg gaan we hier voor een substantieel deel uit bekostigen.

In de Voorjaarsnota van het rijk heeft het demissionair kabinet de Tweede Kamer voorgesteld met ingang van 2026 de opschalingskorting ad € 675 miljoen niet langer toe te passen op de uitkering uit het Gemeentefonds. Tegelijkertijd is ook besloten met ingang van 2025 de nieuwe financieringssystematiek voor het gemeente- en provinciefonds al dit jaar wordt ingevoerd. Dat klinkt op het eerste oog positief, tegelijkertijd blijft er veel ondui- delijkheid bestaan, bijvoorbeeld over de ravijnjaren 2026 en volgende.

Naast de financiën blijven maatschappelijke vraagstukken onze aandacht vragen. Bestaanszekerheid, betaalbare en duurzame woningbouw in het Alkmaars Kanaal, maatschappelijke ondersteuning, verduurzaming en energie- transitie, sportvoorzieningen en mobiliteit, voorbeelden van beleidsterreinen die acties vragen met ook een fi- nanciële component. Daarmee blijft de druk op de gemeentefinanciën hoog. Voor de uitkomst van de Jaarreke- ning 2023 doen al deze ontwikkelingen niets meer af. Om een gezonde financiële positie te behouden is ook de komende jaren een strakke begrotingsdiscipline nodig.

Tot slot, de omvang van P&C documenten is nogal omvangrijk. Wij gaan de toegankelijkheid van deze documen- ten verbeteren en de inhoud meer enten op uw kaderstellende en controlerende rol. Tot nu toe kennen de do- cumenten veel pagina’s, waarvan delen verplicht zijn voorgeschreven, maar niet altijd noodzakelijkerwijs voor u direct relevant zijn. Bij de komende kadernota en programmabegroting kijken wij, in afstemming met de audit- commissie, naar een toegankelijker opzet, waarbij de onderliggende informatie wel beschikbaar blijft, maar niet de essentiële zaken vertroebelt.

Ik wens u veel leesplezier toe bij de Jaarstukken 2023. Namens het college van burgemeester en wethouders,

Christian Schouten wethouder Financiën

6 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Leeswijzer Algemeen: Inleiding, samenvatting en kerngegevens In dit deel is de inleiding op de jaarstukken opgenomen. Verder geven we een samenvattend beeld van de be- haalde resultaten, het financiële resultaat en onze financiële positie. Daarnaast zijn enkele kerngegevens over onze gemeente opgenomen.

Jaarverslag: Programmaverantwoording In dit deel komen de resultaten op de programma’s en programmaonderdelen aan bod. We geven een beschou- wing per programma- en themaonderdeel en beschrijven de resultaten op de voorgenomen activiteiten uit de programmabegroting 2023. Hierbij duiden we hoe dat verlopen is; daarbij hebben we de aspecten resultaat, planning en middelen mee laten wegen. Ook zijn de resultaten op de indicatoren bij de doelen opgenomen voor zover op dit moment beschikbaar. Ten slotte worden beknopt de financiën weergegeven. De uitkomsten op de indicatoren zijn aangepast aan de meeste recente, definitieve cijfers. Dit betekent dat op sommige plaatsen de indicator af kan wijken van eerdere jaarstukken of programmabegroting.

Bij de prestaties geven we met kleuren aan wat de status is: ● Proces en beoogde resultaat loopt nog steeds volgens plan. ● Proces wijkt af, maar met bijsturing zijn resultaten nog te behalen. ● Proces verloopt niet volgens plan en resultaten behalen lukt onder huidige condities niet of zijn niet gehaald

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om een aantal beleidsindicatoren van de site www.waarstaatjegemeente.nl op te nemen in de jaarstukken. In de wet is opgenomen wie welke indicatoren aanlevert voor deze site en hoe dat dient te gebeuren. Van een aantal indicatoren zijn de beschikbare cijfers niet actueel en zijn cijfers over 2023 pas medio 2024 beschikbaar.

Paragrafen Naast de programma's dienen gemeenten minimaal acht programma-overstijgende paragrafen in de jaarstukken op te nemen (BBV-verplichting). In de paragrafen staat belangrijke informatie over onder andere de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Deze acht verplichte paragrafen gaan over: - lokale heffingen - weerstandsvermogen en risicobeheersing - onderhoud kapitaalgoederen - financiering - bedrijfsvoering - verbonden partijen - grondbeleid - openbaarheid

Daarnaast is de paragraaf toezichtinformatie toegevoegd.

Jaarrekening Dit deel bevat de gemeentelijke jaarrekening over 2023. Dit is enerzijds de balans en de toelichting op de balans, anderzijds de programmarekening en de toelichting daarop. De toelichting op de programmarekening bevat per programma en thema de afwijkingen bij de jaarrekening ten opzichte van de gewijzigde begroting, dat is de be- groting zoals bij de 2de Bestuursrapportage 2023 is vastgesteld. Dit is conform het Besluit Begroting en Verant- woording (BBV). In deze jaarstukken is er voor gekozen om in dit hoofdstuk de financiën over het gehele jaar weer te geven; het gaat dan om de financiële realisatie en de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wij- ziging. De toelichting is op hoofdlijnen, verschillen tussen rekeningcijfers en de begroting na wijziging groter dan € 100.000 worden toegelicht. Voor een nadere onderbouwing verwijzen wij naar de toelichting op de jaarreke- ning exploitatie. In de diverse financiële overzichten duiden we bij de verschillen via een V en N aan of er van een Voordeel of een Nadeel sprake is. Afrondingen kunnen tot kleine verschillen in tellingen leiden.

7 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Samenvatting Inleiding In de hierna volgende onderdelen van de jaarstukken 2023, zijnde verschillende programma’s en onderliggende paragrafen, leggen wij verantwoording af over ons gevoerd beleid. Om u snel inzicht te bieden in de diversiteit aan onderwerpen volgt op deze plaats een beknopte greep van de resultaten en de uitvoering het afgelopen jaar. Voor verdieping en een volledig verslag verwijzen wij u naar de verdere onderdelen van de jaarstukken.

Programma 1 Inwoners en bestuur Open Overheid Onze inwoners mogen rekenen op een betrouwbare gemeente, die klaar staat voor haar inwoners en behulp- zaam is in contacten. Als bestuur zijn wij zichtbaar, benaderbaar en oplossingsgericht. Wij staan voor het verg- roten van zeggenschap van inwoners, organisaties en ondernemers. Zeker daar waar het gaat om plannen en projecten die invloed hebben op de eigen leefomgeving. Wij zien daarin een rol voor een gemeentelijk ombuds- man, een gemeentelijk referendum en het (digitaal) raadplegen van inwoners. We zijn gestart met het project Open Overheid, waarbij het onderdeel zeggenschap (‘participatie’) verder wordt uitgewerkt in een visie en ver- ordening. Tegelijkertijd zijn er proeftuinen waarin we direct aan de slag zijn gegaan met onze manier van zeg- genschap in de wijk. Een voorbeeld daarvan is het ophalen van de speerpunten per wijk, digitale raadpleging en de inzet van denkfestivals waarbij we inwoners ook mee laten denken over de wijze van participeren.

Regionale Samenwerking Regionale samenwerking vinden we belangrijk. We zetten in op het onderhouden van een goede relatie met regiogemeenten, Metropool Regio Amsterdam en de provincie. We zetten in op versterken van regionale sa- menwerking door middel van bijvoorbeeld de focusagenda regio Alkmaar en op diverse thema’s, denk aan de woondeal, mobiliteit, duurzame energie, convenant werklocaties en toerisme en recreatie. Samen met de regio- partners op Noord-Holland Noord niveau hebben we een voorstel ingediend voor een Regio Deal. De inmiddels toegekende deal zet in op het verbeteren van de brede welvaart in Noord-Holland. Hierbij wordt samengewerkt met diverse partners in de triple helix (onderwijs, bedrijfsleven en overheid). Samen zetten we in op drie pro- grammalijnen; beter werken, beter leven, beter leren in Noord-Holland Noord.

450 jaar Alkmaars ontzet In 2023 vierden wij binnen onze hele gemeente 450 jaar Alkmaar Ontzet. In samenwerking met veel partners binnen de gemeente is er een prachtig programma uitgerold van herdenking, beleving en viering, gestart op 8 oktober 2022 en tot aan 31 oktober 2023. 450 jaar Alkmaars Ontzet was een programma voor en door Alkmaarders. Inwoners, verenigingen, instellingen, bedrijven, scholen, clubs uit de stad, de wijken en de dorpen hebben meegedaan om bestaande en nieuwe acti- viteiten onder het thema 450 jaar Alkmaars Ontzet te organiseren en aan te melden.

Programma 2 Vitaliteit Cultuur, kunst en cultureel erfgoed De stad beschikt over een goed bewaard en ontsloten cultureel erfgoed en een breed cultureel aanbod dat voor iedereen toegankelijk is. De publieksactiviteiten zoals Move The City en Het Grote Raam droegen bij aan de toe- gankelijkheid van kunst en cultuur. Met de initiatieven jongerencultuur zoals de Museumnacht en Groots Alkmaar hebben we nieuwe doelgroepen bereikt. En de gemeente Alkmaar heeft namens de gemeenten toegewerkt naar de erkenning van Noord-Holland Noord als erkende cultuurregio door de staatssecretaris van Cultuur. Een nieuwe langetermijnvisie op kunst en cultuur in relatie tot de groei van de stad en de ontwikkelingen van de dorpen ‘Alkmaar 2040’ is voor 2024 voorzien. De voorbereidingen hiervoor zijn in 2023 gestart.

Sport Sport is een onderdeel van het cement in de Alkmaarse samenleving en een belangrijk middel voor het oplossen van maatschappelijke knelpunten. Wij zetten, samen met Alkmaar Sport NV, volop in om zoveel mogelijk Alk- maarders, jong en oud, aan het sporten te krijgen en te houden. Dit doen wij onder andere door te zorgen voor goede sportaccommodaties.

8 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Sport moet voor iedereen toegankelijk zijn, om hiervoor te zorgen hebben we goede sportaccommodaties nodig. In 2023 hebben we het onderzoek naar de mogelijke scenario's voor de Hoornse Vaart voortgezet. Eind 2023 zijn we gestart met onderzoek naar de toekomst van het Sportpaleis. Bij deze behoefte onderzoeken houden we altijd rekening met de toekomstige groei van de stad en dat het voor alle inwoners betaalbaar blijft. Daarnaast hebben er grote sportevenementen plaats gevonden, zoals de huldiging van AZ O19 na het winnen van de Youth League en het Nederlands Kampioenschap Jeugdwielrennen in Oudorp.

Maatschappelijke ondersteuning In Alkmaar worden alle inwoners zoveel mogelijk in staat gesteld om mee te doen in de samenleving. In het coalitieakkoord 2023-2026 waar deze programmabegroting op is gebaseerd, staan veel acties en ambities die gericht zijn op ‘meedoen’. Zo is er een goed, divers en passend onderwijsaanbod dat goed aansluit op de toe- komst voor al onze kinderen, maar óók voor alle volwassenen die dit nog nodig hebben. Volwassenen en oudere inwoners stellen we in staat zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn. Zij kunnen, ondanks eventuele fysieke of gees- telijke belemmeringen, lang zelfstandig blijven wonen en meedoen in de samenleving.

Voor het versterken van de beweging naar preventie, gezondheid en een stevige sociale basis is het plan van aanpak GA! opgesteld. Dit is de Alkmaarse vertaling van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Vanuit GA! streven we naar een gezonde generatie in 2040. Een generatie die niet alleen fysiek gezond is, maar ook mentaal weer- baar en die leeft in een gezonde omgeving. GA! is een kapstok voor alles wat we doen in het kader van preventie. Het impliceert actie. GA! iets doen om gezond te worden of te blijven. Acties vallen onder meerdere thema’s van Vitaliteit en de realisatie is in de thema’s uitgewerkt.

We hebben de Alkmaarse Seniorenagenda opgesteld. Hierin staan verschillende onderwerpen die belangrijk zijn om prettig oud te kunnen worden en vitaal te blijven. De agenda geeft een overzicht van welke activiteiten er al zijn en inzicht in wat er nog nodig is.

Jeugd Voor kwetsbare inwoners is er hulp en bescherming. Kinderen groeien op in een veilige en gezonde omgeving. Gezinnen die hulp nodig hebben bij de opvoeding krijgen ondersteuning. We hebben de inkoop van jeugdhulp en Jeugdzorg Plus geïmplementeerd.

Iedereen doet mee Wij vergroten de mogelijkheden van mensen om naar eigen kunnen deel te nemen aan de samenleving. Partici- patie van mensen die aan de zijlijn zijn komen te staan, staat voor ons centraal. Het liefst in een betaalde baan, maar vormen van vrijwilligerswerk en gesubsidieerde arbeid kunnen ook passend zijn. De raad heeft het minimabeleid en schuldhulpverlening vastgesteld. Armoede en schulden maken het moeilijk om volledig mee te doen in de samenleving. Opgroeien in armoede heeft grote gevolgen voor kinderen. Dit be- leidskader biedt een springplank om deze waarden vorm te geven en een vangnet voor diegenen die onze hulp nodig hebben. Daarnaast konden huishoudens met een laag inkomen ook in 2023 weer een energietoeslag krij- gen. Ook voert Zaffier namens de gemeente de kind regeling (KOT) uit voor kinderen en jongeren die gedupeerd zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire. Afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van de ambtelijke voorbereiding van de bestuurlijke besluitvorming over de ontwikkeling van het voormalig belastingkantoor aan de Robonsbosweg.

Diversiteit In gesprekken met de culturele sector, onderwijs, arbeidsmarkt en andere focussectoren, stimuleren we toegan- kelijkheid. We zetten alles op alles om ons uitgebreide Regenboogmeerjarenplan te realiseren. Ook is gestart met het maken van een beleidsvisie op diversiteit en inclusie. In januari 2023 heeft u de motie Onderzoek rol koloniaal verleden bestuur Alkmaar aangenomen. Inmiddels heb- ben we opdracht gegeven voor dit onderzoek. De onderzoeker heeft aangegeven dat het onderzoek tijd vergt en in 2025 met de onderzoeksresultaten te komen. In het kader van de 'koloniale geschiedenis' droegen wij afgelopen jaar bij aan het groots vieren van Keti Koti.

9 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Programma 3 Bedrijvigheid Economie en toerisme Alkmaar is het economisch hart van de regio en heeft een scharnierfunctie tussen de metropool Amsterdam en de Kop van Noord-Holland. Wij zetten dan ook in op een goed vestigingsklimaat. Dit doen wij onder andere door te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor nieuwe bedrijventerreinen. Het bedrijventerrein Boekelermeer is volop in ontwikkeling met de realisatie van een haven, dit in samenwerking met de provincie. In 2023 zijn wij ook het tweede jaar ingegaan van het ondernemersfonds, wij zien dat dit nu vruchten afwerpt. Ondernemers uit zowel de binnenstad, wijken en de dorpen weten de weg naar het fonds te vinden. Met de opening van de Laat-west afgelopen jaar is weer een stap gezet in het aantrekkelijker maken van de binnenstad. Ook is gestart met onderzoek naar de mogelijkheden voor herinrichting van het Hofplein en de Ge- dempte Nieuwesloot, de Breedstraat en de Heul.

Alkmaar is goed voor de regio en de regio is goed voor Alkmaar. Vanuit die ambitie zijn we in 2023 de samen- werking aangegaan met onze regiogemeenten om meer samen te werken aan het versterken van onze economie en het toerisme. Regionaal werkten we op het gebied van toerisme en recreatie samen aan het verder vitaliseren en excelleren van de verblijfsrecreatie, het tweejarenplan 2022-2023 voor destinatiemarketingorganisatie Hol- land boven Amsterdam (DMO-HbA) en het jaarlijkse actieplan voor recreatie en toerisme in Regio Alkmaar.

Citymarketing en evenementen In 2023 hebben we nog sterker ingezet om Alkmaar te profileren als aantrekkelijke gemeente om te wonen, te werken en te bezoeken. In toenemende mate is ingezet op een kwalitatieve benadering van citymarketing, met aandacht voor de gehele ‘bezoekerservaring’. De kwaliteit van het toeristisch bezoek stond voorop. Gastvrijheid, meertalige toeristische informatie en samenwerken met onze regionale partners waren belangrijke speerpunten in 2023. Spreiding van bezoekers door het jaar heen en het aantrekken van bezoekers die bijdragen aan de eco- nomische doelstellingen, zijn hierbij belangrijk.

Alkmaar had in 2023 een opvallend goed gevulde en diverse evenementenkalender. Dit kwam onder andere door Alkmaar Ontzet 450 jaar. Hierdoor zijn nieuwe evenementen ontstaan, die ook in de rustigere ‘evenementen- maanden’ hebben plaatsgevonden. Tot slot zijn we in 2023 samen met (horeca)ondernemers van start gegaan met de landelijke wet- en regelgeving rondom recyclebare plastic tijdens evenementen. Dit heeft geresulteerd in het gebruik van herbruikbare bekers op Koningsdag 2024.

Programma 4 Leefbaarheid Veiligheid Alkmaar is een fijne plek om te wonen, werken en recreëren. Iedereen moet zich veilig voelen, thuis en op straat. De kadernota veiligheid 2023-2026 en het coalitieakkoord “Vertrouwen in Alkmaar, verschil mag er zijn” geven richting om Alkmaar veilig en leefbaar te houden. In de uitvoering van het veiligheidsbeleid staat centraal dat we steeds zoveel als mogelijk naast de inwoners proberen te staan; dit sluit aan bij het coalitieprogramma. De inzet van buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) en cameratoezicht vanuit het team handhaving openbare ruimte dragen in grote mate bij aan de veiligheid en leefbaarheid van Alkmaar.

Op 26 januari 2023 heeft de gemeenteraad de kadernota veiligheid 2023-2026 vastgesteld. Hiermee heeft de gemeenteraad de koers bepaald voor het veiligheidsbeleid van de komende jaren. In de kadernota veiligheid zijn vier prioritaire thema's opgenomen: ondermijnende criminaliteit, maatschappelijke onrust, polarisatie & radica- lisering, aanpak & preventie jeugdcriminaliteit en cybercriminaliteit. Naast deze prioriteiten, waar we extra op ontwikkelen de komende jaren, houden we onze basiswerkzaamheden op orde en vernieuwen we waar nodig ook het beleid op deze veiligheidsthema’s. Bij het vernieuwen van beleidsthema’s en het aanscherpen van de basiswerkzaamheden is aantal activiteiten ingezet zoals die in coalitieprogramma zijn opgenomen. Eind 2023 zijn hiervan de eerste werkzaamheden opgepakt. Dit betreft onder meer de werving van extra BOA’s en het verbe- teren van de (telefonische) bereikbaarheid van team handhaving. Vindbaarheid en zichtbaarheid van team hand- having is essentieel. Het uitvoeren van de motie om te komen tot een handhavingspost in Alkmaar Noord draagt hier in grote mate aan bij. Afspraken om te komen tot deze post zijn eind 2023 gemaakt zodat de handhavings- post, conform afspraken in het eerste kwartaal van 2024 geopend kon worden.

10 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Ondanks dat we in Alkmaar soms te maken hebben met (ernstige) incidenten blijkt uit de statistieken dat Alkmaar een relatief veilige gemeente is. Vanzelfsprekend maken we ook ruimte om urgente, onverwachte (ad hoc) zaken aan te pakken. De rapportage veiligheid 2023 geeft hier inzicht in en beschrijft onder meer de aandacht die is geweest voor: - Zes explosies die in 2023 hebben plaatsgevonden en (bestuurlijke) maatregelen die zijn ingezet om de openbare orde en veiligheid te bewaren én het veiligheidsgevoel bij inwoners te herstellen. - Het goed en veilig laten verlopen van evenementen, waaronder Koningsdag en Alkmaar 450, en de wedstrij- den van AZ. - De aanpak door het gebiedsteam van jeugdoverlast op de Laat en de Gedempte Nieuwesloot.

Bereikbaarheid Om te zorgen dat Alkmaar ook in de toekomst een bereikbare en aantrekkelijke stad blijft zijn we eind 2023 gestart met het ontwikkelen van de mobiliteitsvisie. Deze bieden we halverwege 2024 ter besluitvorming aan u aan.

Provincie Noord-Holland en gemeenten Dijk en Waard en Alkmaar hebben de verkenning van de N242 tussen Kooimeerplein en Verlaat afgerond. Hierbij is onderzocht hoe de bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen kan verbeteren voor zowel de korte, middellange als lange termijn.

Vanwege de grootschalige mobiliteitsinvesteringen streven de regio’s ernaar om de resultaten van de investe- ringsagenda te agenderen voor het Bestuurlijk Overleg MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) in november 2024. Voor de regio Alkmaar heeft de Ring Alkmaar en de N242 prioriteit.

In 2023 heeft Alkmaar de beschikking gekregen over gelden uit het Rijksprogramma Bereikbare steden. Deze subsidie zorgt voor een flexibele schil voor het inhuren van extra capaciteit. Daardoor kan er versnelling gemaakt worden op bereikbaarheidsprojecten en woningbouwprojecten. In 2024 gaan wij weer aanspraak maken op sub- sidie vanuit Bereikbare Steden.

Een belangrijk thema voor deze coalitie is verkeersveiligheid. We hebben daarom ingezet op het verkeersveiliger maken van de omgeving bij scholen en voor verschillende wegen hebben we maatregelen getroffen. Een voor- beeld hiervan is de Korte Vondelstraat. Hier zijn tijdelijke maatregelen genomen om de weg veiliger te maken. Op deze manier zorgen wij meteen voor een betere situatie. In 2024 gaan wij verdere met een definitieve herin- richting van de Korte Vondelstraat en gaan we door met het veiliger maken van andere wegen.

Ruimtelijke ontwikkeling Ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid moeten beter aansluiten bij de wensen en behoeften van huidige en toe- komstige inwoners. Bij nieuwbouw letten we extra op ruimtelijke kwaliteit en we ondersteunen initiatieven van inwoners en ondernemers. Daarbij hoort een moderne vorm van participatie. In 2023 is alles op alles gezet voor een goede implementatie van de omgevingswet per 1 januari 2024. We werken onze omgevingsvisie uit door langs het kanaal een compleet, duurzaam en vernieuwend stadsdeel te bouwen met woningen, bedrijven, voor- zieningen, infrastructuur etc. We ondersteunen de verbouwing van het ziekenhuis en doen duurzame investe- ringen in onze (onderwijs)gebouwen. Woningbouw krijgt meer ruimte, doordat we goed, snel en zorgvuldig in- spelen op de behoefte uit de samenleving en sturen op leefbare woonomgevingen. In november is het woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld. Hierdoor heeft de gemeente Alkmaar een integraal woonwagenbeleid wat erop is gericht om het wonen in woonwagens in familieverband mogelijk te maken

In 2023 zijn we gestart met de voorbereidingen voor de dorpenagenda’s die samen met elk dorp wordt opge- steld. Ook heeft de gemeenteraad een belangrijk besluit genomen om twee dorps/buurthuizen te realiseren in Stompetoren en Schermerhorn.

Parkeren Wij vinden het belangrijk dat er veel parkeermogelijkheden zijn voor onze inwoners, daarnaast moet parkeren voor iedereen ook betaalbaar blijven. Als Alkmaar streven wij daarom ook dat onze parkeertarieven onder het landelijk gemiddelde zitten. De belangrijkste parkeertarieven (straatparkeren, garageparkeren en bewonersver- gunningen) lagen in 2023 respectievelijk 10%, 36% en 57% onder het landelijk gemiddelde van middelgrote ge- meenten.

11 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Dienstverlening rondom parkeren vinden wij ook belangrijk. De klanttevredenheid over de dienstverlening wordt gemeten met een jaarlijks onderzoek. Voor 2023 levert dit een 7.4 op, een lichte stijging ten opzichte van 2022.

Alkmaars Kanaal In 2023 hebben we hard gewerkt aan een aantal concrete projecten in het Alkmaars Kanaal, die ook onderdeel vormen van het programma bereikbare steden. Dat varieert van o.a. het opleveren van woningen (Ringersfa- briek) tot het indienen van bestemmingsplannen (locaties Leko, Staalmeester, Poort van Oudorp en Pendorp), een WABO-procedure (plan Dok6) en het starten met het bouwrijp maken van een locatie (Ringerskwartier). Voor sommige locaties is subsidie verkregen zodat de ontwikkeling verder opgepakt kan worden (bv. Buitenvaart en Jaagpad). In totaal is er met bovenstaande ontwikkelingen zicht gekomen op de bouw van ca. 2.300 wonin- gen.

In 2023 zijn we verdergegaan met de voorbereiding van de ontwikkelkaders voor de deelgebieden van het Alk- maars Kanaal inclusief het ontwikkelkader voor het Kanaalpark. Met deze kaders geeft de raad op hoofdlijnen richting aan de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van het gebied en kunnen individuele bouwplannen versneld in procedure worden gebracht. Uitgangspunt is een kwalitatief goede en leefbare stad, waarbij het niet alleen gaat om kwantiteit, maar ook om kwaliteit, lucht, ruimte en groen. Besluitvorming over de kaders wordt in de loop van 2024 verwacht.

Programma 5 Duurzaamheid Leefomgeving Het Programma Duurzaam Alkmaar 2020-2024 was de leidraad voor onze inzet op duurzaamheid in 2023. Het programma heeft een duidelijke visie: Alkmaar werkt toe naar een duurzame, klimaatbestendige, groene en schone gemeente. Ons programma geeft antwoord op de landelijke doelstellingen en tegelijk heeft de wereld sinds het vaststellen van het programma niet stil gezeten: de doelstellingen zijn inmiddels aangescherpt. Zo heeft de Europese Unie door de ‘European Green Deal’ en het ‘Fit for 55’ programma de doelen opgehoogd naar 55% CO2-uitstoot vermindering in 2030. Vanuit het REPowerEU programma zetten we versneld in op het verminderen van import van fossiele brandstoffen uit Rusland.

Om het gebruik van aardgas en elektriciteit te verminderen, is sterk ingezet op energiebesparing en hebben we ons toegelegd op een persoonlijke aanpak. Het doel is om inwoners op de best mogelijke manier te adviseren en ze aan te zetten tot energiebesparende maatregelen. Wij hebben ingezet op een goede, langdurige communica- tiecampagne en een groot aantal telefonische en/of keukentafel adviesgesprekken gegeven door een adviseur duurzaamheid.

Naast het stimuleren van energiebesparende maatregelen hebben wij samen met bewoners en organisaties wijk- uitvoeringsplannen opgesteld voor een aardgasvrije toekomst van de wijk. Leidraad vormt de vastgestelde warm- tevisie.

In 2023 is de regionale energiestrategie (RES) verwerkt in het omgevingsbeleid en uitgevoerd. Op bedrijventer- rein Boekelermeer is ingezet op de komst van twee extra windturbines. Daarnaast ligt er de opgave om zon op grote daken te realiseren en is ingezet op regionale samenwerking en ondersteuning van ondernemers bij het nemen van verduurzamingsmaatregelen. De aanleg van het energieleverend geluidsscherm langs de Schager- weg, Nollenweg en Huiswaarderweg is in 2023 gestart. Daar waar passend in het landschap willen wij de realisa- tie van kleine windmolens bij agrarische bedrijven mogelijk maken.

Sportcomplex De Meent en de naastgelegen schaatsbaan hebben een duurzame energievoorziening. Beide sportcomplexen maken deel uit van het project POCITYF. De kennis uit dit project delen we binnen het netwerk van duurzame Europese steden door het project POCITYF. Dit project helpt historische steden groener, slimmer en leefbaarder te worden.

Naast deze energie gerelateerde acties hebben wij in 2023 ingezet op maatregelen die Alkmaar groener en meer klimaatbestendig maken. In 2023 is het beleidsplan klimaatadaptatie & biodiversiteit opgesteld en ter inzage gelegd. Dit beleidsplan kan in 2024 bestuurlijk worden vastgesteld en juridisch worden geborgd.

12 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Voor onze groentaakstellingen is ingezet op continuïteit: voortzetten van de uitvoering van de impuls op ver- groenen en versterken van de biodiversiteit. In totaal is in de openbare buitenruimte door Stadswerk072 ruim 9.000 m2 vergroend in 2023. Ook is begonnen met het planten van extra bomen. In 2023 zijn in het kader van het 5.000 bomenplan 226 bomen geplant. Projecten die op basis van de vastgestelde Klimaatadaptiestrategie regio Alkmaar in 2023 zijn opgestart zijn o.a.: herinrichting Bloemwijk, herinrichting Slotenmakersstraat en omgeving, reconstructie Trompstraat en omgeving in Oud Overdie en verschillende projecten die worden uitgevoerd in de kanaalzone.

Op 5 juli 2023 woedde de storm Poly. Er is actief en snel geschakeld om de grootste risico’s weg te nemen en om ook voor de langere termijn de stad en de dorpen weer toegankelijk en toonbaar te maken. Door vakmensen op de juiste plek in te zetten, kon de stormschade met de grootste impact zo snel mogelijk opgeruimd worden. De keerzijde hiervan was dat er zo’n drie weken geen groenonderhoud kon plaatsvinden, omdat de groenmedewer- kers zijn ingezet om de stormschade op te ruimen.

In 2023 hebben we aanzienlijke vooruitgang geboekt in het bevorderen van de circulaire economie. We hebben gebruik van grondstoffen en verspilling van voedsel verminderd. Door middel van verschillende initiatieven, zoals bijeenkomsten, workshops en persoonlijke begeleidingstrajecten met circulaire experts, hebben we de kennis en inzichten in circulair ondernemen vergroot. We hebben actief samengewerkt met partners, waaronder Hoge- school Inholland, om innovaties op te schalen en circulaire bedrijvennetwerken op te zetten. Daarnaast hebben we de handreiking circulair bouwen ontwikkeld, zijn we aangesloten bij Cirkelstad voor circulair bouwen, en heb- ben we circulair bouwen geïmplementeerd in verschillende bouwprojecten.

Ook hebben we ons gericht op het vergroten van bewustwording rondom consumptiegoederen en voedselver- spilling. We hebben campagnes gelanceerd tegen luierafval, bijeenkomsten georganiseerd over circulair textiel en samenwerkingen opgezet met kringloopwinkels. Daarnaast hebben we adviestrajecten met de horeca door- lopen om voedselverspilling tegen te gaan, educatieprogramma's over duurzaam voedsel in het onderwijs geïm- plementeerd en tools ontwikkeld voor het verminderen van voedselverspilling in de horeca. Onze inspanningen in 2023 hebben bijgedragen aan het bevorderen van circulaire praktijken binnen onze organisatie en in samen- werking met onze partners.

De afvalscheiding verbetert. In het afvalbeleidsplan staan maatregelen om zowel de afvalscheiding te verhogen als de kg restafval per inwoner te verminderen.

Programma 6 Financiën Uitgangspunt van ons financieel beleid is om een financieel gezonde gemeente te zijn. We houden de gemeen- telijke lasten voor onze inwoners en ondernemers zo laag mogelijk. We hanteren een aantal heldere financiële uitgangspunten: - geld dat over is gaat terug naar de algemene middelen, - tegenvallers worden in principe binnen hetzelfde programma opgevangen, - nieuw voor oud, - zo min mogelijk bestemmingsreserves.

De gemeente Alkmaar, maar ook onze inwoners en maatschappelijke organisaties werden in 2022 en 2023 ge- confronteerd met aanzienlijk toegenomen energiekosten. Om hen tegemoet te komen in de forse meerkosten zijn in de raadsvergadering van 23 februari 2023 twee bestemmingsreserves ingesteld; de ‘Tegemoetkoming Meerkosten Energie 2023’ en de ‘Energiebesparende en Verduurzamingsmaatregelen’, elk groot € 4,5 miljoen. Er is voor circa € 2 miljoen aanspraak gemaakt op deze regeling. Bij de behandeling van de 2e Bestuursrapportage 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met een vrijval van € 6 miljoen ten gunste van de algemene middelen. € 1 miljoen blijft beschikbaar in de reserve voor toekomstige maatregelen.

Vanuit de rijksregeling normbedrag gemeentelijke opvang locaties Oekraïners heeft onze gemeente € 12,6 mil- joen ontvangen. Naar verwachting zal € 9,9 miljoen van deze middelen niet gebruikt worden en vrijvallen in het resultaat van 2023 waarna de middelen toekomen aan de algemene reserve. U heeft inmiddels een voorstel behandeld om uit deze middelen een bestemmingsreserve Robonsbosweg te vormen.

13 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Financieel resultaat

Programma Bedragen x € 1.000 - Thema 2 - 2.6 Lagere lasten en hogere rijksbijdrage opvang Oekraïners 8.397 V 4 - 4.3 Afboeken boekwaarde Regionaal wooncentrum Picassolaan 5.275 N 2 - 2.6 Lagere lasten energie toeslag, belanghebbenden kunnen tot 1-7-2024 beroep doen op de regeling 2.700 V 2 - 2.6 Netto voordeel BUIG 1.650 V 2 - 2.3 Lagere lasten energie Sport 1.580 V 4 - 4.3 Winst Vroonermeer Noord 1.469 V 6 - 6.2 Decembercirculaire Gemeentefonds 2023 1.324 V 6 - 6.1 Hogere lasten van onderhoudscontracten door langer gebruik systemen. 1.316 N 5 - 5.1 Vanwege onvoldoende capaciteit en nieuwe prioritering zijn diverse projecten voor energie- en warmtetransitie niet uitgevoerd. 1.160 V Overige verschillen kleiner dan € 1 miljoen 3.489 V Begrotingswijzigingen t/m Burap II 2023 697 V Totaal rekening resultaat 2023 15.875 V

Bovengenoemde resultaten zijn toegelicht bij de betreffende programma’s en in de programmarekening - toe- lichting op de jaarrekening exploitatie.

Totaaloverzicht

Beleidsprogramma's Rekening Begroting Rekening Begroting - = lasten/nadeel 2022 2023 na 2023 -/- rekening + = baten/voordeel wijziging 2023 1 Inwoners en bestuur -9.518 -10.240 -10.093 146 V 2 Vitaliteit -185.688 -211.689 -193.694 17.995 V 3 Bedrijvigheid -6.792 -7.863 -6.431 1.432 V 4 Leefbaarheid -39.764 -66.750 -67.550 -800 N 5 Duurzaamheid -10.827 -17.513 -15.255 2.258 V Totaal baten - lasten -252.589 -314.055 -293.023 21.032 V Overzicht Overhead -24.874 -28.646 -29.442 -797 N Overzicht Algemene dekkingsmiddelen 304.761 301.672 303.434 1.762 V Onvoorzien -50 -50 - 50 V Heffing vennootschapsbelasting (VPB) -412 - -275 -275 N Saldo van baten en lasten 26.837 -41.078 -19.306 21.772 V Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves -8.636 41.775 35.181 -6.594 N Gerealiseerd Resultaat 18.201 697 15.875 15.178 V

14 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Legenda en kerngegevens Bedragen Bedragen worden, tenzij anders is aangegeven, afgerond in duizenden euro vermeld. Optellingen kunnen margi- naal afwijken door de afrondingen.

V/N Bij verschillen wordt aangegeven of deze voordelig (V) of nadelig (N) zijn. Is bijvoorbeeld het verschil begroting na laatste wijziging - rekening 2023 nadelig (N), dan wordt een grotere gemeentelijke last in de rekening (werke- lijkheid) dan in de begroting bedoeld. De toelichting van de verschillen is in hoofdlijnen: in relevante bedragen.

Begroting De begrotingscijfers zijn zowel primitief als na wijziging opgenomen. Afwijkingen worden gepresenteerd ten op- zichte van de laatste begrotingswijziging.

Kerngegevens Op 1 januari 2023 had de gemeente Alkmaar 111.819 inwoners en op 1 januari 2024 had de gemeente Alkmaar 112.313 inwoners (bron: Alkmaar in Cijfers en Kaarten).

De gemeente Alkmaar had in 2022 een oppervlakte van 11.735 hectare (bron: CBS StatLine).

15 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Uitgangspunten Integrale verantwoording van de gehele organisatie In de jaarstukken worden alle baten en lasten verantwoord, waardoor wordt voorkomen dat onderdelen van de organisatie in de uitvoering van de activiteiten alleen op saldi sturen. Ten behoeve van integrale verantwoording worden derhalve alle resultaten bruto gepresenteerd. Het saldo van lasten en baten vormt het exploitatieresul- taat.

Balans De balans verschaft informatie over de samenstelling van bezittingen en schulden aan het eind van het jaar. In de toelichting op de balans wordt ingegaan op de ontwikkeling van de diverse balansposten en aandacht besteed aan de waarderingsgrondslagen. Met name vermogensbestanddelen zoals reserves en voorzieningen worden uitgebreid toegelicht.

Eindresultaat Het saldo van lasten en baten vormt het exploitatieresultaat voor bestemming. De mutaties met reserves betref- fen toevoegingen of onttrekkingen aan bestemmingsreserves. Exploitatieresultaat en mutaties met reserves be- palen het eindresultaat van de gemeenterekening na bestemming.

Indeling programma’s De programmaverantwoording volgt de opzet van de programmabegroting.

Resultaatbestemming Het eindresultaat is, conform het BBV, afzonderlijk opgenomen op de balans per ultimo van het dienstjaar. Nadat de jaarstukken zijn vastgesteld wordt aan de raad een voorstel gedaan over de bestemming van het resultaat.

16 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Jaarverslag

Programma’s Programma 1 Inwoner en bestuur 1.1 Algemeen bestuur 1.2 Dienstverlening 1.3 Regionale samenwerking Programma 2 Vitaliteit 2.1 Onderwijs 2.2 Cultuur, kunst en cultureel erfgoed 2.3 Sport 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 2.5 Jeugd 2.6 Iedereen doet mee 2.7 Diversiteit Programma 3 Bedrijvigheid 3.1 Economie en toerisme 3.2 Citymarketing en evenementen Programma 4 Leefbaarheid 4.1 Veiligheid 4.2 Bereikbaarheid 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling 4.4 Wonen 4.5 Parkeren 4.6 Alkmaars kanaal Programma 5 Duurzaamheid 5.1 Leefomgeving Programma 6 Financiën 6.1 Overzicht Overhead 6.2 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen 6.3 Overzicht Onvoorzien 6.4 Heffing voor de vennootschapsbelasting

17 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Programma 1 Inwoner en Bestuur Onze inwoners mogen rekenen op een betrouwbare gemeente, die klaar staat voor haar inwoners en behulpzaam is in contacten. Als bestuur zijn wij zichtbaar, benaderbaar en oplossingsgericht. Wij staan voor het vergroten van zeggenschap van inwoners, organisaties en ondernemers. Zeker daar waar het gaat om plannen en projecten die invloed hebben op de eigen leefomgeving. Wij zien daarin een rol voor een gemeentelijk ombudsman, een gemeentelijk referendum en het (digitaal) raadplegen van inwoners. Raad- plegen is voortaan de onderste trede van de participatieladder in plaats van informeren. Duidelijke en transparante informatie, ook over de gemeentelijke financiën is al een plicht die voortvloeit uit de Woo. Onze dienstverlening is oplossingsgericht, medewerkers zijn fysiek en digitaal bereikbaar, staan open voor initiatieven, ondersteunen deze zoveel mogelijk en helpen inwoners bij het vinden van hun weg door de bureaucratie. Regionale samenwerking is belangrijk. We zetten in op versterken van regionale samen- werking op diverse thema’s, denk aan de woondeal, mobiliteit, duurzame energie, convenant werklocaties en toerisme.

450 jaar Alkmaars ontzet In 2023 vierden wij door onze hele gemeente 450 jaar Alkmaar Ontzet. In samenwerking met veel partners binnen de gemeente, zoals de 8 October Vereeniging, Alkmaar Marketing en het Doss Event Support is er een prachtig programma uitgerold van herdenking, beleving en viering, gestart op 8 oktober 2022 en tot aan 31 oktober 2023. 450 jaar Alkmaars Ontzet was een programma voor en door Alkmaarders en bestond uit plannen en activiteiten van inwoners uit de wijken en de dorpen en was gericht op een zo breed mogelijk publiek. Inwoners, verenigingen, instellingen, bedrijven, scholen, clubs hebben meegedaan om bestaande en nieuwe activiteiten onder dit thema te organiseren en aan te melden. De gemeenteraad stelde hiervoor in juli 2022 € 450.000 ter beschikking.

Wat wilden we bereiken? (algemeen) Onze gemeente is een moderne en toegankelijke gemeente die dicht bij de inwoners en bedrijven staat en van meerwaarde is voor regionale partners.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 De samenwerking in de regio is geïntensiveerd en regiogemeenten versterken elkaar.

Realisatie Samen met de regiopartners hebben we een voorstel ingediend voor een Regio Deal. De inmiddels toegekende deal zet onder andere in op het verbeteren van de bereik- baarheid in de regio, het vinden van oplossingen voor netcongestie en versterking van de arbeidsmarkt. We onderhouden goede relatie met regiogemeenten, MRA en pro- vincie.

Doelstelling 2 De wensen en behoeften van inwoners, ondernemers, en instellingen staan centraal. We handelen snel en leveren, daar waar nodig maatwerk.

Realisatie We zijn gestart met het project Open Overheid, waarbij het onderdeel zeggenschap (‘participatie’) verder wordt uitgewerkt in een visie en verordening.

18 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Doelstelling 3 De dienstverlening is oplossingsgericht en klantvriendelijker. Realisatie We blijven de website doorontwikkelen om blijvend te voldoen aan de wettelijke eisen van digi-toegankelijkheid. De Wet open overheid (Woo) verzoeken worden veelal binnen de afgesproken wettelijke termijn afgehandeld. Door het instellen van een Woo-coördinatiepunt, worden de Woo-zaken directer en professioneler aangepakt.

Doelstelling 4 Wij halen initiatieven op en bieden ruimte aan initiatieven van inwoner.

Realisatie We zijn gestart met een visie op zeggenschap. Tegelijkertijd zijn er proeftuinen waarin we direct aan de slag zijn gegaan met onze manier van zeggenschap in de wijk. Een voorbeeld daarvan is het ophalen van de speerpunten per wijk, digitale raadpleging en de inzet van denkfestivals waarbij we inwoners ook mee laten denken over de wijze van participeren.

Wat heeft het gekost? Programma 1 Inwoner en bestuur Rekening Begroting Begr. na Rekening Verschil N/V (Bedragen x € 1.000) 2022 2023 wijz. 2023 2023 2023

Algemeen bestuur 5.771 19.917 5.271 6.047 -776 N Dienstverlening 5.767 6.139 6.619 6.026 593 V Regionale samenwerking 791 810 829 947 -118 N Totaal lasten 12.329 26.866 12.719 13.020 -301 N Algemeen bestuur 26 0 0 141 141 V Dienstverlening 2.258 1.948 2.016 2.147 131 V Regionale samenwerking 526 463 463 639 176 V Totaal b aten 2.810 2.411 2.479 2.927 447 V Totaal saldo voor bestemming -9.518 -24.456 -10.240 -10.093 146 V

19 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Programma 1 Inwoner en bestuur Rekening Begroting Begr. na Rekening Verschil N/V (Bedragen x € 1.000) 2022 2023 wijz. 2023 2023 2023

Algemeen bestuur 17.848 0 0 0 0 Totaal dotaties reserves 17.848 0 0 0 0 Algemeen bestuur 17.981 13.500 1.703 1.703 0 Totaal onttrekkingen reserves 17.981 13.500 1.703 1.703 0 Totaal mutaties reserves 133 13.500 1.703 1.703 0 Totaal saldo na bestemming -9.385 -10.956 -8.536 -8.390 146 V

Financiële toelichting Programma 1 sluit af met een voordeel van € 0,1 miljoen ten opzichte van de gewijzigde begroting. Hier worden grootste verschillen kort toegelicht. Voor een gedetailleerde toelichting is in de jaarrekening per thema een toelichting opgenomen. Het voordeel in programma 1 bestaat met name uit lagere salarislasten van € 0,4 miljoen en een voordelige afrekening van BTW suppleties uit voorgaande jaren van € 0,5 miljoen. Nadelige afwijkingen zijn er ook, waarvan de grootste bestaat uit de resterende helft van de stelpost subsidies van € 0,6 miljoen.

Thema 1.1 Algemeen bestuur Onder het thema Algemeen bestuur worden de lasten en baten van de bestuursorganen (raad, raadscommissies en college) en ondersteuning (o.a. griffie) geraamd. Er zijn geen acties en te realiseren prestaties benoemd.

Prestaties Status Doel- Pres- Omschrijving prestatie Toelichting stelling tatie

● - Dekking huurkosten raadzaal De Letterbak Edisonweg Alkmaar In de maanden januari t/m mei is gebruik gemaakt van De Letterbak.

Betrokkenheid verbonden partijen Bij dit thema zijn geen verbonden partijen betrokken.

Relevante beleidsnota’s Strategische Verkenning 2017 en Oplegnotitie, vastgesteld in de B&W-vergadering op 31-10-2017.

20 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Gedragscode bestuurlijke integriteit, vastgesteld in de raadsvergadering op 14-2-2019. Inspraakverordening, vastgesteld in de raadsvergadering op 2-1-2015. Participatiebeleidsnota, vastgesteld in de raadsvergadering op 10-11-2016. Beleidsplan public affairs, vastgesteld in de B&W-vergadering op 6-6-2016. Verordening op de behandeling van klachten (klachtenregeling), vastgesteld in de raadsvergadering op 2-1-2015. Verordening bezwaarschriften, vastgesteld in de raadsvergadering op 26-9-2016. Startnotitie Open Overheid, vastgesteld in de B&W-vergadering op 5-9-2023.

Thema 1.2 Dienstverlening

Wat wilden we bereiken? De Alkmaarse dienstverlening kenmerkt zich door: snel, simpel en voor iedereen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 De wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en instellingen staan centraal. Wij handelen snel en leveren waar nodig maatwerk. Realisatie Aan de hand van klantonderzoeken monitoren en optimaliseren we continu alle processen van Burgerzaken, de website en het klantcontactcentrum (KCC).

Doelstelling 2 De dienstverlening is toegankelijker en klantvriendelijker. Realisatie De website is klantgericht, taakgericht en toegankelijk ingericht. Alle producten van Burgerzaken waarvoor geen verschijningsplicht geldt, kunnen digitaal via de website aangevraagd worden. Gastvrouwen of gastheren helpen minder digitaal vaardige inwoners met het aanvragen van een aantal digitale producten.

Doelstelling 3 Wij bieden ruimte aan initiatieven van inwoners.

21 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Realisatie Inwoners kunnen bewonersinitiatieven digitaal via de website aanvragen. Via een digitaal initiatieven- en participatieplatform op de website kunnen initiatieven aangemeld worden en door belanghebbenden getoetst op draagvlak in de omgeving. Er kan ook om meedenken en co-creatie gevraagd worden. Er is een Denkfestival gehouden, om samen met inwoners een plan te ontwikkelen om verbeterpunten in de wijk op te halen en te realiseren.

Prestaties Status Doel- Pres- Omschrijving prestatie Toelichting stelling tatie

● 2. a Minder digitaal vaardige inwoners kunnen met hulp van gast- In de Publiekshal helpen gastvrouwen en -heren bij het invullen van digitale vrouwen en -heren digitale aanvragen doen. aanvragen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en het digitaal doorgeven van verhuizingen.

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Nr. doelst. Omschrijving Begroot 2023 Realisatie 2023 Toelichting

1. Klanttevredenheid aanvraag digitale producten/dien- 7,5 7,7 Dit wordt continu gemeten, direct na afloop van het digitale sten van Burgerzaken. aanvraagproces.

2. Klanttevredenheid informatieverstrekking via alle 7,5 8,0 De klanttevredenheid over de website meten we periodiek klantcontactkanalen: met een digitaal klantenpanel. De klanttevredenheid over Website; 7,1 het KCC meten we periodiek via een telefonische enquête. Telefonie Klantcontactcentrum (KCC) 7,9 De klanttevredenheid over de balies van Burgerzaken meten Publiekshal/Servicepunten. 9,1 we continu. Klanten ontvangen na ieder bezoek een enquête via het digitale afsprakensysteem.

3. Klanttevredenheid digitaal aanvragen bewonersini- 7,5 7,9 Dit meten we continu, direct na afloop van het digitale aan- tiatieven. vraagproces.

Betrokkenheid verbonden partijen Cocensus Cocensus is een uitvoeringsorganisatie die werkt voor 14 gemeenten, waaronder Alkmaar. De samenwerking is vormgegeven in een gemeenschappelijke regeling. Cocensus is belast met de heffing en inning van lokale heffingen en verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Wet Onroerende Zaakbelasting (WOZ). Vragen over gemeentelijke belastingen die bij ons KCC binnenkomen, worden doorgezet naar Cocensus.

22 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Stadswerk072 De organisatie is als ketenpartner verantwoordelijk voor de gemeentelijke taken voor de inrichting, het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarnaast realiseert Stadswerk072 projecten in de buitenruimte en levert hiermee een bijdrage aan het versterken van de leefbaarheid van alle wijken en gebieden. Ook is zij uitvoerder van het realiseren van bewonersinitiatieven die betrekking hebben op het onderhoud of plaatsen van voorzieningen in de openbare buitenruimte.

Relevante beleidsnota's Nota Kostprijsberekening en prijzen economische activiteiten, vastgesteld in de raadsvergadering van 17-12-2020. Nota Investeren en afschrijven, vastgesteld in de raadsvergadering van 17-12-2020. Nota Verbonden partijen, vastgesteld in de raadsvergadering van 17-12-2020. Nota Gebiedsgericht samenwerken ‘Samen maken we Alkmaar’, vastgesteld in de raadsvergadering van 28-10-2021. Startnotitie Open Overheid, vastgesteld in de B&W-vergadering van 5-9-2023.

Thema 1.3 Regionale samenwerking Regionale samenwerking is belangrijk. Met onze partners in de regio werken we aan het versterken van onze positie. Wij nemen onze verantwoordelijkheid als centrumge- meente voor de ontwikkeling van de regio Alkmaar en Noord-Holland Noord. Alkmaar neemt als centrumgemeente van de Regio Noord-Holland Noord zijn positie in de regionale samenwerking serieus en is daarbij het scharnier tussen Noord-Holland Noord en de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Wij gaan daarbij uit van onze eigen kracht, stellen ons dienstbaar op en overleggen actief met de andere gemeenten en betrokken partijen in de regio en daarbuiten. Wij staan open voor alle vormen van samenwerking en zetten ons in voor een intensievere bredere samenwerking op het niveau van Noord-Holland Noord en in verbinding met de MRA.

Wat wilden we bereiken? Alkmaar en de regio versterken elkaar ten behoeve van een dynamische en vitale regio met een hoog voorzieningenniveau en een innovatieve economie. Bovendien wordt verkend welke vorm van samenwerking de regio kan versterken.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 Door samenwerking tussen regiogemeenten en regio’s opereren we effectiever op de (boven)regionale beleidsterreinen. Realisatie Gemeente Alkmaar zoekt als centrumgemeente nadrukkelijk de samenwerking met de gemeenten binnen regio Alkmaar, Noord-Holland Noord en de MRA. Een resultaat van die samenwerking is de Regio Deal.

23 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Doelstelling 2 Door gezamenlijk als gemeenten en regio’s een stevige gesprekspartner te vormen voor partners zoals Europa, Rijk, provincie, MRA en andere regio’s, bereiken we onze regionale doelen. Realisatie Gemeente Alkmaar trekt samen op met haar partners om doelen te realiseren als gemeente en als regio.

Prestaties Status Doel- Pres- Omschrijving prestatie Toelichting stelling tatie

● 1. en 2. a Regio Alkmaar De nieuwe samenwerkingsagenda met de drie focusthema's; wonen, ener- We werken binnen de focusagenda effectiever samen op de the- gie en bereikbaarheid wordt nog vastgesteld. ma's van een nieuwe samenwerkingsagenda.

● 1. en 2. b Noord-Holland Noord Er wordt een voorstel voor een nieuwe dienstverleningsovereenkomst met Alkmaar neemt als centrumgemeente positie in de regionale sa- het Ontwikkelingsbedrijf opgesteld (zie ook thema 3.1 Economie en toe- menwerking als hart van de regio en is daarmee het scharnier risme). De arbeidsmarkt is in ontwikkeling en biedt kansen om op Noord- tussen Noord-Holland Noord en de MRA. Holland Noord niveau middels het RPA intensiever te gaan samenwerken.

● c Metropool Regio Amsterdam (MRA) Goede relaties met de MRA leggen en onderhouden. Inspelen op mogelijk- Alkmaar en de MRA versterken elkaar. heden om elkaar te versterken, onder andere door versterking van de sa- menwerking via Bereikbare Steden.

● d Provinciaal Actief samenwerken in het stellen van provinciale prioriteiten en de ontwik- Maximale afstemming van de provinciale besluitvorming op de keling en uitvoering van regelgeving. Concreet gaan we werken aan de in- prioriteiten van de regio’s Alkmaar en Noord-Holland Noord. richting van nieuwe governance met de provincie op het gebied van mobili- teit en het gezamenlijk met Rijk, provincie en regio opstellen van een ont- wikkelperspectief voor NHN (zie ook programma 4 Leefbaarheid).

● 2. a Nationaal Actief samenwerken met andere Nederlandse gemeenten met de Beïnvloeden van wet- en regelgeving en de uitvoering ervan. G40-werkgroepen en VNG-commissies

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Regionale samenwerking is faciliterend aan andere beleidsterreinen. Op die beleidsterreinen zijn prestatie-indicatoren geformuleerd.

Betrokkenheid verbonden partijen Bij dit thema zijn geen verbonden partijen betrokken.

24 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Relevante beleidsnota's Focusagenda Regio Alkmaar 2019-2022, vastgesteld in de B&W-vergadering op 9-4-2019. Omgevingsbeeld Regio Alkmaar ‘Diversiteit als troef’, vastgesteld in de B&W-vergadering op 29-8-2017. ‘Alkmaar zelfbewust en adaptief’ (onderzoeksrapport Seinstra Van der Laar), vastgesteld in de B&W-vergadering op 13-3-2018. Addendum op de Woondeal, vastgesteld in de B&W-vergadering op 27-9-2022.

25 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Programma 2 Vitaliteit In Alkmaar worden alle inwoners zoveel mogelijk in staat gesteld om mee te doen in de samenleving. In het coalitieakkoord 2022-2026 waar deze programmabegroting op is gebaseerd, staan veel acties en ambities die gericht zijn op ‘meedoen’. Zo is er een goed, divers en passend onderwijsaanbod dat goed aansluit op de toekomst voor al onze kinderen, maar óók voor alle volwassenen die dit nog nodig hebben. Volwassen en oudere inwoners worden in staat gesteld zoveel mogelijk zelfredzaam te zijn. Zij kunnen, ondanks eventuele fysieke of geestelijke belemmeringen, lang zelfstandig blijven wonen en meedoen in de samenleving. De stad beschikt over een goed bewaard en ontsloten cultureel erfgoed en een breed cultureel aanbod dat voor iedereen toegankelijk is. Sport is een onderdeel van het cement in de Alkmaarse samenleving en een belangrijk middel voor het oplossen van maatschappelijke knelpunten. Wij zetten, samen met Alkmaar Sport NV, volop in om zoveel mogelijk Alkmaarders, jong en oud, aan het sporten te krijgen en te houden. Voor kwetsbare inwoners is er hulp en bescherming. Kinderen groeien op in een veilige en gezonde omgeving. Gezinnen die hulp nodig hebben bij de opvoeding krijgen ondersteuning. Werk hebben is de beste manier om deel te kunnen nemen aan de samenleving. Daar zetten we dus sterk op in.

Waar dat niet lukt, richten we ons op andere (betaalde of onbetaalde) manieren om mensen te laten participeren. Als mensen niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, is ondersteuning mogelijk zodat zij deel kunnen blijven nemen aan het maatschappelijk leven. Alkmaar staat nu en in de toekomst voor een inclusieve samenleving waarin iedereen erbij hoort. Alle Alkmaarders zijn anders, niemand is hetzelfde. In Alkmaar mag je zijn wie je bent en iedereen doet, ongeacht de onderlinge verschillen, volwaardig mee.

Voor het versterken van de beweging naar preventie, gezondheid en een stevige sociale basis is het plan van aanpak GA! opgesteld. Dit is de Alkmaarse vertaling van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Vanuit GA! streven we naar een gezonde generatie in 2040. Een generatie die niet alleen fysiek gezond is, maar ook mentaal weerbaar en die leeft in een gezonde omgeving. GA! is een kapstok voor alles wat we doen in het kader van preventie. Het impliceert actie. GA! iets doen om gezond te worden of te blijven. Acties vallen onder meerdere thema’s van Vitaliteit en de realisatie is in de thema’s uitgewerkt.

Wat wilden we bereiken? (algemeen) Alkmaar is een vitale samenleving, waarin iedereen meedoet.

26 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 29 mei 2024

Wat heeft het gekost? Programma 2 Vitaliteit Rekening Begroting Begr. na Rekening Verschil N/V (Bedragen x € 1.000) 2022 2023 wijz. 2023 2023 2023