Bijlage 1 RV Jaarstukken 2024 – Boekwerk (gewaarmerkt)
Tekst van het document
S
Jaarstukken 2024 27-05-2025 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Colofon
Dit is een uitgave van de gemeente Alkmaar Foto omslag: Ed van de Pol Informatie gemeente Alkmaar: Financiën Telefoon: 14 072 Mei 2025 www.alkmaar.nl
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Inhoud Algemeen Aanbiedingsbrief
5 6
Leeswijzer
8
Samenvatting
9
Legenda en kerngegevens
11
Uitgangspunten
12
Jaarverslag
13
Programma’s Programma 1 Inwoner en Bestuur
13 14
Thema 1.1 Algemeen bestuur
16
Thema 1.2 Dienstverlening
17
Thema 1.3 Regionale samenwerking
20
Programma 2 Vitaliteit
23
Thema 2.1 Onderwijs
26
Thema 2.2 Cultuur, kunst en cultureel erfgoed
32
Thema 2.3 Sport
37
Thema 2.4 Maatschappelijke ondersteuning
42
Thema 2.5 Jeugd
50
Thema 2.6 Iedereen doet mee
56
Thema 2.7 Diversiteit
64
Programma 3 Bedrijvigheid
68
Thema 3.1 Economie en toerisme
69
Thema 3.2 Citymarketing en evenementen
77
Programma 4 Leefbaarheid
81
Thema 4.1 Veiligheid
83
Thema 4.2 Bereikbaarheid
88
Thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling
94
Thema 4.4 Wonen
103
Thema 4.5 Parkeren
107
Thema 4.6 Alkmaars Kanaal
110
Programma 5 Duurzaamheid
114
Thema 5.1 Leefomgeving
115
Programma 6 Financiën
129
Thema 6.1 Overzicht Overhead
131
Thema 6.2 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen
132
Thema 6.3 Overzicht Onvoorzien
134
Thema 6.4 Heffing vennootschapsbelasting
135
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Paragrafen Lokale heffingen
136 137
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
141
Onderhoud kapitaalgoederen
149
Financiering
153
Bedrijfsvoering
159
Verbonden Partijen
164
Grondbeleid
180
Openbaarheid
185
Toezichtinformatie
186
Jaarrekening
189
Balans Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
189 192
Toelichting op de balans per 31 december 2024
197
Niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen
220
Programmarekening Lasten en baten en mutaties met reserves per programma
222 223
Toelichting op de jaarrekening exploitatie
224
Overzicht mutaties met reserves (per saldo) per programma
252
Overzicht taakvelden
253
Incidentele lasten en baten
255
Overzicht structurele dotaties en onttrekkingen reserves
265
Begrotingsrechtmatigheid
266
WNT-verantwoording 2024 gemeente Alkmaar
271
Bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen
272
Bijlagen I. Rechtmatigheidsverantwoording II.
283 284
Overzicht van door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw geborgde leningen (Achtervang gemeente Alkmaar)
286
III.
Gemeentegaranties
289
IV.
Controleverklaring van onafhankelijke accountant
290
V.
BBV verplichte indicatoren
291
VI.
Lijst met afkortingen
295
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Algemeen Aanbiedingsbrief Leeswijzer Samenvatting Legenda en kerngegevens Uitgangspunten
5
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u de Jaarstukken 2024, inclusief de Jaarrekening, aan. De Jaarstukken 2024 bieden een uitgebreid overzicht van de financiële prestaties en beleidsresultaten van de gemeente Alkmaar. Dit document is bedoeld om inzicht te geven in de belangrijkste financiële verklaringen en het jaarrekeningresultaat, evenals de beleidsmatige ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden gedurende het afgelopen jaar. Alkmaar groeit. Nu al zien we het aantal inwoners van Alkmaar licht toenemen door alle woningbouwprojecten. In het beleid zien we dit des te meer. We maken ons op voor die groei van de gemeente en sorteren hier op vóór door nu al stappen te zetten om maatschappelijke voorzieningen tijdig mee te laten groeien. We hebben dan ook weer belangrijke stappen gezet in de uitvoering van het, in mei 2023 gesloten, coalitieakkoord door de fracties van D66, OPA, BAS, VVD, CDA en SPA. “Vertrouwen in Alkmaar; verschil mag er zijn” Financieel jaarrekeningresultaat De jaarrekening 2024 sluit met een positief resultaat van € 9,3 miljoen. Een aanzienlijk bedrag, maar vergeleken met voorgaande jaren beduidend lager. Het planning en control proces om nauwkeuriger te ramen werpt zijn vruchten af. Er is minder sprake van onderbesteding van budgetten zodat uw raad maximale mogelijkheden heeft tot aanwending van het budgetrecht.
En daarmee is een belangrijk punt uit het coalitieakkoord gerealiseerd, namelijk “De raad kan zodoende altijd haar budgetrecht optimaal uitoefenen”. Beleidsmatig resultaten Op de verschillende programma’s hebben wij het afgelopen jaar mooie resultaten behaald. In de onderliggende stukken leest u hier meer over. In deze aanbiedingsbrief vermelden wij enkele noemenswaardige resultaten. Binnen het programma Inwoner en Bestuur hebben we afgelopen jaar het ‘vuurwerk’ referendum gehouden. Dit referendum werd tegelijk met de Europees Parlementsverkiezing op 6 juni 2024 georganiseerd. Voor een veerkrachtige samenleving is het wenselijk dat onze inwoners zo lang mogelijk actief deel nemen. Deelname aan de samenleving moet laagdrempelig zijn. Eén loket waar burgers met initiatieven terecht kunnen en geholpen worden. Dit initiatievenloket is per 1 januari 2025 gestart bij het team Gebiedsgericht Samenwerken. Met het oog op de betrokkenheid van onze bewoners werken wij bij grotere (ruimtelijke)plannen bij voorkeur met ontwerpateliers, met een onafhankelijk voorzitter en duidelijke verslaglegging. Afgelopen jaar vond een pilot plaats rondom de ontwikkeling van de plek van het voormalig regionaal wooncentrum aan de Picassolaan. Daarbij werkten we nauw samen met de klankbordgroep uit de buurt.
Binnen het programma Vitaliteit hebben wij inmiddels verschillende zaken uit het coalitieakkoord bereikt voor onze seniore bewoners. Om hen wegwijs te maken en te helpen in de digitale maatschappij zijn er digitale steunpunten in de bibliotheken opgezet. In het stadskantoor kan men hulp krijgen van een host. Ieder kwartaal vindt overleg plaats met de lokale ouderenbonden. We hebben een coördinerend wethouder seniorenagenda aangewezen. Het seniorenpanel is 19 juni 2024 van start gegaan. En Alkmaar neemt deel aan de Alliantie Ouderenmishandeling. Afgelopen jaar was in de media veel aandacht voor het maatschappelijke vraagstuk dat er nog al wat kinderen op school komen zonder gegeten te hebben of eten mee te nemen. Hierop heeft het college een aantal scholen uitgenodigd gebruik te maken van het aanbod voor schoolmaaltijden. Inmiddels nemen twee scholen in het voortgezet onderwijs deel. Het beleidskader Diversiteit en Inclusie, door uw raad vastgesteld in oktober 2024, maakt duidelijk dat wij staan vóór artikel 1 van de Grondwet en inclusie. Wij zetten in op aanpak van discriminatie en uitsluiting in de samenleving. Bijvoorbeeld door het aanbieden van programma’s op scholen die specifiek gericht zijn op deze thema’s. Binnen het programma Bedrijvigheid hebben wij in het nieuwe ontwikkelkader geborgd dat het bazaargebied een plek krijgt in de nieuwe ’Kringloopboulevard’.
Het promoten van Alkmaar met de mooie historische binnenstad als dé winkelstad van Noord-Holland en cultureel centrum van de regio werpt zijn vruchten af. De Strategienota Citymarketing en Evenementen 2024 -2028 6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
en Visie Toerisme en Recreatie Regio Alkmaar 2025-2035 zijn in 2024 vastgesteld. Recent onderzoek van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen geeft aan dat het aantal dagjesmensen dat onze gemeente bezocht met 39% is gestegen. Wij zijn daarmee de hoogste stijger van de aan het onderzoek deelnemende steden. “Iedereen moet zich veilig voelen, thuis en op straat.” We hebben flink ingezet op maatregelen om het veiligheidsgevoel te vergroten. De wensen tot uitbreiding van het team handhaving met vier boa’s en een betere bereikbaarheid van de veiligheidsbalie zijn uitgevoerd. Op de handhavingspost in Alkmaar Noord zijn vrije inloopspreekuren ingericht. Ook is ingezet op persoonlijke opvolging van (overlast)meldingen door de wijk-boa’s waarbij terugkoppeling in een persoonlijk gesprek gegeven wordt. Misschien wel hèt onderwerp binnen het programma Leefbaarheid waarop door een groeiende stad vroegtijdig moet worden voorgesorteerd is mobiliteit. In juli 2024 is dan ook de Stedelijke Mobiliteitsvisie vastgesteld. In dit licht moet ook het onderzoek naar de bereikbaarheids- en verkeersveiligheidsopgaven van de multimodale Ring Alkmaar (spoorzone-N9- N242) gezien worden. Dit onderzoek is mede ingegeven door de woningbouwopgave en economische ontwikkelingen in ons gebied. Het onderzoek voor de regio Noord-Holland Noord is met medewerking van het Rijk.
Voor het programma Duurzaamheid blijft netcongestie en energietransitie een hardnekkig probleem dat niet snel nationaal is opgelost. Door te investeren in pioniersprojecten gericht op duurzame energie kunnen wij wel stappen zetten. Daarom werken wij mee aan de batterijoplossingen rondom het havengebied in de Boekelermeer en voor Investa. Een mooi voorbeeld van een pioniersproject is ook in, het kader van POCITYF, het energieleverend geluidscherm langs de Schagerweg (N245), Huiswaarderweg (N245) en Nollenweg (N508). De Molen van Piet is zeer karakteristiek voor het historische aangezicht van Alkmaar. De kap- en snoeimaatregelen zijn afgelopen jaar uitgevoerd. Herinrichting en herplanting van bomen volgt in 2025. Daarmee krijgt de Molen van Piet zijn prominente plaats aan de Kennemersingel terug. Als laatste het programma Financiën. Geheel in lijn met het coalitieakkoord is afgelopen jaar de OZB enkel verhoogd met de inflatie. Om grotere helderheid te bieden in de bevoegdheden raad - college is een eenduidig grensbedrag van € 1 miljoen in de nieuwe Financiële verordening ex art 212. Gemeentewet opgenomen. Het budgetrecht is een dusdanig belangrijk element in de verhoudingen tussen raad en college dat wij het hier expliciet willen benoemen.
Ook al valt dit punt uit het coalitieakkoord, behandeld tijdens de raadsvergadering van 23 januari 2025, net buiten de verslagperiode van deze jaarrekening. Verbetering P&C documenten Bij de aanbieding van de Jaarrekening 2023 constateerden we al dat de omvang van de P&C documenten omvangrijk is. Er werd aangekondigd de toegankelijkheid van deze documenten te verbeteren en de inhoud meer te enten op uw kaderstellende en controlerende rol. Bij de afgelopen Kadernota en de Programmabegroting heeft u de eerste stappen kunnen zien. De Programmabegroting 2025 bestaat uit een deel A, een verkort beleidsdeel, en een deel B, de volledige wettelijk voorgeschreven onderdelen van de begroting. Bij deze jaarrekening 2024 treft u nog geen deel A aan vanwege het principe ‘jaarrekening volgt de opzet van begroting’. Volgend jaar bij de Jaarrekening 2025 volgt de verdere stap in de verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van de P&C stukken met een deel A, waarin op hoofdlijnen verslag gedaan wordt van beleid en financiën.
Ik wens u veel leesplezier toe bij de Jaarstukken 2024. Namens het college van burgemeester en wethouders,
Christian Schouten wethouder Financiën
7
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Leeswijzer Algemeen: Inleiding, samenvatting en kerngegevens In dit deel is de inleiding op de jaarstukken opgenomen. Verder geven we een samenvattend beeld van de behaalde resultaten, het financiële resultaat en onze financiële positie. Daarnaast zijn enkele kerngegevens over onze gemeente opgenomen. Jaarverslag: Programmaverantwoording In dit deel komen de resultaten op de programma’s en programmaonderdelen aan bod. We geven een beschouwing per programma- en themaonderdeel en beschrijven de resultaten op de voorgenomen activiteiten uit de programmabegroting 2024. Hierbij duiden we hoe dat verlopen is; daarbij hebben we de aspecten resultaat, planning en middelen mee laten wegen. Ook zijn de resultaten op de indicatoren bij de doelen opgenomen voor zover op dit moment beschikbaar. Ten slotte worden beknopt de financiën weergegeven. De uitkomsten op de indicatoren zijn aangepast aan de meeste recente, definitieve cijfers. Dit betekent dat op sommige plaatsen de indicator af kan wijken van eerdere jaarstukken of programmabegroting. Bij de prestaties geven we met kleuren aan wat de status is: ● Proces en beoogde resultaat loopt nog steeds volgens plan. ● Proces wijkt af, maar met bijsturing zijn resultaten nog te behalen.
● Proces verloopt niet volgens plan en resultaten behalen lukt onder huidige condities niet of zijn niet gehaald Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten om een aantal beleidsindicatoren van de site www.waarstaatjegemeente.nl op te nemen in de jaarstukken. In de wet is opgenomen wie welke indicatoren aanlevert voor deze site en hoe dat dient te gebeuren. Van een aantal indicatoren zijn de beschikbare cijfers niet actueel en zijn cijfers over 2024 pas medio 2025 beschikbaar. Paragrafen Naast de programma's dienen gemeenten minimaal acht programma-overstijgende paragrafen in de jaarstukken op te nemen (BBV-verplichting). In de paragrafen staat belangrijke informatie over onder andere de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Deze acht verplichte paragrafen gaan over: - lokale heffingen - weerstandsvermogen en risicobeheersing - onderhoud kapitaalgoederen - financiering - bedrijfsvoering - verbonden partijen - grondbeleid - openbaarheid Daarnaast is de paragraaf toezichtinformatie toegevoegd. Jaarrekening Dit deel bevat de gemeentelijke jaarrekening over 2024. Dit is enerzijds de balans en de toelichting op de balans, anderzijds de programmarekening en de toelichting daarop.
De toelichting op de programmarekening bevat per programma en thema de afwijkingen bij de jaarrekening ten opzichte van de gewijzigde begroting, dat is de begroting zoals bij de 2de Bestuursrapportage 2024 is vastgesteld. Dit is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In deze jaarstukken is er voor gekozen om in dit hoofdstuk de financiën over het gehele jaar weer te geven; het gaat dan om de financiële realisatie en de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De toelichting is op hoofdlijnen, verschillen tussen rekeningcijfers en de begroting na wijziging groter dan € 100.000 worden toegelicht. Voor een nadere onderbouwing verwijzen wij naar de toelichting op de jaarrekening exploitatie. In de diverse financiële overzichten duiden we bij de verschillen via een V en N aan of er van een Voordeel of een Nadeel sprake is. Afrondingen kunnen tot kleine verschillen in tellingen leiden.
8
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Samenvatting Financieel resultaat
Programma Bedragen x € 1.000 - Thema Begrotingswijzigingen t/m Burap II 2024 1. 2.5 Hogere lasten maatwerkvoorzieningen jeugd 2. 6.2 Decembercirculaire gemeentefonds 3. 5.1 Beheer groenvoorzieningen 4. 2.6 Voorziening oninbaarheid vorderingen Participatiewet 5. 4.5 Inkomsten Parkeren 6. 2.6 Project vluchtelingen Oekraïne 7. 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 8. 6.2 Precario opbrengsten 9. 1.1 Stelpost gemeentefonds is niet aangewend 10. 4.3 Netto winst verkoop Louis Couperusstraat 5 Overige verschillen kleiner dan € 0,5 miljoen Totaal rekening resultaat 2024
Nr.
1.767 V 2.100 N 1.399 V 880 V 766 V 758 V 744 V 679 V 653 V 639 V 504 V 2.625 V 9.314 V
1. Hogere lasten maatwerkvoorzieningen jeugd Hogere kosten maatwerkvoorzieningen. In 2022-2024 is zichtbaar dat het totaal aan kosten voor jeugdhulp nog groeit. Het blijkt dat deze kosten in 2024 toenemen, ondanks een gelijkblijvend aantal jeugdigen met een jeugdhulpvoorziening. De kostenstijging in 2024 wordt, naast indexering en tariefswijziging, met name veroorzaakt door een gemiddelde toename van ambulante hulp met 1 uur per cliënt per maand. Deze ontwikkeling zien we ook in de regio. 2. Decembercirculaire gemeentefonds Hogere baten uit de decembercirculaire van het Gemeentefonds, met name extra incidentele uitkeringen (waarvan € 400.000 voor jeugd) en voordelige verrekeningen met betrekking tot voorgaande jaren, welke bij de september circulaire niet in beeld waren en daarom ook niet begroot konden worden. 3. Beheer groenvoorzieningen Door het niet in opdracht geven is o.a. de extra impuls kwaliteit buitenruimte groen uit het Uitvoeringsprogramma 2023 niet uitgevoerd. 4. Voorziening oninbaarheid vorderingen Participatiewet Er is een stelselwijziging doorgevoerd van de voorziening voor oninbaarheid van vorderingen Participatiewet. Hiermee wordt aangesloten op de gehanteerde methode van Zaffier. De me-thode van Zaffier is leidend, omdat zij de Participatiewet in delegatie uitvoert. De benodigde voorziening is lager dan de huidige stand.
Het verschil valt eenmalig vrij in de exploitatie. 5. Inkomsten parkeren De parkeerinkomsten zijn over de hele linie gestegen. Dit komt door een toename van bezoekers in de parkeergarages en de betalingsbereidheid op straat parkeren is met 5% gestegen. 6. Project vluchtelingen Oekraïne Het is een combinatie van lagere lasten voor project Oekraïne door centralisatie van activiteiten op één locatie en hogere baten door uitbreiding van de capaciteit.
9
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
7. Maatschappelijke ondersteuning Lagere lasten voor beschermd wonen, begeleiding en hulp bij huishouding. Hier stonden lagere baten voor maatwerkvoorzieningen en eigen bijdrage beschermd wonen tegenover. Per saldo een voordeel op deze voorzieningen. 8. Precario opbrengsten De precario inkomsten zijn aanzienlijk hoger dan begroot omdat het aantal aanvragen veel hoger is dan waar we rekening mee hebben gehouden in de begroting, zoals de rioolrenovatie waarvoor precario wordt geheven voor de materialen welke zich op gemeentegrond bevinden tijdens de werkzaamheden. 9. Stelpost gemeentefonds Stelpost gemeentefonds middelen welke niet zijn ingezet voor een specifiek doel en komen vrij te vallen ten gunste van de algemene middelen. 10. Louis Couperusstraat 5 De verkoop van het eigendom Louis Couperusstraat 5 was niet geraamd in de begroting.
Totaaloverzicht Beleidsprogramma's - = lasten/nadeel + = baten/voordeel
Rekening 2023
Begroting 2024 na wijziging
Rekening 2024
Begroting -/- rekening 2024
1 Inwoners en bestuur
-10.093
-10.269
-9.672
597 V
2 Vitaliteit
-193.694
-215.358
-210.649
4.709 V
3 Bedrijvigheid
-6.431
-7.990
-5.819
2.171 V
4 Leefbaarheid
-67.550
-63.626
-59.720
3.906 V
5 Duurzaamheid
-15.255
-17.237
-15.819
1.417 V
Totaal baten - lasten
-293.023
-314.479
-301.679
12.800 V
Overzicht Overhead
-29.442
-29.445
-32.211
-2.766 N
Overzicht Algemene dekkingsmiddelen
303.434
328.828
331.550
2.722 V
Onvoorzien
-
-50
-
50 V
Heffing vennootschapsbelasting (VPB)
-275
275
-83
-358 N
Saldo van baten en lasten
-19.306
-14.871
-2.423
12.447 V
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
35.181
16.637
11.737
-4.900 N
Gerealiseerd Resultaat
15.875
1.767
9.314
7.547 V
10
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Legenda en kerngegevens Bedragen Bedragen worden, tenzij anders is aangegeven, afgerond in duizenden euro vermeld. Optellingen kunnen marginaal afwijken door de afrondingen. V/N Bij verschillen wordt aangegeven of deze voordelig (V) of nadelig (N) zijn. Is bijvoorbeeld het verschil begroting na laatste wijziging - rekening 2023 nadelig (N), dan wordt een grotere gemeentelijke last in de rekening (werkelijkheid) dan in de begroting bedoeld. De toelichting van de verschillen is in hoofdlijnen: in relevante bedragen. Begroting De begrotingscijfers zijn zowel primitief als na wijziging opgenomen. Afwijkingen worden gepresenteerd ten opzichte van de laatste begrotingswijziging. Kerngegevens Op 1 januari 2024 had de gemeente Alkmaar 112.304inwoners en op 1 januari 2025 had de gemeente Alkmaar 112.923 inwoners (bron: Alkmaar in Cijfers en Kaarten). De gemeente Alkmaar had in 2024 een oppervlakte van 11.735 hectare (bron: CBS StatLine).
11
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Uitgangspunten Integrale verantwoording van de gehele organisatie In de jaarstukken worden alle baten en lasten verantwoord, waardoor wordt voorkomen dat onderdelen van de organisatie in de uitvoering van de activiteiten alleen op saldi sturen. Ten behoeve van integrale verantwoording worden derhalve alle resultaten bruto gepresenteerd. Het saldo van lasten en baten vormt het exploitatieresultaat. Balans De balans verschaft informatie over de samenstelling van bezittingen en schulden aan het eind van het jaar. In de toelichting op de balans wordt ingegaan op de ontwikkeling van de diverse balansposten en aandacht besteed aan de waarderingsgrondslagen. Met name vermogensbestanddelen zoals reserves en voorzieningen worden uitgebreid toegelicht. Eindresultaat Het saldo van lasten en baten vormt het exploitatieresultaat voor bestemming. De mutaties met reserves betreffen toevoegingen of onttrekkingen aan bestemmingsreserves. Exploitatieresultaat en mutaties met reserves bepalen het eindresultaat van de gemeenterekening na bestemming. Indeling programma’s De programmaverantwoording volgt de opzet van de programmabegroting. Resultaatbestemming Het eindresultaat is, conform het BBV, afzonderlijk opgenomen op de balans per ultimo van het dienstjaar. Nadat de jaarstukken zijn vastgesteld wordt aan de raad een voorstel gedaan over de bestemming van het resultaat.
12
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Jaarverslag Programma’s Programma 1
Programma 2
Programma 3
Programma 4
Programma 5 Programma 6
Inwoner en bestuur 1.1 Algemeen bestuur 1.2 Dienstverlening 1.3 Regionale samenwerking Vitaliteit 2.1 Onderwijs 2.2 Cultuur, kunst en cultureel erfgoed 2.3 Sport 2.4 Maatschappelijke ondersteuning 2.5 Jeugd 2.6 Iedereen doet mee 2.7 Diversiteit Bedrijvigheid 3.1 Economie en toerisme 3.2 Citymarketing en evenementen Leefbaarheid 4.1 Veiligheid 4.2 Bereikbaarheid 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling 4.4 Wonen 4.5 Parkeren 4.6 Alkmaars kanaal Duurzaamheid 5.1 Leefomgeving Financiën 6.1 Overzicht Overhead 6.2 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen 6.3 Overzicht Onvoorzien 6.4 Heffing voor de vennootschapsbelasting
13
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Programma 1 Inwoner en Bestuur Onze inwoners mogen rekenen op een betrouwbare gemeente, die klaar staat voor zijn inwoners en behulpzaam is in contacten. Als bestuur zijn wij zichtbaar, benaderbaar en oplossingsgericht. Wij staan voor het vergroten van zeggenschap van inwoners, organisaties en ondernemers. Zeker daar waar het gaat om plannen en projecten die invloed hebben op de eigen leefomgeving. Wij hebben daarom een gemeentelijk ombudsman aangesteld, een initiatievenloket ingericht, de participatievisie en -verordening vernieuwd en zijn verder gegaan met het (digitaal) raadplegen van inwoners. Duidelijke en transparante informatie, ook over de gemeentelijke financiën is al een plicht die voortvloeit uit de WOO. Onze dienstverlening is oplossingsgericht, medewerkers zijn fysiek en digitaal bereikbaar, staan open voor initiatieven, ondersteunen deze zoveel mogelijk en helpen inwoners bij het vinden van hun weg in de gemeentelijke organisatie. Regionale samenwerking is belangrijk. We zetten verder in op versterken regionale samenwerking op diverse thema’s, denk aan de woondeal, mobiliteit, duurzame energie, convenant werklocaties en toerisme.
Wat wilden we bereiken? (algemeen) Onze gemeente is een moderne en toegankelijke gemeente die dicht bij de inwoners en bedrijven staat en van meerwaarde is voor regionale partners.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 De wensen en behoeften van inwoners, ondernemers, en instellingen staan centraal. Wij vergroten zeggenschap over de eigen omgeving (fysiek en sociaal). Realisatie Als onderdeel van het programma Open Overheid hebben we samen met inwoners en de gemeenteraad aan een nieuwe visie op participatie en de participatieverordening gewerkt. De visie op participatie ‘Alkmaar maken we samen’ is vastgesteld door de gemeenteraad op 2 december 2024. Inwoners hebben kunnen meedenken en meebeslissen over hun leefomgeving met Wij(k) aan zet! maar bijvoorbeeld ook meedenken over de mobiliteitsvisie, het programma Leefbare en Vitale Dorpen en de Cultuurvisie. Daarnaast is per 28 november 2024 een gemeentelijke ombudsman aangesteld. Doelstelling 2 De dienstverlening is oplossingsgericht en klantvriendelijker. Realisatie Het initiatievenloket is operationeel en helpt inwoners die zelf een plan willen uitvoeren, maar hulp van de gemeente nodig hebben, bij het opstarten. We blijven de website door ontwikkelen om blijvend te voldoen aan de digitoegankelijkheid. De Wet open overheid verzoeken (Woo) worden veelal binnen de afgesproken wettelijke termijn afgehandeld. Doelstelling 3 Wij halen initiatieven op en bieden ruimte aan initiatieven van inwoners.
14
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Realisatie We hebben in 2024 gewerkt aan het opzetten van een initiatievenloket (per 1-1-2025 operationeel, onderdeel van het programma Open Overheid) om inwoners ondersteuning te bieden bij hun plannen en ideeën. Doelstelling 4 Samenwerking in de regio wordt versterkt. We pakken onze rol als centrumgemeente bij de Regio Deal, waarbij wordt ingezet op het versterken van de brede welvaart in de regio Realisatie We hebben in 2024 als gemeente Alkmaar onze rol als centrumgemeente gepakt bij de Regio Deal. Alkmaar is de regiokassier en voorzitter van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur. Momenteel wordt er gewerkt aan het opzetten van de governance en de stichting, daarin blijven we de rol als regiokassier vervullen.
Wat heeft het gekost? Programma 1 Inwoner en bestuur Rekening
Begroting
Begr. na
Rekening
Verschil
2023
2024
wijz. 2024
2024
2024
Algemeen bestuur
6.047
5.517
6.923
6.527
396
Dienstverlening
6.026
6.705
7.016
7.381
-365
N
947
873
873
961
-88
N
13.020
13.096
14.812
14.868
-56
N
(Bedragen x € 1.000)
Regionale samenwerking Totaal lasten
N/V
V
Algemeen bestuur
141
0
1.200
1.256
56
V
Dienstverlening
2.147
1.942
2.839
3.279
440
V
Regionale samenwerking Totaal baten Totaal saldo voor bestemming Algemeen bestuur Totaal dotaties reserves
639
504
504
662
157
V
2.927
2.447
4.543
5.196
653
V
-10.093
-10.649
-10.269
-9.672
597
V
0
0
1.500
1.500
0
0
0
1.500
1.500
0
1.703
3.904
5.404
5.406
2
V
Totaal onttrekkingen reserves
1.703
3.904
5.404
5.406
2
V
Totaal mutaties reserves
1.703
3.904
3.904
3.906
2
V
Totaal saldo na bestemming
-8.390
-6.745
-6.365
-5.766
599
V
Algemeen bestuur
15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Financiële toelichting Programma 1 sluit af met een voordeel van € 0,6 miljoen ten opzichte van de gewijzigde begroting. Hier worden de grootste verschillen kort toegelicht. Voor een gedetailleerde toelichting is in de jaarrekening per thema een toelichting opgenomen. Het voordeel in programma 1 bestaat met name uit € 0,6 miljoen niet bestede middelen uit het gemeentefonds, en een hogere Rijksbijdrage door meer inschrijvingen in het Register Niet-Ingezetenen van € 0,2 miljoen en € 0,2 miljoen meer inkomsten doordat dit jaar aanzienlijk meer paspoorten zijn afgegeven (piekjaar paspoortuitgifte). Nadelige afwijkingen zijn er ook, waarvan de grootsten bestaan uit een hogere storting in de voorziening pensioenen wethouders van € 0,4 miljoen (CAO-ontwikkeling) en hogere personele lasten in verband met het opvangen van de paspoortpiek en inschrijvingen Registratie Niet Ingezetenen (RNI) van € 0,4 miljoen.
Thema 1.1 Algemeen bestuur Onder het thema Algemeen bestuur worden de lasten en baten van de bestuursorganen (raad, raadscommissies en college) en ondersteuning (o.a. griffie) geraamd. Prestaties Status ●
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting
1.
a
Een breed gedragen uitvoering m.b.t. het raadplegen/betrekken en meer zeggenschap van inwoners/ondernemers.
Diverse vormen van participatie zijn georganiseerd, zoals digitale raadpleging/burgerpanel, ontwerp- en denkfestivals. Er is geëxperimenteerd met nieuwe vormen van participatie, de zogeheten proeftuinen. Een gemeentelijke ombudsman is aangesteld.
b
Een Participatieverordening.
●
De visie op Participatie ‘Alkmaar maken we samen’ is vastgesteld in de raadsvergadering van 2-12-2024, hierna is de verordening op participatie opgesteld en door B&W 10-12-2024 ter besluitvorming aan de raad aangeboden (vastgesteld in de raad van 23 –1-2025)
●
-
Transparante en toekomstbestendige beoordeling/afhandeling van subsidies op het gebied van inhoud en proces.
●
-
Na incidentele invulling van de stelpost subsidies in de jaren 2021 en 2022 was het college voornemens om de stelpost subsidies van € 1,2 miljoen met het besluit van 12 april 2022 voor de jaren 2023 (50%) en 2024 (50%) structureel af te boeken. Bij
16
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting
vaststelling van de begroting heeft het college besloten: “in deze inflatoire tijd achten wij handhaving van deze taakstelling onwenselijk en onuitvoerbaar.” Betrokkenheid verbonden partijen Bij dit thema zijn geen verbonden partijen betrokken. Relevante beleidsnota’s ▪ Strategische Verkenning 2017 en Oplegnotitie, vastgesteld in de B&W-vergadering op 31-10-2017. ▪ Gedragscode bestuurlijke integriteit, vastgesteld in de raadsvergadering op 14-2-2019. ▪ Inspraakverordening, vastgesteld in de raadsvergadering op 2-1-2015. ▪ Participatiebeleidsnota, vastgesteld in de raadsvergadering op 10-11-2016. ▪ Beleidsplan public affairs, vastgesteld in de B&W-vergadering op 6-6-2016. ▪ Verordening op de behandeling van klachten (klachtenregeling), vastgesteld in de raadsvergadering op 2-1-2015. ▪ Verordening bezwaarschriften, vastgesteld in de raadsvergadering op 26-9-2016. ▪ Startnotitie Open Overheid, vastgesteld in de B&W-vergadering op 5-9-2023. ▪ Visie op Participatie ‘Alkmaar maken we samen’ vastgesteld in de raadsvergadering van 2-12-2024.
Thema 1.2 Dienstverlening Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke dienstverlening is oplossingsgericht en toegankelijk, voor iedereen. We zijn zowel digitaal als persoonlijk bereikbaar.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 De wensen en behoeften van inwoners, bedrijven en instellingen staan centraal. Zowel persoonlijk als digitaal helpen wij onze inwoners op weg.
17
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Realisatie De wensen en behoeften van inwoners staan centraal. Wij handelen snel en oplossingsgericht en leveren waar nodig maatwerk. De website is klantgericht, taakgericht en toegankelijk ingericht. Alle producten van Burgerzaken waarvoor geen verschijningsplicht geldt, kunnen digitaal via de website aangevraagd worden. Gastvrouwen en gastheren helpen minder digitaal vaardige inwoners met het aanvragen van een aantal digitale producten. Doelstelling 2 De dienstverlening gaat uit van het groene-golf-principe en is toegankelijk, oplossingsgericht en klantvriendelijk. Realisatie Het initiatievenloket is operationeel en helpt inwoners die zelf een plan willen uitvoeren, maar hulp van de gemeente nodig hebben, bij het opstarten. Doelstelling 3 Wij peilen de mening van inwoners en bieden ze waar mogelijk zeggenschap over hun fysieke en sociale leefomgeving. Realisatie De projecten Wij(k) aan zet! en de Dorpenagenda’s geven inwoners de mogelijkheid om niet alleen mee te denken, maar ook om mee te beslissen over verbeteringen in hun wijk of dorp. Wij(k) aan zet!: de inwoners van de wijken konden meedenken door verbeterpunten door te geven. En meebeslissen door te stemmen op de top drie verbeterpunten per wijk. Hieruit is een top drie verbeterpunten per wijk samengesteld. In 2024 zijn zes verbeterpunten gerealiseerd.
Dorpsagenda’s: inwoners van de dorpen en andere belanghebbenden konden aangeven wat zij van belang vinden voor de leefbaarheid van het dorp. Veel van deze punten hebben een plek gekregen op de dorpsagenda. Tijdens de dorpsgesprekken herijken we de agenda’s en zo blijven we met elkaar in gesprek over de leefbaarheid van de dorpen. Prestaties Status ●
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting
1.
a
Minder digitaal vaardige inwoners kunnen met hulp van gastvrouwen en -heren digitale aanvragen doen in de Publiekshal van het Stadskantoor.
In de Publiekshal helpen gastvrouwen en -heren inwoners bij het invullen van digitale aanvragen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en het digitaal doorgeven van verhuizingen.
b
Transparante en begrijpelijke informatie en diensten via de website.
Onze website voldoet aan de richtlijnen voor digitale toegankelijkheid. Daarnaast is een aantal websites, waar de gemeente verantwoordelijk is, geaudit en deze websites voldoen aan de richtlijnen.
a
Eén loket voor burgerinitiatieven, waar groene golfambtenaren burgers helpen bij het uitvoeren van hun initiatieven.
Het initiatievenloket is operationeel. Het initiatievenloket is bedoeld voor inwoners die zelf een plan willen uitvoeren, maar hulp van de gemeente nodig hebben bij het opstarten. Het
●
●
2.
18
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting initiatievenloket helpt hen hiermee of zorgt dat de juiste collega de initiatiefnemer verder kan helpen.
●
3.
a
Een inwonerspeiling door middel van een referendum. In 2024 over vuurwerk.
Het Referendum over vuurwerk vond gelijktijdig plaats met de verkiezingen voor het Europees Parlement. Het proces is goed verlopen en de uitslag is vastgesteld.
Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Nr. doelst.
Omschrijving
1. 2.
3.
Begroot 2024
Realisatie 2024
Klanttevredenheid aanvraag digitale producten/diensten van Burgerzaken.
7,5
7,5
Klanttevredenheid informatieverstrekking via alle klantcontactkanalen: ▪ Website ▪ Telefonie Klant Contact Centrum (KCC) ▪ Publiekshal/Servicepunten
7,5
Klanttevredenheid digitaal aanvragen bewonersinitiatieven.
7,5
7,8 8,7 9,3 7,9
Toelichting
Dit wordt continu gemeten, direct na afloop van het digitale aanvraagproces. De dienstverlening telefonie en balie scoort vooral hoog op de vakkundigheid van medewerkers, snelheid en vriendelijkheid. De bezoekers van de website kunnen de informatie die ze zoeken goed vinden. De aanvragers vinden het digitale aanvraagproces Bewonersinitiatieven duidelijk en makkelijk.
Betrokkenheid verbonden partijen Cocensus Cocensus is een uitvoeringsorganisatie en werkt voor 14 gemeenten, waaronder Alkmaar. De samenwerking is vormgegeven in een gemeenschappelijke regeling. Cocensus is belast met de heffing en inning van lokale heffingen en verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet WOZ. Vragen over gemeentelijke belastingen die bij bet KCC van de gemeente Alkmaar binnenkomen, worden doorgezet naar Cocensus. Stadswerk072 De organisatie is als ketenpartner verantwoordelijk voor de gemeentelijke taken voor de inrichting, het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarnaast realiseert Stadswerk072 projecten in de buitenruimte en levert hiermee een bijdrage aan het versterken van de leefbaarheid van alle wijken en gebieden. Ook zijn zij uitvoerder van de bewonersinitiatieven die betrekking hebben op het onderhoud of plaatsen van voorzieningen in de openbare buitenruimte. 19
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Vuilverbrandingsinstallatie Alkmaar en omstreken (VVI) Via de VVI oefent Alkmaar invloed uit op HVC in de aandeelhoudersvergadering. Relevante beleidsnota's ▪ Nota Kostprijsberekening en prijzen economische activiteiten, vastgesteld in de raadsvergadering op 17-12-2020. ▪ Nota Investeren en afschrijven, vastgesteld in de raadsvergadering op 17-12-2020. ▪ Nota Verbonden partijen, vastgesteld in de raadsvergadering op 17-12-2020. ▪ Nota Gebiedsgericht samenwerken ‘Samen maken we Alkmaar’, vastgesteld in de raadsvergadering op 28-10-2021. ▪ Startnotitie Open Overheid, vastgesteld in de B&W-vergadering op 5-9-2023.
Thema 1.3 Regionale samenwerking Regionale samenwerking is belangrijk. Met onze partners in de regio werken we aan het versterken van onze positie. Wij nemen onze verantwoordelijkheid als centrumgemeente voor de ontwikkeling van de regio Alkmaar en Noord-Holland Noord. Het belang dat wij hierbij voor ogen hebben is dat van Alkmaar, de Regio Alkmaar en NoordHolland Noord. Alkmaar neemt als centrumgemeente van de Regio Noord-Holland Noord positie in de regionale samenwerking als hart van de regio en is het scharnier tussen Noord-Holland Noord en de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Wij gaan daarbij uit van onze eigen kracht en overleggen actief met de andere gemeenten en betrokken partijen in de regio en daarbuiten. Wij staan open voor alle vormen van samenwerking en zetten ons in voor een intensievere economische samenwerking met de MRA. We pakken onze rol als centrumgemeente bij de Regio Deal, waarbij wordt ingezet op het versterken van de brede welvaart in de regio.
Wat wilden we bereiken? Alkmaar en de regio versterken elkaar ten behoeve van een dynamische en vitale regio met een hoog voorzieningenniveau en een innovatieve economie.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 Door samenwerking tussen regiogemeenten en regio’s opereren we effectiever op de (boven)regionale beleidsterreinen. Realisatie In 2024 is gewerkt aan de visie regionale samenwerking die in januari 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad. Als centrumgemeente heeft de gemeente Alkmaar de rol van regiokassier op zich genomen binnen de Regio Deal, zijn de financiën toegekend vanuit het Rijk en hebben de Triple Helix partners gewerkt aan de governance van de Regio Deal. Ook hebben we de samenwerking binnen regio Alkmaar gecontinueerd en is de focusagenda 2024-2028 vastgesteld op de focusthema's bereikbaarheid, energie en wonen.
20
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Doelstelling 2 Door gezamenlijk als gemeenten en regio’s een stevige gesprekspartner te vormen voor partners zoals Europa, Rijk, provincie, MRA en andere regio’s, bereiken we onze regionale doelen. Realisatie Op verschillende onderdelen en niveaus zijn de relaties verstevigd met als doel een stevige gesprekspartner te zijn richting partners. Bijvoorbeeld door in Noord-Holland Noord-verband deel te nemen aan de Europese Week van de Regio's en Steden in Brussel en de Grüne woche in Berlijn. Het college heeft in 2024 de bezoeken aan omliggende gemeenten geïntensiveerd waarbij het college zowel bezoek gaat als colleges uitnodigt in Alkmaar. Tot slot is in 2024 gestart met het opzetten van een lobbystrategie en lobbyagenda. Prestaties Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting
●
1. en 2.
a
Regio Alkmaar We werken binnen de focusagenda effectiever samen op de thema's van een nieuwe samenwerkingsagenda.
In 2024 is de focusagenda 2024-2028 vastgesteld op de focusthema's bereikbaarheid, energie en wonen.
●
b
Noord-Holland Noord Alkmaar neemt als centrumgemeente positie in de regionale samenwerking als hart van de regio en is daarmee het scharnier tussen Noord-Holland Noord en de MRA.
In 2024 is gewerkt aan het convenant Regio Deal en de governance. Regio Deal is een triple helix samenwerkingsverband waarbij ook de provincie Noord-Holland is aangesloten. Samen werken we aan de brede welvaart in Noord-Holland Noord.
●
c
Metropool Regio Amsterdam (MRA) Alkmaar en de MRA versterken elkaar.
De burgemeester en wethouder Peetoom hebben op 31 mei 2024 burgemeester Halsema ontvangen in de grote Kerk. Daar is verkennend gesproken over nadere samenwerking op o.a. het gebied van mobiliteit, economie, toerisme en cultuur. Op 11 november 2024 organiseerde het college samen met de MAC (Metropool Amsterdam Club) en enkele toonaangevende ondernemers een netwerkevent in Alkmaar met als thema ontwikkeling van de stad ondersteund door datascience. Ook op cultureel gebied wordt er vaker samengewerkt in de driehoek met Haarlem en Amsterdam. Op het gebied van toerisme werken we samen met bureau Toerisme Laag-Holland en via productontwikkeling brengen wij samen met Amsterdam en andere partners het landelijk gebied van Alkmaar bij bezoekers onder de aandacht. In oktober 2024 heeft wethouder Te Beest tijdens de Europese Week van de Regio’s en Steden in Brussel verbinding gelegd met de MRA in het kader van een
21
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
Toelichting tweejarige MRA-pilot, om de samenwerking richting EU en internationaal te versterken.
●
●
2.
d
Provinciaal Maximale afstemming van de provinciale besluitvorming op de prioriteiten van de regio’s Alkmaar en Noord-Holland Noord (NHN).
Op diverse thema's werd afgestemd met de provincie, waaronder over Stompetoren-West en zwaar vrachtverkeer door de dorpskernen. Wethouder Te Beest nam deel aan de Grüne woche op uitnodiging van de provincie.
a
Nationaal Beïnvloeden van wet- en regelgeving en de uitvoering ervan.
Op verschillende thema's heeft Alkmaar actief ingezet op het beïnvloeden van wet- en regelgeving, zoals een lobby voor gebruik van de korte wapenstok, het aansluiten bij de VNG-lobby rondom het financiële ravijn en deelname aan de regionale lobby rond de financiën van de jeugdzorg.
Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Regionale samenwerking is faciliterend aan andere beleidsterreinen. Op die beleidsterreinen zijn prestatie-indicatoren geformuleerd. Betrokkenheid verbonden partijen Bij dit thema zijn geen verbonden partijen betrokken. Relevante beleidsnota's ▪ Focusagenda Regio Alkmaar 2019-2022, vastgesteld in de B&W-vergadering op 9-4-2019. ▪ Omgevingsbeeld Regio Alkmaar ‘Diversiteit als troef’, vastgesteld in de B&W-vergadering op 29-8-2017. ▪ ‘Alkmaar zelfbewust en adaptief’ (onderzoeksrapport Seinstra Van der Laar), vastgesteld in de B&W-vergadering op 13-3-2018. ▪ Addendum op de Woondeal, vastgesteld in de B&W-vergadering op 27-9-2022.
22
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Programma 2 Vitaliteit In Alkmaar worden alle inwoners zoveel mogelijk gestimuleerd om actief mee te doen aan de samenleving. In het coalitieakkoord staan initiatieven en doelen die gericht zijn op ‘meedoen’. Zo is er een goed, divers en passend onderwijsaanbod dat goed aansluit op de toekomst voor onze kinderen, maar ook voor alle volwassenen die dit nodig hebben. We ondersteunen volwassenen en ouderen om zo veel mogelijk zelfstandig en vitaal te blijven. Sport is cruciaal voor de gezondheid en samen met Alkmaar Sport NV stimuleren we alle inwoners om actief te blijven. Voor kwetsbare inwoners is er hulp en bescherming, waaronder hulp bij de opvoeding voor gezinnen. We zetten ons in om kinderen op te laten groeien in een veilige en gezonde omgeving. We zetten sterk in op werk, betaald en onbetaald, omdat het bijdraagt aan meedoen aan de samenleving. En als het niet lukt om zelf in het levensonderhoud te voorzien, bieden we ondersteuning om zo veel mogelijk deel te blijven nemen aan het maatschappelijke leven. Bovendien beschikt de stad over een rijk cultureel aanbod dat toegankelijk is voor iedereen en versterkt het zowel het welzijn van onze inwoners als de economie. Tot slot zetten we ons in voor een inclusieve samenleving. We staan voor een inclusieve samenleving waarin iedereen erbij hoort.
In Alkmaar mag je zijn wie je bent en iedereen doet, ongeacht de onderlinge verschillen, volwaardig mee. Kijken we meer specifiek naar 2024 dan ontstaat het volgende beeld. Onderwijs heeft diverse activiteiten zijn georganiseerd ter bevordering van het onderwijs in de gemeente en er zijn projecten zoals Wegwijs in Gedrag en Transformatieve School geïmplementeerd. In samenwerking met onderwijsinstellingen zijn de voorbereidingen getroffen voor een nieuwe uitvoeringsagenda. Taallessen voor bewoners van het Oranjehuis en Oekraïense ontheemden zijn voortgezet en er zijn plannen ontwikkeld voor nieuwbouw en renovatie van schoolgebouwen. In 2024 is een nieuwe cultuurvisie tot 2040 gepresenteerd, vergezeld van een investeringsprogramma. Afgelopen jaar zijn diverse subsidies toegekend om de culturele basisinfrastructuur te versterken, en heeft de Specifieke uitkering (Spuk) Impuls Jongerencultuur jongeren geholpen culturele activiteiten te organiseren als reactie op de Coronaperiode. Inmiddels heeft Het jonge collectief Blauwdruk zich gevestigd in broedplaats De Drukkerij en organiseerden Theater De Vest en Poppodium Victorie gezamenlijk evenementen zoals Jazztival. Alkmaar Sport heeft het sportaanbod uitgebreid op het platform Alkmaar Actief en een sport- en beweegloket opgezet om verenigingen beter te ondersteunen.
Sportvelden zijn gerenoveerd, en sportaccommodaties zoals de ijsbaan en zwembaden werden hoog gewaardeerd. Plannen voor nieuwbouw, zoals het zwembad de Hoornse Vaart en Sportpaleis, zijn in 2024 voorbereid voor vaststelling. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) heeft tot doel dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en deelnemen aan het dagelijks leven. In 2024 zijn diverse projecten gestart zoals valpreventie en de ondersteuning voor mantelzorgers. Er is aandacht besteed aan het verbeteren van de toegang tot maatwerkvoorzieningen en opvang voor kwetsbare doelgroepen. Daarnaast zijn initiatieven genomen om de samenwerking tussen formele en informele zorg te verbeteren en het aanbod van laagdrempelige ontmoetingsplaatsen voor mensen met dementie uit te breiden. De uitvoering van de Agenda Alkmaar Gezond, waaronder de Jongeren op gezond Gewicht (JOGG) en Kind naar Gezonder Gewicht, is voortgezet. Het jongerenwerk is versterkt en is nu meer zichtbaar in wijken en online. Het aantal jeugdigen met een jeugdhulpvoorziening stabiliseert en het gebruik van Eigen Plan neemt toe. Samenwerking met regiogemeenten heeft geleid tot meer ambulante hulpverlening. Zaffier heeft in 2024 de instroom in de bijstand verminderd en meer mensen aan werk geholpen. Er zijn re-integratievoorzieningen en een pilot lifecoaches gestart voor mensen met psychische kwetsbaarheden.
Het gebruik van de AlkmaarPas is toegenomen en huishoudens met betaalachterstanden worden proactief geholpen. Tenslotte is het nieuwe beleidskader Diversiteit en inclusie vastgesteld eind 2024 en in werking getreden. Discriminatie.nl heeft een grotere rol gekregen in preventie, en het participatietraject voor inclusieve sport en het bedrijfsleven is gestart. Het netwerk van VO-scholen werkt aan voorlichting tegen racisme en discriminatie, en sportverenigingen laten zien dat iedereen welkom is.
23
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Wat wilden we bereiken? (algemeen) Alkmaar is een vitale samenleving, waarin iedereen meedoet.
Wat heeft het gekost? Programma 2 Vitaliteit Rekening
Begroting
Begr. na
Rekening
Verschil
2023
2024
wijz. 2024
2024
2024
Onderwijs
12.247
11.072
11.535
11.492
43
V
Cultuur, kunst en cultureel erfgoed
20.938
22.056
23.150
22.596
553
V
Sport
16.725
13.327
15.730
15.163
566
V
Maatschappelijke ondersteuning
74.559
76.645
82.750
80.173
2.577
V
Jeugd
55.823
54.158
62.329
63.316
-987
N
Iedereen doet mee
98.922
77.254
102.151
99.806
2.345
V
537
463
529
540
-11
N
Totaal lasten
279.751
254.975
298.173
293.087
5.086
V
Onderwijs
8.465
6.956
7.560
7.602
43
V
(Bedragen x € 1.000)
Diversiteit
Cultuur, kunst en cultureel erfgoed
N/V
363
29
1.192
788
-404
N
Sport
4.020
659
2.541
3.029
488
V
Maatschappelijke ondersteuning
2.928
2.531
4.815
3.188
-1.627
N
Jeugd
1.451
1.778
2.228
2.127
-101
N
Iedereen doet mee
68.655
39.393
64.479
65.701
1.222
V
Diversiteit
175
0
0
3
3
V
Totaal baten
86.057
51.346
82.815
82.438
-377
N
Totaal saldo voor bestemming
-193.694
-203.629
-215.358
-210.649
4.709
V
Maatschappelijke ondersteuning
2.509
0
2.188
2.188
0
Jeugd Iedereen doet mee Diversiteit Totaal dotaties reserves
0
0
180
180
0
3.841
0
10.028
9.925
103
0
0
48
48
0
6.350
0
12.444
12.341
103
24
V V
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Programma 2 Vitaliteit Rekening
Begroting
Begr. na
Rekening
Verschil
2023
2024
wijz. 2024
2024
2024
Onderwijs
40
0
0
0
0
Cultuur, kunst en cultureel erfgoed
194
63
63
63
0
(Bedragen x € 1.000)
N/V
Sport
2.840
49
199
49
-150
N
Maatschappelijke ondersteuning
7.534
760
2.676
2.285
-391
N
Jeugd
656
0
0
0
0
10.288
1.750
15.419
13.085
-2.334
11
0
48
48
0
Totaal onttrekkingen reserves
21.562
2.622
18.405
15.530
-2.875
N
Totaal mutaties reserves
15.212
2.622
5.961
3.189
-2.771
N
Totaal saldo na bestemming
-178.482
-201.007
-209.397
-207.460
1.937
V
Iedereen doet mee Diversiteit
N
Financiële toelichting Financiële toelichting in één oogopslag Programma 2 sluit af met een voordeel van € 1,9 miljoen ten opzichte van de programmabegroting met een lastentotaal voor Vitaliteit van totaal circa € 300 miljoen. Hieronder worden de grootste verschillen per thema op hoofdlijnen uiteengezet. Een gedetailleerde financiële toelichting treft u bij het betreffende thema. Daar wordt ook toegelicht dat bij een aantal thema's mutaties in lasten direct samenhangen met mutaties in baten. Dit betreft veelal doorberekening van lasten aan de Rijksoverheid of regionale partners. Bij onderbesteding blijven deze middelen behouden zo lang als deze regelingen lopen. Op thema 2.1 Onderwijs werd een voordeel van ongeveer € 0,1 miljoen behaald door lagere lasten in verband met de gefaseerde start van de uitvoering van gezond en voldoende eten op school, wat ongeveer € 50.000 bedroeg. Daarnaast was er een hogere regiobijdrage voor Volwassenonderwijs van ongeveer € 50.000. Op thema 2.2 Cultuur werd een voordeel behaald van ongeveer € 0,2 miljoen. Dit was voornamelijk het gevolg van onderbesteding van de eigen bijdrage voor de Rijkssubsidie Lokale bibliotheekvoorzieningen van ongeveer € 0,1 miljoen en een gunstige doorverdeling in overhead van ongeveer € 0,1 miljoen. Op thema 2.3 Sport werd een voordeel behaald van € 0,9 miljoen.
Dit ontstond met name door diverse afrekeningen van subsidies van ongeveer € 0,6 miljoen en een voordelige Spuk btw verrekening met het Rijk van € 0,1 miljoen. Op het thema 2.4 Maatschappelijke ondersteuning is een voordelig saldo van ongeveer € 0,6 miljoen te zien, waarmee de uitgaven nagenoeg gelijk waren aan het budget uit de programmabegroting. Dit kwam met name door lagere uitgaven, circa € 0,9 miljoen lager dan begroot, op begeleiding, huishoudelijke hulp en beschermd wonen.
25
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
De kosten vielen lager uit dan begroot omdat de volumestijging achterbleef bij de prognose. Ten tijde van de prognose was er een grotere instroom door de afhandeling van wachtlijsten. Voor beschermd wonen vond doorstroom plaats naar beschermd thuis en een woonproject voor jongeren. Door het lager aantal verstrekkingen, daalde ook de eigen bijdrage met ongeveer € 0,2 miljoen. Op het thema 2.5 Jeugd is een nadeel gerealiseerd van € 1,1 miljoen ten opzichte van de begroting. De zorgkosten namen toe met circa € 2,1 miljoen. In het algemeen is het aantal cliënten vrijwel stabiel ten opzichte van vorig jaar. De kostenstijging in 2024 wordt, naast indexering en tariefswijziging, met name veroorzaakt door een gemiddelde toename van ambulante hulp met één uur per cliënt per maand. Deze ontwikkeling zien we ook in de regio. Verder waren er op diverse activiteiten enkele voordelen behaald. Op het thema 2.6 Iedereen doet mee werd een voordeel behaald van circa € 1,3 miljoen. In verband met een stelselwijziging kon eenmalig een lager bedrag als voorziening voor niet betalende debiteuren worden aangehouden, dit leverde een voordeel op van € 0,7 miljoen. Daarnaast waren er circa 50 minder bijstandsuitkeringen Buig en lagere uitgaven loonkostensubsidies, wat circa € 0,4 miljoen voordelig uitpakt. Voor de energietoeslag waren er minder aanvragen dan begroot.
Enerzijds leidde dit tot lagere lasten maar ook tot een lager benodigd bedrag uit de hiervoor beschikbare reserve, per saldo een nadeel van circa € 1,0 miljoen. Tevens waren er hogere ontvangsten uit terugvordering Tozo levensonderhoud in verband met geïntensiveerde rechtmatigheidscontrole ad € 1,2 miljoen.
Thema 2.1 Onderwijs Alkmaar is een gemeente die haar inwoners de mogelijkheden, de ruimte en waar nodig de ondersteuning biedt om te leren en zich te ontwikkelen. Inwoners volgen onderwijs dat bij hen past, waardoor hun talenten tot bloei komen en zij een betekenisvolle bijdrage leveren aan de arbeidsmarkt en de samenleving. Wij doen dit samen met onderwijs en partners waarbij ieder zijn eigen verantwoordelijkheid en deskundigheid heeft.
Wat wilden we bereiken? Alle inwoners hebben recht op optimale kansen om zich te ontwikkelen, te ontdekken en te leren.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Doelstelling 1 Een goede start voor ieder kind. Realisatie Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs is in schooljaar 2023-2024 breed ingezet op activiteiten voor het basis- en voortgezet onderwijs om vertragingen op sociaal en emotioneel vlak als gevolg van COVID-19 te verminderen. Steeds meer VO-scholen hebben interesse in gezond eten op school (schoolgroente & fruit). In 2024 is een menukaart ‘Swim is cool’ opgesteld in samenwerking met het zwembad (Alkmaar Sport). Basisscholen kunnen een keuze maken uit de menukaart en op deze manier de zwemvaardigheid van hun bovenbouwleerlingen stimuleren.
26
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Doelstelling 2 Gelijke kansen door extra stimulansen. Realisatie De implementatie van de projecten Wegwijs in Gedrag (basisonderwijs) en Transformatieve School (voortgezet onderwijs) van de Gelijke Kansen Agenda 2021-2024 zijn afgerond. De Transformatieve School is een verbetercultuur- en professionaliseringsprogramma voor scholen in stedelijke omgevingen. Leerlingen op basis en voortgezet onderwijs in Alkmaar hebben in het kader van het Regionale Veerkrachtpact deelgenomen aan activiteiten om hun veerkracht te versterken. De samenwerkingsafspraken tussen onderwijs, kinderopvang en MEE & de Wering over de ouderkamers zijn verbeterd en geactualiseerd. Doelstelling 3 Ondersteunen in en om de school. Realisatie Met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs werkt de gemeente in de regio samen aan de projecten Sterke ondersteuning op School (PO) en het jeugd- en schoolteam (VO) om de verbinding tussen onderwijs en jeugd te versterken. In 2024 is er met het onderwijs gewerkt aan de voorbereidingen voor een nieuwe uitvoeringsagenda onderwijs en jeugd. Als vervolg op de pilot Kinderopvang passend voor ieder kind zijn de voorbereidingen getroffen voor de doorontwikkeling VE-plus ontstaan zodat deze nieuwe pilot in 2025 van start kan gaan. Doelstelling 4 Een leven lang ontwikkelen.
Realisatie In 2024 is taalles op locatie in het Oranjehuis gestart zodat bewoners van het Oranjehuis die moeite hebben met taal tijdens hun verblijf hieraan kunnen werken. Voor ontheemden uit de Oekraïne worden spreekmodules ingezet zodat zij in drie maanden tijd de basisbeginselen van de Nederlandse taal leren. Daarna kunnen zij doorstromen naar het reguliere taalaanbod voor Volwassenen. Doelstelling 5 Gebouwen voor de toekomst. Realisatie Voor de totale vervangingsopgave van schoolgebouwen werken we samen met de schoolbesturen van het basis- en voortgezet onderwijs aan Integrale huisvestingsplannen. Daarin worden doelstellingen geformuleerd en projecten geselecteerd die voor (ver)nieuwbouw in aanmerking komen. Er is een definitieve locatie bepaald voor de (ver)nieuwbouwopgave Spinaker Speciaal Onderwijs Regio. De vernieuwbouw van Nicolaas Beets 1-2, de Rank, de Zes Wielen Saturnusstraat bevindt zich in de ontwerpfase. De initiatieffase vernieuwbouwplan Rudolf Steinerschool is gestart. Voor het monumentale gebouw van basisschool de Kring is een plan uitgewerkt waarin de meest urgente maatregelen worden uitgevoerd. Door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is hiervoor een subsidie Duurzaam maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)
27
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
toegekend. De aanvragen voor het Programma voorzieningen huisvesting onderwijs (VVHO) 2026 zijn behandeld, beoordeeld en toegekend. De 1 e fase van het integraal huisvestingsplan voortgezet onderwijs - het inventariseren en technisch beoordelen van de schoolgebouwen - is afgerond. Er zijn nieuwe leerlingenprognoses vastgesteld voor het basis- en voortgezet onderwijs. Deze leerlingenprognoses vormen de basis voor toekomstige huisvestingsberekeningen. Prestaties Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
1.
a
Alle peuters maken gebruik van een voorschoolse voorziening (kinderopvang, peuteropvang/vve, gastouder).
●
b
Peuters (2,5 – 4 jaar) met een risico op een onderwijsachterstand volgen 960 uur voorschoolse educatie.
●
c
Realiseren van een breed integraal aanbod in samenwerking met het onderwijs, om de lange termijn gevolgen van COVID-19 op de ontwikkelresultaten van kinderen en jongeren terug te dringen en hun veerkracht te herstellen en versterken.
●
d
Zwemvaardigheid van kinderen in de bovenbouw van het basisonderwijs stimuleren.
●
e
- Realiseren van een Rijke Schooldag in samenwerking met het onderwijs. - De Rijke Schooldag laat kinderen kennis maken met activiteiten die ze in hun eigen leefomgeving niet zien of meemaken.
●
f
Realiseren van maatregelen voor gezond en voldoende eten op school in samenwerking met het onderwijs. Cross-over met thema 2.6 Iedereen doet mee.
a
Het Alkmaars onderwijs gaat op inclusieve wijze om met onderlinge verschillen tussen mensen. Cross-over met thema 2.7 Diversiteit.
●
●
2.
Toelichting
28
In schooljaar 2024-2025 wordt de pilot rijke schooldag uitgevoerd. Op basis van de resultaten wordt met het onderwijs besproken op welke manier de rijke schooldag structureel zal worden ingezet.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 28 mei 2025
Status
Doelstelling
Prestatie
Omschrijving prestatie
b
De inzet op ambitie 2. Gelijke Kansen van de Alkmaarse Onderwijsagenda wordt geïntensiveerd, om de veerkracht van leerlingen te versterken en extra onderwijskansen te creëren.
a
Er is een passende (onderwijs)plek voor ieder kind.
b
Regionale gezamenlijkheid in beleid leerlingenvervoer.
a
Een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Cross-over met thema 3.1 Economie en toerisme.
b
Er is een gratis en toegankelijk educatief aanbod basisvaardigheden voor volwassenen die moeite hebben met de Nederlandse taal, digitale vaardigheden en rekenvaardigheden. Het aanbod is gericht op meedoen in de samenleving, werk, ouderbetrokkenheid, financiële zelfredzaamheid en gezondheid.
a
Maatregelen zijn inzichtelijk voor het verduurzamen en het verbeteren van het binnenklimaat van schoolgebouwen primair onderwijs, die de komende 15 jaar niet in aanmerking komen voor (ver)nieuwbouw. Cross-over met thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling.
Van de twee pilot projecten is voor de Kring een plan uitgewerkt waarin de meest urgente maatregelen worden uitgevoerd. Door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is hiervoor een subsidie Duurzaam maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA) toegekend. Voor de Zandloper is door het schoolbestuur besloten te wachten op het Integraal huisvestingsplan 4e fase.
●
b
Bij de plannen voor nieuwbouw, renovatie of revitalisering draagt de inrichting van het schoolplein bij aan een groene, duurzame, circulaire en klimaatadaptieve omgeving voor spelende en schoolgaande kinderen. Cross-over met thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling.
Via het Uitvoeringsbesluit nieuwe groene schoolpleinen wordt in het jaar van oplevering van het project extra budget voor realisatie toegekend. Bij in totaal vier scholen/schoolcomplexen uit het Integraal huisvestingsplan is een groen schoolplein gerealiseerd.
●
c
Voor de schoolgebouwen van het voortgezet onderwijs is er inzicht in de staat waarin de schoolgebouwen verkeren, zowel op technisch als op functioneel vlak. Cross-over met thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling.