Bijlage 1. Erfgoedbeleid 2026-2036

Op de vraag hoe dat het beste gedaan kan worden, noemen inwoners onder meer: • Digitale ontsluiting van archieven, verhalen en foto’s • Meer samenwerking tussen musea, scholen en lokale verenigingen • Buurtinitiatieven waarbij bewoners zelf onderzoek doen of verhalen verzamelen • En ondersteuning voor vrijwilligers die zich inzetten voor het behoud van erfgoed “Laat oude foto’s en documenten niet alleen in depots liggen; maak ze zichtbaar”, geeft een deelnemer aan. En: “Verhalen uit dorpen mogen niet verloren gaan. Dat is óók erfgoed.” Een nieuwe website over de geschiedenis van Alkmaar Een belangrijk onderdeel van de peiling ging over de wens voor een nieuwe website over de geschiedenis van Alkmaar. Ruim twee derde van de deelnemers reageerde enthousiast op dat idee.

Bij jongeren overheerst nieuwsgierigheid: zij zien erfgoed meer als bron van verhalen of inspiratie. Terwijl oudere inwoners erfgoed en historie vaker verbinden aan herinnering en behoud. Ook minder positieve reacties Een klein aantal mensen is iets minder betrokken bij de historie en het erfgoed in de gemeente. Zij geven aan dat historie leuk is om iets van te weten maar niet van belang is voor het woonplezier. Opvallend is dat de meer kritische reacties vooral komen van inwoners van boven de vijftig jaar. Jongeren zijn positief Jongeren zijn over het algemeen juist positief over het erfgoed en de historie in hun woonomgeving. Uit hun antwoorden blijkt: • Verbondenheid met plek en geschiedenis • Waardering voor zichtbare en tastbare elementen (gebouwen, informatiebordjes) • Doorgeven van verhalen en tradities is belangrijk • Dit alles met een kritische kanttekening want niet alles hoeft bewaard: een selectie is prima Vergeleken met andere gemeenten Als we willen vergelijken met andere gemeenten, dan zijn er soortgelijke onderzoeken gedaan in Haarlem, Leiden, Dordrecht, Amersfoort en Deventer.

Als het gaat om de beleving van het erfgoed en de participatie van inwoners op dit gebied, onderscheidt de gemeente Alkmaar zich op een paar punten: • Sterke historische trots rond één historisch moment: Alkmaars Ontzet (1573) • Een actieve betrokkenheid van inwoners bij erfgoedorganisaties, onder meer als vrijwilliger • De binnenstad wordt gezien als levende identiteitsdrager, niet alleen als decor of toeristisch waardevol • Er zijn veel creatieve ideeën voor zichtbaarheid (QR-codes, interactieve routes) • Er is veel overdracht van generatie op generatie via persoonlijke verhalen.

Inwoners gaven aan dat ze graag één centrale plek zouden willen waar ze: • Kunnen zoeken in archieven, foto’s en kaarten • Kunnen lezen over bijzondere plekken en personen • Eigen verhalen of vondsten kunnen delen • En tips kunnen vinden voor wandelingen en routes Voor de gemeente en de erfgoedinstellingen bevestigt dit dat er behoefte is aan een digitale plek die de geschiedenis dichter bij de mensen brengt. Niet alleen informatief, maar ook uitnodigend en persoonlijk. Verschillen in woonplek en leeftijd Erfgoed leeft overal, maar niet overal op dezelfde manier. In de historische binnenstad, Oudorp en de dorpen als Graft-De Rijp en Stompetoren, is de betrokkenheid het sterkst: bewoners daar spreken vaker over trots, identiteit en continuïteit. In nieuwere wijken zien inwoners historie vaker als “iets dat sfeer en herkenning brengt”.

88

89

Bijlage 5 - Verslag participatie onder ondernemers Aan ondernemers is gevraagd hoe het is om te ondernemen in een gemeente met een historisch karakter. Dit is gedaan met een online vragenlijst. Deze is verspreid onder ondernemers die zijn gevestigd in de gemeente Alkmaar en onder ontwikkelaars die de gemeente als werkgebied hebben.

• Vergunningen en beleidsregels worden vaak als ingewikkeld of te duur ervaren • De binnenstad moet leefbaar blijven, met aandacht voor horeca-overlast • Balans tussen behoud en modern gebruik is belangrijk • De verbinding tussen gebieden verdient aandacht (Overstad–centrum)

Er zijn 37 reacties ontvangen. Door het relatief lage aantal is de uitkomst niet representatief, maar daarom niet minder interessant. Het blijkt dat een meerderheid van deze ondernemers actief is in een historisch gebied of pand (57%). De meesten zijn al langer dan 15 jaar actief in de gemeente (57%, 14% korter dan 5 jaar). En verreweg het merendeel van de ondernemers die de vragen invulden zijn tevreden met het ondernemen in een historische gemeente (86%). Dit toont aan dat er grote betrokkenheid is bij het onderzoek onder ondernemers in de dorpen en de binnenstad. Meerwaarde van historisch karakter Ondernemen in een gemeente met een rijke historie heeft voor het merendeel een duidelijke meerwaarde. Omdat dit bezoekers aantrekt en dus klanten. Als toelichting om zich hier te vestigen geven ondernemers aan dat de breed bekende historie (kaasmarkt, waaggebouw), de gezellige sfeer, de kleinschalige ambachtelijke bedrijven, de kerken en andere historische panden klanten aantrekken van dichtbij en ver. Het is bijvoorbeeld een reden om een hotel te boeken, te winkelen of te recreëren. Voor een ander vormen monumenten het werkveld zelf. Een winkelier koos bewust voor een winkel in de binnenstad en voor opslag in het industriegebied. Een marktkoopman werkt hier graag door een persoonlijke binding.

Een klein deel van de ondernemingen geeft aan dat het historische karakter geen rol speelde bij de keuze om zich hier te vestigen. Ofwel omdat het niet van belang is voor de branche, omdat deze niet of minder zichtbaar zijn voor klanten of consumenten (industriebedrijven, webwinkels, agrarische bedrijven, reparatie/technische bedrijven). Waarbij wel wordt opgemerkt dat klanten aangeven graag naar Alkmaar te komen en er een dagje van maken (horeca, museum, winkelen, de kust). Of juist doordat de onderneming is overgenomen of al generaties lang op dezelfde plek zit (in agrarische gebied en de binnenstad). Een nog kleiner deel is niet positief door beperkte bereikbaarheid voor bevoorrading en voor bezoekers (parkeren). Een ander zocht het dicht bij huis. Hoe draagt men zelf bij om het historisch karakter te behouden? Niet alle ondernemers hebben hier de mogelijkheden voor of ideeën over. Of het is niet relevant.

Uit de reacties komt naar voren dat men bijdraagt door: • Goed onderhoud van panden • Door te zorgen een goede en nette uitstraling van winkelgebieden • Door activiteiten en evenementen te organiseren die erfgoed beleefbaar maken • Door met promotie erfgoed zichtbaar te houden Wat geven ondernemers verder mee over het onderwerp? Ondernemers geven vooral het volgende mee: • Onderhoud van publieke ruimte én gebouwen is een basisvoorwaarde voor historisch aanzien • Verhalen en erfgoedcommunicatie kunnen sterker en leuker worden gepresenteerd

90

91