Bijlage 1. Alkmaar Horecanota 2025-2035

Uiteraard binnen de kaders van de geldende wet- en regelgeving (o.a. Alcoholwet en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl))

Horecanota 2025-2035

Maatwerk voor horeca buiten beoogde structuur

29 van 54

4.3.2 Gebiedsgerichte aanpak binnenstad De prioriteit in de horecastructuur ligt bij een sterk en aantrekkelijk horeca-aanbod in de binnenstad. Een bruisende binnenstad is immers het visitekaartje van de gemeente: een belangrijke economische motor én de plek waar nagenoeg iedere Alkmaarder weleens komt voor een hapje of een drankje.

Voor nieuwe toevoegingen hoeft overigens niet alleen het toekomstig potentieel dat gaat ontstaan door woningbouw te worden gebruikt; van de bijna 290 horecazaken in de gemeente Alkaar liggen er ongeveer 50 op een solitaire locatie. Dit betreffen deels locaties die omwille van een specifieke reden daar gewenst zijn (bijv. door de recreatieve waarde van een locatie of behoudt van een bijzondere plek). Het betreffen echter

In de Alkmaarse binnenstad is een zo ruim en divers

óók locaties die geen bredere toegevoegde waarde

mogelijk

waaronder

voor een centrumgebied hebben. Die locaties verdwij-

horeca. In een tijd waarin de vraag naar winkelruimte

nen bij voorkeur uit de horecastructuur van Alkmaar,

afneemt, neemt de functie van horeca in binnensteden

onder andere door verplaatsing richting de binnenstad

toe. Het is een belangrijker motief geworden om de

te stimuleren en bij achterblijvende locatie transforma-

binnenstad te bezoeken. Zoals eerder al gezegd: voor

tie naar andere functies te overwegen. Zo komt er per

25% van de bezoekers die naar de Alkmaarse binnen-

saldo geen horeca bij, maar worden gewenste locaties

stad kwamen, was horecabezoek het primaire motief!

wél versterkt en verrijkt.

voorzieningenaanbod

nodig,

De komende jaren focust de gemeente Alkmaar er op (bestaande en nieuwe) ondernemers in de binnenstad een perspectief te geven dat uitnodigt tot investeringen. Dit betreffen zowel investeringen in bestaande zaken (kwaliteit toevoegen) als nieuwe horecazaken op strategische locaties; daar waar ze een gewenst horecaprofiel versterken of daar waar ze een broodnodig antwoord bieden op grotere (leegstands)opgaven. Met structuurvisie sturen op juiste horeca op de juiste plek Foto: Ed van der Pol 30 van 54

Horecanota 2025-2035

Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar (jan. 2020)

Juiste horeca in de juiste deelgebieden De binnenstad is er voor iedereen: voor jong en oud, voor Alkmaarders uit andere wijken en bezoekers uit de regio, voor toeristen én voor buurtbewoners. Hier komen veel mensen met veel verschillende motieven samen: van doelgerichte shoppers tot recreatieve struiners of stappers. Het horeca-aanbod in de binnenstad moet deze variatie (voor ieder wat wils) dan ook weerspiegelen om aantrekkelijk te blijven. Niet ieder type horeca heeft echter dezelfde (ruimtelijk-economische) randvoorwaarden om succesvol te zijn. Per deelgebied van de binnenstad wordt daarom de ontwikkelrichting voor horeca nader ingekleurd. Als het horeca­-aanbod op verschillende plekken een verschillend karakter heeft, valt er bovendien steeds weer wat nieuws te ontdekken voor bezoekers. Deze gebieds­indeling is gebaseerd op het reeds aanwezige (overige) voorzieningenaanbod en de ruimtelijke context (gemiddelde pandgrootte, leegstand, inrichting en gebruik openbare ruimte, erfgoedwaarde, etc.). In belangrijke mate wordt voor deze gebiedsprofielen aan­ge­sloten bij de visie op de detailhandelsstructuur van de binnenstad a . Horeca en winkels hebben (in potentie) een duidelijke wisselwerking.

Door voort te bouwen op de reeds ingezette positionering van bepaalde centrumdelen wordt het speelveld voor ondernemers en investeerders, en het onderscheidend karakter voor de bezoekers, verder versterkt. Op de volgende pagina’s wordt per deela

DTNP. (2020). Detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar.

Horecanota 2025-2035

31 van 54

Deelgebieden voor horeca in de binnenstad van Alkmaar gebied (zie kaart hiernaast) het wensbeeld geschetst voor horeca. Aanvullend spelen verscheidene kwalitatieve aspecten, zoals sfeer en uitstraling, veiligheid en ruimte voor terrassen, een rol bij de gewenste ontwikkeling per deelgebied. Ook deze worden hierna per gebied beschreven, zodat alle betrokkenen vanuit eenzelfde streef­ beeld aan de toekomst kunnen bouwen.

Waagplein-Mient-Platte Stenenbrug Het voornaamste horecaconcentratiegebied in de binnenstad loopt ook in de toekomst van het Waagplein tot en met de Platte Stenenbrug. Het Waagplein vervult als iconisch stadsplein het meest nadrukkelijk de toeristische functie. Tegelijker­ tijd biedt de aaneengesloten horecaplint zo veel variatie, dat ook de eigen inwoners en de regiobezoekers er graag (blijven) komen. Wanneer er geen evenement of (kaas)markt is, zorgen de horecaterrassen voor de nodige sfeer op het plein. Mede hierdoor valt er op het Waagplein dagrond wat te beleven. Zo kan men tijdens het winkelen terecht voor een lekkere lunch en ook in de avonduren bruist het op dit plein.

32 van 54

Horecanota 2025-2035

De uitgaansfunctie van het Waagplein en de Platte

ten. Met name op de Gewelfde Stenenbrug en aan de

Stenenbrug is uniek in de gemeente. Alleen hier is het

Mient is, zo aan het eind van de hoofdwinkelstraat

aanbod van een dusdanige omvang dat men tot in de

(Langestraat), een representatieve (historische) en

kleine uurtjes van kroeg naar kroeg kan gaan, en laag-

gastvrije (toegankelijke) uitstraling belangrijk. Langs

drempelig mensen van diverse pluimage en leeftijden

deze gracht is, ook gezien de gewenste detailhandels-

kan ontmoeten. Doel is dan ook deze functie minimaal

structuur, een gemengder aanbod wenselijk. Horeca

te behouden en waar mogelijk te versterken en bredere

vervult hier de laatste jaren nadrukkelijker een hoofd-

doelgroepen aan te spreken.

rol, maar een 100% aaneengesloten horecaplint is hier niet het streven. Dit gebied moet ook voor shoppers en

Doordat de Platte Stenenbrug iets verder uit ‘de loop’

struiners nog iets te bieden hebben. Daarom is horeca

ligt voor het gros van het winkelend publiek is het lo-

die tenminste overdag geopend is hier het beste pas-

gisch dat hier de nadruk wat meer op de avond en

send binnen het wensbeeld.

a

nacht ligt. Voor de uitstraling van de historische binnenstad is het daarbij echter wel gewenst dat de brug

Versterking van horeca is het hele horecaconcentratie-

(het horecaplein) ook overdag representatief oogt. De

gebied Waagplein-Mient-Platte Stenenbrug vanuit eco-

brug, en de relatie met Verdronkenoord en Visbanken,

nomisch oogpunt beleidsmatig gewenst. In kwalitatie-

is immers een cruciaal onderdeel van het recreatieve

ve zin zijn er een aantal aandachtspunten, met name

struinrondje via Fnidsen en Hekelstraat.

wat betreft terrassen: •

Met name langs de Mient en (richting) Platte

Het gebied tussen de twee horecapleinen, bestaande

Stenenbrug is de druk op de openbare ruimte

uit

Kraanbuurt,

groot door de combinatie van beperkte ruimte, ter-

Visbanken en deel Verdronkenoord, fungeert als es-

rassen, passanten en fietsers. Hoewel er ook met

sentiële schakel, enerzijds tussen de pleinen, maar an-

de uitgestalde terrassen een doorgang blijft, kan

derzijds ook met de omliggende winkel- en struinstra-

de doorgang bij drukte erg smal aan voelen. Dit

a

Mient,

Gewelfde

Stenenbrug,

Locatus. (najaar 2024). Passantentelling: Op zaterdag circa 40% minder passanten op de Platte Stenenbrug dan op de Mient.

Horecanota 2025-2035

blijft aandacht behoeven. Waagplein-Mient-Platte Stenenbrug concentratiegebied

33 van 54

•

Vanwege de wisselende openingstijden geven de

en binnenstadsbezoekers b. Er is een sterke positieve

opgestapelde terrassen her en der een rommelige

wisselwerking tussen de horeca en het aanwezige cul-

uitstraling. Vanaf reeds geopende terrassen kijken

turele aanbod (theater, museum, bibliotheek) ener-

gasten soms tegen de opgestapelde stoelen van

zijds, en de kop van de Langestraat (dé hoofdwinkel-

de buren aan. Ondernemers kunnen samen op-

straat) anderzijds. Dankzij deze ligging is op deze

trekken om tot een samenhangende (soortgelijke)

locatie dagronde horeca (dag én avond) aanwezig,

uitstraling van de terrassen te komen qua opstel-

kansrijk én gewenst. Overdag biedt de kruisbestuiving

ling, kleurgebruik en/of materialisering. Dit ver-

met bibliotheek, museum en winkelstraat veel poten-

groot de aantrekkingskracht, brengt rust in het

tie. Tegelijkertijd draagt voor of na het theaterbezoek

straatbeeld, en versterkt tegelijkertijd juist het

de aanwezige horeca bij aan een fijne avond uit. Sterke wisselwerking horeca en cultuur aan het Canadaplein

(collectieve) onderscheid ten opzichte van andere delen van de binnenstad. •

Zowel aan het meer moderne Canadaplein als binnen

Uitgaanspubliek geeft aan zich soms onveilig te

het monumentale decor van het Kerkplein is de horeca

voelen, met name op het Waagplein . Dit is een

in het straatbeeld vanzelfsprekend aanwezig. Punt van

aandachtspunt in het convenant veilig uitgaan.

aandacht zijn de eilandterrassen die (na een proef in

a

de coronaperiode) gefaciliteerd zijn op het Kerkplein.

Kerkplein-Canadaplein

Hoewel anno 2025 hier weinig gebruik van wordt ge-

Het Kerkplein is het tweede horecaconcentratiegebied

maakt (één eilandterras), mede doordat de bediening

van de binnenstad. Samen met het naastgelegen

hier een drukgebruikte fietsstraat moet oversteken om

Canadaplein wordt dit deelgebied, met het kwalitatie-

klanten aan de kerkzijde te bedienen, blijft hier, omwil-

ve aanbod aan eet- en drinkgelegenheden met een ver-

le van het monumentale visitekaartje van deze plek, de

zorgde uitstraling, hoog gewaardeerd door inwoners

mogelijkheid van eilandterrassen bestaan c . b

a

Uitkomst enquête onder inwoners van de gemeente Alkmaar. (voorjaar 2025).

34 van 54

c

Uitkomst enquête onder inwoners van de gemeente Alkmaar en bezoekers van de binnenstad. (voorjaar 2025). (Handhaving op) fietsparkeren tegen het kerkgebouw behoeft hier aandacht.

Monumentaal decor rondom Grote Sint-Laurenskerk

Horecanota 2025-2035

Hoewel de manoeuvreerruimte in de historische bin-

milieu voor de grotere retailers, worden ook in de toe-

nenstad beperkt is, kan er in de toekomst wel nage-

komst mogelijkheden voor horeca beperkt gehouden.

dacht worden over het nog beter verbinden van het

Deze winkelondersteunende horeca dient tijdens win-

Kerkplein met de kop van de Langestraat en

kelopeningstijden geopend te zijn en een passende

Koorstraat. Eventuele toevoeging van horeca is kans-

(open) uitstraling te hebben. Bezorghoreca is hier, in

rijk aan de noordzijde van de Koorstraat (tot

het drukbelopen voetgangersgebied en gezien de

Kerkstraat/Augustijnsteeg), zodat er vanuit het Kerk­

hoogwaardige uitstraling als dé winkelstraat, onge-

plein een levendige, functionele verbinding ontstaat

past en ongewenst. Enige uitloop van horeca-activitei-

richting Laat en Ritsevoort. Hiervoor is daghoreca,

ten in de avonduren is in de basis niet bezwaarlijk,

gezien de directe nabijheid van de hoofdwinkelstraat,

maar tegelijkertijd niet voor de hand liggend. Er zijn

het meest geschikt.

delen van de binnenstad waar deze avondfunctie beter passend is, en dus een beter ondernemersperspectief

Langestraat en Laat-west

biedt.

De Langestraat en de Laat-west vormen samen het hoofdwinkelcircuit van de Alkmaarse binnenstad. Deze

De Laat-west is in de loop van de jaren een andere win-

twee parallellopende winkelstraten hebben (mede

kelstraat geworden dan de Langestraat. Passanten-

vanuit de beleidsmatige keuzes in de detailhandels-

aantallen liggen hier lager en met de herinrichting en

structuur) wel ieder een onderscheidende rol gekregen.

vergroening van de straat is nadrukkelijk ingezet op

Het (toekomstige) horecaprofiel sluit hierop aan.

meer verblijfskwaliteit. Qua functieprofiel heeft de

Behoud Langestraat als echte winkelstraat

hele Laat beleidsmatig een gemengder karakter gekreDe Langestraat is de hoofdwinkelstraat met een regio-

gen; naast de (mode)winkels kunnen ook horeca, dien-

naal bereik. Hier zijn de passantenstromen het grootst

sten en ambachten zich hier vestigen a .

en staat het winkelen op één. Horeca is hier maar beperkt aanwezig. Om deze concurrentiepositie vast te houden, en dus aantrekkelijk te blijven als vestigings-

Horecanota 2025-2035

a

In 2015 werd met de horecanota al ingezet op meer daghoreca. Dit is ook vastgelegd in de twee bestemmingsplannen: aan ieder zijde van de straat mag maximaal 10% van de panden een horecafunctie (cat. 3 of 4) hebben. Deze lijn is beleidsmatig doorgezet in de detailhandelsstructuur binnenstad Alkmaar (jan. 2020).

Gemend karakter in Laat-west Foto: Ed van der Pol 35 van 54

Het aantal lunchrooms en koffiebars is in de Laat-west

west niet meer. Bezorghoreca is, gezien het gewenste

dan ook de laatste jaren toegenomen, waardoor nu on-

hoogwaardige straatbeeld met veel verblijfskwaliteit én

geveer 13% van de panden in daar in gebruik is als

gezien de aanwezige voetgangersstromen overdag niet

horeca. Tegelijkertijd liep echter de winkelfunctie fors

gewenst aan de Laat-west.

terug, waardoor de leegstand nog altijd significant is. Met name tussen Diggelaarssteeg en Boterstraat

Dwaalmilieu

springen, in afwachting van (aangekondigde) investe-

De binnenstad kent aangrenzend aan het kernwinkel-

ringen, enkele grote gaten in het oog (o.a. voormalige

gebied, het Waagplein en de Platte Stenenbrug diverse

Primark, Perry Sport en restaurant Azië).

sfeervolle straten waar het aangenaam ronddwalen is: Schoutenstraat, Payglop, Boterstraat, Huigbrouwer­

Nu de herinrichting van de straat achter de rug is, er

straat, Houttil, Magdalenenstraat, Marktstraat, Hekel­

met supermarkt Jumbo een nieuwe (lokaalfunctione-

straat en Fnidsen. Dit dwaalmilieu onderscheidt zich

rende) publiekstrekker is gekomen, én er enkele grote

met een verrassend, authentiek, uniek (couleur locale)

vastgoedinvesteringen op komst zijn (m.n. woonont-

en divers aanbod; conceptstores, horeca, versspeciaal­

wikkeling ‘The Dome’ op de Primark-locatie), acht de

zaken, galeries, ambachtelijke dienstverleners en zelf-

gemeente het gewenst om de ingezette koers en het

standige modewinkels.

Verrassende horeca in het dwaalmilieu

gevormde functieprofiel te continueren. Concreet betekent dit dat de 10%-regel voor de horeca (zie p. 39-40)

Ook voor gemengde concepten, pop-up-horeca en

op de westzijde van de Laat (tussen Koorstraat en

start-ups is dit het ultieme gebied om zich te vestigen;

Hofstraat/Huigbrouwer-straat) blijft behouden op 13%.

door de minder grote passantenstroom ten opzichte

Qua type horeca gaat het hier, evenals in de

van de hoofdwinkelstraten zijn de huren lager, maar

Langestraat, primair om winkelondersteunende (dus tij-

profiteert de ondernemer wel optimaal van de histori-

dens winkelopeningstijden uitgeoefende) horeca-acti-

sche ambiance en de afwisselende functiemix. Het be-

viteiten (cat. 3 en 4). Ruimte voor meer terrassen dan

houden van de huidige, verrassende mix aan dag- en

nu vergund, is er sinds de herinrichting van de Laat-

avondhoreca is hier het gewenste toekomstperspec-

36 van 54

Divers aanbod in de verbindingsstraten

Horecanota 2025-2035

tief. Om dit doel te bereiken, wordt in sommige straat-

te beperken, blijven in de toekomst ontnuchteringsza-

Delen van de verbindingsstraten zijn bereikbaar met

jes een beperkte verruiming van de mogelijkheden ge-

ken

auto en fiets. Vanwege het bereikbaarheid- en mobili-

boden voor nieuwe horeca (zie kader pagina 39-40),

grenzende delen van het dwaalmilieu mogelijk.

a

in direct aan de horecaconcentratiegebieden

teitsprofiel zijn vooral Gedempte Nieuwesloot, Laat-

passend bij de functie van de straat en de opgave waar

oost en Kanaalkade geschikte locaties voor bezorgho-

de straat voor staat. Ter illustratie: de mogelijkheden

Verbindingsstraten

reca, of kunnen daar (nog meer) geschikt voor worden

in Payglop worden verruimd, zodat er enkele horecaza-

Enkele historische verbindingsstraten, te weten Ritse­

gemaakt. Het is immers ook nodig om de bezorghore-

ken bij kunnen komen als antwoord op de leegstands-

voort en Koorstraat (ten zuiden van Augustijnstraat),

ca die zich nu in het kernwinkelgebied bevindt een al-

opgave in deze verbindende dwaalstraat tussen

Gasthuisstraat

en

ternatieve locatie te bieden, waar deze vorm van

Langestraat en Laat.

Nieuwesloot

Kanaalkade,

en

Zevenhuizen, en

Gedempte

Laat(-oost)

en

horeca optimaal kan functioneren en tegelijkertijd

Limmerhoek, verbinden de verschillende delen van het

minder belastend is voor het hoogwaardige (monu-

Nacht- en bezorghoreca is in het dwaalmilieu, dat

centrum met elkaar, met Overstad en het station, en

mentale) aanzicht van de binnenstad.

veelal bestaat uit smalle straten, niet de best passen-

met andere (parkeer)bronpunten. Het zijn gemengde,

de functie. Tegelijker­tijd maakt het nachtleven wel een

veelal doelgericht bezochte straten met een door-

Grote units (Overstad, Turfmarkt en Paardenmarkt)

belangrijk onderdeel uit van de totaalbeleving die de

gangsfunctie.

Aan de randen van en aangrenzend aan de historische

binnenstad haar inwoners en bezoekers biedt en zijn

binnenstad bevinden zich enkele moderne horeca­

er al enkele ontnuchteringzaken aanwezig. In de

Tussen alle reeds aanwezige functies past ook dag-

locaties. Op Overstad (incl. Noorderkade), aan de

balans tussen levendigheid en leefbaarheid blijven

als avondhoreca. Meng­concepten zijn hier ook kans-

Turfmarkt en op de Paarden­markt zijn de panden groter

maatwerkoplossingen én goede communicatie nodig

rijk (bijvoorbeeld ook dienstverlening en horeca), zij

dan elders in de binnenstad en is er in de openbare

in de historische binnenstad.

het in mindere mate dan in het dwaalmilieu. Aangezien

ruimte meer plek voor een ruime terrasopstelling (wan-

er in deze verbindingsstraten ook meer gewoond en

neer er geen evenement is). Hiermee is het aanbod

Vanuit het oogpunt van veiligheid en handhaving ver-

gewerkt wordt, en er een concentratiebeleid gevoerd

complementair aan het aanbod in de knusse straatjes

dient het de voorkeur om de nachtelijke horeca-activi-

wordt vanuit het oogpunt van veiligheid en handha-

van

teiten te bundelen in een compact gebied. Dit beperkt

ving, ligt de nadruk hier in de toekomst niet op nachte-

Noorderkade als op de Turfmarkt is de horeca extra on-

de overlast tot een gericht gebied, en houdt de situatie

lijke horeca-activiteiten.

derscheidend, doordat je zicht hebt op het open water.

overzichtelijk. Om de overlast tot een compact gebied

historische

binnenstad.

Zowel

aan

de

Door de relatief solitaire ligging van deze drie meer a

Horecanota 2025-2035

de

Zie beleidsregels, p. 44.

37 van 54

grootschalige horecalocaties is een combinatie van

Solitaire parels

dag- en/of avondhoreca mogelijk.

Dat beleidsmatig de aandacht uitgaat naar het versterken dan wel behouden van de hiervoor beschreven

Bij het Ringers-complex is de daghoreca vanzelfspre-

deelgebieden, neemt niet weg dat daarbuiten ook nog

kend waardevol, gezien de kruisbestuiving met de aan-

enkele fraaie solitaire horecalocaties zijn, met meer-

wezige winkelfunctie en de begeleiding van de loop

waarde voor de binnenstad. Unieke locaties (one of a

van bezoekers van en naar de binnenstad. Hoewel het

kind),

aanwezige leisure- (o.a. The Boules Club, en The

Victoriepark, zijn vanwege hun onderscheidend karak-

Hangout) en cultuuraanbod (o.a. bioscoop, poppodi-

ter en bijdrage aan de recreatieve of culinaire status

um en museum) op Overstad veelal een eigen bezoek-

van Alkmaar zeker het behouden waard. In de basis

doel vormt (met ondersteunende horeca als deel van

geldt voor nieuwe horeca-initiatieven buiten de be-

de hoofdactiviteit), biedt het wel aanknopingspunten

schreven structuur, evenals elders in de gemeente, de

om juist in het Ringers-complex in te zetten op enige

maatwerkbepaling zoals beschreven in §4.3.1.

zoals

bijvoorbeeld

‘t

IJkgebouw

in

het

uitbreiding van avondhoreca. Bij het te ontwikkelen cultuurcluster zou juist een dagrond-concept ook

Reeds aanwezige horecalocaties buiten de beschre-

meerwaarde kunnen bieden aan de toekomstige bewo-

ven deelgebieden in de binnenstad geldt dat zij hun

ners (meer/ook lokaalfunctionerend). Zoals eerder op-

planologische rechten behouden. Als een locatie

gemerkt (in §4.3.1) zal het zwaartepunt van het hore-

minder kansrijk is (en er bijvoorbeeld leegstand op-

ca-aanbod op de ontwikkellocatie Overstad in de

treedt) en transformatie behoeft naar een andere func-

toekomst aan het kanaal (Ringersplein/Noorderkade)

tie, dan zal de gemeente dit overwegen.

blijven liggen; daar is de ruimtelijk-economische samenhang met de binnenstad het sterkst aanwezig.

Foto: Ed van der Pol 38 van 54

Horecanota 2025-2035

Versterking Alkmaarse binnenstad middels gewijzigde regels Verruiming 10%-regeling

het omgevingsplan te vervangen door een nieuw percen-

grotere verruiming ligt op die gebieden waar meer

In de bestemmingsplannen Binnenstad Centrum en

tage per straat (zie tabel volgende pagina). Alleen voor

horeca een antwoord is op een ruimtelijk-economische

Binnenstad Zuid en Oost geldt op het moment van vast-

de Langestraat wordt het percentage op 10% gehouden

opgave (bijv. leegstand of diversificatie aanbod). Het

stelling van deze horecanota voor de bestemmingen

omdat daar nu nog niet meer dan 10% wordt gehaald én

betreft

‘Centrum’ en ‘Gemengd’ een binnenplanse afwijkings-

er geen verdere toename gewenst is in deze hoofdwin-

tussen Langestraat en Laat-west (o.a. Schoutenstraat,

mogelijkheid voor horeca. Middels deze regel was het

kelstraat. Daarnaast betreft in ongeveer 50% van de stra-

Payglop en Boterstraat).

mogelijk om horeca in categorie 3 of 4 toe te staan tot

ten de verhoging slecht een administratieve handeling:

maximaal 10% van het in de straat gelegen aantal

daar was al meer dan 10% van de panden in gebruik voor

Over een aantal jaar wordt, op basis van de marktsitua-

panden. Deze 10%-regeling is in de praktijk een richtlijn

horeca, maar er wordt omwille van de functie en ligging

tie op dat moment én de vordering van ontwikkelingen

geworden bij aanvragen voor toevoegen van horeca.

van de straat niet meer ruimte geboden dan wat nu aan-

rondom het Alkmaars Kanaal, opnieuw naar deze per-

Aanvullende horeca boven de 10%-grens werd per casus

wezig is. Het nieuwe percentage betreft daarmee de hui-

centages gekeken.

op toegevoegde waarde beoordeeld en geregeld mid-

dige situatie.

dels een (buitenplanse) omgevingsvergunning voor afwijkend gebruik.

vooral

verbindende

dwaalmileustraatjes

Drie horecazaken naast elkaar De overige negen straten krijgen (beperkte) verruiming.

Daarnaast was het niet toegestaan om binnen deze

Dit biedt ondernemers op die locaties ruimte om betere

10%-regeling twee vestigingen van een horecabedrijf in

Om een indicatie te geven van de huidige aanwezigheid

horecaconcepten neer te zetten dan nu mogelijk is,

categorie 4 (snackbar, cafetaria, ijssalon, shoarma-

van horeca in de binnenstad is in de tabel op de volgen-

wordt in sommige gebieden meer flexibiliteit geboden in

zaak) naast elkaar te realiseren. Deze bepaling wordt

de pagina weergegeven hoeveel horecazaken per straat

het gebruik van vastgoed (en daarmee leegstand tegen-

verbreed naar alle daar toegestane horecacategorieën/-

aanwezig zijn ten opzichte van het aantal panden vol-

gegaan) en kunnen ook ondernemers op solitaire loca-

activiteiten (niet alleen cat. 4) en het maximum wordt

gens de BAG (peildatum aug. 2025). Hieruit blijkt dat in

ties verleid worden te verplaatsen naar een aantrekkelij-

gesteld op niet meer dan drie naast elkaar (m.u.v. de

de meeste straten inmiddels (veel) meer dan 10%

ke locatie in de binnenstad, waar ze veel meer

horecaconcentratiegebieden). Van deze drie horecaza-

horeca aanwezig is.

ondernemersvrijheid krijgen dan op hun huidige locatie.

ken mogen maximaal twee horecazaken tot dezelfde horecacategorie behoren. Met deze verruiming wordt

Om planologisch beter aan te sluiten bij de ingezette

Met de nieuwe percentages is terughoudend omgegaan

meer flexibiliteit geboden, maar tegelijkertijd ook ge-

koers in deze nota én de feitelijk vergunde situatie,

met verruiming, omdat er op dit moment weinig markt-

waardborgd dat er een gemengd profiel aanwezig blijft.

wordt voorgesteld om het ‘vaste’ percentage van 10% in

ruimte is voor uitbreiding van het aanbod. De focus bij

Horecanota 2025-2035

39 van 54

Straat met bestemming ‘Centrum’ of ‘Gemengd’

Aantal aanwezige panden*

Aantal bestaande horecazaken**

Huidig indicatief aandeel horeca

Nieuw toegestaan percentage

Maximaal potentieel aantal horecazaken

HORECACONCENTRATIEGEBIEDEN

Maximale wijziging t.o.v. huidig aantal horecazaken +2

Kerkplein

6

6

100%

100%

6

0

Mient

24

10

42%

47,5%

11

+1

Koorstraat (tussen Kerkstraat en Kerkplein)

8

1

0%

25%

2

+1 +0

WINKELSTRATEN Langestraat

83

8

10%

10%

8

+0

Laat-west

75

10

13%

13%

10

+0

DWAALMILIEU

+7

Schoutenstraat

19

2

11%

15%

3

+1

Payglop

18

1

6%

25%

4

+3

Boterstraat

15

0

0%

15%

2

+2

Hekelstraat

32

6

19%

20%

6

0

Fnidsen

27

3

11%

15%

4

+1

Magdalenenstraat

17

6

35%

35%

6

0

Huigbrouwerstraat (incl. Kraanbuurt)

13

4

31%

35%

4

0

Marktstraat

8

4

50%

50%

4

0

Houttil (zuid van Magdalenenstraat)

17

2

12%

15%

2

0

VERBINDINGSSTRATEN

+4

Laat-oost

80

12

15%

15%

12

0

Ritsevoort-Koorstraat (zuid van Kerkstraat)

48

13

27%

27,5%

13

0

Gedempte Nieuwesloot

66

21

32%

35%

23

+2

Gasthuisstraat-Zevenhuizen

11

5

45%

45%

5

0

Kanaalkade

48

5

11%

15%

7

+2 +13

TOTAAL * O.b.v. aantal panden in de BAG. Het kan zijn dat één pand uit meerdere verhuurbare units bestaat. ** Locatus verkooppuntenbestand (peildatum aug. 2024) en inventarisatie gemeente Alkmaar (peildatum aug. 2025).

40 van 54

Horecanota 2025-2035

4.3.3 Effectief sturen op gebiedsgerichte aanpak Binnen de gemeente bestaat behoefte aan een nieuwe horeca-categorisering, die past bij de Omgevingswet, waarin op activiteiten in plaats van bestemmingen of type horecabedrijf wordt gestuurd.

aan bezorgen en/of afhalen doen nu als detailhandel worden gekenmerkt. In het nieuwe omgevingsplan zijn regels gewenst die duidelijk bepalen welke activiteiten (bijvoorbeeld bezorgen) wel en niet toegestaan zijn op een locatie.

Waarom anders sturen in het omgevingsplan?

Nadere uitwerking volgt

Er zijn twee voorname redenen waarom de huidige

De nieuwe horeca-categorisering zal, in navolging van

categorisering in het omgevingsplan niet meer voldoet:

deze horecanota, worden uitgewerkt door de gemeen-

1.

De scheiding tussen verschillende typen horeca

te, in consultatie met horeca-ondernemers en vast-

vervaagt in de praktijk steeds meer. Op zoek naar

goedeigenaren in de gemeente Alkmaar. Het definië-

betere bezetting, omzet en continuïteit en door

ren van activiteiten die passen bij de wijze waarop de

concurrentie zijn bijvoorbeeld veel cafés omge-

gemeente Alkmaar wenst te gaan sturen in het nieuwe

vormd tot eetcafé. De scheiding tussen dag- en

omgevingsplan vraagt nog uitwerking. Wat is voor

avondhoreca is door de opkomst van grand cafés

Alkmaar relevant? In de bijlage is een aanzet gegeven

en eetcafés minder duidelijk geworden. Overdag

van een lijst van horeca-activiteiten waarop gestuurd

hebben deze horecabedrijven vaak een ondersteu-

kán worden. In de bijlage zijn daarnaast twee metho-

nende functie voor het winkelend publiek en ’s

den benoemd waarop deze activiteiten vervolgens

avonds zijn ze als bar/café een uitgaansgelegen-

kunnen worden toegepast in het omgevingsplan.

heid. 2.

De wens bestaat om specifieke activiteiten op bepaalde loca­­ties uit te kunnen sluiten (zoals bezorghoreca in het kernwinkelgebied) of juist toe te staan. Dit is met de huidige categorisering niet mogelijk, mede doordat horecabedrijven die álleen Foto: Ed van der Pol

Horecanota 2025-2035

41 van 54

Overige horecaonderwerpen

Met het ruimtelijk-economische toekomstbeeld uit het vorige hoofdstuk geeft de gemeente duidelijkheid aan ondernemers en eigenaren. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op wat nodig is om dit toekomstbeeld en een vitale horecasector te realiseren. Paragraaf 5.1 gaat over uitvoering en evaluatie, in paragraaf 5.2 wordt voor een groot aantal onderwerpen een beleidskader neergezet. Paragraaf 5.3 sluit ten slotte af met een actielijst.

5.1 Uitvoering en evaluatie Met het ruimtelijk-economische toekomstbeeld in deze horeca­nota geeft de gemeente duidelijkheid aan ondernemers en eigenaren. Voor de gemeente biedt de visie op de horecastructuur een toetsingskader voor nieuwe ontwikkelingen. Door het voeren van consequent beleid wordt de visie in deze horecanota ook werkelijkheid en ontstaat een sterke, toekomstbestendige horecasector in de gemeente Alkmaar.

Bestaande planologische mogelijkheden voor horeca

Overgangsregeling

blijven behouden. Voor nieuwe horeca-initiatieven,

Lopende initiatieven, conceptverzoeken en aan-

waaronder uitbreiding van bestaande horeca, is het

vragen voor een omgevingsvergunning voor

Omgevingsplan gemeente Alkmaar leidend. Als initia-

horeca in strijd met het geldende omgevingsplan,

tieven niet passend zijn in het omgevingsplan dan

die na vaststelling van de Horecanota 2025-2035

wordt getoetst aan de uitgangspunten van deze hore-

nog niet zijn afgehandeld, worden getoetst aan de

canota of er medewerking kan worden verleend aan het

Horecanota 2025-2035. Bij een positieve reactie op

initiatief (met een bopa). Een aantal uitgangspunten

een conceptverzoek geldt dat deze ten hoogste

van deze horecanota wordt uitgewerkt in het omge-

een jaar geldig is. Als binnen deze periode de aan-

vingsplan. Na verloop van tijd zal daardoor minder van

vraag om een omgevingsvergunning wordt inge-

het omgevingsplan afgeweken hoeven worden voor re-

diend,

Dynamiek door beleid: vasthouden aan de structuur

alisatie van initiatieven binnen de gewenste horecas-

Horecanota 2025-2035 een beslissing op de aan-

De kern van het realiseren van een vitale en toekomst­

tructuur. Aan initiatieven voor (uitbreiding van) horeca

vraag genomen.

bestendige horecasector ligt in het voeren van een con-

buiten de beoogde horecastructuur wordt in principe

sequent horecabeleid, of simpelweg gezegd het vast-

geen medewerking verleend.

dan

wordt

met

toepassing

van

de

stellen en naleven van de keuzes uit voorliggende horecanota. Dat betekent dat de gemeente behulpzaam

Evaluatie

en meedenkend optreedt bij initiatieven vanuit de markt

Deze horecanota en de effecten van de gemaakte

binnen de te versterken structuur, en ook helder nee ver-

keuzes in het beleid worden enkele jaren (indicatie: 5

koopt tegen initiatieven daarbuiten. Zo weten onderne-

jaar) na vaststelling geëvalueerd. Het beleid wordt bij-

mers ook waar zij aan toe zijn en komen investeringen

gesteld of herzien indien blijkt dat de gewenste doel-

terecht op de plekken waar deze de meeste meerwaar-

stellingen niet worden behaald of er negatieve effec-

de hebben, namelijk in centrumgebieden.

ten uit het gevoerde beleid blijken voort te komen.

Horecanota 2025-2035

43 van 54

5.2 Beleidskader Op diverse horecathema’s gelden beleidkaders die zijn uitgewerkt in wet- en regelgeving. Het merendeel betreft bestaand beleid en is hetzelfde als in de vorige horecanota (of aangepast naar huidige wetgeving). Sommige zaken zijn ook echt nieuw of inhoudelijk gewijzigd (zoals regels voor ondergeschikte horeca). Nieuwe zaken zijn aangeduid met het icoon , aangepaste zaken W met het symbool NIEU

W

Categorie 1: discotheek, nachtclub, bar-dancing

Categorie 4: cafetaria, snackbar, ijssalon, shoarmazaak

Een horecabedrijf, waaronder een discotheek, nacht-

Een horecabedrijf, waaronder een snackbar, cafetaria,

club, bar-dancing en daarmee gelijk te stellen horeca-

ijssalon, shoarmazaak en een daarmee gelijk te stellen

bedrijf, dat tot hoofddoel heeft het verstrekken van

horecabedrijf, zoals een eethuis, dat tot hoofddoel

dranken voor gebruik ter plaatse, waarbij het doen be-

heeft het verstrekken van bereide etenswaren voor

luisteren van muziek en het gelegenheid geven tot

consumptie ter plaatse en elders dan ter plaatse, met

dansen een wezenlijk onderdeel vormen.

als nevenactiviteit het verstrekken van zwak- en nietalcoholische

dranken.

De

zwak-alcoholhoudende

Categorie 2: café, grand café, café-restaurant

dranken worden alleen verstrekt voor het gebruik

Een horecabedrijf, waaronder een café, grand café, ca-

elders dan ter plaatse. Binnen deze categorie vallen

fé-restaurant en een daarmee gelijk te stellen horeca-

ook de zogenaamde ontnuchteringszaken.

Huidige horeca-categorieën

bedrijf, dat tot hoofddoel heeft het verstrekken van

Voor de indeling van de verschillende soorten horeca

dranken voor consumptie ter plaatse (al dan niet met

Ontnuchteringszaken

heeft de gemeente Alkmaar de horeca onderverdeeld

alcohol), met als nevenactiviteit het verstrekken van

Om het uitgaand publiek van dienst te zijn en te zorgen

in horeca-categorieën. Deze zijn gelijk aan de catego-

etenswaren, al dan niet ter plaatse bereid.

voor gelegenheden waar tot in de late uurtjes nog iets

rieën die in het omgevingsplan van Alkmaar zijn ge-

te eten kan worden gehaald met het doel om te ont-

hanteerd . De hoofdactiviteit van een onderneming is

Categorie 3: restaurant, lunchroom

nuchteren, is een regeling tot stand gekomen waarbij

in principe bepalend voor de indeling in een bepaalde

Een horecabedrijf, waaronder een restaurant, lunch-

voor een aantal categorie-4-horecabedrijven (cafeta-

categorie. Indien er regelmatig activiteiten plaatsvin-

room en een daarmee gelijk te stellen horecabedrijf,

ria, snackbar, shoarmazaak) ook vrije sluitingstijden

den die passen in een zwaardere categorie dan zal dit

dat tot hoofddoel heeft het verstrekken van maaltijden

gelden. Het aantal ontnuchteringszaken in de stad

moeten leiden tot plaatsing in deze zwaardere catego-

voor consumptie ter plaatse, met als nevenactiviteit het

Alkmaar is gemaximeerd. De uitwerking van de ont-

rie. Hiervoor moet de exploitatievergunning worden

verstrekken van alcoholische en niet-alcoholische

nuchteringszaken is opgenomen in de Uitvoerings­

aangepast en dit kan alleen als de zwaardere categorie

dranken.

regels horecabeleid.

a

planologisch is toegestaan. a

Bij het nieuwe omgevingsplan zal een nieuwe horecacategorisering gebruikt gaan worden die past bij de Omgevingswet. Het ligt in lijn der verwachting dan meer met activiteiten te gaan werken.

44 van 54

Horecanota 2025-2035

NIEU

Ondergeschikte horeca

W

W

Ondergeschikte versus ondersteunende horeca

Er ontstaan steeds meer mengvormen van andere functies met horeca, zoals een bak-

Er is een verschil tussen ‘ondergeschikte’ horeca en ‘ondersteunende’ horeca en in de

kerij met geïn­tegreerde lunchroom, maar ook supermarkten, tuincentra en musea met

praktijk kunnen de termen tot verwarring leiden. Dit is begrijpelijk, want voor beide

een broodjes- en koffiecorner. Binnen de grenzen van de wetgeving is de verdere ver-

geldt dat het horeca betreft die gerelateerd is aan een andere hoofdfunctie. Toch is er

vlechting van horeca en andere functies een trend die ingezet wordt vanuit de markt.

een belangrijk verschil:

Hiermee wordt ingespeeld op veranderende consumentenbehoeften. Deze ontwikke-

•

Ondersteunende horeca vindt plaats bij bijvoorbeeld het theater, de bioscoop, de

ling is in beginsel gewenst om vernieuwende concepten en dynamiek mogelijk te

bowlingbaan of de arcadehal. Tijdens het gebruik van de hoofdactiviteit is er de

maken, en daarmee ook beter in te kunnen spelen op bijvoorbeeld toeristisch-recreatief

mogelijkheid om een hapje of drankje te nuttigen. Het betreft hier dus hoofdfunc-

potentieel. Vervlechting van bedrijven die alcohol verkopen (alcoholwetvergunning) met

ties waarbij de horeca een integraal onderdeel is van een ontspanningsactiviteit en

andere functies is niet toegestaan vanuit de Alcoholwet.

waarbij de hoofdfunctie ook over een horeca-exploitatievergunning en eventuele alcoholvergunning beschikt. De horeca-activiteit is daarom niet in oppervlak geli-

De horecafunctie is ondergeschikt wanneer de betreffende onderneming een andere

miteerd, omdat dit onderdeel is van de leisurefunctie ter plaatse. Wel dient de hore-

hoofdfunctie ontplooit (niet zijnde wonen), waar de horecafunctie dus dienend aan is.

ca-activiteit duidelijk ondersteunend aan de hoofdactiviteit te zijn en géén eigen

Horeca als ondergeschikte nevenactiviteit kan mogelijk worden gemaakt op locaties

aantrekkingskracht te hebben op consumenten. Indien dit wel het geval is, dan is

waar het omgevingsplan geen zelfstandige horeca toestaat. Dit zou (door het onderge-

de horeca niet meer ondersteunend, maar zelfstandig; de horeca-activiteit zal dan

schikte kleinschalige karakter) ook zonder exploitatievergunning geregeld kunnen

ook als zodanig moeten worden beoordeeld. •

worden.

Ondergeschikte horeca vindt daarentegen plaats bij functies waar horeca geen integraal onderdeel vormt van de hoofdfunctie, maar een aanvullende functie (lees:

Ondernemers met ondergeschikte horeca zoeken zo veel als mogelijk samenwerking

service) naar bezoekers. Het gaat bijvoorbeeld om horeca bij een bakker, tuincen-

met de zelfstandige horeca-ondernemers in de gemeente Alkmaar. Om oneerlijke con-

trum of kapsalon. Voor deze ondergeschikte horeca is géén exploitatievergunning

currentie met zelfstandige, reguliere horeca te voorkomen zijn heldere kaders nodig

benodigd, maar dit is daarom wél gelimiteerd in oppervlak (10% van het totaal tot

voor de mogelijkheden voor ondergeschikte horeca, om het ook daadwerkelijk onderge-

50 m² wvo). Hier mag ook in geen geval alcohol worden geschonken. Als de wens

schikt te laten zijn.

bestaat voor een groter oppervlak en/of het schenken van alcohol, dan ontstaat voor de regelgeving een reguliere horecazaak, die als zodanig aangevraagd en beoordeeld moet worden.

Horecanota 2025-2035

45 van 54

De onderstaande nieuwe regels voor ondergeschikte

viteit (zie blauwe kader vorige pagina). In de

horeca gaan gelden voor het hele grondgebied van de

Alcoholwet (art. 4) is verplicht gesteld dat in iedere ge-

gemeente Alkmaar (na wijziging van het omgevings-

meente een verordening voor paracommerciële horeca

plan; tot die tijd wordt er nog getoetst aan het huidige

van kracht moet zijn. Gemeenten worden zo verplicht

omgevingsplan):

gesteld om regels op te stellen met inachtneming van

•

Horeca als ondergeschikte activiteit is toegestaan

het tegengaan van oneerlijke concurrentie ten opzich-

bij publieksgerichte activiteiten.

te van de commerciële reguliere horeca. De gemeente-

De horecafunctie bedraagt maximaal 10% van het

raad van Alkmaar heeft in de Algemene plaatselijke

bruto vloeroppervlak tot maximaal 50 m². De hore-

verordening (APV) de bijzondere bepalingen voor para-

ca-activiteit oogt daardoor duidelijk ondergeschikt

commerciële rechtspersonen vastgesteld. In de bij-

aan de hoofdfunctie.

zondere bepalingen zijn regels vastgelegd over o.a.

De openings- en sluitingstijden lopen gelijk met die

schenken van alcohol, sluitings­tijden, feesten van per-

van de hoofdactiviteit.

soonlijke aard en verhuur aan derden. De vrije slui-

De horecafunctie beschikt niet over een zelfstandi-

tingstijden zijn niet van toepassing op de paracom-

ge in- en uitgang.

merciële horeca.

•

• • •

Regels voor paracommerciële horeca

Het schenken van alcohol in combinatie met detailhandel is vanuit de Alcoholwet uitgesloten.

Er is een categorie paracommerciële horeca die niet goed past binnen de bijzondere bepalingen zoals vast-

Paracommerciële horecabedrijven

gelegd in de APV. Het gaat om cultuurinstellingen die

Paracommerciële instellingen zijn niet-commerciële

een groot publiek bedienen, zoals het Poppodium.

‘rechtspersonen’, zoals stichtingen of verenigingen,

Deze instellingen bedienen een specifieke doelgroep,

die zich in de eerste plaats richten op het stimuleren

ze vullen een niche binnen de horecaconcepten die

van activiteiten van recreatieve, sportieve, sociaal-cul-

niet vergelijkbaar is met die van de commerciële

turele, educatieve, levensbeschouwelijke of godsdien-

horeca en vervullen een rol in het aanbod aan horeca

stige aard. Horeca-activiteiten behoren dus niet tot de

in Alkmaar. Voor deze specifieke paracommerciële

core-business en zijn ondersteunendaan de hoofdacti-

horeca kan een ruimere sluitingstijd worden vastge-

46 van 54

Ondernemers dragen samen zorg voor openbare orde

Horecanota 2025-2035

steld als dit in een specifieke behoefte voorziet, niet

voor een groot deel in handen van de exploitant zelf. De

direct concurreert met de reguliere horeca en het pand

ondernemer zorgt er zelf voor dat de zaken op orde zijn

ook akoestisch geschikt is.

en dat de regels niet worden overtreden. De ondernemer neemt zelf maatregelen om ervoor te zorgen dat

Openbare orde, veiligheid en voorkomen van overlast

de veiligheid wordt gewaarborgd en dat overlast wordt

Veiligheid is een voorwaarde voor een sterke horeca-

voorkomen.

sector, en daarmee ook economisch belangrijk. De aanpak van veiligheid is tegenwoordig niet meer een

Convenant Veilig Uitgaan

zaak van de overheid en/of politie alleen. De gemeente

In juni 2021 maakten de gemeente Alkmaar, de politie,

is meer en meer regisseur voor het lokale veiligheidsbe-

Horeca Nederland, de nachtburgemeester en bewo-

leid. Naast de rol van de gemeente gaat het bij het

nersvereniging Hart voor Alkmaar afspraken over het

waarborgen van de veiligheid om een samenwerking en

uitgaansleven in de Alkmaarse binnenstad. Ze legden

inspanning van bedrijfsleven, maatschappelijke instan-

deze afspraken vast in het convenant Veilig Uitgaan.

ties, en ook bewoners. De aspecten op het gebied van

2021-2025. Op 19 maart 2024 keken partijen met

openbare orde, veiligheid en het voorkomen van over-

elkaar terug en alvast vooruit. Conclusie: er is alle aan-

last zijn daarmee een gezamenlijk doel van alle betrok-

leiding om met elkaar door te gaan op de ingeslagen

ken partijen. In de Kadernota Veiligheid 2023-2026 is

weg. Het convenant is verlengd en loopt door tot en

veilig uitgaan benoemd als één van de basiswerkzaam-

met 2029. De convenantpartners werken voor de

heden van de gemeente Alkmaar. Dit houdt onder

periode 2025 - 2029 een nieuw actieprogramma uit.

Convenant veilig uitgaan wordt verlengd

andere in: horeca(toezicht) en het Convenant Veilig Uitgaan (zie hierna).

Resultaten vanuit het convenant Veilig Uitgaan 20212025 zijn onder andere de inzet van het Sus-team, het

Verantwoordelijk ondernemen

verbeteren van de uniformiteit en kwaliteit van horeca-

Het uitgangspunt van vrij ondernemerschap en zelf­

portiers, horecatrainingen en de gezamenlijke inzet

regulering door ondernemers legt de verantwoordelijk-

tegen drugsgebruik, horecageweld en seksuele intimi-

heid voor het exploiteren van de eigen onderneming

datie. Deze onderwerpen blijven ook de komende jaren

Horecanota 2025-2035

Eigen verantwoordelijkheid ondernemers voor veiligheid 47 van 54

op de agenda van de projectgroep Convenant Veilig

voor andere bezoekers verpesten en het Alkmaarse uit-

norm in de twee horecaconcentratiegebieden. Dit

Uitgaan staan.

gaansleven onveilig maken.

wordt geregeld in het nieuwe omgevingsplan.

Milieu-aspecten

Terrassen

De gemeente Alkmaar heeft zich op 8 maart 2025

In het milieubeleid is voor de horeca met name de ge-

Terrassen versterken zowel in de binnenstad als daar-

(Internationale Vrouwendag) aangesloten bij het lan-

luidsnormering relevant. Geluidsnormen kunnen de ex-

buiten bij bijvoorbeeld een theetuin in het landelijk

delijke programma Veilige Steden. Dit programma

ploitatiemogelijkheden van horecabedrijven beperken.

gebied, de levendigheid en aantrekkelijkheid van de

zorgt voor meer veiligheid in de openbare ruimte voor

De ondernemer is zelf verantwoordelijk voor het vol-

gemeente Alkmaar. Ze fungeren als huiskamers bui-

vrouwen en meiden. De gemeente Alkmaar wil hier-

doen aan de geluidnormen en het akoestisch in orde

tenshuis en zijn vooral in de zomer het visitekaartje

mee straatintimidatie verminderen en bewustwording

hebben van de horeca-inrichting. De ondernemer zal bij

van de gemeente. Voor horecaondernemers zijn ter-

vergroten.

twijfel op eigen kosten moeten voorzien in een akoes-

rassen essentieel, maar de openbare ruimte is be-

tisch rapport waaruit blijkt dat het akoestisch klimaat

perkt. Daarom is een zorgvuldige afweging nodig

op orde is of waaruit blijkt welke maatregelen genomen

tussen terrassen, groen, verkeer, parkeren, evenemen-

Alkmaar is een prachtstad waar men uitgaat zonder

moeten worden om akoestisch te voldoen. Indien niet

ten en erfgoed, zeker in de binnenstad waar al veel ter-

agressie, wapens, (hard)drugs, ongewenste intimitei-

kan worden voldaan aan de geluidsnormen zal de on-

rassen zijn.

ten en vernielingen. Bezoekers die zich hier niet aan

dernemer zijn horecaconcept moeten aanpassen. De

houden en onrust zaaien, zijn niet meer welkom in de

uitvoering en handhaving van de milieunormen zijn in

Terrassen blijven behouden zoals ze zijn, maar uitbrei-

horeca. Met de collectieve horecaontzeggingen (CHO)

handen van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord.

ding is mogelijk als na een zorgvuldige afweging over

Veilige Steden

NIEU

W

Protocol Collectieve Horeca Ontzegging

NIEU

W

kan bezoekers die de huisregels van een horecagelegenheid overtreden de toegang worden ontzegd (huis-

W

de schaarse openbare ruimte blijkt dat dit ruimtelijk Gemeenten hebben de mogelijkheid om in het omge-

mogelijk is én alleen als een uitbreiding echt toege-

vredebreuk). Een dergelijk horecaverbod geldt dan voor

vingsplan gebieden aan te wijzen waarvoor aparte

voegde waarde heeft op meerdere vlakken. Maatwerk

alle aangesloten horecagelegenheden en voor een paar

regels gelden, bijvoorbeeld ruimere geluidsnormen. De

is hierbij geboden.

maanden tot een jaar. De duur van de ontzegging hangt

gemeente Alkmaar streeft (binnen haar mogelijkheden

af van de ernst van de overtreding. De horeca weert op

qua normering) naar een zo ruim mogelijke geluids-

deze manier bezoekers die met hun gedrag de sfeer

W NIEU

Afgelopen jaren heeft een dergelijke afweging plaatsgevonden bij een aantal zogenaamde coronaterrassen (zie terrassenkaart binnenstad in bijlage). Daar waar

48 van 54

Horecanota 2025-2035

dat mogelijk en van toegevoegde waarde was, zijn deze

passende uitstraling te creëren. Op basis van de ge-

terrassen behouden. Het opgestelde toekomstperspec-

wenste beeldkwaliteit en de beschikbare ruimte is een

tief per deelgebied (§4.3.2) biedt houvast en inspiratie

terrasplan opgesteld die bij de vergunningver­ lening

bij de maatwerkafweging: is er een geschikte terrasop-

meeweegt. Samen met horecaondernemers kan zo’n

stelling te vinden die van toegevoegde waarde is voor

terrasplan voor meerdere gebieden worden opgesteld.

het gebiedsprofiel, zonder dat het (een onacceptabele) afbreuk doet aan de binnenstadsbeleving (o.a. histori-

Terrassen moeten een open karakter behouden; volle-

sche uitstraling, leefbaarheid en toegankelijkheid).

dig afsluiten met terrasschermen en parasols of overkappingen is ongewenst. Een buitenterras moet ook

De uitstraling en beleving van terrassen wordt steeds

echt een ‘buiten’ zijn. In de zoektocht naar meer com-

belangrijker. Consumenten zoeken sfeer, uitstraling en

fort en beleving zien we steeds meer verschijningsvor-

comfort, waardoor terrassen steeds meer een verleng-

men van (vaste) terrasschermen en (vaste) parasolcon-

stuk van de horecazaak zijn. De eigen identiteit van het

structies. Om het open karakter in de openbare ruimte

terras, maar ook zeker de eigen identiteit van een

te behouden en om duidelijkheid te geven over terras-

horeca­plein of straat dragen bij aan de aantrekkelijk-

schermen, parasolconstructies en terrasmeubilair zijn

heid van de openbare ruimte en de beleving van bezoe-

regels opgenomen in de uitvoeringsregels.

Alkmaar aangesloten bij Veilige Steden

kers. De ondernemers nemen het initiatief tot het bereiken van een uniforme uitstraling per gebied; de

Opgestapeld meubilair kan storend en rommelig zijn,

gemeente en KHN Alkmaar kunnen hier ondersteuning

zeker als een terras geopend is terwijl de naastgele-

bij bieden.

gen horecaondernemer zijn terrasmeubilair nog opgestapeld heeft staan. Dat geeft niet de gezellige sfeer

In de Uitvoeringsregels horecabeleid staan duidelijke

die bezoekers verwachten. Ook bij evenementen zal

richtlijnen over formaat, meubilair, toegankelijkheid, en

het terras (meestal) opgeruimd moeten worden.

openbare orde en veiligheid. Voor sommige gebieden,

Daarom wordt samen met horecaondernemers ge-

zoals de Laat-west, gelden aanvullende regels om een Terrassen versterken de levendigheid

Horecanota 2025-2035

49 van 54

zocht naar oplossingen die zowel de uitstraling als de veiligheid waarborgen.

NIEU

W

Om een eerlijk speelveld te behouden tussen horeca-

gebied van veiligheid, openbare orde en overlast is ver-

ondernemers en detailhandel die zich net als horeca

stoord, is dat slecht voor het imago van de horeca en

hoofdzakelijk richt op het verstrekken en bezorgen van

schrikt dat potentiële klanten af.

Vergunningverlening

warme maaltijden en dranken, wordt een exploitatiever-

De horeca moet aan veel regels voldoen. Vergunningen

gunningsplicht ingevoerd voor deze ‘bezorg- en afhaal-

De horecahandhaving is nader geregeld in de

en regels met betrekking tot de Alcoholwet, APV (ex-

horeca’. Hierdoor ontstaat meer regulering op deze

Uitvoeringsregels horecabeleid. Het handhavings-

ploitatievergunning en terras), Omgevingswet, Wet op

bezorg- en afhaalbedrijven en kan ook getoetst worden

arrangement in de Uitvoeringsregels horecabeleid

de kansspelen en de Wet Bibob leggen veel beslag op

op de integriteit van deze ondernemers. Ook biedt dit

wordt aangepast aan de nieuwe kaders vanuit deze

de tijd van de ondernemer, maar zijn ook nodig om leef-

de mogelijkheid om aanvullende maatwerkafspraken

horecanota.

baarheid, openbare orde en veiligheid in de gemeente

op te nemen voor de horecazaak.

te waarborgen. De horecasector is, in de nasleep van

De Uitvoeringsregels horecabeleid hebben als doel-

corona, met schulden, stijgende inkoopprijzen, energie-

Handhaving

stelling: ‘duidelijkheid in voorlichting en effectief over-

kosten en personeelstekorten, een kwetsbare sector

De regels waaraan ondernemers zich dienen te

heidsoptreden’. Er wordt gewerkt met het ‘3 x geel =

voor ondermijning en criminaliteit. Om de sector

houden liggen vast in wetten zoals de Alcoholwet en

rood’- en ‘3 x rood = zwart’-principe. De overtredingen

gezond te houden is zorgvuldige toetsing bij de vergun-

in de voorschriften van vergunningen en ontheffingen

zijn ingedeeld in categorieën: administratieve overtre-

ningsaanvraag nodig. Zo is de Bibob-toets erop gericht

die verleend worden op basis van de APV. Daar waar

dingen, terrasovertredingen, overtredingen die invloed

te voorkomen dat de overheid criminele activiteiten fa-

deze nota voornamelijk ruimte biedt aan de onderne-

hebben op de openbare orde en veiligheid, leefbaar-

ciliteert en daarmee ook op het beschermen van de

mer, is handhaving juist gericht op het controleren op

heid en gezondheid, en zware overtredingen op het

concurrentiepositie van bonafide ondernemers. De ge-

de regels met als doelstelling dat de gemeente leef-

gebied van strafrecht, Opiumwet en wapenwetgeving.

meente blijft zich zoals afgelopen jaren inzetten om de

baar blijft. Een professioneel horecaondernemer kent

Iedere overtreding kent zijn eigen weging.

horecaondernemers zoveel mogelijk van administratie-

het kader van de regelgeving waarbinnen de exploita-

ve lasten te ontzien en de dienstverlening naar de on-

tie van het horecabedrijf dient plaats te vinden. De ho-

Er is inmiddels ervaring opgedaan met het handha-

dernemers optimaal te houden.

recaondernemer heeft, net als de gemeente, politie en

vingsarrangement voor de horeca en het is effectief

bewoners, een belang bij een goed sociaal klimaat in

gebleken. Het aantal gele kaarten die worden opge-

zijn directe omgeving. Wanneer de balans op het

legd neemt af sinds de invoering van de uitvoeringsre-

50 van 54

Horecanota 2025-2035

gels, mede door de dialoog die is ontstaan tussen ge-

ningsaanvragen voor shisha lounges. Zo kan getoetst

meente en de ondernemers over de regels. Bij voorkeur

worden of de locatie voldoet en of voldoende veilig-

wordt er vooraf gewaarschuwd door de gemeente en

heidsmaatregelen worden genomen om gevaar en

wordt vooraf door ondernemers informatie ingewon-

misstanden te voorkomen.

nen over of iets wel of niet mag. De ondernemers weten inmiddels aan welke regels ze zich dienen te houden en de meesten houden zich hier dan ook aan.

Shisha Lounges

NIEU

W

De shisha lounge is een relatief nieuw en populair horeca­concept. Het roken van een waterpijp, in een ontspannen sfeer, staat centraal en meestal vindt er geen verkoop plaats van alcoholhoudende dranken. Het roken van een waterpijp is echter niet zonder brand- en koolmonoxidegevaar en het levert ook de nodige (geur)hinder voor de omgeving op. Daarnaast zijn er landelijk en in Alkmaar de afgelopen jaren voorbeelden geweest waarbij dit type horecabedrijf hinder opleverde voor de omgeving en er illegale activiteiten plaatsvonden. In de Uitvoeringsregels horecabeleid wordt daarom een regeling opgenomen voor de toetsing van vergun-

Foto: Ed van der Pol

Horecanota 2025-2035

51 van 54

5.3 Actielijst In de horecanota worden diverse zaken vermeld die een concrete aanpassing betekenen ten opzichte van het voorgaande beleid. Voor het overzicht worden deze zaken hier nog eens opgesomd.

 Nieuwe horeca-categorisering: uitwerken nieuwe

 Uitwerken nieuw beleid en regelgeving voor terras-

methodiek voor sturen op gewenst horeca-aanbod per

sen. Toegankelijkheid van de publieke ruimte, unifor-

locatie, op basis van activiteiten. Dit ter vervanging

miteit in de uitstraling en het opbergen van meubilair

van de bestaande horeca-categorisering. Dient te ge-

zijn belangrijke thema´s.

beuren in nauwe samenspraak met direct belanghebbenden, zoals ondernemers en eigenaren. Nieuwe

 Deze horecanota en de effecten van de gemaakte

 Inpassen gemeentelijke horecastructuur in omge-

methodiek vervolgens opnemen in omgevingsplan.

keuzes in het beleid worden enkele jaren na vaststel-

vingsplan: op de te versterken of behouden locaties

Overgangs­regeling voor bestaande horecabedrijven.

ling geëvalueerd met de betrokken partijen. Het beleid

wordt of blijft een passend horeca-aanbod mogelijk.

wordt bijgesteld of herzien indien blijkt dat de gewens-

Voor locaties buiten de structuur kan transformatie

 Inpassen nieuwe gemeentebrede regel voor onder-

te doelstellingen niet worden behaald of er negatieve

naar andere functies worden overwogen.

geschikte horeca. Voor locaties waar al een dergelijke

effecten uit het gevoerde beleid blijken voort te

regeling in het omgevingsplan staat wordt maatwerk

komen.

 Inpassen gebiedsgerichte uitwerking binnenstad in

geleverd.

omgevingsplan: Planologisch mogelijk maken, behouden of uitsluiten (middels overgangsregeling) van ge-

 Exploitatievergunning voor bezorg-/afhaalhoreca:

wenste horeca per deelgebied. Dit behelst onder

De exploitatievergunningsplicht voor bezorg- en afhaal-

andere het behouden van het maximum van 10%

horeca wordt in de APV en 'Uitvoeringsregels horeca-

horeca in de Langestraat en het beperkt verruimen

beleid' opgenomen. Nieuwe vestigingen zijn direct ver-

van de mogelijkheden voor dag- en/of avondhoreca in

gunningsplichtig, bestaande bezorg- en afhaalzaken

de andere straten binnen de voormalige centrumbe-

vallen tot januari 2027 onder het overgangsrecht.

stemming.

Binnen deze periode worden deze ondernemers uitgenodigd om legesvrij een aanvraag te doen

52 van 54

Horecanota 2025-2035

Droogh Trommelen en Partners (DTNP) - Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109, 6512 BS Nijmegen | T 024 - 379 20 83 | E info@dtnp.nl | W www.dtnp.nl