Bijlage 1. Alkmaar Horecanota 2025-2035

Gemeente Alkmaar

Horecanota 2025-2035

i van viii

Horecanota 2025-2035

Gemeente Alkmaar

Horecanota 2025-2035 Opdrachtgever: Gemeente Alkmaar Contactpersonen gemeente: De heer L. de Boer De heer W. de Jong Projectteam DTNP: De heer W. Frielink De heer P. Rosmulder Foto’s kaft en hoofdstukbladen Ed van der Pol Projectnummer: 2525.0624 Datum: 27 november 2025

Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl Adviseurs voor Ruimte en Strategie

Samenvatting1 1

Inleiding3

4

Speerpunten van beleid

20

4.1

Ruimte en vertrouwen, vrij ondernemerschap

21

4.2

Vrije sluitingstijden

22

4.3

Gebiedsgerichte aanpak

24

4.3.1

Gebiedsgerichte aanpak gemeente

25

2

Visie en ambities

7

2.1

Vertreksituatie

8

4.3.2

Gebiedsgerichte aanpak binnenstad

30

2.2

Ambities en speerpunten

9

4.3.3

Effectief sturen op gebiedsgerichte aanpak

41

3

Context horecasector Alkmaar

11

5

Overige horecaonderwerpen

42

3.1

Belang van de horeca

12

5.1

Uitvoering en evaluatie

43

3.2

Horecatrends

13

5.2

Beleidskader

44

3.3

Horeca in de regio

15

5.3

Actielijst

52

3.4

Omschrijving horecagebieden

16

Horecanota 2025-2035

Voorwoord Alkmaar gaat tot 2040 met 30.000 inwoners groeien!

mers kansen krijgen om in te spelen op een groeiende

Er is speciale aandacht uitgegaan naar het betrekken

Met de ontwikkeling van het Alkmaars Kanaal komen er

gemeente, trend en ontwikkelingen. Dit doen we door

van horecaondernemers. KHN afdeling Alkmaar heeft

nieuwe aantrekkelijke gebieden waar wonen, werken en

een nieuwe gebiedsgerichte aanpak, dat duidelijkheid

hier een waardevolle bijdrage in geleverd en is belang-

recreëren samen gaan. Deze aanstaande groei vraagt

geeft over welk type horeca waar passend is en verteld

rijk geweest voor de realisatie van dit document. Deze

om een horecasector die meegroeit.

waar horeca versterkt of behouden wordt. Zo zorgen

nota is daarmee tot stand gekomen in nauwe samen-

we ervoor dat gevestigde ondernemers kunnen profite-

werking met de sector.

De horecasector is het bruisende hart van de gemeente

ren van een groeiende gemeente, maar ook nieuwe ini-

Alkmaar en dé plek waar mensen elkaar ontmoeten,

tiatieven kunnen ontstaan.

waar ondernemerschap voor aantrekkelijke concepten

Met de horecanota 2025-2035 zijn we voorbereid op de toekomst en gaan we samen met de horecasector en

zorgt en waar stad en landelijk gebied haar gastvrijheid

Openbare orde en veiligheid blijft centraal staan in de

betrokken partners voor een bruisende, vitale en veilige

toont. Uitgangspunt voor horeca in de gemeente

samenwerking tussen gemeente, ondernemers- en be-

horecasector.

Alkmaar zijn een divers horeca aanbod, vitale horeca-

wonersverenigingen en maatschappelijke partners. We

ondernemingen en veilig uitgaan. De Horecanota 2025-

blijven inzetten op minimale regelgeving, maar scher-

2035 gaat hierop in en betreft geactualiseerd horeca-

pen regelgeving aan waar dat nodig is op gebied van

beleid dat klaar is voor de toekomst.

openbare orde en veiligheid. Dit doen we onder andere door een exploitatievergunningplicht in werking te stel-

Door de horecanota te actualiseren behouden we wat

len voor bezorg- en afhaalhoreca en regels op te stellen

goed is en leggen we de verruiming van de afgelopen

voor shisha lounges.

jaren vast. We zijn soepeler waar dat kan, maar strenger waar nodig.

De Horecanota 2025-2035 is tot stand gekomen met input van bewoners, bezoekers, ondernemers en ver-

De komende jaren blijven we ruimte, vertrouwen en

enigingen. Ruim 600 inwoners en 80 horecaonderne-

vrije sluitingstijden bieden aan bestaande én nieuwe

mers hebben gereageerd op de vragenlijsten. Ook

Christiaan Peetoom

Anja Schouten

horecaondernemers. Door gericht ruimte te bieden

hebben 100 bezoekers aan de binnenstad hun reactie

Wethouder Economie

voor nieuwe initiatieven, zorgen we ervoor dat onderne-

aan ons gegeven.

Burgemeester en portefeuillehouder Openbare orde en veiligheid

Horecanota 2025-2035

Samenvatting Deze Horecanota 2025-2035 is een actualisatie van de nota uit 2015. Op veel thema’s is de Horecanota 2015 nog actueel, maar een aantal onderwerpen is aan actualisatie toe. Met deze nieuwe nota behouden we wat goed is, verruimen we waar dat kan en scherpen we aan op het gebied van openbare orde en veiligheid.

lingen in de horecasector en toekomstige ontwikkelen rond het Alkmaars Kanaal maken keuzes over de horecastructuur van Alkmaar noodzakelijk, om de horecasector gezond te houden en potenties te benutten. Waar heeft welk type horeca potentie om te behouden? Welke potenties zijn er voor versterking/nieuwe horeca? Waar is het verstandig om terughoudend met horeca om te

Wat is behouden?

gaan?

Speerpunt 1: Ruimte en vertrouwen (vrij ondernemer-

>

Binnenstad | De binnenstad behoudt prioriteit als

schap) (zie p. 21) uit de Horecanota 2015 blijft cen-

dé vestigingslocatie voor alle soorten horeca.

traal staan. De horecaondernemer krijgt het vertrouwen

Horeca is hier essentieel voor een sterk, ruim en

om zijn onderneming te exploiteren binnen een ruim

divers voorzieningenniveau, als aantrekkings-

kader van minimale regelgeving. De gemeente facili-

kracht voor bewoners en bezoekers, en daarmee

teert, de ondernemer neemt zijn verantwoordelijkheid.

belangrijk voor de plaatselijke economie en leefbaarheid.

Speerpunt 2: Vrije sluitingstijden (zie p. 22) voor dis-

>

cotheken, nachtclubs, bar-dancings, cafés, grand cafés, café-restaurants, restaurants en ontnuchteringszaken

Buurten en wijken | Horeca in bestaande buurt- en wijkcentra blijven behouden.

>

blijven behouden.

Landelijke gebied | Voor een (be)leefbaar landelijk gebied wordt ingezet op het behouden van het aanwezige aanbod in de dorpskernen en waar mogelijk dit te versterken.

Wat is nieuw? a.

Speerpunt 3: Vestiging nieuwe horeca/versterking

>

Alkmaars Kanaal | Voor de nieuwe woon-werkge-

(dag)horeca kernwinkelgebied uit de Horecanota

bieden rondom het Alkmaars Kanaal wordt ingezet

2015 is vervangen door Speerpunt 3: Gebieds-

op een passend horeca-aanbod voor ontmoeting

gerichte aanpak (zie p. 24). Trends en ontwikke-

en identiteit in de nieuwe stedelijke omgeving.

Horecanota 2025-2035

Foto: Ed van der Pol 1 van 54

b.

Voor de binnenstad komt een vernieuwde (%-)re-

g.

Er is een aanbeveling en eerste aanzet gedaan tot

geling per gebied/straat voor het toevoegen van

omzetten van klassieke horeca categorieën naar

nieuwe horeca. Hierdoor ontstaan mogelijkheden

horeca-activiteiten voor in het omgevingsplan.

voor verruiming van horeca in de volgende straten:

c.

Omgevingsplan

•

Mient +1

•

Fnidsen +1

Deze horecanota geeft het nieuwe kader waaraan het

•

Koorstraat +1

•

Gedempte

omgevingsplan op termijn wordt aangepast. Het

•

Schoutenstraat +1

Nieuwesloot +2

Omgevingsplan gemeente Alkmaar is leidend bij

•

Payglop +3

Kanaalkade +2

nieuwe initiatieven. De Horecanota 2025-2035 is een

•

Boterstraat +2

•

­Ondergeschikte horeca bij publiekgerichte activi-

beleidskader voor initiatieven die niet passen binnen het planologische kader.

teiten waarvoor geen vergunning nodig is (zoals

d.

e.

detailhandel, dienstverlening, galerie e.d.) wordt

Uitvoeringsregels Horecabeleid

in de hele gemeente mogelijk gemaakt tot 10%

Deze horecanota biedt het kader voor de Uitvoerings-

van het bruto vloeroppervlak, tot maximaal 50 m².

regels Horecabeleid waarin de burgemeester de regels

Er komt een gebiedsgerichte aanpak voor terras-

heeft opgenomen voor vergunningverlening en handha-

sen per horecagebied, gericht op eigen identiteit

ving. De uitvoeringsregels worden geactualiseerd naar

en inrichtingsmogelijkheden, en een kader voor

aanleiding van de nieuwe horecanota. Het gaat dan

“open” uitstraling van terrassen.

onder andere over de exploitatievergunningsplicht voor

­Bezorg-/afhaalhoreca wordt als horeca gezien

bezorg- en afhaalhoreca.

(i.p.v. detailhandel) en wordt in winkelstraten aan banden gelegd. f.

Er komt een exploitatievergunningplicht voor bezorg- en afhaalhoreca.

Foto: Ed van der Pol 2 van 54

Horecanota 2025-2035

Inleiding

Deze horecanota is een actualisatie van de Horecanota 2015. In dit hoofdstuk wordt kort teruggeblikt op de speerpunten uit die nota en de aanleidingen om een nieuwe nota op te stellen. Tevens worden de speerpunten voor deze horecanota benoemd én zijn de belangrijkste (beleids)wijzigingen in een was-wordt-tabel opgenomen.

Het horecalandschap is door de jaren heen veranderd. Nieuwe trends hebben hun intrede gedaan, er is nieuw beleid dat effect heeft op de horeca, en de gemeente staat voor een aanzienlijke inwonergroei. Deze horecanota actualiseert de uitgangspunten van de horeca­nota 2015, met een verdere uitwerking op onder­ delen, zodat het horecabeleid up to date is voor de komende jaren.

Bovendien is de horecasector niet meer de groeimarkt

overeind. Twee van de drie speerpunten uit de

van weleer (zie ook trends en ontwikkelingen in bijlage).

Horecanota 2015 blijven behouden (zie paragrafen 4.1

Vanwege de gestegen kosten voor ondernemers en de

en 4.2):

resterende schulden uit de coronapandemie staat de

•

merschap);

sector inmiddels onder druk en is groei niet langer vanzelfsprekend.

­Speerpunt 1: Ruimte en vertrouwen (vrij onderne-

•

­Speerpunt 2: Vrije sluitingstijden (voor discotheken, nachtclubs, bar-dancings, cafés, grand cafés,

Voorliggende horecanota geeft antwoord op de ruim-

café-restaurants, restaurants en ontnuchterings-

telijk-economische vraagstukken en benoemt met

zaken).

welke instrumenten er gestuurd kan worden op de ge-

Aanleiding en doel

wenste ontwikkeling. Deze horecanota speelt in op de

Speerpunt 3 uit de Horecanota 2015 betrof de vesti-

Gemeente Alkmaar mag de komende jaren veel nieuwe

huidige tijds­ geest en de lokale ontwikkelingen, en

ging van nieuwe horeca / versterking (dag)horeca

inwoners verwelkomen. Rondom het Alkmaars Kanaal

levert daarmee een bijdrage aan een vitale horecasec-

kernwinkelgebied. Intentie van dit speerpunt was het

worden naar verwachting veel woningen gerealiseerd,

tor in de gemeente Alkmaar. Een vitale horecasector

verlevendigen van de binnenstad en Overstad door het

wat tot wel 30.000 extra inwoners oplevert. Dit geeft

betekent een goed vestigings­ klimaat voor onderne-

toevoegen van gezelligheid en sfeer, en het aantrekken

aanleiding om als gemeente de spreiding van het hore-

mers en een divers en aantrekkelijk aanbod voor alle

van meer winkelend publiek. Bijkomende horeca

ca-aanbod tegen het licht te houden, en te bekijken

doelgroepen. De horecanota biedt de gemeente een

moest voor deze sfeer en gezelligheid zorgen.

waar in de toekomst welk type horeca-aanbod gewenst

actueel toetsingskader voor initiatieven en verschaft

is, zowel gemeentebreed als in de binnenstad. Met

ondernemers houvast over waar investeringen ge-

Ten tijde van de Horecanota 2015 was dit een logische

name voor de binnenstad bestaat de wens voor een

wenst zijn.

gedachte. Horeca was een groeisector en daarmee

visie op hoe de horeca en de overige voorzieningen

een logische herinvulling van leegkomende winkelruim-

elkaar het beste versterken en specifiek om meer grip te

Actualisatie horecanota 2015

te, of een aanvulling op de winkelfunctie. De tijden zijn

krijgen op bezorghoreca. Om hier vervolgens effectief

Voorliggende horecanota betreft een actualisatie van

echter veranderd. De horecasector staat onder druk,

op te kunnen sturen is met name een nieuwe horeca-

de Horecanota 2015 op de thema’s waarvoor dit daad-

waardoor een uitbreiding van het horeca-aanbod niet

categorisering nodig in het nieuwe omgevingsplan.

werkelijk nodig is. Veel van de beleidsambities en

langer vanzelfsprekend is. Potenties moeten gerichter

speerpunten uit de Horecanota 2015 staan nog altijd

worden ingezet dan tien jaar geleden.

4 van 54

Horecanota 2025-2035

Er is behoefte bij gemeente en ondernemers om

Horecanota en uitvoeringsregels

Afbakening horecanota

breder te kijken naar welk type horeca op welke

Het horecabeleid bestaat uit twee delen: deze

Onder horeca wordt in deze nota verstaan de voor publiek

plek in de gemeente gewenst is. Zo spelen er vraag-

‘Horecanota Alkmaar’ en de ‘Uitvoeringsregels

toegankelijke ruimten die zijn bestemd voor het verstrekken

stukken over horeca in het landelijk gebied, de mo-

horecabeleid’. De horecanota is het beleidskader

van direct voor consumptie geschikte (warme) maaltijden en/

gelijkheden in de nieuwe gebieden rondom het

en de visie voor de horeca en wordt vastgesteld

of dranken. Het uitoefenen van deze functies gaat gepaard

Alkmaars Kanaal én over de toekomst van verschil-

door de gemeenteraad. Voor de uitvoeringsregels

met dienstverlening. Het verstrekken van direct voor con-

lende delen van de binnenstad. Speerpunt 3 wordt

is de burgemeester het bevoegd gezag. De uit-

sumptie geschikte (warme) maaltijden en dranken voor con-

daarom op onderdelen aangepast in deze actuali-

voeringsregels zijn beleids­regels waarin de regels

sumptie elders (dus niet geconsumeerd in de zaak zelf) is

satie; de rol en het functioneren van de horecasec-

vanuit met name de Alcoholwet en de Algemene

zowel detailhandel als horeca. Daarom worden bezorg- en af-

tor wordt vanuit een breder perspectief bekeken en

plaatselijke verordening (APV) nader zijn uitge-

haalzaken die hoofdzakelijk gericht zijn op het verstrekken of

op basis daarvan uitgewerkt in een gebiedsgerich-

werkt als toetsingskader voor de vergunningver-

bezorgen van direct voor consumptie geschikte (warme)

te aanpak met nieuwe beleidsambities (zie para-

lening en de handhaving. De huidige Uitvoerings­

maaltijden en dranken in deze horecanota meegenomen als

grafen 4.3.1 t/m 4.3.3).

regels van het horecabeleid zijn in 2015 en 2016

vorm van horeca. Voor die zaken wordt een vergunningsplicht

vastgesteld. Deze uitvoeringsregels worden in na-

ingesteld, zodat een eerlijk speelveld ontstaat met andere ho-

volging van de horecanota geactualiseerd.

recazaken.

ruimd waar dat kan en wordt aangescherpt op het

Achtergronden in bijlage

Deze horecanota bevat onder andere de visie op de horeca

gebied van openbare orde en veiligheid. De gewij-

In aanvulling op deze horecanota is een bijlage

voor de komende jaren en het beleidskader over de openings-

zigde onderwerpen zijn opgenomen in de was-

opgesteld met onder andere een beschrijving van

tijden, terrassen, de vestiging van nieuwe horeca­bedrijven en

wordt-tabel op de volgende pagina.

het doorlopen (participatie)proces, verdiepende

openbare orde en veiligheid. Beleidsonderwerpen die wel

vraag- en aanbodanalyses, resultaten van de ver-

voor de horeca­branche gelden of daarmee sterke raakvlak-

schillende enquêtes, een uitgebreidere beschrij-

ken hebben, maar binnen deze horecanota niet expliciet

ving van de horecatrends en nadere uitwerkings-

worden beschreven, zijn het verblijfsrecreatiebeleid, het cof-

mogelijkheden voor toekomstige sturing op

feeshopbeleid, en het evenementenbeleid. Dit zijn nadrukke-

horeca-activiteiten via het omgevingsplan.

lijk andere disciplines, die om eigen aandacht/beleid vragen.

Met de actualisatie behoudt de gemeente Alkmaar wat goed was aan de Horecanota 2015, wordt ver-

Horecanota 2025-2035

5 van 54

De belangrijkste wijzigingen in deze horecanota ten opzichte van de horecanota uit 2015 zijn in onderstaande tabel samengevat. WAS

WORDT

Onderstaande regels zijn het beleidskader zoals opgenomen in de

Onderstaande regels gaan na vaststelling van de Horecanota 2025-2035 gelden

Horecanota 2015 en het planologisch kader zoals opgenomen in het

als beleidskader. Op termijn wordt het omgevingsplan aangepast, waarmee deze

omgevingsplan ten tijde van het opstellen van voorliggende

regels als planologisch kader worden ingebed in het omgevingsplan. Ook daarna

Horecanota 2025-2035.

zal de horecanota, voor zover nog nodig, dienen als beleidskader voor afwijking van het omgevingsplan.

Horecacategorisering

>

(zie p. 13)

In de Horecanota 2015 is een standaard/klassieke indeling gebruikt in

?

horecacategoriën.

Bezorg-/afhaalhoreca > Bezorg-/afhaalhoreca werd gezien als detailhandel.

De gemeente Alkmaar wil gaan sturen op horeca-activiteiten. Een eerste aanzet hiertoe is gedaan en wordt verder uitgewerkt in het omgevingsplan.

?

(zie p. 50)

Bezorg-/afhaalhoreca wordt gezien als horeca. Bezorghoreca is niet gewenst in de kernwinkelstraten. Dit wordt verder uitgewerkt in het omgevingsplan en de APV, met een exploitatievergunningsplicht.

%-regeling deel 1

>

(zie p. 39-40)

%-regeling deel 2

>

(zie p. 39-40)

Voor grote delen van de binnenstad staat in het omgevingsplan een

?

Het percentage wordt gebiedsgericht aangepast, in de meeste gevallen va-

afwijkingsmogelijkheid om horeca in categorie 3 of 4 toe te staan in

riërend van 15% tot 35%. Dit leidt voor de volgende straten tot een beperkte

maximaal 10% van het in de straat gelegen aantal panden. Horeca

uitbreidingsmogelijkheid van het aantal zaken: Mient (+1), Koorstraat (+1),

boven deze 10%-grens past niet binnen het omgevingsplan en kan

Schoutenstraat (+1), Payglop (+3), Boterstraat (+2), Fnidsen (+1), Gedempte

worden vergund middels een omgevingsvergunning.

Nieuwesloot (+2), Kanaalkade (+2).

Bij het toepassen van de 10%-regel is het niet toegestaan dat twee ho-

?

recabedrijven van categorie 4 naast elkaar worden gerealiseerd.

Met het toepassen van de %-regel mogen maximaal 3 horecazaken naast elkaar worden gevestigd. Van deze 3 horecazaken zijn maximaal twee horecazaken van dezelfde categorie toegestaan. Dit zal worden uitgewerkt in het omgevingsplan.

Ondergeschikte (en

>

ondersteunende)

horeca (zie p. 45)

Milieuaspect geluid (zie p. 48)

Verschil tussen ondergeschikte en ondersteunende horeca was niet

?

duidelijk beschreven. >

>

In de binnenstad en Winkelcentrum De Mare werd planologisch onder-

Verschil tussen ondergeschikte en ondersteunende horeca is duidelijk gemaakt.

?

Voor alle publieksgerichte activiteiten wordt het, na wijziging van het omge-

steunende horeca toegestaan tot maximaal 20% van het verkoopvloer-

vingsplan, toegestaan dat 10% van het bruto oppervlakte wordt gebruikt

oppervlak van een winkel. In de ontwikkelgebieden rondom het

voor ondergeschikte horeca, tot een maximum van 50 m² per vestiging

Alkmaars Kanaal werd ondergeschikte horeca niet gespecificeerd.

(voor deze wijziging wordt er getoetst aan het huidige omgevingsplan).

Horeca is in de hele gemeente gebonden aan ‘standaard’ geluidsnormen.

?

Binnen het nieuwe omgevingsplan streeft de gemeente Alkmaar (binnen haar mogelijkheden qua normering) naar een zo ruim mogelijk geluidsnorm voor bedrijven in de horecaconcentratiegebieden.

6 van 54

Horecanota 2025-2035

Visie en ambities

In dit hoofdstuk worden (in par. 2.1) de belangrijkste onderwerpen van de vertreksituatie voor de nieuwe nota samengevat en worden (in par. 2.2) ambities en speerpunten benoemd. In de bijlage is relevante achtergrondinformatie opgenomen voor deze horecanota, bijvoorbeeld over de huidige marktsituatie in Alkmaar en de verwachtingen voor de toekomst.

2.1 Vertreksituatie Het doel is te komen tot een actuele visie op de horeca in de gemeente Alkmaar, die inspeelt op de huidige tijdsgeest en de lokale ontwikkelingen. Een dergelijke visie is gebaseerd op heldere ambities en uitgangspunten die voortkomen uit de analyse en rekening houden met aanpalende beleidsvelden. De hoofdlijnen hiervan staan hieronder; de uitgebreide analyse en de beleidsmatige context zijn te vinden in de bijlage.

tot zorgvuldig nadenken over waar deze potentie het

Kwantitatieve behoefte: hoe potenties te benutten?

Binnenstad: regionale ambitie, maar lokale uitdagingen

Na jaren van groei is het horeca-aanbod in de gemeen-

Onder andere in de Omgevingsvisie Alkmaar 2040 b

te sinds de coronapandemie gestagneerd en het laat-

wordt Alkmaar gepositioneerd als bruisende centrale

ste jaar zelfs gekrompen. Het huidige aanbod lijkt in

stad van de regio, die het voortouw neemt in ontwikke-

balans met de vraag. Dit geeft reden om zorgvuldig om

lingen die de regio aantrekkelijk maken. Een compleet

te gaan met de toekomstige vestigingslocaties voor

voorzieningenaanbod in de binnenstad is onontbeerlijk

horeca (zie hoofdstuk 4).

voor het realiseren van dergelijke ambities.

De gemeentelijke bevolking groeit tot 2040 met 21.500

Het publieksgerichte voorzieningenaanbod in de ge-

à 31.400 inwoners, met name dankzij de vele nieuwe

meente loopt echter al jaren terug, waarbij met name de

woningen rondom het Alkmaars Kanaal. Dit leidt naar

niet-dagelijkse winkelfunctie in de binnenstad is afge-

schatting tot een bijkomend horecapotentieel van 25 à

nomen. Dit leidt tot leegstand. Om dit tegen te gaan en

40 vestingen over de hele gemeente (+9 à 14% t.o.v.

de ambities waar te maken is gerichte versterking van

het huidige aanbod). Dit geeft logischerwijs aanleiding

8 van 54

Leegstand in de binnenstad (Locatus, aug.’24)

beste benut kan worden (zie hoofdstuk 4).

Kwalitatieve behoefte: jongeren en subculturen In kwalitatieve zin is er behoefte aan meer diversiteit in het aanbod, aan meer aanbod voor jongeren (subculturen) en aan hippe uitgaansgelegenheden. Het versterken van de wisselwerking tussen horeca en cultuur is hiervoor nodig a . Consumenten zoeken meer en meer een unieke beleving wanneer zij de horeca bezoeken.

a b

Alkmaar Cultuurverkenning 2024. In ontwerp; ligt tot en met 12-09-2025 ter inzage.

Horecanota 2025-2035

2.2 Ambities en speerpunten horeca in de binnenstad dan ook essentieel, bijvoor-

tuur in de dorpen en kernen. Het opstellen van de

beeld door middel van sterke horecaplekken, hoge

dorpsagenda’s, waarin concrete acties m.b.t. leefbaar-

kwaliteit en ruimte voor ondernemerschap.

heid en behoud van voorzieningen worden opgenomen, komt hieruit voort.

Versterking van horeca in de binnenstad dient nauw-

De gemeente Alkmaar gelooft in de kracht van ondernemers. Zij maken de economie en creëren sfeer en beleving, innovatie, groei en werkgelegenheid voor deze regio. De gemeente Alkmaar geeft hen investeringsperspectief door middel van helderheid en een evenwichtige verdeling van horeca over de gemeente.

keurig te gebeuren; er is meer grip gewenst op de

Beleefbaar buitengebied

juiste horeca op de juiste plek, zodat de wisselwerking

Het landelijk gebied van de gemeente Alkmaar is meer

tussen functies kan worden geoptimaliseerd en de le-

dan alleen de dorpen. Het bestaat ook uit een fraai pol-

vendigheid van de binnenstad op de juiste plekken

derlandschap waar agrarische bedrijven hun brood

Voor het bewaken van een economisch vitale horeca-

wordt versterkt.

verdienen en waar het aangenaam recreëren is. De

sector is een ruimtelijk-economische visie op de ge-

Omgevingsvisie Alkmaar 2040 en Visie Recreatie en

meentelijke horeca­structuur, met uitwerking voor de

Voorzieningenaanbod in dorpen onder druk

Toerisme Regio Alkmaar 2025-2035 zetten in op een

binnenstad, gewenst. Zo komen (bijkomende) omzet-

Leefbaarheid is een belangrijk thema in de verschillen-

beleefbaar landschap en erfgoed dat voor inwoners en

potenties terecht op de juiste plekken en treft de con-

de dorpen die de gemeente Alkmaar rijk is. Het voor-

bezoekers bijdraagt aan de kracht van het landelijk

sument een passend, complementair en verrassend

zieningenaanbod, met horeca als ontmoetingsplek,

gebied en de gemeente als geheel. In de regionale

aanbod op iedere horecalocatie.

speelt daarin een voorname rol. In de meeste dorpen

visie wordt ingezet op spreiding van toeristisch-recre-

zijn nog één à twee horecazaken te vinden, maar een

atieve bezoeken in tijd en ruimte, waarbij specifiek

aantal gelegenheden zijn de afgelopen jaren gesloten

voor de gemeente Alkmaar wordt ingezet een groei

of staan momenteel op het punt te sluiten. Met het

van kwalitatieve bezoekers jaarrond. Horeca kan hier

sluiten van horeca krijgt het lokale verenigingsleven

een rol in vervullen.

en daarmee de sociale cohesie een knauw. In onder meer de Omgevingsvisie Alkmaar 2040 zijn er ambities voor leefbare en vitale dorpen, waarbij gekeken wordt naar wat er nodig is voor een aantrekkelijke woonomgeving en het versterken van de sociale struc-

Horecanota 2025-2035

9 van 54

Ambities

Speerpunten

De Horecanota 2025-2035 zet in op het realiseren van

Om bovenstaande ambities te realiseren zet deze

de volgende vier ambities:

horeca­nota in op de volgende speerpunten:

1.

2.

3.

Een sterk ondernemersklimaat dat ruimte en ver-

Speerpunt 1: Ruimte en vertrouwen (vrij onderne-

trouwen biedt aan bestaande en nieuwe horeca-

merschap) (zie paragraaf 4.1) | Ruimte en vertrou-

ondernemers om te ondernemen en te investeren

wen (vrij ondernemerschap) blijft centraal staan.

op de juiste locaties.

De horecaondernemer krijgt het vertrouwen om

Een levendige en vitale binnenstad met een regio-

zijn onderneming te exploiteren binnen een ruim

nale verzorgingsfunctie, waar een divers horeca-

kader van minimale regelgeving. De gemeente fa-

aanbod inspeelt op alle doelgroepen.

ciliteert, de ondernemer neemt zijn verantwoorde-

Toekomstbestendige en leefbare dorpen, wijken

lijkheid.

en buurten, waar horeca voorziet in de lokale be4.

ɻ

ɻ

Speerpunt 2: Vrije sluitingstijden (zie paragraaf

hoefte.

4.2) | De vrije sluitingstijden voor discotheken,

Ruimte voor kleinschalige initiatieven om recrea-

nachtclubs, bar-dancings, cafés, grand cafés, ca-

tief (mede)gebruik van het landelijk gebied te sti-

fé-restaurants, restaurants en ontnuchteringsza-

muleren, rekening houdend met bestaand horeca-

ken blijven behouden

aanbod en met behoud van het landschap en haar karakteristieken.

ɻ

Behouden sterk ondernemersklimaat

Speerpunt 3: Gebiedsgerichte aanpak (zie paragrafen 4.3) | Het speerpunt uit 2015 om (dag) horeca te versterken/toe te voegen in het kernwinkelgebied van de binnenstad behoeft, gelet op de trends en ontwikkelingen, inmiddels nuancering. Een gebiedsgerichte uitwerking is nodig, zowel voor de hele gemeente (paragraaf 4.3.1) als voor

Ambitie: een levendige en vitale binnenstad Foto’s: Ed van der Pol

de binnenstad (paragraaf 4.3.2). 10 van 54

Horecanota 2025-2035

Context horecasector Alkmaar

De Alkmaarse horeca kent een sterke verscheidenheid en staat niet op zichzelf. Om keuzes in de ruimtelijk-economische structuur te kunnen begrijpen, wordt in dit hoofdstuk belangrijke context geschetst. Het belang van horeca wordt in paragraaf 3.1 beschreven. Een samenvatting van relevante trends staat in paragraaf 3.2. Vervolgens wordt de Alkmaarse horeca beschreven. Eerst (par. 3.3) in regionale context, vervolgens (par. 3.4) in de gemeente Alkmaar.

3.1 Belang van de horeca De horecasector is belangrijk voor de plaatselijke economie. De branche heeft een functie als publiekstrekker, werkgever, ontmoetingsplaats en visitekaartje voor de gemeente. Een goed functionerende horecabranche draagt bij aan het aantrekken van bezoekers, waaronder toeristen en winkelend publiek, maar ook een vestigingsvoorwaarde voor bewoners en bedrijven.

en werkomgeving. Een aantrekkelijke gemeente kan

Horeca verdient niet alleen aandacht vanwege het

niet zonder deze gezellige ontmoetingsplekken, zonder

aandeel dat de sector levert in de werkgelegenheid,

dit vermaak en zonder een bruisend uitgaansleven.

maar ook vanwege de bijdrage aan de aantrekkelijk-

Immers: een gemeente waarin het prettig toeven is, is

heid van de stad en de stedelijke economie als geheel.

ook een gemeente die bewoners, ondernemers en bezoekers aantrekt en bindt. De kenniseconomie heeft de

Bezoekersenquête binnenstad

laatste jaren terrein gewonnen en heeft behoefte aan

Uit een enquête onder bezoekers van de binnenstad a

ontmoeting, kennisuitwisseling en bereikbaarheid.

bleek maar weer het belang van de horeca voor het

Passende horecaconcepten zijn een voorwaarde voor

centrum als geheel. Voor 25% van de bezoekers was

de kenniseconomie.

horeca de hoofdreden om naar de binnenstad te komen, en 66% van de binnenstadsbezoekers bezocht

Belangrijke sector De horeca fungeert als ontmoetingsplek van bewoners,

Economie

ten minste één horecazaak. Van de horecabezoekers

bezoekers en werkers. Een ontmoetingsplek voor uit-

De horecasector is een conjunctuurgevoelige sector;

bezocht 69% ten minste één andere publieksgerichte

wisseling van ideeën, discussie en gezelligheid. De

omzetcijfers groeien hard in goede tijden en dalen

functie in de binnenstad. Dit toont aan dat de horeca

horeca vervult een essentiële ondersteunende functie

scherp in minder goede tijden. De sector is als het ware

een zeer sterke wisselwerking heeft met andere func-

voor voorzieningen, zoals winkels, sport, kantoren,

een weerspiegeling van de welvaart. Als het goed gaat

ties in de binnenstad en ook regelmatig als publieks-

evenementen, het theater, musea en andere cultuur-

met de economie dan is dat goed te zien in de horeca;

trekker voor andere ondernemers fungeert.

plekken. Daarnaast zorgt de horeca voor veel werkge-

volle restaurants en cafés en klanten die staan te wach-

legenheid in de gemeente.

ten op een plekje op een terras. Maar als de economie tegenzit dan blijven de consumenten weg en de terras-

Beeldbepalend

sen leeg, met alle gevolgen van dien. Daarom is het be-

De horeca is een beeldbepalende factor in het straat-

langrijk te zorgen voor een optimaal klimaat, waarin de

beeld. De vele cafés, restaurants en lunchrooms met

horecaondernemer zelf kan inspelen op de veranderen-

hun terrassen zorgen voor de levendigheid die nodig is

de behoeften van de consument.

voor de juiste balans in een goed functionerende leef-

12 van 54

a

DTNP. (2025). Mondelinge enquête uitgevoerd op zaterdag 12 april 2025 onder ruim 100 respondenten in de binnenstad van Alkmaar.

Horecanota 2025-2035

3.2 Horecatrends De horecasector is zeer dynamisch en de huidige trends zijn zelfs paradoxaal te noemen. De consument zoekt meer en meer een unieke beleving, maar wordt ook steeds gemakzuchtiger. Zowel landelijk als in de gemeente Alkmaar staat de winstgevendheid bij veel onder­nemers onder druk.

•

Horeca-aanbod neemt af | Doordat winstmarges onder druk staan is het aantal horecazaken in Nederland sinds 2022 met ruim 600 gekrompen, na een lange tijd waarin groei van de horeca vanzelfsprekend leek. d Ook in de gemeente Alkmaar is het aantal horecazaken recent gedaald.

•

Verschillen tussen subbranches | Met name de traditionele horeca heeft het lastig. Het aantal

In deze paragraaf staat een samenvatting van de

cafés daalt het snelst, maar ook het aantal restau-

horeca­trends. Een uitgebreide versie is te vinden in

rants loopt de laatste jaren terug e . Het aantal

het bijlagedocument.

bezorg- en afhaalhorecabedrijven steeg de laatste

•

Winstgevendheid onder druk | Door hoge kosten

jaren snel, maar stagneert inmiddels. Ook in

voor inkoop, energie, huisvesting, coronaschulden

Alkmaar is deze ontwikkeling waarneembaar,

en personeelskrapte staan winstmarges onder

waarbij met name het aantal bezorghorecabedrij-

druk. Landelijk ligt het aantal faillissementen op

ven in de binnenstad opvalt.

een hoog niveau . Circa 45% van de horecaondera

•

liest omzet aan festivals, en vernieuwende ‘blur-

lijst hebben ingevuld schat de winstgevendheid

ring’-concepten zijn populair. Grenzen tussen bran-

voor de komende drie jaar in als ‘aan de krappe

ches (winkels, horeca, dienstverlening) vervagen.

kant’ of zelfs ‘onvoldoende’ . Dit komt overeen

Anderzijds doet gemakshoreca en bezorghoreca

met het lande­lijke beeld .

het goed (bestellen vanaf de bank).

c

• a b c

Rabobank. (1 mei 2025). Gemengd beeld voor horeca: minder aanbod, bedrijven wel steeds groter. DTNP. (voorjaar 2025). Enquête onder horecaondernemers in de gemeente Alkmaar. CBS. (2024). Ondernemers positiever over ontwikkeling winstgevendheid.

Horecanota 2025-2035

Verwachte winstgevendheid Alkmaarse horecaondernemers komende 3 jaarb

Consument zoekt beleving én gemak | Horeca ver-

nemers in de gemeente Alkmaar die de vragen-

b

Filialiseringsgraad in de horeca neemt langzaam toe

Gezondheid | Consumenten hebben (zeker in de grote stad) steeds meer oog voor gezondheid: van

d e

Locatus. (2025). Data winkelgebieden en verspreide locaties. Locatus. (2019-2025).

13 van 54

Ontwikkeling aantal horecazaken in de gemeente Alkmaar zichzelf én van de planeet. Concepten die hierop inspelen doen het dan ook goed. •

Schaalvergroting en filialisering | Horecazaken worden in Nederland gemiddeld gezien steeds groter. De filialisering speelt hierin een rol. Filialen zijn doorgaans beter bestand tegen economisch zwaar weer, en zijn dan ook in aandeel toegenomen de laatste jaren (nu 11 a à 12% b in Nederland en in de gemeente Alkmaar).

•

Digitalisering | Consumenten oriënteren zich steeds vaker eerst online. Voor ondernemers is het daardoor steeds meer nodig ook online op te vallen met een onderscheidend verhaal, een hippe uitstraling en een vernieuwend concept.

•

Investeringsbereidheid | Veel van bovenstaande trends vergen investeringen. Maar doordat de winstgevendheid onder druk staat, geven de meeste ondernemers in Alkmaar aan de (grote) investeringen op een lager pitje te zullen zetten. c

a b c

ABN Amro. (2023). Het spook van de Nederlandse winkel- en horecaketens. Locatus. (2024). Verkooppuntenbestand gemeente Alkmaar. DTNP. (voorjaar 2025). Enquête onder horecaondernemers in de gemeente Alkmaar.

14 van 54

Horecanota 2025-2035

3.3 Horeca in de regio

Grootste horecaclusters in Alkmaar en omgeving, geschaald naar aantal horecazaken

Alkmaar heeft een strategische ligging in het hart van noordelijk Noord-Holland: op het scharnierpunt van de dynamische Metropoolregio Amsterdam (MRA) en Noord-Holland Noord (NHN), en als spil van de Regio Alkmaar. De gemeente telt circa 112.300 inwoners, waarvan zo’n 100.000 in het stedelijk gebied wonen. a Met 170 horecazaken is de binnenstad van Alkmaar het grootste horecacluster ten noorden van Zaandam b. Mede vanwege die positie vervult de horeca in de binnenstad een regiofunctie. Ook het landelijk gebied trekt toeristen aan. Andere grote horeca­ clusters in de relatieve nabijheid zijn de centra van Hoorn (± 115 horecazaken) en Purmerend (± 80 horecazaken). De dichtbijgelegen centra van Heerhugowaard (± 25 horecazaken), Bergen (± 35 horecazaken) en Egmond aan Zee (± 20 horeca­zaken) zijn aanmerkelijk kleiner dan de Alkmaarse binnenstad. Horecaondernemers in de gemeente Alkmaar geven aan dat ruim de helft van hun omzet verdiend wordt aan inwoners uit de eigen gemeente. Ongeveer een kwart komt vanuit toerisme en nog eens een kwart vanuit de regio c .

a b c

CBS Statline. (2024). Cijfers wijken en buurten. Locatus. (2025). Winkelgebiedverkenner. DTNP. (voorjaar 2025). Enquête onder horecaondernemers in de gemeente Alkmaar.

Horecanota 2025-2035

15 van 54

3.4 Omschrijving horecagebieden Spreiding zelfstandige horecazaken over de gemeente, geschaald naar omvang in m² wvo

Circa 60% van het gemeentelijke horeca-aanbod is te vinden in de binnenstad. Ruim 20% van het aanbod is in verschillende centrumgebieden (dorps-, wijk- en buurtcentra) gesitueerd. Het overige aanbod ligt verspreid over de gemeente buiten de centra. Meest diverse aanbod in de binnenstad De binnenstad van Alkmaar (170 horecazaken) herbergt verreweg het meest ruime en diverse aanbod van de gemeente. Het aanbod richt zich hier zowel op de eigen inwoner als bezoekers van buiten de gemeente. De horeca in de binnenstad is voor inwoners uit de hele gemeente een ontmoetingsplek en draagt sterk bij aan de identiteit van de stad a . In de binnenstad is de wisselwerking met andere functies groot; veel bezoekers van daghoreca komen bijvoorbeeld ook om te winkelen b. Daarnaast is de binnenstad de plek waar onderscheidende concepten te vinden zijn die zich richten op een specifieke doelgroep, en daarvoor dus een groter verzorgingsgebied behoeven, of afhankelijker zijn van de nieuwsgierige passant. a b

Uit de inwonersenquête blijkt dat circa 50% van de inwoners wekelijks of vaker bij de horeca in de eigen gemeente komt. Bij de bezoekersenquête in de binnenstad gaf ruim 60% van de horecabezoekers aan ook ten minste één winkel te bezoeken.

16 van 54

Horecanota 2025-2035

Spreiding zelfstandige horecazaken over de binnenstad, geschaald naar omvang in m² wvo Onderscheidende deelgebieden Het aanbod in de binnenstad heeft een heldere spreiding, waarbij hetzelfde type aanbod zich veelal in elkaars nabijheid bevindt. Zo is er een duidelijke concentratie van restaurants en cafés (uitgaan) op het Waagplein. Direct aangrenzend zijn er aan de Mient een aantal restaurants te vinden, waar het fraai zitten is aan het water. Aan de Platte Stenenbrug is er aanbod dat zich vooral richt op de late avond en nacht (met terrasfunctie overdag), terwijl de horeca aan het Kerkplein ’s middags al drukbezocht wordt en een sterke samenhang kent met het culturele aanbod in de nabijheid a . In met name de Laat is een concentratie van daghoreca waarneembaar, terwijl zich aan de Gedempte Nieuwesloot veel bezorg- en afhaalhoreca bevindt. De bezorg- en afhaalhoreca vestigt zich echter ook regelmatig in het kernwinkelgebied, waar het een verstorend effect heeft op de winkelbeleving (gesloten uitstraling, fietsbewegingen). In aanloopstraten, zoals Ritsevoort, en dwaalstraten, zoals de Hekelstraat, zijn onderscheidende horecazaken te vinden die worden afgewisseld met een divers overig voorzieningenaanbod. Buiten de historische binnenstad zijn op Overstad met name horecazaken te vinden die zich richten op een brede doelgroep en graag een groter pand betrekken.

Daaronder zijn relatief veel ketens. a

35% van de bezoekers van de binnenstad noemde bij de enquête het Kerk­­plein als favoriete plek om te ontbijten, 30% gaat het liefst uit eten op het Waagplein en 50% ziet de Platte Stenenbrug als beste uitgaansplek.

Horecanota 2025-2035

17 van 54

Verdeling typen en aantal horecazaken gemeente Alkmaar Lokaalfunctionerend aanbod in buurt- en wijkcentra Buiten de binnenstad zijn er diverse wijk- en buurtcentra in het stedelijk gebied van Alkmaar te vinden waar zowel het horeca- als het winkelaanbod een lokale functie vervullen. Zij zijn belangrijk omdat ze voorzien in de behoefte aan voorzieningen dicht bij huis en voor het versterken van de sociale cohesie. Voorbeelden hiervan zijn in de buurt- en wijkcentra aanwezige afhaalzaken, cafetaria’s en buurtcafés.

Horeca in dorpen draagt bij aan leefbaarheid Ook in de verschillende dorpen vervult het horeca-aanbod een functie als lokale ontmoetingsplek. De meeste dorpen, zoals Stompetoren, Grootschermer en Oterleek, beschikken over een eigen horeca-aanbod dat zich doorgaans

op

zowel

de

eigen

inwoner

als

op

de

recreant richt. Het bedienen van een brede doelgroep is voor de horeca in de dorpen nodig om het hoofd boven water te houden; recent is er al enig aanbod weggevallen. Met name het aanbod in De Rijp heeft een sterk toeristisch profiel in de zomermaanden, wat het relatief hoge

aantal

horecazaken

in

dit

dorp

verklaart.

Tegelijkertijd zet toerisme de leefbaarheid en bereikbaarheid van De Rijp in de zomer op momenten onder druk a . a

Als aandachtspunt benoemd in de inwonersenquête en de gespreksronde.

18 van 54

Horecanota 2025-2035

Verscheidenheid Alkmaarse horeca in beeld

Terrassen op de Platte Stenenbrug

Horeca als onderdeel van de beleving in de binnenstad

Lokale cafetaria in Winkelcentrum De Mare

Horeca met toeristisch profiel in De Rijp

Meeste dorpen beschikken over eigen aanbod

Horecanota 2025-2035

Daghoreca op de Laat

Horeca bij Podium Victorie

19 van 54

Speerpunten van beleid

In de Horecanota 2015 werd ingezet op een drietal speerpunten. Twee van de drie speerpunten zijn nog altijd actueel en zijn in paragrafen 4.1 en 4.2 overgenomen. Het derde speerpunt (versterking van daghoreca in het kernwinkelgebied) behoeft nuancering en een bredere gebiedsgerichte aanpak. Dit speerpunt is uitgewerkt in paragrafen 4.3.1 tot en met 4.3.3.

4.1 Speerpunt 1: Ruimte en vertrouwen, vrij ondernemerschap De gemeente Alkmaar wil de horecabranche de ruimte bieden om te ontwikkelen: ruimte voor nieuwe horecaconcepten, ruimte voor nieuwe trends en ruimte voor het opstarten van succesformules. Uitgangspunt is dat de horecaondernemer zelf het beste weet hoe hij zijn horecaonderneming tot een succes kan maken.

De geboden ruimte en het vertrouwen vraagt om de

last voor bezoekers, maar ook voor omwonenden, in te

nodige verantwoordelijkheid van de ondernemers. Zij

perken. Immers als dit niet op orde is blijven bezoekers

moeten zelf de kansen pakken om de eigen onderne-

weg of krijgt de onderneming een slechte naam.

ming tot een succes te maken. De horecasector wordt

Kortom, een professionele horecaondernemer doet er

hierdoor gestimuleerd om te blijven investeren. De

alles aan om zijn zaken op orde te hebben.

kwaliteit van en de positieve effecten op de horeca en daarmee op de plaatselijke economie worden hiermee

De ondernemer krijgt het vertrouwen om zelf zijn on-

vergroot. Met een succesvolle onderneming wordt een

derneming te exploiteren op de wijze waarop hij of zij

bijdrage geleverd aan een goed functionerende

dat wil, binnen een ruim kader van minimale regel­

De horecanota heeft tot doel om de Alkmaarse horeca

horeca­ sector in Alkmaar. De welvaart van de hele

geving. De gemeente faciliteert en staat de onderne-

de ruimte te geven om in te spelen op de huidige

sector hangt af van het succes van de eigen onderne-

mer vanuit de publieke taak bij. De bestaande overleg-

markt. De gemeente wil zich steeds minder bemoeien

ming en omgekeerd. Het is de kunst voor de horecaon-

structuren zoals het convenant Veilig Uitgaan en

met de wijze waarop de horecaonderneming wordt ge-

dernemer om aan te sluiten bij de wensen en het

overleg met KHN-afdeling Alkmaar dragen bij aan de

ëxploiteerd en neemt afstand van het idee dat de over-

gedrag van de consument. Doelgroep, tijdstip, locatie,

gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een levendig

heid de stad bouwt: veel gebeurt dankzij de kracht van

combinatie van functies en sfeer zijn daarbij sleutelbe-

uitgaansleven en een leefbare leefomgeving.

bewoners, bedrijven en instellingen.

grippen.

Het creëren van meer ruimte en vertrouwen voor de

De ondernemer is verantwoordelijk voor de openbare

ondernemer draagt bij aan de doelstelling van de ge-

orde en veiligheid in en rond zijn onderneming.

meente om te dereguleren. Er wordt gestreefd naar de

Uitgangspunt hierbij is dat een horecaondernemer in

verkleining van de rol en bemoeienis van de overheid

de eerste plaats zelf gebaat is bij een goedlopend be-

door meer accent te leggen op de eigen verantwoorde-

drijf, en alles zal doen om de omstandigheden in zijn

lijkheid van in dit geval de horecaondernemers: minder

café of restaurant optimaal te laten zijn. Het is daarom

regulering door de overheid en meer zelfregulering

als vanzelfsprekend dat een horecaondernemer zelf

door de horecaondernemer.

zorgt voor veiligheid in en rondom zijn bedrijf. Ook streeft elke ondernemer er naar om elke vorm van over-

Horecanota 2025-2035

21 van 54

4.2 Speerpunt 2: Vrije sluitingstijden Ondernemers van met name uitgaanshoreca en restaurants krijgen de vrijheid om zelf of met elkaar de sluitingstijden te bepalen en daarmee de ruimte om de onderneming te exploiteren op de wijze zoals zij dat zelf willen. De openingstijden worden niet bepaald door de gemeente, maar door de ondernemers. Dit biedt mogelijkheden voor de ondernemer om in te spelen op de vraag van de consument en de trends vanuit de sector.

Een andere doelstelling in 2015 van het instellen van vrije

Vrije sluitingstijden voor wie?

sluitingstijden was het veiliger maken en verminderen

De vrije sluitingstijden gelden in de gehele gemeente

van overlast. Het gespreid verlaten door uitgaanspubliek

Alkmaar voor de volgende soorten horeca:

en het afschaffen van een uiterste toegangstijd (deurbe-

•

Discotheek, nachtclub, bar-dancing;

leid/venstertijd) zorgt voor een geleidelijke uitstroom uit

•

Café, grand café, café-restaurant;

de kroegen en cafés. Dit voorkomt een piekdrukte op

•

Restaurant;

straat die gepaard gaat met geluidsoverlast en agressie.

•

Ontnuchteringszaken (regeling ontnuchterings­

Ook de onduidelijkheid voor rokende bezoekers die naar

zaken uitvoeringsregels).

buiten moeten om te roken en vervolgens niet meer naar binnen mogen en voor een gesloten deur komen te staan,

Hierbij is van belang dat het gebruik waarvoor vergun-

wordt hiermee voorkomen.

ning is verstrekt leidend is. Dit houdt in dat een restau-

Geheel in lijn met het bieden van ruimte aan de onder-

rant wel als restaurant geëxploiteerd moet worden.

nemers is het behouden van vrije sluitingstijden in

De vrije sluitingstijden zijn ingevoerd in 2015, vervolgens

Het restaurant mag tot laat open blijven om gasten die

Alkmaar voor bar-dancings, cafés en restaurants.

in 2016 geëvalueerd, waarna de vrije sluitings­tijden zijn

een maaltijd hebben genuttigd de gelegenheid te geven

Doelstelling van het instellen van vrije sluitingstijden

behouden. Inmiddels is er veel ervaring opgedaan met de

na te tafelen, maar het is niet de bedoeling dat het res-

is het vergroten van de levendigheid van de Alkmaarse

vrije sluitingstijden. Ondernemers met cafés en restau-

taurant in de late uurtjes de tafels aan de kant schuift

horeca. Het uitgaansleven wordt aantrekkelijker en

rants hebben hun weg gevonden om zelf te bepalen wan-

en transformeert in een bar-dancing of ontnuchterings-

gastvrijer. Er kan meer variatie in het horeca-aanbod

neer ze open zijn en wanneer niet. Tijdens uitgaansavon-

zaak (tenzij daar ook een exploitatievergunning voor is

ontstaan. De keuzemogelijkheden voor het uitgaans­

den blijkt dat (zoals verwacht) er een geleidelijke uitloop

afgegeven). Een restaurant blijft een restaurant, dus

publiek worden vergroot en daarmee ook de aantrek-

van bezoekers ontstaat, en één piekmoment waarop ho-

een bedrijf waar in hoofdzaak maaltijden worden ver-

kingskracht op dat publiek. Alkmaar heeft een

recabezoekers op straat staan is er niet meer. Daarnaast

strekt.

centrum­­positie in de regio en zal op het gebied van uit-

wordt ingezet op het gezellig en beheersbaar houden van

gaan met vrije sluitingstijden deze rol blijven vervullen

het uitgaansleven door een gezamenlijke aanpak van on-

Horecagelegenheden in categorie 3 en 4 (uitgezon-

en versterken.

dernemers, beveiliging, sus-team, politie en handhaving.

derd restaurants uit cat. 3 en ontnuchteringszaken uit

De vrije sluitingstijden zijn een vast onderdeel geworden

cat. 4) zijn uit oogpunt van openbare orde en veiligheid

van het horecabeleid.

uitgesloten van de vrije sluitingstijden.

22 van 54

Horecanota 2025-2035

Een horecaondernemer moet zich er zelf van vergewis-

Iedere horeca-inrichting heeft op deze wijze zijn eigen

Op de uitgaanspleinen of bij clustering van uitgaansge-

sen dat het pand waarin de horecaonderneming wordt

‘veiligheidsplan’. Een café dat om 01:00 uur de deuren

legenheden kunnen ondernemers de handen ineen-

geëxploiteerd, en de omgeving daarvan, geschikt is

sluit zal een ander pakket aan maatregelen moeten

slaan om een zo efficiënt mogelijk systeem van bevei-

voor het horecaconcept. Wanneer ’s nachts tot in de

treffen dan een café dat tot in de late uurtjes veel uit-

liging in te zetten. De ondernemer heeft zelf de regie

late uurtjes veel publiek wordt aangetrokken en

gaanspubliek aantrekt. Een café op het Waagplein zal

over het inzetten van de capaciteit en ook de regie

muziek wordt gedraaid dan zal het pand akoestisch

meer moeten doen aan beveiliging en het voorkomen

over de financiën die horen bij het faciliteren van vei-

moeten voldoen aan de geluidnormen. De ondernemer

van overlast door bezoekers dan een solitair buurtcafé

ligheid. In hoofdstuk 5 ‘Openbare orde, veiligheid en

moet zorgen dat er alles aan wordt gedaan om over-

of een café in een van de dorpskernen.

voorkomen van overlast’ wordt nader ingegaan op dit

last, ook door bezoekers op straat, te voorkomen.

onderwerp.

Indien blijkt dat de situatie niet geschikt is voor vrije sluitingstijden dan kunnen maatwerkvoorschriften worden opgelegd, zoals sluitingstijden, portiers of akoestische maatregelen.

Veiligheid maatwerk door ondernemer De horecaondernemer is zelf verantwoordelijk voor het nemen van de nodige maatregelen om de veiligheid in en rondom de horeca-inrichting te waarborgen en moet alles in het werk stellen om overlast te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door het inzetten van gastheren op de pleinen, ondersteuning door beveiliging of door het inzetten van portiers. Op deze wijze kan geheel passend bij de specifieke omstandigheden van een horeca-inrichting maatwerk op het gebied van openbare orde en veiligheid worden geleverd door de Vrije sluitingstijden blijven behouden

ondernemer zelf.

Horecanota 2025-2035

23 van 54

4.3

Speerpunt 3: Gebiedsgerichte aanpak

Speerpunt 3 behelst de uitwerking van de ruimtelijk-economische keuzes die gevraagd worden voor de horeca in een gebiedsgerichte aanpak. In paragraaf 4.3.1 wordt benoemd welke horeca­locaties in de gemeente te versterken of te behouden zijn. Per locatie wordt benoemd welk type aanbod passend is ter plaatse. Een nadere uitwerking voor de binnenstad volgt in paragraaf 4.3.2. Een voorstel om in het omgevingsplan gerichter te kunnen sturen op de gewenste horeca-activiteiten per locatie volgt in 4.3.3.

op 25 à 40 nieuwe horecazaken. Een mooi perspectief dus, maar niet een perspectief dat al binnen de komende jaren gerealiseerd is. Met de potenties die ontstaan dient zorgvuldig omgegaan te worden. Enerzijds moet al het toekomstig potentieel niet nu al vergeven worden, anderzijds moet niet alles op slot gezet worden waardoor er geen ruimte is voor nieuwe toetreders. Het is verstandig enige ruimte te bieden om dynamiek in de sector te blijven bevorderen. Dat vraagt om keuzes, want overal horeca mogelijk maken leidt tot te veel nieuwe potentiële horecavesti-

De Alkmaarse horeca staat onder druk. Het aanbod is

gingen, maar ook ongerichte versterking van locaties.

de afgelopen jaren teruggelopen, ondernemers geven

Keuzes in waar wel ruimte wordt geboden aan extra

aan dat hun winstgevendheid onder druk staat en dat

horeca en waar niet zijn nodig. In de volgende para-

ze daardoor minder bereid zijn grote investeringen te

graaf (4.3.1) worden de keuzes op het niveau van de ge-

doen.

meente besproken Deze keuzes voor de binnenstadstad komen in 4.3.2 aan de orde.

Maar dat is wel de huidige situatie. Als alle ontwikkelingen rondom het Alkmaars Kanaal gerealiseerd zijn, zal de stad naar verwachting met maar liefst 30.000 inwoners gegroeid zijn. Een ongekende groei die nieuwe horecapotenties oplevert. Deze zijn becijferd Foto: Ed van der Pol 24 van 54

Horecanota 2025-2035

4.3.1 Gebiedsgerichte aanpak gemeente Beoogde horecastructuur gemeente Alkmaar Te versterken of te behouden? De beoogde horecastructuur maakt een onderscheid tussen te behouden en te versterken horecalocaties. •

Op de te versterken locaties is behoud van het huidige aanbod gewenst en zijn nieuwe initiatieven welkom.

•

Op de te behouden locaties moeten vooral de randvoorwaarden op orde blijven, zodat het bestaande aanbod niet komt te vervallen. Toevoeging van horeca is hier niet gewenst.

De basis: horeca in centrumgebieden Gemeente Alkmaar zet in op een heldere horecastructuur, met prioriteit voor de centrumgebieden als locaties voor horeca. Centrumgebieden functioneren als natuurlijke ontmoetingsplekken en juist in de centra is de wisselwerking met andere publieksfuncties het grootst. Zo profiteren ook andere publieksgerichte functies van de aanwezigheid van horeca, en vice versa.

Binnenstad prioriteit in structuur Gemeente Alkmaar heeft ambities voor een bruisende binnenstad met regionale aantrekkingskracht. Hier is een zo ruim en divers mogelijk voorzieningenaanbod voor nodig. In tijden waarin de horeca- en retailsector onder druk staat, is dit geen vanzelfsprekendheid. Om de gemeente-

Horecanota 2025-2035

25 van 54

lijke ambities waar te maken krijgt de binnenstad dan ook

mende planologische ruimte voor horeca; er wordt inge-

prioriteit in de horecastructuur. Doel is dat de binnenstad dé

zet op het behouden van het huidige aanbod (in aantal en

vestigingslocatie blijft voor alle soorten horeca, zodat daar

omvang). Bij het te ontwikkelen cultuurcluster in

dagrond (overdag, in de avond en in de nacht) iets te bele-

Overstad kan een dagrond-horecaconcept ook meer-

ven is voor een diverse en brede doelgroep (jong en oud, be-

waarde bieden aan de toekomstige bewoners (meer/ook

woners, regiobezoekers en toeristen, etc.). Verschillende

lokaalfunctionerend). Wel zal het zwaartepunt van het

deelgebieden zullen zich daarom complementair moeten

horeca-aanbod op de ontwikkellocatie Overstad in de

ontwikkelen. Daarover meer in §4.3.2.

toekomst aan het kanaal (Ringersplein/Noorderkade)

blijven liggen; daar is de ruimtelijk-economische samen-

Horeca rondom Alkmaars Kanaal

hang met de binnenstad het sterkst aanwezig. Prioriteit voor binnenstad in beoogde structuur

Aan de oevers van het Noordhollandsch Kanaal transformeren de komende jaren verschillende gebieden naar gemeng-

In de Spoorzone a heeft het 'Stationsgebied Alkmaar' een

de woon-werkwijken, met in totaal 15.000 nieuwe woningen.

net wat andere positie dan de overige nog te ontwikkelin-

Streven is de nieuwe wijken goed aan te takken op de be-

gen locaties rondom het Alkmaars Kanaal. Bij station

staande stad, zodat nieuwe inwoners ook regelmatig horeca

Alkmaar zijn al diverse horecazaken gevestigd (o.a. het

in de binnenstad of in de bestaande wijk- en buurtcentra be-

recent geopende Café Perron). Gelet op de ambities voor

zoeken. Een deel van de becijferde omzetpotentie (die ont-

de binnenstad wordt hier terughoudend omgegaan met

staat door de 30.000 nieuwe inwoners) wordt dan ook be-

horeca en wordt geen nieuwe planologische mogelijk-

leidsmatig

bestaande

heid voor horeca gecreëerd. Er kunnen aanleidingen zijn

centrumgebieden te versterken. De binnenstad krijgt daarbij

om hier anders mee om te gaan, bijvoorbeeld als horeca

prioriteit in de structuur.

op een zeer specifiek plek echt nodig is om een specifie-

ingezet

om

de

positie

van

ke verbinding te activeren. Dat zijn dan echter argumen-

Terughoudend op Overstad en in de Spoorzone

ten die niet meer voortkomen uit de ruimtelijk-economi-

Op de ontwikkellocaties Overstad en Spoorzone is, gezien

sche hoofdafweging op structuurniveau en die dusdanig

de nabijheid van de binnenstad en het reeds aanwezige

specifiek zijn, dat maatwerk dan op zijn plaats is.

aanbod, het advies om terughoudend om te gaan met bijko26 van 54

a

In het Stationsgebied Alkmaar Noord, dat ook onderdeel uitmaakt van de Spoorzone, is reeds planologische ruimte voor ca. 600 m² bvo horeca (cat. 2, 3 of 4).

Horeca brengt levendigheid en identiteit rondom Alkmaars Kanaal. (Referentiebeeld Turfmarkt, foto Ed van der Pol)

Horecanota 2025-2035

Lokaalfunctionerend in overige ontwikkelgebieden

Fasering

In de resterende ontwikkelgebieden (Viaanse Molen

Om te waarborgen dat deze horeca ook vooral lokaal zal

(inclusief Pendorp), Oudorp, RWZI en Overdie) is mo-

functioneren (bovenlokale horeca is immers beoogd in de

menteel nog geen (of nauwelijks) horeca-aanbod aan-

binnenstad), wordt nieuwe horeca pas mogelijk gemaakt

wezig. Aangezien horeca hier een belangrijke rol heeft

als een substantieel deel van de nieuwe woningen is op-

in het realiseren van levendige stadswijken met een

geleverd (tenminste de helft). Dan is er namelijk pas vol-

eigen identiteit, wordt in ieder van deze gebieden enig

doende lokaal draagvlak aanwezig. Eerder in de ontwikkel-

horeca-aanbod toegestaan. Voor deze gebieden geldt

fase zijn tijdelijke/pop-up-concepten wel mogelijk en

de randvoorwaarde dat nieuwe horeca overwegend

kansrijk. Deze zaken kunnen eventueel later een perma-

lokaal­functio­ne­rend voor de nieuwe wijk is. Voor horeca

nente vorm aannemen en zo meegroeien met wijk en doel-

met bovenlokale aantrekkingskracht is de binnenstad

groep.

Terughoudend met uitbreiding horeca in stationsomgeving

immers de aangewezen plek. Om dit te waarborgen geldt een maximum omvang van 200 m² wvo per vesti-

Kansrijke locaties nieuwe horeca binnen deelgebieden

ging . Ook geldt een maximum van vier zelfstandige

De ruimtelijke inpassing van nieuwe horeca in de gebieds-

horecazaken (cat. 2, 3 of 4) per deelgebied, want kwali-

ontwikkeling maakt of een horecalocatie succesvol gaat

teit gaat boven kwantiteit. Dit betekent overigens niet

zijn en toegevoegde waarde heeft. Er zijn in ieder geval

dat er absoluut nooit meer dan 4 zaken van 200 m² wvo

drie vestigingsoverwegingen relevant voor nieuwe horeca

mogelijk zijn. Een afwijking hiervan dient echter wel

in de ontwikkelgebieden rondom het Alkmaars Kanaal:

goed gemotiveerd te worden. Doordat plannen voor de

•

a

Centraalgelegen | Wanneer horeca in het (te ontwik-

ontwikkelgebieden nog niet concreet zijn, is dat op dit

kelen) buurt-/wijkcentrum bij overige voorzieningen

moment ook nog niet aan de orde.

of centraal in het gebied wordt gevestigd, is de eco-

a

De gemiddelde omvang van een restaurant in niet-centrale centrumgebieden in gemeenten van een met Alkmaar vergelijkbare omvang bedraagt circa 150 m² wvo (Locatus, 2025). Een maximering op 200 m² wvo past dus bij een reguliere omvang van restaurants met een lokale verzorgingsfunctie. Een bovenlokale aantrekkingskracht (dus grotere zaak) is niet de bedoeling.

Horecanota 2025-2035

nomische kruisbestuiving en maatschappelijke meerwaarde voor de bewoners het grootst; •

Aan het kanaal | Op een prominente (zicht)locatie is de bijdrage aan de algehele uitstraling van (de stede-

Behoud horeca in de buurt- en wijkcentra (Foto: Ed van der Pol)

27 van 54

lijke ontwikkeling van) Alkmaar en de identiteit van

is hier niet gewenst, bezorghoreca in voetgangersge-

de nieuwe buurt/wijk in potentie het grootst.

bieden evenmin.

Daarnaast biedt een dergelijke locatie ook kansen

•

om passanten/recreanten te bedienen, wat de eco-

Om een goede spreiding van het lokaalfunctionerende

nomische vitaliteit ten goede komt.

horeca-aanbod (dagelijkse voorzieningen vlak bij huis)

Cultuurhistorisch erfgoed | Ter behoud van waarde-

te behouden, wordt ingezet op de volgende ‘te behou-

volle erfgoedobjecten kan een horecafunctie

den’ horecalocaties: Winkelcentra De Mare, De Hoef,

worden overwogen (in het kader van erfgoedbe-

Geert

heer), maar dan wel alleen als het de recreatieve

Muiderwaard, Oudorperplein, Bellinistraat en Oudorp-

aantrekkingskracht van Alkmaar vergroot en/of de

Centrum. De omvang van het ‘te behouden’ horeca-

lokale gemeenschapszin versterkt.

aanbod is afhankelijk van het lokale verzorgingsgebied

Groteplein,

Wendelaarstraat,

Daalmeer,

Horeca in de dorpen behouden...

en verschilt derhalve per centrumgebied. In Winkel­

Horeca in de buurt- en wijkcentra

centrum De Mare is, gezien de wijkoverstijgende ver-

Voor de lokale leefbaarheid, het stimuleren van lokale

zorgingspositie van het centrum, het grootste aanbod

ontmoeting in de Alkmaarse woonwijken en de wissel-

te vinden.

werking van daghoreca met winkels, is het gewenst om lokaalfunctionerend horeca-aanbod in een aantal buurt-

Horeca in de dorpen

en wijkcentra op peil te houden. Dat betekent bijvoor-

Horeca in de kleinere kernen van de gemeente levert

beeld dat de gemeente zich inspant om de randvoor-

een bijdrage aan de lokale leefbaarheid, en vervult voor

waarden voor horeca op orde te houden, zoals een

recreanten een voorname rol in de beleving van het lan-

verzorgde uitstraling van de publieke ruimte, een goede

delijk gebied. De horecazaken in de dorpen van het lan-

bereikbaarheid, bevoorradingsmogelijkheden en waar

delijk gebied zijn welkome rustpunten voor fietsers en

mogelijk ruimte voor terrassen. Een lokaal (eet)café,

wandelaars, en een mooie aanleiding om de schoon-

(afhaal)restaurant, lunchroom of een cafetaria zijn pas-

heid van de dorpen te aanschouwen. De gemeente

send aanbod in de wijk- en buurtcentra. Een discotheek

spant zich in om het bestaande horeca-aanbod in de

28 van 54

...en waar mogelijk versterken

Horecanota 2025-2035

verschillende dorpen in het landelijk gebied van de ge-

andere mogelijkheden om de horecafunctie te verbre-

Buiten de beoogde horecastructuur

meente minimaal te behouden, en waar mogelijk te ver-

den, bijvoorbeeld met catering of het organiseren van

Buiten de beschreven horecastructuur verleent de

sterken.

evenementen.

gemeente in principe geen medewerking aan nieuwe horeca-initiatieven. In bijzondere gevallen kan echter

Inzet op versterking van het aanbod betekent bijvoor-

Uitzondering hierop is De Rijp: daar is de druk op de

een maatwerkafweging gemaakt worden, zoals bij

beeld dat de gemeente zich inspant de randvoorwaarden

leefbaarheid door toerisme en verkeer met name in de

plannen voor kleinschalige horeca bij agrarische bedrij-

voor horeca op orde te houden, en zeer terughoudend is

zomermaanden dusdanig dat terghoudend omgegaan

ven en langs recreatieve routes, of voor horeca die

met meewerken aan transformatie van bestaande hore-

wordt met uitbreiding van het aanbod. Daarmee

direct bijdraagt aan het kunnen behouden van uniek

calocaties naar bijvoorbeeld wonen. Een dergelijk ver-

worden ook de kansen voor aanbod in de overige

erfgoed.

zoek behoeft altijd maatwerk, waarbij de kans op invul-

dorpen vergroot.

ling met horeca wordt afgewogen tegen de andere behoeften in het dorp, zoals woningen. De gemeente staat positief tegenover nieuwe horeca-initiatieven, zeker in de dorpscentra waar zich geen horeca (meer) bevindt. Een volledig zelfstandige horecafunctie is, zeker in de kleinste dorpen, soms lastig economisch rendabel te houden. Combinaties met maatschappelijke, culturele of recreatieve functies kunnen helpen tot een werkend businessmodel te komen en zijn passend bij de ontmoetingsfunctie die horeca in de dorpen vervult. De gemeente staat dan ook welwillend tegenover initiatieven waarbij horeca een ondersteunende- of ondergeschikte functie is a . Ook denkt de gemeente graag mee over a