bijlage 1 - 2e bestuursrapportage 2023 - Boekwerk

Gemeente Alkmaar 2e Bestuursrapportage 2023 Peildatum 30 september 2023

Colofon

Dit is een uitgave van de gemeente Alkmaar Foto omslag: S.E. Bok Informatie gemeente Alkmaar: Financiën Telefoon: 14 072 September 2023 www.alkmaar.nl

Inhoud 1. Inleiding 4 2. Beleidsmatige en financiële afwijkingen 7 3. Investeringen 32 4. Overhevelingen 2023 naar 2024 35 5. Samenvattend overzicht per programma 38 6. Lijst met afkortingen 39 Bijlage 1 Collegevoorstellen aan de raad t/m 30 september 2023 41 Bijlage 2 Collegebesluiten t/m 30 september 2023 42 Bijlage 3 Budgettair neutrale wijzigingen t/m 30 september 2023 43 Bijlage 4 Programma overstijgende begrotingswijzigingen 45

3

1. Inleiding Voor u ligt de Bestuursrapportage (Burap) 2 2023, de tweede Burap van dit jaar. Deze Burap beschrijft de finan- ciële afwijkingen en inhoudelijke ontwikkelingen binnen de beleidsprogramma’s van de Programmabegroting 2023.

In de bestuurlijke planning is vastgelegd dat de raad tweemaal een Burap over de uitvoering van de Programma- begroting 2023 ontvangt. Ook zijn met de raad afspraken gemaakt over het rapporteren met Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s). De eerste set KPI’s is met het vaststellen van de begroting 2023 bepaald. Deze tweede Burap geeft aan welke KPI’s in de voortgang naar verwachting afwijken van de vastgestelde begroting 2023.

Diverse ontwikkelingen zijn van invloed op de uitvoering van de Programmabegroting 2023. De onzekerheid duurt voort. Stikstof- en energiecrisis, tekorten aan bouwmaterialen en inflatie zijn van invloed op de bouwpro- jecten (bijvoorbeeld Alkmaars kanaal). Het voortduren van de oorlog in Oekraïne en van de toestroom van vluch- telingen, zorgt er voor dat opvang van ontheemde in de gemeente noodzakelijk blijft. Door de krappe arbeids- markt blijft het moeilijk vacatures in de gemeentelijke organisatie te vervullen. Daarnaast zorgt de hoge inflatie voor gestegen prijzen waardoor er meer inwoners en maatschappelijke organisaties gebruik moeten maken van de gemeentelijke voorzieningen. Naast de maatschappelijke veranderingen zijn er ook politieke ontwikkelingen. De val van kabinet Rutte IV brengt voor de lokale politiek onzekerheid met zich mee. Na de verkiezingen op 22 november 2023 wordt duidelijk welke koers de landelijke politiek opgaat.

Voortgang onderwerpen.

Voortgang budgetten Energie: Vanaf beging vorig jaar namen de energieprijzen sterk toe. De gemeente zelf, maar ook onze inwoners en maat- schappelijke organisaties werden hiermee geconfronteerd. Om hen tegemoet te komen in de forse meerkosten zijn in uw vergadering van 23 februari jl. twee bestemmingsreserves ingesteld; de ‘Tegemoetkoming Meerkosten Energie 2023’ en de ‘Energiebesparende en Verduurzamingsmaatregelen’ elk groot € 4,5 miljoen. De termijn om aanspraak te maken op beide regelingen is inmiddels verstreken. Nog niet alle aanvragen zijn volledig afgewik- keld, maar de totale aanspraak omvat € 2 miljoen. Hiermee kan een bedrag van € 6 miljoen ten gunste van de algemene middelen gebracht worden. € 1 miljoen blijft beschikbaar in de reserve voor schrijnende gevallen en toekomstige maatregelen.

Rijksregeling normbedrag gemeentelijke opvanglocaties Oekraïners: Vanuit de rijksregeling normbedrag gemeentelijke opvang locaties Oekraïners ontvangt de gemeente € 12,6 mil- joen. De lasten voor het Oekraïne project bedragen naar verwachting € 8,5 miljoen. Op dit moment is er een voordeel, maar het is niet duidelijk of dit aan het einde van het jaar ook het geval zal zijn. In de jaarrekening zal daar meer duidelijkheid over gegeven worden. Als het verwachte voordeel van € 4 miljoen over 2023 in de jaar- rekening nog steeds aanwezig is, is het wenselijk om dit bedrag beschikbaar te houden voor 2024. Het bedrag kan dan worden ingezet voor deelprojecten van het programma ASON. Mogelijk wordt dan ook bij de jaarreke- ning daartoe in het raadsvoorstel een apart besluit opgenomen om het bedrag in een nieuw te vormen bestem- mingsreserve ASON te storten.

Advies Auditcommissie Bij de 1e bestuursrapportage 2023 adviseerde de auditcommissie om geen nieuwe kredieten meer op te nemen in de bestuursrapportages en zo min mogelijk afkortingen te gebruiken. In deze bestuursrapportage is daar zo veel mogelijk gehoor aan gegeven.

4

Financiële toelichting:

Effect van de septembercirculaire 2023: In de septembercirculaire wordt de gemeente geïnformeerd over de ontwikkelingen in de Algemene Uitkering en in de Specifiek Uitkeringen. Voor ons geeft de septembercirculaire een negatief beeld, per saldo een nega- tieve bruto mutatie ad € 205.000 in 2023. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door een bijstelling van het accres in het Gemeentefonds ad € 1.3 miljoen negatief en een voordeel in de Specifiek Uitkering van € 1.1 mil- joen. Deze laatste betreft met name de onze centrumfunctie. Daarmee worden deze middelen geoormerkt voor de regio en geeft dit geen eigen effectieve extra financiële beleidsruimte.

Ontwikkelingen gemeentefonds (algemene uitkering) 2023. In de 1e Bestuursrapportage 2023 is er een netto toename van € 1.6 miljoen over de algemene uitkering gerap- porteerd. In de 2e Bestuursrapportage is er een afname van 0,6 miljoen. Per saldo blijft er een toename van € 1 miljoen.

Aanpassingen lopende Programmabegroting 2023. De Programmabegroting 2023 is op 31 oktober 2022 vastgesteld in de raad. Ondertussen zijn er diverse raads- besluiten genomen met financiële gevolgen waardoor de Programmabegroting 2023 is aangepast. Hieronder treft u een overzicht.

Saldo Programmabegroting voor Burap 2 2023 (Bedragen x € 1.000) Omschrijving Bedrag N/V 1. Raadsbesluit 31-10-2022 Primaire begroting 2023 8.727 V 2.a Raadsbesluit 31-10-2022 Uitvoeringsprogramma 2022-2026 8.395 N 2.b Raadsbesluit 31-10-2022 Amendement stoeptegel 200 N 3. Raadsbesluit 27-10-2022 Overhevelingen 2022 naar 2023 0V 4. Raadsbesluit 19-12-2022 Herhuisvesting Centrum voor Jeugd en Gezin 0V 5. Raadsbesluit 23-02-2023 besteding Reserve Energie 0V 6. Raadsbesluit 03-07-2023 1e bestuursrapportage 2023 2.267 N 7. Raadsbesluit 03-07-2023 inzake Jaarrekening 2022 0V 8. Raadsbesluit 06-07-2023 Meerjarig onderhoudsplan Vastgoed 0V 9. Raadsbesluit 06-07-2023 Ophogen krediet school Soed de Hoef 0V 10. Raadsbesluit 28-09-2023 Verplaatsen budget Onderhoud Grote Kerk 0V Totaal saldo begroting 06-07-2023 voor Burap 2 2.135 N

5

Toelichting wijzigingen programmabegroting 2023. 1. De raad heeft op 31-10-2022 besloten de primaire begroting 2023 goed te keuren. 2.a De raad heeft op 31-10-2022, agendapunt 5, besloten het uitvoeringsprogramma 2022-2026 op te ne- men als 1e begrotingswijziging in de Programmabegroting 2023. 2.b De raad heeft middels een amendement (stoeptegel offensief) op 31-10-2022 besloten om de uitkom- sten uit het uitvoeringsprogramma 2022-2026 op te nemen als aanvulling op de 1e begrotingswijziging in de Programmabegroting 2023. 3. De raad heeft op 27-10-2022 de Burap 2 2022 middels raadsbesluit goedkeuring gegeven tot het wijzi- gen van de begroting 2023 per 01-01-2023 in het kader van budgetoverhevelingen van 2022 naar 2023. Dit heeft een neutrale begrotingswijziging tot gevolg. 4. De raad heeft op 19-12-2022 besloten de begroting 2023 aan te passen i.v.m. extra kosten verbouwing van de huisvesting Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Dit heeft een neutrale begrotingswijziging tot gevolg. 5. De raad heeft op 23-02-2023 besloten de begroting 2023 aan te passen voor de besteding bestemmings- reserve energie. Dit heeft een neutrale begrotingswijziging tot gevolg. 6. De raad heeft op 03-07-2023 besloten de begrotingswijzigingen van de 1e Burap te verwerken in de begroting 2023. 7.

De raad heeft op 03-07-2023 besloten de jaarrekening 2022 goed te keuren en de begrotingswijziging te verwerken. 8. De raad heeft op 06-07-2023 het Meerjarig onderhoudsplan onderhoud van Vastgoed goedgekeurd. Hiermee vervalt de reserve onderhoud en wordt er een voorziening onderhoud ingesteld. Deze wijziging wordt verwerkt in de begroting. 9. De raad heeft op 06-07-2023 besloten het krediet voor de bouw van school Soed de Hoef op te hogen. Deze wijziging wordt verwerkt in de begroting. 10. De raad heeft op 28-09-2023 besloten het onderhoudsbudget subsidie van de grote kerk van thema 4.3 naar thema 2.2 te verplaatsen. Dit heeft een neutrale begrotingswijziging tot gevolg.

De totale programmabegroting na alle begrotingswijzigingen heeft een negatief begrotingssaldo van € 2.135.000 per 6 juli 2023 en vormt het startpunt voor de Burap 2 2023. Het college heeft aan de inspanningsverplichting voldaan in de 2e Burap om het tekort te dekken.

Onderstaand tabel bevat een samenvatting van alle aanvragen in deze Burap 2 over 2023 per 30 september 2023. Dit leidt tot een positief begrotingssaldo van € 697.000. In de jaarrekening zal mogelijk een aanvullend positief effect van € 3.687.000 te melden zijn.

Financieel overzicht per 30 september 2023 (Bedragen x € 1.000, + = voordeel - = nadeel)

Totaal begroting saldo per 06-07-2023 -2.135 N

Collegebesluiten t/m 30-09-2023 - N Collegevoorstellen aan de raad t/m 30-09-2023 - N Aanvragen Burap 2 2023 2.832 V Overhevelingen 2023 naar 2024 - N Saldo Burap 2 2023 2.832 V

Saldo programmabegroting 2023 na wijziging per 30-09-2023 697 V

6

2. Beleidsmatige en financiële afwijkingen In deze rapportage wordt een onderscheid gemaakt tussen een aanvraag die leidt tot een begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) of een gemelde afwijking met een risico op een budgetoverschrijding (prognose). Deze twee soorten afwijkingen worden apart weergeven in tabellen per thema indien deze zich voordoen. Uitsluitend de financiële afwijkingen groter dan € 50.000 ten opzichte van de Programmabegroting 2023 worden gerapporteerd. Bij een aanvraag tot een begrotingswijziging valt de afwijking niet meer bij te stellen en leidt tot een wijziging van de begroting. Bij een opgave van een positieve of negatieve geprognosticeerde afwijking van het budget wordt er alleen een melding gedaan van een budgetafwijking, maar is de inschatting dat deze afwijking gevolgen heeft voor het eindsaldo in de jaarrekening en is het uiteindelijke saldo van de afwijking nog niet precies te bepalen.

In onderstaande tabellen wordt L/B aangeduid als Lasten of Baten, N/V aangeduid als Nadeel of Voordeel en het bedrag wordt gelezen als x € 1.000.

Programma 1. Inwoner en bestuur Thema 1.1 Algemeen bestuur

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 1.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V e In de 1 Burap 2023 is er een negatief begrotingssaldo ontstaan. In het raadsbesluit is aangegeven naar mogelijkheden te zoeken om B 1.293 V dit tekort op te lossen. Op de reserve “Crisis en Herstelmaatregelen corona” komen nauwelijks verzoeken binnen voor aanwending van deze middelen (één verzoek). Om niet onnodig reserves in stand te houden kan het saldo van deze reserve vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Inkomsten (nog te verdelen lasten) van de algemene uitkering van voorgaande jaren wordt ingezet bij de verdeling van de septem- L 580 V bercirculaire.

7

Thema 1.2 Dienstverlening

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 1.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Er wordt minder subsidie in het kader van bewonersinitiatieven aangevraagd, ondanks een extra flyercampagne. L 60 V

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 1.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V In juli van dit jaar werd bekend dat in november 2023 nieuwe Tweede Kamer verkiezingen georganiseerd gaan worden. Hier is geen L 300 N rekening mee gehouden in de begroting en hiervoor wordt ook geen extra bijdrage vanuit het Rijk beschikbaar gesteld. (In de 1e Bu- rap was het bedrag als voordeel gemeld, voordat bekend was dat er nieuwe verkiezingen zouden komen). Hogere opbrengsten leges (rijbewijzen, pasporten etc.) B 200 V

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 1.2 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Klanttevredenheid aanvraag digitale producten/ diensten 7,5 7,1 Dit wordt continu gemeten, direct na afloop van het digitale aan- van Burgerzaken. vraagproces. Door een aantal DigiD storingen in de afgelopen pe- riode is het cijfer lager dan gebruikelijk.

Klanttevredenheid informatieverstrekking over alle klant- 7,5 7,8 De bezoekers van de website waarderen de vindbaarheid van in- contactkanalen: formatie en de producten en diensten op de website. ▪ Website ▪ 7,3 De dienstverlening telefonie en balie scoort vooral hoog op snel- ▪ Telefonie KCC ▪ 7,9 heid, vriendelijkheid en vakkundigheid van de medewerkers. ▪ Publiekshal/servicepunten ▪ 8,1

8

Thema 1.2 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Klanttevredenheid digitaal aanvragen bewonersinitiatie- 7,5 7,9 De aanvragers vinden het digitale aanvraagproces Bewonersini- ven. tiatieven duidelijk en makkelijk.

Thema 1.3 Regionale samenwerking

Geen afwijkingen te melden.

Programma 2. Vitaliteit Thema 2.1 Onderwijs

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Kosten peuteropvang vallen naar verwachting lager uit dan begroot. L 100 V

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 2.1 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Aantal deelnemers aanwezig bij ambitietafels. 300 150 De beschikbare uren en budget zijn ingezet om de werkwijze ambitietafels te borgen zodat in de toekomst ambitietafels ge- organiseerd blijven worden. Door deze focus waren er minder tafels georganiseerd en minder deelnemers aanwezig zijn.

9

Thema 2.1 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Aantal organisaties aanwezig bij ambitietafels. 70 50 De beschikbare uren en budget zijn ingezet om de werkwijze ambitietafels te borgen zodat in de toekomst ambitietafels ge- organiseerd blijven worden. Door deze focus waren er minder tafels georganiseerd en minder deelnemers aanwezig zijn

Het aantal scholen en kinderopvangorganisaties dat is 12 5 De beschikbare uren en budget zijn ingezet om de werkwijze betrokken bij de voorbereiding van ambitietafels. ambitietafels te borgen zodat in de toekomst ambitietafels ge- organiseerd blijven worden. Door deze focus waren er minder tafels georganiseerd en minder deelnemers aanwezig zijn

De negen projecten uit de 3e fase integraal huisvestings- 2 projecten ge- 1 project 2 projecten zijn op verzoek van het schoolbestuur uitgesteld. plan zijn uitgevoerd. reed. 1 project ontwerpfase ontwerpfase ge- gestart start.

Er zijn signalen dat de financiële situatie met betrekking tot SOED Vroonermeer zijn gewijzigd. Het college zal op korte termijn een separaat raadsvoorstel voorleggen.

Thema 2.2 Cultuur, kunst en cultureel erfgoed • Nu de periode van de coronavirus COVID-19 pandemie achter ons ligt, zien we de bezoekersaantallen van de culturele instellingen langzaamaan groeien naar het niveau van 2019. • Een aantal onderdelen uit het Uitvoeringsprogramma wordt niet uitgevoerd waaronder de programmering broedplaatsen en het onderzoek naar een upgrade culturele instellingen aan het Canadaplein in relatie tot de ontwikkelingen Alkmaars Kanaal. Wat betreft het cultuurbudget en de voorbereidingen Cultuurvisie 2040 wordt een deel van de geprognosticeerde middelen nog wel in 2023 ingezet.

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De afdoening van een aantal bezwaarschriften van culturele instellingen resulteert enerzijds in de verhoging van subsidies en ander- L 469 N zijds in het afzien van de terugvordering van subsidies van een aantal culturele instellingen zoals besloten in het college op 01-08-2023. 10

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Voordeel Onderzoek upgrade Canadaplein, Leegstand broedplaatsen en niet uitgegeven Cultuurbudget en Cultuurnota doordat som- L 225 V mige programmering niet (kan) wordt uitgevoerd.

Corona effecten thema 2.2 Cultuur Coronasteun voor creatieve makers (cultuur) In 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld aan creatieve makers. Voor de periode 2022/2023 is € 150.000 beschikbaar. In het vierde kwartaal 2023 worden vier makers en projecten geselecteerd en de beurzen aan hen verstrekt.

Thema 2.3 Sport

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.3 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Er is jaarlijks € 275.000 budget beschikbaar in de subsidiepot ‘Renovatie Buitensportaccommodaties’ waarin dit jaar € 267.000 over- L 267 V blijft. Dat komt omdat de verenigingen gebruik hebben gemaakt van een voordeligere subsidieregeling. Hierdoor is er bijna geen aanvraag op ‘Renovatie buitensportaccommodaties’ gedaan en is er budget over. (Zie ook regel hieronder). Sportpaleis heeft kosten gemaakt voor het voorbereiden van het renovatie-plus scenario voor het Sportpaleis. De reeds gemaakte L 226 N voorbereidingskosten door Alkmaar Sport te dekken uit de jaarlijkse subsidiepot ‘Renovatie buitensportaccommodaties’ (Zie regel hierboven).

Risico’s thema 2.3 Landelijk wordt er altijd meer Specifieke uitkering Sport BTW compensatie Sport aangevraagd dan er budget is bij het Rijk. Tot op heden is er bij de verantwoording altijd de volledige aanvraag als beschikking ontvangen omdat gemeenten meer aanvragen dan ze uiteindelijk verantwoorden. In verband met de flinke energielasten bij alle organisa- ties en een lager verleningspercentage in verhouding tot eerdere jaren (80% in 2020 en 77% in 2021), loopt de aanvraag voor 2023 meer risico. Dit jaar staat het verlenings- percentage op 69%. Er bestaat een (groter) risico dat niet de gehele aanvraag van € 3.554.000 vanuit het rijk wordt ontvangen.

11

Thema 2.4 Maatschappelijke ondersteuning

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 2.4 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Mentaal welbevinden en een gezonde leefstijl. De extra middelen vanuit het Rijk om de gevolgen van de coronamaatregelen te ver- L 200 V minderen worden naar verwachting niet helemaal uitgegeven. Het restant van dit budget valt eind 2023 vrij ten gunste van de alge- mene middelen. Ten gevolge van de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst 2023 verwacht de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Hollands L 334 N Noorden een hogere loonstijging (8,1%) dan begroot (2,3%), die niet binnen de eigen begroting kan worden opgevangen. Dit betreft een incidentele extra last voor de deelnemers, op basis van aantal inwoners. Terugvordering overschot budget mantelzorgcompliment. Jaarlijks ontvangt het Mantelzorgcentrum een budget voor het verstrek- L 217 V ken van het mantelzorgcompliment van € 200.000. Door de jaren heen was het voorschot hoger dan de uitgave, de reserve die is opgebouwd wordt in 2023 teruggevorderd. Het precieze bedrag is pas duidelijk op 31-12-2023.

De kosten voor het jongerenwerk vallen lager uit omdat enerzijds het realiseren van een stadsbreed dekkend aanbod in jongeren- L 80 V huiskamers langer duurt dan verwacht en anderzijds de doorontwikkeling van het outreachend jongerenwerk regulier en de Voortge- zet onderwijs scholen pas in 2024 plaatsvindt.

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.4 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Uit de Bestemmingsreserve Energie à € 9 miljoen is € 4,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de tegemoetkoming in meerkosten van L 3.500 V energie van maatschappelijke organisaties in 2023. Het subsidieplafond van deze regeling voor de meerkosten bedraagt eveneens € B 500 N 4,5 miljoen. Op sluitingsdatum 20 augustus 2023 was er totaal € 1 miljoen aangevraagd. Het budget heeft daarmee een onderschrijding van € 3,0 miljoen. Het restant van het budget van de reserve kan vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. € 0,5 miljoen blijft in de reserve beschikbaar voor schrijnende gevallen en toekomstige ontwikkelingen. Middels de septembercirculaire 2023 wordt budget toegekend aan: L 701 N • DU Nationaal actieplan dakloosheid € 503.000 • Bescherm wonen € 42.000 • Maatschappelijke Opvang € 75.000

12

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.4 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V • Vrouwenopvang € 81.000 (De inkomsten van de septembercirculaire zijn terug te vinden op thema 6.2.) Wet maatschappelijke ondersteuning, maatwerkvoorzieningen. L 285 N Onderstaande maatwerkvoorzieningen geven een afwijking ten opzichte van de begroting 2023. B 90 N • Vervoersvoorzieningen: € 140.000 nadeel Er is met name een stijging zichtbaar bij de financiering van individuele vervoersvoorzieningen door gestegen kosten. • Hulp bij huishouden: € 235.000 voordeel Het aantal aanvragen voor huishoudelijke hulp blijft ongeveer gelijk. Doordat er langere wachtlijsten zijn bij zorgaanbieders kan er niet altijd geleverd worden. Dit levert een tijdelijk voordeel op doordat er minder gedeclareerd wordt . • Hulpmiddelen: € 50.000 voordeel Aanbieders van hulpmiddelen hebben langere wachttijden. Dit is nog een gevolg van corona waarbij onderdelen zoals chips niet leverbaar waren. • Beschermd Wonen: € 65.000 voordeel Meer uitstroom naar begeleiding wonen. • Begeleiding: € 405.000 nadeel De instroom Wet maatschappelijke ondersteuning begeleiding is hoger dan de uitstroom. De vraag naar begeleiding blijft groeien, mede door de doorstroom vanuit beschermd wonen.

• SMI (sociaal medische indicatie): € 90.000 nadeel Toename in SMI-kosten is zowel landelijk als binnen de gemeente Alkmaar. een duidelijke zichtbare ontwikkeling. De belangrijkste oorzaken zijn: tariefsverhoging kinderopvang, betere bekendheid van de regeling en minder uitstroom. De uitstroom is beperkt, doordat de (Multi)problematiek van deze gezinnen dusdanig groot is, dat uitstroom lang niet altijd mogelijk is. • Lagere eigen bijdrage: (Baten) € 90.000 nadeel Er zijn meer indicaties verstrekt aan inwoners die al een Wet maatschappelijke opvang maatwerkvoorziening hadden, zij betalen een vaste eigen bijdrage onafhankelijk van het aantal voorzieningen.

13

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 2.4 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Het aantal inwoners dat gebruik maakt van Mantelzorg- 2.030 2.104 Peildatum 31-12-2022. ondersteuning. Cijfers 2023 nog niet beschikbaar.

Praktische hulp aan huis door WonenPlus Alkmaar en Aantal deelnemers 1.771 In de stad Alkmaar is het aantal iets toegenomen en in de WelzijnWonenPlus (in het buitengebied). (abonnees): 2.150 dorpen is een lichte daling.

Aantal mensen dat gebruik maakt van de individuele cli- Van 750 (2022) 628 Aantal mensen dat gebruikt maakt van clientondersteuning entondersteuning. naar 780 (2023). ligt iets onder de streefwaarde. Totaalcijfers 2023 nog niet beschikbaar.

Bezetting maatschappelijke opvang op jaarbasis Geen hele We zien dat na de opening van de Nieuwe 24-uursopvang (uitgesplitst in nachtopvang en overige daklozenopvang grote afwij- het aantal slaapplekken grotendeels bezet is. Het aantal op locatie elders): kingen maar mensen dat een beroep doet op nachtopvang is al gestegen ▪ Hoeveel unieke cliënten melden zich aan? ▪ 442 wel enige af- naar 40 per nacht. We verwachten dat dit nog verder stijgt ▪ Hoeveel komen in aanmerking voor daklozenop- ▪ 395 wijking naar 45 per nacht als het weer slechter wordt. Deze men- vang? sen worden allemaal gescreend zodat deze slaapplekken in- ▪ Gemiddelde duur van verblijf in de opvang. ▪ 9 maanden derdaad alleen benut worden door mensen waarvoor ze bedoeld zijn. Deze stijging heeft gevolgen voor het totale aantal mensen dat gebruik maakt van maatschappelijke opvang.

Risico’s Thema 2.4 Subsidies Wmo De loonstijging binnen de collectieve arbeidsovereenkomst sociaal werk heeft gevolgen voor de door de gemeente gesubsidieerde maatschappelijke organisaties. Het betreft een structurele loonstijging van in totaal 15% over een periode van 1 juli 2023 t/m 1 augustus 2024 (+7% per 1 juli 2023 en twee keer 4% in 2024).

Maatschappelijke opvang In Burap 1 werd de bekostiging van maatschappelijke opvang als risico vermeld. Dit risico heeft zich in 2023 niet voorgedaan. Tekorten worden gedekt vanuit bestaande middelen binnen thema 2.4.

14

Thema 2.5 Jeugd

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.5 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Gevolg inkoop 2023 met nieuwe tarieven en systematiek jeugd: de tarieven zijn op een reëel niveau gebracht (wettelijk passend, L 2.300 N conform landelijke Collectieve arbeidsovereenkomst afspraken en vergelijkbaar met tarieven in andere regio's). De nieuwe inkoop- strategie is gericht op het ombuigen van de kostenstijging van jeugdhulp, zodat er naar verwachting vanaf 2026 een kostendaling te zien is. Daarbij wordt aangenomen dat intensievere hulp bij aanvang waar nodig, leidt tot betere oplossingen, kortere trajecten en minder stapeling van zorg. Dit blijkt bij aanvang met kostenstijging gepaard te gaan, zoals verwacht in Burap 1. Autonome groei: Gezien de realisatie in voorgaande jaren is de toename van jeugdhulp in Burap 1 geprognosticeerd op 3%. Dit blijkt L 1.200 N een reële inschatting voor de eindejaars prognose 2023, op basis van monitoring declaraties zorgaanbieders, aantallen cliënten en volumes.

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 2.5 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie % volledige deelname rijksvaccinatiepro- 95% 83,3% Dit is een afwijking van 11,7% ten opzichte van de streefwaarde en een op- gramma 2-jarigen. merkelijke daling van 8,1% ten opzichte van 2022. Bron Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Mogelijke verklaringen zijn een verminderde be- reidheid tot vaccinatie als gevolg van de coronasituatie en de invoering van ‘informed consent’ (per 1 juli 2022) voor gegevensuitwisseling tussen GGD en RIVM.

% geen verlenging of nieuw traject binnen 1,5 46% 57,5% Een hoger percentage is in lijn met afgesproken beleid. jaar.

15

Thema 2.6 Iedereen doet mee

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 2.6 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000)

Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V

Programma Asielzoekers, statushouders, ontheemden & noodopvang (ASON), Vanuit de rijksregeling normbedrag gemeentelijke L PM V opvang locaties Oekraïners ontvangt de gemeente € 12,6 miljoen. De lasten voor het Oekraïne project bedragen naar verwachting € 8,5 miljoen. Op dit moment is er een voordeel, maar het is niet duidelijk of dit aan het einde van het jaar ook het geval zal zijn. In de jaarrekening zal daar meer duidelijkheid over gegeven worden. Als het verwachte voordeel van € 4 miljoen over 2023 in de jaar- rekening nog steeds aanwezig is, is het wenselijk om dit bedrag beschikbaar te houden voor 2024. Het bedrag kan dan worden ingezet voor deelprojecten van het programma ASON. Mogelijk wordt dan ook bij de jaarrekening daartoe in het raadsvoorstel een apart besluit opgenomen om het bedrag in een nieuw te vormen bestemmingsreserve ASON te storten. De begroting van het BUIG budget is gebaseerd op basis van inzichten eerder in 2022 (€ 36,6 miljoen). Op basis van het nader voorlo- B 4.308 V pig budget komt dat uit op € 42,4 miljoen. Hierin is de aanpassing opgenomen van het wettelijk minimumloon van 10,15 % per 1 januari 2023. Binnenkort wordt het definitieve budget bekend gemaakt. Voor de gebundelde BUIG uitkeringen en de loonkostensubsidies worden op grond van de prognose van Zaffier hogere lasten ver- L 3.525 N wacht.

In 2023 zijn de volwassen- en seniorentegoeden voor de AlkmaarPas extra verhoogd en is de pas tevens gratis geworden voor men- L 1.831 V sen met een inkomen tussen de 120% en 150% van het sociaal minimum. De dekking hiervoor komt uit de reserve Tijdelijke Onder- steuning. De prognose voor de totaalkosten komt uit op € 1,6 miljoen op een budget van € 3,5 miljoen. De verklaring hiervoor is dat het aantal aanvragen uit de huishoudens met een inkomen tussen de 120% en 150% significant lager is dan vooraf ingeschat.

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.6 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000)

Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V

Volgens de prognose van Zaffier zullen de uitvoeringskosten Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) lager L 1.242 V uitkomen. Dit komt doordat Zaffier later is gestart met de Tozo werkzaamheden, door de extra werkzaamheden in het kader van de uitkering van het leefgeld aan de ontheemden uit Oekraïne en de uitkering van de energietoeslag.

16

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 2.6 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000)

Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V

De dekking van de uitvoeringskosten Tozo vindt plaats door een onttrekking aan de daartoe ingestelde bestemmingsreserve; deze B 1.242 N wordt met hetzelfde bedrag lager. In de periode 2019 – 2022 is een reserve opgebouwd uit niet benutte middelen voor de implementatie van de nieuwe wet inburge- L 619 V ring. Dit komt doordat de middelen die vanuit het Rijk hiervoor beschikbaar werden gesteld, ieder jaar dekkend waren voor de im- plementatie waardoor de eigen begrote middelen overbleven. Hierdoor is binnen de begroting een buffer opgebouwd. Een deel van deze middelen is de komende jaren nodig voor de inburgering van de statushouders onder de nieuwe inburgeringswet. Echter, op basis van de prognose van Zaffier over de kosten van de implementatie van de nieuwe wet inburgering, lijkt de opgebouwde buffer te ruim. Daarom wordt er nu voor gekozen om een deel van de opgebouwde middelen als voordeel te melden. De begroting van het BUIG budget komt € 5.8 miljoen hoger uit dan begroot. De uitgaven van de BUIG (door Zaffier) vallen ook € 3.5 B 1.500 V miljoen hoger uit. Op basis hiervan worden alvast de opbrengsten in de begroting met € 1.5 miljoen opgehoogd. Middels de septembercirculaire 2023 wordt budget toegekend aan: L 400 N • Participatie € 161.000 • Dichterbij dan je denkt € 239.000 (De inkomsten van de septembercirculaire zijn terug te vinden op thema 6.2)

17

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Deze zijn geactualiseerd naar aanleiding van de vaststelling Doelenkaders 'Jeugd', 'Wet maatschappelijke ondersteuning' en ‘Iedereen doet mee'. Er zijn KPI’s opgenomen met een streefwaarde en KPI’s die feitelijk informatie bevatten over de stand van zaken .

Thema 2.6 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Instroompercentage in de bijstand. 30% 30,9% Er doen meer mensen een beroep op een bijstandsuitkering dan de normwaarde. De hogere instroom houdt verband met in- en door- stroom van statushouders aan de Picassolaan.

Uitstroompercentage uit de bijstand. 35% 26,9% Er stromen minder mensen uit de bijstand dan de normwaarde. De lagere uitstroom houdt verband met in- en doorstroom van status- houders aan de Picassolaan.

Percentage werkende inwoners met loonkosten- +2% +0,6% Het percentage werkende inwoners met loonkostensubsidie was in subsidie. december 2022 12,2% en is in juli 2023 gestegen naar 12,8 %.

Percentage inwoners in een uitkeringssituatie dat 80% 62% Dit percentage blijft achter bij de streefwaarde als een gevolg van meedoet. het na-ijlen van de coronapandemie. De verwachting is dat dit per- centage hoger gaat worden, maar niet in 2023 op het gewenste ni- veau zal komen. Dit vraagt extra inspanning die nu niet voorhanden is. Door de situatie op de arbeidsmarkt blijkt het niet altijd mogelijk om tijdig voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken.

Meer inwoners die gebruik maken van bijzondere +1% -0,9% Er is een achteruitgang zichtbaar van 5,1% in december 2022 naar bijstand voorzieningen. 4,2% in juli 2023 van inwoners die een beroep doen op de bijzon- dere bijstand. Dit cijfer betreft het percentage huishoudens met een voorziening t.o.v. het totaal aantal huishoudens in Alkmaar.

Meer inwoners die een aanbod op de AlkmaarPas +2% +4% Dit betreft het aantal mensen dat de AlkmaarPas ontvangt en hier gebruiken. ook daadwerkelijk gebruik van maakt. Het toegenomen gebruik is te verklaren doordat de pas-tegoeden voor minima in 2023 zijn ver- hoogd en begin dit jaar is de AlkmaarPas met tegoed gepromoot on- der de bestemde doelgroep.

18

Risico’s Thema 2.6 Toelichting: • Er loopt een onderzoek door het rijk naar een bijstelling van de vergoeding aan gemeenten voor de opvang van Oekraïense ontheemden (afronding verwacht in 4e kwartaal 2023). Dit kan effect hebben op de afrekening van de toegekende middelen/SiSa (Single information, Single audit) regeling 2023. • De huidige regeling rond de verblijfsvergunning van Oekraïense ontheemden wordt herzien medio maart 2024. En daarmee zijn wijzigingen in de vergoeding aan gemeen- ten voor de opvang niet uitgesloten.

Inburgering: Stichting Vluchtelingenwerk is binnen regio Alkmaar verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet inburgering 2013, de stichtingen Inova en Edinova voeren de Wet inburgering 2021 uit. De gemeente Alkmaar is opdrachtgever voor Vluchtelingenwerk. Sinds 2023 is het opdrachtgeverschap voor de Wet inburgering 2021 belegd bij Zaffier; dit betekent dat Zaffier direct met (Ed) stichting Inova onderhandelt over de indexatie voor 2023. De gecontracteerde partijen wijzigen jaarlijks de trajectprijs per inburgeraar op basis van het maandindexcijfer van de consumentenprijsindex (CPI). Deze wordt vastgesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het wegingsindexcijfer conform overeenkomst bedraagt voor 2023 14,3%. De combinatie van een verhoogde trajectprijs per inburgeraar en verhoogde instroom van vluchtelingen zorgt er uitein- delijk voor dat de totale kosten onvoorspelbaar zullen zijn. Het is echter vrijwel zeker dat het totaalbedrag met minimaal € 50.000 af zal wijken van eerdere verwachtingen. Voor deze afwijking is dekking. In de periode 2019 – 2022 is een reserve opgebouwd uit niet benutte middelen voor de implementatie van de nieuwe wet inburgering. Dit komt doordat de middelen die vanuit het Rijk hiervoor beschikbaar werden gesteld, ieder jaar dekkend waren voor de implementatie waardoor de eigen begrote middelen overbleven.

Hierdoor is binnen de begroting een buffer opgebouwd.

Bijdrage in tekort bedrijfsvoering Algemeen Zaffier Er is in de begroting geen bijdrage in het tekort voor de bedrijfsvoering van Zaffier opgenomen. Zaffier heeft in haar tweede kwartaalrapportage een geprognotiseerd tekort opgenomen. Mocht dit geprognotiseerde tekort ad € 946.000 ontstaan, dan kan dat verrekenend worden met een overschot op andere activiteiten. Zaffier zal eind februari 2024, bij het bekendmaken van voorlopige jaarcijfers aan kunnen gegeven hoe hoog dit tekort uiteindelijk zal zijn. Het tekort zoals dat is genoemd wordt binnen de begroting verrekend met de teruggave van eventueel niet gebruikte Participatiemiddelen of hogere baten van onder andere BUIG. De ervaring van de afgelopen jaren leert dat het uiteindelijke bedrag en de niet gebruikte BUIG- en Participatiemiddelen tegen elkaar wegvallen.

19

Thema 2.7 Diversiteit Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 2.7 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Aantal gedane discriminatie meldingen in 87 85 Het aantal discriminatiemeldingen is ten opzichte van de corona-jaren Alkmaar. afgenomen. Gedurende de lockdowns kwamen er veel meldingen bin- nen van niet-gevaccineerde. Echter ten opzichte van 2019, het laatste normale jaar voor corona, zien we een stijgende lijn in discriminatiemel- dingen. Dit komt deels, omdat het steeds normaler wordt om je te uiten over discriminatie, maar ook omdat Art. 1 een grootschalige campagne gedraaid heeft om de meldingsbereidheid te vergroten. De aandacht voor het bestrijden van discriminatie groeit. Aantal woon-zorgcentra met een Roze Loper. 4 1 Het blijkt in de praktijk lastig om woon-zorgcentra te stimuleren een Roze Loper certificering te behalen. De certificering heeft drempels (hoge eisen, kosten) waar woon-zorgcentra moeilijk overheen stappen en de problematiek wordt onvoldoende gekend en erkend. De woon- zorgcentra die wel een certificering hadden, hebben besloten ermee te stoppen. Er is een bijsturingsplan dat meer gericht is op kennisdeling en bewustwording, alvorens woon-zorgcentra zich certificeren.

De acceptatie van lesbische vrouwen, homo- 66% voor 2024 69% Als we kijken naar de Regenboogpeiling kunnen we hoopvol zijn over de seksuele mannen, biseksuelen, transgender- acceptatie van LHBTI'ers in de wijk. In 2022 geeft 69% van de doelgroep en intersekse personen (LHBTI’ers) in de aan in volledige of hoge mate zichzelf te kunnen zijn. Op basis hiervan, wijk/de buurt. en gelet op de interventies die wij uitvoeren, kunnen we er voorzichtig vanuit gaan dat dit percentage gelijk blijft.

20

Programma 3. Bedrijvigheid Thema 3.1 Economie en Toerisme

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 3.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V In het programma budget Kennisregio is een jaarlijkse bijdrage aan Terra Technica voorzien van € 60.000 van 2019-2023. Terra Tech- L 60 V nica is echter beëindigd begin 2023. Een doorstart is in ontwikkeling. De jaarlijkse bijdrage van gemeente Alkmaar is opgeschort, hetgeen tot onderbesteding leidt.

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 3.1 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Gestarte vestigingen per 10.000 inwoners 150 per jaar 172 per jaar Eerste helft 2023 zijn er 86 gestarte vestigingen per 10.000 in- woners. Op jaarbasis komt dit uit op 172. Het aantal nieuwe starters neemt toe. Het aantal gestarte vestigingen valt te rela- teren aan de toename van het aantal zelfstandigen. Onder an- dere in de sectoren zakelijke dienstverlening en bouw. Ook zien we een stijging van het aantal gestarte vestigingen in de detailhandel. Veelal in de online markt. Gestopte vestigingen per 10.000 inwoners 79 per jaar 104 per jaar Eerste helft 2023 zijn er 52 vestigingen gestopt per 10.000 in- woners. Op jaarbasis komt dit uit op 104. Het aantal vestigin- gen dat stopt neemt toe. In het eerste halfjaar hebben 14 on- dernemers een faillissement aangevraagd. De groep aan onder- nemers die zich uit heeft geschreven bevinden zich ook in de sectoren zakelijke dienstverlening, bouw en detailhandel. Groei aantal vestigingen per 10.000 inwoners 71 per jaar 70 per jaar Eerste helft 2023 komt de groei van het aantal vestigingen uit op 34,6 per 10.000 inwoners. Op jaarbasis komt dit uit op 69,2. De groei is het laatste half jaar nagenoeg op gelijk niveau ge- bleven. • Bron: www.kvkregiodata.nl 21

Thema 3.2 Citymarketing en Evenementen

Geen afwijkingen te melden

Programma 4. Leefbaarheid Thema 4.1 Veiligheid

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Bij het Integraal veiligheidsbeleid (Openbare orde en veiligheid en Handhaving openbare ruimte) wordt minder werk uitbesteed L 100 V doordat formatie op orde is en specifieke expertise in huis is.

Thema 4.2 Bereikbaarheid Afwijkingen ten aanzien van beleid Ten aanzien van de planning: de voorbereidende werkzaamheden rond de fietsenstalling op de Laat lopen door en de openstelling wordt in 2024 verwacht.

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 4.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Openbaar vervoer: naar verwachting wordt het budget voor het Eurokaartje niet volledig uitgegeven. Er wordt zichtbaar minder ge- L 50 V declareerd en het budget is meer dan toereikend. Er zijn minder busreizigers.

22

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De hoge inflatie heeft ook invloed op de uitgave door Stadswerk 072. Door Stadswerk072 wordt werk ingekocht voor beheer van de L 304 N infrastructuur (Wegen, Civiele Kunstwerken, Openbare verlichting) en dat is duurder geworden. In Burap 1 is dat als prognose ge- meld.

Thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 4.3 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Bereikbare steden flexibele schil: de verwachting is dat er minder subsidie voor het bekostigen van inhuur wordt ontvangen omdat er B 350 N minder subsidie beschikbaar is. Toekomstige netto verkoopopbrengst woonark aan het Zeglis. B 90 V Mogelijk afsluiten grondexploitatie Vroonermeer Noord (€ 1.900.000 Voordeel). Van dit resultaat dient conform de realisatie over- B 1.300 V eenkomst een bedrag van € 600.000 ingezet te worden voor investeringen in de openbare ruimte.

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.3 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000)

Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Het aanstellen van een stadsbouwmeester uit het coalitieakkoord 2022-2026 vervalt, omdat dit niet is opgenomen in het coalitieak- L 250 V koord 2023-2026. De maatschappelijke bijdrage aan Noordwest Ziekenhuis ten behoeve van de ondergrondse parkeergarage zal vanaf 2024 verstrekt L 186 V gaan worden. Netto verkoopopbrengst bloot eigendom grond. B 160 V 23

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.3 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000)

Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Ontvangen afkoopsom erfpacht. B 30 V Dotatie reserve afkoopsommen erfpacht. L 30 N (bedrag is onder de € 50.000). Alleen de raad mag besluiten om een extra dotatie te doen aan een reserve. Verhoogde premie opstalverzekering gemeentelijke eigendommen bij totstandkoming van nieuwe polis. De huidige polis loopt tot L 565 N september 2024. Vrijval reserve Vroonermeer Noord in verband met afsluiten grondexploitatie. B 1.203 V

Thema 4.4 Wonen

Geen afwijkingen te melden.

Thema 4.5 Parkeren

Afwijkingen ten aanzien van beleid Beleidsmatig zijn er twee wijzigingen die geen financiële gevolgen hebben. Zowel de proef rondom de Frieseweg (start oktober 2023) als de nieuwe regel die de raad heeft ingesteld voor de wachtlijst parkeervergunningen (juli 2023) passen binnen de begroting.

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.5 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De parkeeropbrengsten worden op basis van indexatie jaarlijks verhoogd. Echter is vooral door de coronapandemie het aantal be- B 750 N zoekers niet direct weer toegenomen. Het aantal bezoekers ligt ongeveer op hetzelfde niveau als 2019, waardoor de opbrengsten tegenvallen. Hierdoor zijn de opbrengsten in de begroting harder gestegen dan het aantal personen dat Alkmaar bezoekt. Die cijfers hebben op dit moment nog niet dezelfde opwaartse lijn waardoor de opbrengsten achter lopen. Hierdoor zullen de parkeeropbreng- sten € 750.000 lager uitvallen.

24

Thema 4.6 Alkmaars Kanaal

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 4.6 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Sinds 2022 is het Alkmaars Kanaal in de begroting opgenomen. De afgelopen 1,5 jaar is gebleken dat de methode van het verhalen B 2.954 N van kosten niet tot het gewenste geraamde resultaat geleid heeft. Voortschrijdend inzicht laat zien dat eerdere berekeningen te am- bitieus zijn geweest”. In eerdere Planning & Control (P&C)-producten is hier over gerapporteerd. Voor 2023 geldt dat door de gewij- zigde marktomstandigheden en door de gestegen bouwkosten de bouwplannen moeilijker rendabel te krijgen zijn. Naast de geste- gen bouwkosten is er ook sprake van macro economische onzekerheid (zoals de geopolitieke situatie, de stijgende inflatie, hogere hypotheekrente en dergelijke). Hierdoor blijven de plannen langer in de ontwikkelfase, voordat ze in uitvoering gaan. Dit leidt vervol- gens tot het achter blijven van het bouwen van de woningen en vervolgens ook dat de gemeentelijke inkomsten later binnenkomen omdat die gekoppeld zijn aan de bouw van huizen.

25

Programma 5 Duurzaamheid Thema 5.1 Leefomgeving

Afwijkingen ten aanzien van beleid Groen en Afval De met Stadswerk072 in de dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesproken beeldkwaliteit voor groen, stadsreiniging en afval wordt niet overal gehaald. De wijken scoren over het eerste halfjaar ‘goed’ (B), alleen Overdie scoort ‘matig’ (C) in plaats van goed (B). Met name zwerfafval en groen vragen onverminderd aandacht. Bij het groenonderhoud spelen verschillende factoren een rol. Door intern Stadswerk072 vervangen van een van de aannemers door eigen personeel in combinatie met de gunstige weersomstandigheden en de extra werkzaamheden m.b.t. storm Poly is er een situatie ontstaan waarbij er helaas achterstanden zijn ontstaan. Stadswerk072 is van deze achterstanden op de hoogte en werkt hard om deze de komende tijd in te lopen. Het college heeft toegezegd met een analyse van de achterstanden te komen en aan de hand daarvan met een verbeterplan.

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 5.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De consequenties van de ontvlechting afvalinzameling van Stadswerk072 naar de huisvuilcentrale (HVC) zijn ook in 2023 nog merk- L 125 N baar. De overschrijding bestaat onder andere uit aflopende licentiekosten, eindafrekeningen over 2022 van de afvalstromen en het B 125 V beheer van de perscontainers. De lasten kunnen gedekt worden door een onttrekking aan de voorziening afval. Meer hoogwaardig groen toevoegen aan de openbare ruimte vraagt om een intensievere wijze van beheer. L 270 N Uit de Bestemmingsreserve Energie à € 9 miljoen is € 4.5 miljoen beschikbaar gesteld voor energiebesparende en verduurzamings- L 3.500 V maatregelen van maatschappelijke organisaties. Het subsidieplafond van deze regeling bedraagt eveneens € 4.5 miljoen. B 500 N De regeling voor energiebesparende en/of verduurzamingsmaatregelen is gebaseerd op de adviezen in de E-scan of het E-advies. Na sluiting op 1 oktober zal er naar verwachting ongeveer voor € 1 miljoen zijn aangevraagd. Het budget heeft een onderschrijding van € 3,0 miljoen. Het restant van het budget van de reserve kan vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. € 0,5 miljoen blijft be- schikbaar voor schrijnende gevallen en toekomstige ontwikkelingen.

Op 5 juli 2023 is de storm Poly ook over Alkmaar heen geraasd. Stadswerk heeft de nodige werkzaamheden hiervoor verricht. De L 300 N omvang van de kosten (tot op heden) is aangegeven als begrotingswijziging (zie tabel begrotingswijzigingen thema 5.1). Het bedrag als prognose is een indicatie in afwachting van de nadere analyse die nog wordt uitgevoerd door Stadswerk. In de jaarrekening zal blijken hoeveel kosten Stadswerk extra heeft gemaakt als gevolg van de stormschade.

26

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 5.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De hoge inflatie heeft ook invloed op de uitgave door Stadswerk 072. Doordat de prijzen en loonkosten stijgen zullen kosten voor L 974 N onderstaande onderdelen toenemen. B 228 V • Huishoudelijke Afval (deel stadswerk) € 78.000 Nadeel • Dekking nadeel Afval door onttrekking voorziening Afval € 78.000 Voordeel • Openbaar groen, stadsboerderij, speelgelegenheden € 647.000 Nadeel • (Beheer) begraafplaatsen € 16.000 Nadeel • Watergangen € 32.000 Nadeel • Riolering € 150.000 Nadeel • Dekking nadeel riolering door onttrekking voorziening riool € 150.000 Voordeel • Stadsreiniging € 42.000 Nadeel • Dierenwelzijn € 9.000 Nadeel Per saldo is dit een nadeel van € 746.000 Resultaat Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) 2022. Het Algemeen Bestuur van de OD NHN heeft op 12 juli 2023 beslo- L 63 V ten het positieve resultaat van de jaarrekening 2022 voor een deel te restitueren aan de deelnemers naar verhouding van de lump- sum bijdrage. Voor Alkmaar betekent dit een restitutie van € 63.479. Reeds gemeld in Burap 1 als prognose. Op de subsidieregeling Duurzaamheid met een subsidieplafond is niets uitgegeven. L 103 V

Op 5 juli 2023 is de storm Poly ook over Alkmaar heen geraasd. Stadswerk heeft de nodige werkzaamheden hiervoor verricht. De L 600 N omvang van de (reparatie) kosten bedraagt tot nu toe € 600.000.

Prestatie indicatoren/KPI’s (niet verplicht vanuit BBV) Thema 5.1 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Aantal aansluitingen op warmtenet. Woningequiva- 6.800 7.795 Data ontvangen vanuit HVC op 30-6 lent.

27

Thema 5.1 Prestatie-indicator/KPI Norm/streef- Afwijking/ Toelichting/opmerking waarde realisatie Scheidingspercentage huishoudelijk afval - 182 kg/inwoner. 2e kwartaal Kwartaalrapportage 2e kwartaal HVC geeft 94 kg/inwoner aan - 60 % afvalschei- 94kg over het eerste halfjaar. 182 kg/inwoner zou daarmee haalbaar ding. kunnen worden. Het % afvalscheiding is nog niet bekend.

Programma 6 Financiën 6.1 Overzicht Overhead

Risico op begrotingseffecten (prognose) Thema 6.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V Op het budget van de salarislasten wordt een verdere onderschrijding verwacht. Een voordeel van het budget wordt ook weergeven L 900 V bij begrotingswijzigingen (De lasten zijn verdeeld over veel verschillende producten/opgaves). Dit kent diverse oorzaken:

• Het ‘Gemeente Alkmaar Uitvoeringsprogramma: het Alkmaars coalitieakkoord 2022-2023' is eind 2022 vastgesteld. Daarna zijn de vacatures opengesteld. Vanwege de doorlooptijd van de werving zal dit jaar niet de volledige loonsom besteed worden. • In de periode tussen het vorige en het nieuwe college van B&W zijn opgaves later, voorzichtigheidshalve niet óf nog niet in uit- voering genomen (voorbeelden zijn: innovatieve pilots duurzaam kanaal, onderzoek naar culturele voorzieningen Canadaplein, taalles nieuwkomers en statushouders, en andere). • Eind 2022 zijn er vergoedingen vanuit het Rijk ontvangen voor personele inzet van opvang van vluchtelingen en de duurzaam- heidsopgave. Ook hierbij geldt dat vacatures begin dit jaar zijn opengesteld en dat als gevolg van de doorlooptijd niet de volle- dige loonsom dit jaar wordt besteed. • Dit jaar zijn regelmatig vacatures ingevuld. De krappe arbeidsmarkt maakt het moeilijk om alle vacatures te vervullen. Er staat een taakstelling ter vermindering van de subsidielasten begroot op thema 6.1. Deze invulling van de taakstelling vindt plaats L 630 N binnen de diverse thema’s bij programma 2. Door de taakstelling weg te halen bij programma 6 ontstaat er een nadeel en bij pro- gramma 2 een voordeel op de lasten.

28

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 6.1 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V In de meerjarenbegroting is er een structureel budget voor organisatieontwikkeling (re-integratie en mobiliteit). Een reserve die eer- B 252 V der bestemd was voor het doel re-integratie en mobiliteit is daarom niet meer nodig en kan vrijvallen. Op het budget van de salarislasten wordt een onderschrijding verwacht. (Lasten vanuit centrale overhead.) Dit kent diverse oorza- L 1.000 V ken: • Het ‘Gemeente Alkmaar Uitvoeringsprogramma: het Alkmaars coalitieakkoord 2022-2023' is eind 2022 vastgesteld. Daarna wer- den de vacatures opengesteld. Vanwege de doorlooptijd van de werving zal dit jaar niet de volledige loonsom besteed worden. • In de periode tussen het vorige en het nieuwe college van B&W zijn opgaves later, voorzichtigheidshalve niet óf nog niet in uit- voering genomen (voorbeelden zijn; innovatieve pilots duurzaam kanaal, onderzoek naar culturele voorzieningen Canadaplein, taalles nieuwkomers en statushouders, en andere). • Eind 2022 hebben we vergoedingen vanuit het Rijk ontvangen voor personele inzet van opvang van vluchtelingen en de duur- zaamheidsopgave. Ook hierbij geldt dat vacatures begin dit jaar zijn opengesteld en dat als gevolg van de doorlooptijd niet de volledige loonsom dit jaar wordt besteed.

• Dit jaar zijn regelmatig vacatures ingevuld. De krappe arbeidsmarkt maakt het moeilijk om alle vacatures te vervullen. Onttrekking uit bestemmingreserve (Vernieuwing Financiële Informatievoorziening) ter dekking van de projectkosten van de aanbe- B 150 V steding van het nieuw financieel systeem. L 150 N

29

6.2 Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen

Overzicht voortgang algemene uitkering 2023:

Toelichting bedragen x € 1000,-

Stand gemeentefonds per 01-01-2023 269.263

-Meicirculaire 3.427 -Verdeling naar budgetten -1.834 -Netto 1.593

Saldo na verwerking meicirculaire 272.690

-Septembercirculaire -205 -Verdeling naar budgetten -1.101 -Inkomsten voorgaande jaren 708 -Netto -598

Saldo na verwerking septembercirculaire 272.485

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 6.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V De septembercirculaire is leidend voor de begroting. De jaarschijf 2023 wordt op basis hiervan aangepast. Het effect is € 0,2 miljoen B 205 N nadeel. Tegenover het bruto effect van € 0,2 worden er budgetten van onderstaande lasten toegekend ad € 1.1 miljoen (De lasten zijn terug te vinden bij de onderstaande thema’s). Tevens zijn er inkomsten vanuit voorgaande jaren van € 0,7 miljoen. • DU Nationaal actieplan dakloosheid (thema 2.4) € 503.000 • Bescherm wonen (thema 2.4) € 42.000 • Participatie (thema 2.6) € 161.000

30

Begrotingswijziging (onomkeerbaar, onontkoombaar) Thema 6.2 Financiële ontwikkeling > € 50.000 (bedragen x € 1.000) Toelichting op afwijking. L/B Bedrag N/V • Dichterbij dan je denkt (thema 2.6) € 239.000 • Maatschappelijke Opvang (thema 2.4) € 75.000 • Vrouwenopvang (thema 2.4) € 81.000 • Nacalculatie algemene uitkering voorgaande jaren (thema 1.1) € 580.000 -/- • Inkomsten voorgaande jaren (thema 6.2) € 128.000 -/-

Het netto effect op de septembercirculaire betreft: € 0.6 miljoen nadeel. Inkomsten voorgaande jaren algemene uitkering B 128 V Ontvangen uitkering dividend 2022 Alkmaar Sport NV. B 94 V Ontvangen uitkering dividend 2022 Bank Nederlandse Gemeenten. B 81 V Uitkering dividend 2022 stadswerk072 is € 200.000 begroot. In de aandeelhoudersvergadering van Stadswerk 072 is afgesproken B 200 N geen dividend uit te keren. Daarmee zal ook het begrote bedrag afgeraamd moeten worden. Rentevoordeel op schatkistbankieren door gestegen rentevergoedingen. B 600 V Lagere doorbelasting van rente aan grondexploitaties door een verlaging van de omslagrente van 1,5% naar 1% L 61 N Hogere opbrengsten onroerend zaakbelasting door areaaluitbreiding 2023. B 203 V

6.3 Onvoorzien

Geen afwijkingen te melden

6.4 Heffing vennootschapsbelasting

Geen afwijkingen te melden

31

3. Investeringen In de programmabegroting 2023, meerjarenraming 2024-2026 is het investeringsplan 2023-2026 opgenomen. De raad heeft daarin haar goedkeuring gegeven voor de uitvoering van het investeringsplan. De auditcommissie heeft (bij de 1e Bestuursrapportage 2023) geadviseerd om geen nieuwe kredieten meer op te nemen in de Be- stuursrapportage. Daarom worden hieronder alleen voorstellen gedaan tot het aanpassen van het huidige inves- teringsplan.

Onderstaande kredieten komen gedeeltelijk of niet meer tot uitvoering in het jaar 2023. Het verzoek is om de kredieten door te schuiven naar 2024 of vrij te laten vallen.

Investeringsplan 2023-2026 bedragen x € 1000 loop Nr. Progr. Thema Omschrijving tijd 2023 2024 2025 2026 Totaal

1 4 4.2 Kruising Helderseweg / Tesselsebrug 40 1.000 - - - 1.000 2 4 4.2 Rotonde zeswielen/Hertog Aalbrechtweg 40 375 - - - 375 3 4 4.2 Aanleg fietsbrug ter hoogte Drechterwaard 40 2.129 - - - 2.129 4 4 4.2 Herinrichting verkeer Oudegracht 40 270 - - - 270 5 4 4.2 Herinrichting verkeer Nieuwlandersingel 40 280 - - - 280 6 4 4.2 Herinrichting Ged.Nieuwesloot/Hofplein 40 300 - - - 300 7 4 4.2 Herinrichting Breedstraat 40 200 - - - 200 8 4 4.2 Openbaar toilet winkelgebied binnenstad 20 300 - - - 300 9 4 4.2 Nieuwe fietsbrug Hoornse Vaart 40 400 - - - 400 10 4 4.3 OBS W.J. Driessenschool 40 470 - - - 470 11 4 4.3 Sint Michaelschool Zuidschermer 40 580 - - - 580 12 4 4.3 School Bergermeer (Rank,Nicolaas Beets) 40 - 1.720 - 1.720 13 4 4.3 Huisvesting school Zeswielen Oudorp 40 500 - - - 500 14 4 4.3 Fietsenstalling V&D 40 1.000 - - - 1.000 15 4 4.5 Camera's toegangssystemen binnenstad 5 150 - - - 150 16 4 4.5 Apparatuur straatparkeren 2023 10 750 - - - 750 17 4 4.5 Afsluiten parkeergarages 10 250 - - - 250 18 4 4.6 Langzaam verkeersbrug Centrum-Overstad 40 1.331 - - - 1.331 19 5 5.1 Verduurzaming gemeente panden/wagenpark 40 700 - - - 700 20 5 5.1 Riolering Jaarschijf 2023 60 6.231 - - - 6.231 21 6 6.1 Verv tapijt Stadskantoor (IP2023) 10 31 - - - 31

TOTAAL Overzicht kredieten 17.247 - 1.720 - 18.967

Programma 4 Leefbaarheid

Thema 4.2 bereikbaarheid

1. Investeringsbudget € 1.000.000 voor de herinrichting / verkeersmaatregelen rondom kruispunt Helderse- weg en Tesselsebrug doorschuiven naar 2024. Momenteel voeren we onderzoek uit naar verbetermaatre- gelen. Na besluitvorming hierover volgt in 2024 de fase waarin de plannen worden uitgewerkt, aanbe- steed en uitgevoerd. Voorstel is om het budget van € 1.000.000 door te schuiven naar 2024. 2. Krediet rotonde Zeswielen/Hertog Aalbrechtweg. Het krediet wordt uitgevoerd in samenhang met ontwik- keling van het stationsgebied Alkmaar-Noord. In 2024 worden vooruitlopend op deze herontwikkeling ver- keersmaatregelen uitgevoerd die de verkeersveiligheid op de rotonde verbeteren. Voorstel is om het bud- get van € 375.000 door te schuiven naar 2024. 32

3. Krediet aanleg fietsbrug ter hoogte van Drechterwaard. Deze fietsbrug wordt in samenhang met ontwikke- ling stationsgebied en tunnel Helderseweg uitgevoerd. Op basis van nieuwe inzichten gepland voor 2026- 2028. Het krediet ad € 2.129.000 kan voor 2023 vrijvallen. 4. Krediet herinrichting verkeer Oudegracht. De verwachting is dat in 2023 voor de herinrichting (fietsalterna- tief voor Laat-West) € 25.000 van het budget wordt uitgegeven en het restant in 2024. Voorstel is om € 245.000 door te schuiven naar 2024. 5. Krediet herinrichting verkeer Nieuwlandersingel. De werkzaamheden van het project Herinrichting (fietsal- ternatief voor Laat-West) vinden pas plaats in 2024. Voorstel is om € 280.000 door te schuiven naar 2024. 6. Krediet herinrichting Gedempte Nieuwesloot/Hofplein. In 2023 wordt 30.000 uitgegeven aan voorberei- dingskosten. Het restant ad € 270.000 wordt uitgegeven in 2024. Voorstel is om het bedrag van € 270.000 door te schuiven naar 2024. 7. Krediet herinrichting Breedstraat. In 2023 wordt 20.000 uitgegeven aan voorbereidingskosten. Het restant ad € 180.000 wordt in 2024 uitgegeven. Voorstel is om het bedrag van € 180.000 door te schuiven naar 2024. 8. Krediet Openbaar toilet winkelgebied binnenstad. Werkzaamheden realisatie openbaar toilet in het kern- winkelgebied van de binnenstad gaan plaatsvinden in 2024.

Voorstel is om het bedrag van € 300.000 door te schuiven naar 2024. 9. Krediet nieuwe fietsbrug Hoornse Vaart. De werkzaamheden zijn nog niet opgestart vanwege de nieuwe vaststelling ontwikkelkader Overstad. Voorstel is om € 400.000 door te schuiven naar 2024.

Thema 4.3 Ruimtelijke ontwikkeling 10. Krediet OBS W.J. Driessenschool. Op verzoek van het schoolbestuur doorschuiven van het krediet. Voorstel is om € 470.000 door te schuiven naar 2024. 11. Krediet Sint Michaelschool Zuidschermer. Op verzoek van het schoolbestuur doorschuiven van het krediet. Voorstel is om € 580.000 door te schuiven naar 2024. 12. Krediet school Bergermeer (De Rank). In de 2e bestuursrapportage 2022 is het krediet doorgeschoven naar 2025. Er is echter eerder een voorbereidingskrediet nodig. Dit zal nog uitbetaald worden in 2023, zodat het schoolbestuur verder kan met de werkzaamheden van de verbouwing. Voorstel is om € 680.000 vanuit jaarschijf 2025 naar 2023 te verschuiven. 13. Krediet huisvesting school Zeswielen Oudorp. Inmiddels is er een voorbereidingskrediet verstrekt aan het schoolbestuur. Naar verwachting worden de werkzaamheden in 2024 afgerond. Dan vindt er een afrekening plaats. Voorstel is om € 231.000 door te schuiven naar 2024. 14. Krediet fietsenstalling voormalige V&D. Werkzaamheden zijn sinds kort opgestart. Er wordt dit jaar € 20.000 uitgegeven. Het restant van de werkzaamheden vindt plaats in 2024. Voorstel is om € 980.000 door te schuiven naar 2024.