Beleid 3c. Uitvoeringsagenda duurzame en circulaire economie 2025-2028

Wij nemen de kaders voor de inzet op circulaire economie binnen onze VTH-taken op in de actualisatie van Nota Uitvoering en Handhaving Noord-Holland 2024-2027. De Omgevingsdienst (OD) NZKG neemt, waar relevant, circulaire voorschriften op bij vergunningsprocedures van de Noord-Hollandse industrie. Dit is vastgelegd in de Uitvoeringsagenda OD NZKG. We onderhouden daarnaast contact met de Noord-Hollandse Omgevingsdiensten over de aanpak, voortgang en knelpunten in de uitvoering. We streven naar een duidelijk en

uniform landelijk kader voor bedrijven, bijvoorbeeld als het gaat om einde- afvalstatus. We dragen daarom bij aan het Kennisplatform Afval of Grondstof, overleggen met gemeenten over hun opdracht aan de omgevingsdiensten en stemmen landelijk af met andere provincies, OD NL en het Rijk. C  Opstellen van de Cluster Energie Strategie (CES) NZKG en CES verspreide industrie: De industrieclusters stellen elke twee jaar een Cluster Energie Strategie (CES) op. Hierin staat hoe bedrijven de doelen uit het Klimaatakkoord willen bereiken en welke energie-infrastructuur daarvoor nodig is. Het industriecluster NZKG beoogt in 2050 vrijwel volledig CO₂-neutraal en circulair te zijn. Voor 2030 is het doel 55% minder CO₂ uit te stoten dan in 1990. De CES vormt de input voor het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) van het Rijk. De overheden gaan over de ruimtelijke inpassingen en over het toezicht en handhaven op wet- en regelgeving, en de netbeheerders staan aan de lat voor het aanleggen van de energie-infrastructuur. De verduurzaming van de productieprocessen en installaties is aan de industrie zelf. De CES wordt tweejaarlijks opgesteld en biedt een platform om besluiten, die wederzijdse afhankelijkheden kennen, goed op elkaar af te stemmen en waar mogelijk te versnellen.

D Bijdragen aan de productie van Groen Staal (Tata Steel): Tata Steel heeft de ambitie om in 2045 CO2-neutraal staal te maken met fors minder impact op de leefomgeving. De eerste fase van deze transitie is ingezet met het project Heracless-Groen Staal, dat in 2030 gerealiseerd moet zijn. De provincie draagt bij vanuit haar rol als bevoegd gezag.

36

E  Stikstofaanpak industrie: De Noord-Hollandse stikstofaanpak is vastgelegd in de Roadmap Industriële Piekbelasters stikstof en is gericht op de reductie van de stikstofemissies van de industrie met minimaal 38% ten opzichte van 2019. Becijferd3 is dat de stikstofuitstoot van Noord-Hollandse industriële piekbelasters in 2030 met 45% gedaald is door bestaande milieuwet en –regelgeving, de energietransitie en de afspraken in het Schone Luchtakkoord tussen Rijk, provincies en gemeenten. PRODUCT/RESULTAAT Onze inzet op verduurzaming industrie levert de komende jaren diverse resultaten op. Meest concreet zijn de Circulaire grondstoffenstrategie NZKG en iedere twee jaar de oplevering van de Cluster Energie Strategie waarin de voortgang CO2-reductie van industrie inzichtelijk wordt gemaakt.

3

Antea group Roadmap Reductie stikstofdepositie industriële piekbelasters Noord-Holland, 2023

37

38

6. RUIMTE VOOR ECONOMIE Bedrijven hebben ruimte nodig. Zonder ruimte kunnen bedrijven zich niet vestigen, niet uitbreiden en niet verplaatsen. In het Ruimtelijk Voorstel van Noord-Holland is opgenomen dat we – als we tegemoet zouden komen aan de verwachte autonome uitbreidingsvraag – nog zo’n 1250 ha extra bedrijventerrein nodig hebben. Alleen al in de Metropoolregio Amsterdam voorzien wij een tekort van maximaal ruim 1.100 hectaren bedrijventerrein in de periode 2040-2050 op basis van uitbreiding en verplaatsing als gevolg van transformatie. Ook kan zonder voldoende ruimte de transitie naar een circulaire economie niet slagen. Want er is ruimte nodig voor de omschakeling naar een circulaire economie, zowel fysieke ruimte als milieuruimte. Ruimte is nodig omdat bij opschaling van de circulaire economie grondstoffen op grote schaal opgeslagen, bewerkt en gedistribueerd zullen worden en er nieuwe circulaire productiebedrijven zullen ontstaan. De ruimte is echter schaars en niet alleen de (circulaire) economie vraagt ruimte, ook woningbouw, energietransitie, natuur, klimaatadaptatie en recreatie hebben een ruimteclaim. Dat vraagt om het maken van keuzes en een zorgvuldige sturing door provincie en gemeenten. Die ruimtelijke keuzes maken we in het traject Regie op de Ruimte en landen in de Omgevingsvisie.

Ook werken we aan de verduurzamingsopgave voor werklocaties en zeehavens, gericht op energietransitie, circulaire economie, klimaat, en natuur­ inclusiviteit. Ook gaan we aan de slag met de ruimtelijke kwaliteit van werklocaties, zoals het voorkomen van ‘verdozing’ vanwege de vestiging van grootschalige bedrijven. Tot slot werken we vanuit het thema ‘ruimte’ aan de versterking van de economische clusters in onze zeehavens.

39

SPEERPUNT

RUIMTE VOOR ECONOMIE

INZET

5. Ruimtelijke sturing op werklocaties

ACTIVITEITEN

5a Ruimtelijke strategie circulaire economie

6. Duurzame werklocaties 6a Onderzoek en maatregelen

7. Transitie zeehaven- en industriegebieden 7a Economisch profiel NZKG

verduurzaming bedrijventerreinen

5b Afspraken over grootschalige vestigers 5c Regionale afspraken over • Bedrijventerreinen

6b Procesondersteuning verduurzaming werklocaties

7b Ontwikkeling maritiem cluster Den Helder 7c Revitaliseren / verduurzamen haveninfrastructuur

en kantorenlocatie • Datacenterstrategie • Duurzame en toekomstbestendige glastuinbouw • Detailhandel

40

Belangrijke partners hierin zijn: regio’s en gemeenten, MRA (Platform bedrijven en kantoren), Greenports Noord-Holland Noord en Aalsmeer, Projectbureau Herstructurering Bedrijventerreinen, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, ondernemersloketten, Noordzeekanaalgebied, Rijk (BZK, EZ, I&W en Defensie), IPO, (lucht-) havenbedrijven, ondernemers.

5. Ruimtelijke sturing op werklocaties In ons Coalitieakkoord hebben we de ambitie uitgesproken om de bestaande ruimte voor economie te willen behouden en de ruimte beter en efficiënter te willen gebruiken. Daarbij hebben we oog voor verduurzaming en letten we op de impact van de economie op de gezonde leefomgeving. Daarvoor is meer regie, meer sturing op de ruimte nodig. Zeker omdat ruimte in onze provincie met zijn grote ruimtelijk-economische dynamiek schaars is. Dat betekent een selectievere benutting van de schaarse ruimte. We gebruiken daar onder andere de provinciale omgevingsverordening voor, waarin we regels hebben opgenomen over de bescherming van industrieterreinen van provinciaal belang, het aanwijzen van datacenterclusters, concentratie van glastuinbouw en verplichte regionale afstemming over planning en programmering van bedrijventerreinen, kantoren en detailhandel. We omvatten daarmee een groot deel van de economische sectoren van industrie tot zakelijke dienstverlening. De transitie naar een duurzame en circulaire economie mag niet vastlopen op een gebrek aan ruimte. Daarom vinden we het belangrijk om een ruimtelijke strategie te maken voor de circulaire economie. Deze richt zich vooral op kansrijke plekken in Noord-Holland. Samen met onze partners willen we met deze ruimtelijke strategie aan de slag

gaan om de circulaire economie op onder meer bedrijventerreinen, vorm te geven. We benutten daarvoor de kennis en inzichten die we de afgelopen jaren hebben opgedaan over de ruimtebehoefte en de ruimtelijke impact van circulaire economie. Een ander belangrijk onderwerp is hoe wij omgaan met de vestiging van zeer grootschalige bedrijven. Samen met het Rijk en andere provincies werken we aan een beleidsaanpak om meer regie te krijgen op de vestiging van grootschalige bedrijven. Enerzijds gaat het om het behouden van ruimtelijke kwaliteit, om ongewenste ‘verdozing’ van Noord-Holland te voorkomen, zoals ook benoemd is in het Coalitieakkoord. Anderzijds gaat het erom de groei en evenredige ruimte­ behoefte van de grootschalige logistiek in goede banen te leiden. Daarom zetten wij in om beleid voor grootschalige vestigers te verankeren in regionale afspraken en de omgevingsverordening. De Noord-Hollandse economie is in grote mate een dienstverlenende en kantoorhoudende economie. Daarom hebben we ook specifieke aandacht voor belangrijke sectoren als zakelijke en financiële dienstverlening met de uitwerking van een kantorenstrategie voor NoordHolland Zuid. Daarin willen we met de regio afspraken maken over programmering van kantoren om te zorgen voor een optimale match tussen vraag en aanbod. Dit doen we in samenwerking met de MRA.

Daarnaast hebben enkele specifieke clusters zoals datacenters en glastuinbouw eigen opgaven op gebied van ruimte en verduurzaming, waarvoor we beleid zullen ontwikkelen.

41

Actie 5a: We ontwikkelen een ruimtelijke strategie voor circulaire economie

Actie 5b: We verankeren afspraken over grootschalige bedrijfsvestigingen

OMSCHRIJVING We ontwikkelen een ruimtelijke strategie voor circulaire economie om ruimte te bieden aan de transitie naar een circulaire economie. De ruimtelijke circulaire strategie is: A een visie op toekomstige ruimtegebruik van circulaire economie in de provincie; B een set strategische ruimtelijke keuzes die verankerd worden in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening; C een ontwikkelingsplan en instrumenten waarmee we de circulaire economie in ruimtelijke zin kunnen stimuleren en aanjagen; D een oproep en handreiking aan gemeenten en bedrijven om samen met de provincie een proces aan te gaan om circulaire economie in ruimtelijke zin te realiseren. Dit doen we in samenhang met het opstellen van het toekomstbeeld van de economie en het programma Regie op de Ruimte (actualisatie Omgevingsvisie). Ook de nog op te stellen Circulaire Grondstoffenstrategie voor het Noordzeekanaalgebied betrekken we hierbij. ind 2025 starten we op basis van de uitgangspunten van het traject Regie op de Ruimte/Omgevingsvisie met het opstellen van een ruimtelijke strategie.

OMSCHRIJVING We gaan meer regie voeren op de vestiging van grootschalige bedrijven. Daarvoor gaan we de landelijke ‘Grip’-afspraken over grootschalige vestigers verankeren in regionale afspraken en in principe ook in de omgevingsverordening. Dit is onze invulling van de ‘verdozings­­ strategie’ die we in het Coalitieakkoord hebben benoemd. ‘Grip’ is een samenwerkingstraject tussen drie ministeries en alle provincies om beleid te ontwikkelen dat moet leiden tot meer regie op grootschalige bedrijfsvestigingen en daarmee het voorkomen van ongewenste ‘verdozing’ van Nederland. Met grootschalig wordt bedoeld: een bedrijfsvestiging op een kavel van tenminste 5 ha. Alle provincies hebben zich bestuurlijk gecommitteerd aan de Grip-actielijnen om meer te sturen op deze ontwikkelingen. PRODUCT/RESULTAAT Meer provinciale en gemeentelijke regie op de vestiging van groot­ schalige bedrijven in de vorm van regionale afspraken.

PRODUCT/RESULTAAT Een ruimtelijke strategie voor circulaire economie in Noord-Holland

42

Actie 5c: We maken regionale afspraken over bedrijventerreinen, kantorenlocaties, datacenters en glastuinbouw BEDRIJVENTERREINEN EN KANTORENLOCATIES IN NOORD-HOLLAND OMSCHRIJVING We maken met gemeenten in Noord-Holland Noord en Noord-Holland Zuid (MRA) afspraken over regionale programmeringen voor werklocaties, op basis van jaarlijkse monitoring en een nieuwe behoefteraming. Daarin borgen we ook afspraken omtrent grootschalige bedrijfsvestigingen, zie 5b. In de MRA gaan we de MRA Bedrijventerreinenstrategie uitvoeren. De urgentie hier is dat er een groot tekort aan ruimte van maximaal 1.100 ha is. Onze inzet is om het tekort aan bedrijventerreinen op te lossen door (a) bescherming bestaande voorraad, (b) toekomstbestendig maken van de voorraad, (c) intensivering van het ruimtegebruik, (d) betere benutting van het stedelijk gebied, (e) selectieve uitgifte én (f) het ontwikkelen van nieuwe plannen. Ook stellen we samen met MRA-partijen een Kantorenstrategie op. In Noord-Holland Noord gaan we een nieuwe behoefteraming maken, gevolgd door herijking van de regionale afspraken over programmering en soortgelijke thema’s als in de MRA-bedrijventerreinenstrategie.

PRODUCT/RESULTAAT Regionale afspraken over bedrijventerreinen en kantoren, onder andere in 2025 een nieuwe behoefteraming Noord-Holland Noord en daaruit volgend herijking van de regionale afspraken en in 2026 een kantorenstrategie in de MRA.

DATACENTERSTRATEGIE OMSCHRIJVING In 2022 hebben we de Datacenterstrategie Noord-Holland 2022-2024 en in 2023 de Richtlijn duurzame vestigingsvoorwaarden datacenters Noord-Holland vastgesteld. Aangezien de Datacenterstrategie tot eind 2024 loopt en de sturing op duurzame ontwikkeling van datacenters nog nodig is, actualiseren we de Datacenterstrategie. De hoofdlijn van de herijking wordt: we houden vast aan het principe van clustering, met aandacht voor landschap, restwarmte, energie- en watergebruik, maar bieden wel ruimte voor uitzonderingen als dit aantoonbare meerwaarde heeft voor maatschappelijke opgaven zoals verduurzaming en de energietransitie. De actualisatie is ook nodig voor de groeiende digitale economie. Daarmee willen we onze koploperspositie in duurzaamheid en innovatie rondom datacenters behouden. De Richtlijn duurzame vestigingsvoorwaarden blijft van kracht. PRODUCT/RESULTAAT Een herijkte datacenterstrategie in 2025 (vast te stellen door PS).

DUURZAME EN TOEKOMSTBESTENDIGE GLASTUINBOUWGEBIEDEN OMSCHRIJVING We ontwikkelen een ruimtelijke strategie voor de glastuinbouw rondom Greenport Aalsmeer onder de noemer ‘aan de slag met glas en leefbaarheid’. Dit is nodig omdat er diverse ruimtelijke opgaven zijn rond de glastuinbouw en door slim clusteren aanzienlijke ruimtewinst te behalen is. Het gaat om opgaven als efficiënte ruimtelijke concentratie in de glastuinbouwconcentratiegebieden, herstructurering van ‘oud

43

glas’, verduurzaming, energie en CO2-levering en vestiging van branchevreemde activiteiten op plekken bestemd voor glastuinbouw. Het concentreren van glastuinbouw levert ruimtewinst op waar glastuinbouw verhuist of wordt beëindigd, met kansen voor functies die beter aansluiten bij de omgeving en de leefbaarheid verhogen – mede gelet op de nabijheid van Schiphol. Verduurzaming is hierbij integraal onderdeel. Greenport Aalsmeer is onze belangrijkste partner in dit traject. Daarnaast werken we samen met beide Greenports aan het opzetten van energiecoöperaties Prima4a, Kwakel-Kudelstaart & Grootslag, aan de reductie verpakkingsmaterialen in de keten van sierteelt, en aan Smart farming projecten die onder meer leiden tot een minder grote vraag naar arbeidskrachten.

we onder andere met de Adviescommissie Detailhandel en de Regionale Detailhandelsvisies. RESULTAAT/PRODUCT: Geactualiseerd detailhandelsbeleid.

PRODUCT/RESULTAAT Een ruimtelijke strategie glastuinbouw Greenport Aalsmeer. Onderliggende producten daarvoor zijn ruimtelijke economische verkenningen, haalbaarheidsstudies datathermie en mogelijke uitwerking regionaal warmtenetwerk.

DETAILHANDEL OMSCHRIJVING We actualiseren ons provinciale detailhandelsbeleid in 2025 wat betreft enkele uitvoeringsinstrumenten. We streven naar behoud van een fijnmazige winkelstructuur, waar tegelijkertijd ruimte wordt geboden aan nieuwe ontwikkelingen. We focussen hierbij op een rol als regisseur, met als zwaartepunt het faciliteren van regionale samenwerking tussen lokale overheden, de regio en de markt. Die samenwerking borgen

44

6. Duurzame werklocaties Bedrijventerreinen en kantoorlocaties zijn belangrijke plekken in onze provincie, waar een groot deel van de economische activiteiten landen. We vinden het belangrijk om op deze verstedelijkte economische plekken verduurzaming te stimuleren en ruimtelijke kwaliteiten te verbeteren. Bedrijventerreinen bieden door de concentratie van bedrijvigheid en beschikbare (milieu)ruimte ook kansen voor de concrete uitvoering van de energietransitie. In het coalitieakkoord hebben we opgenomen dat we meer aandacht gaan geven aan de verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen, waarbij slimme samenwerking op het gebied van energie, het gebruik van water, natuurinclusiviteit, circulariteit, klimaatadaptatie en ruimtelijke kwaliteit belangrijke aandachtspunten zijn. We zetten daarvoor onze subsidieregelingen in om onderzoek en processen en de uitvoering van fysieke maatregelen te ondersteunen. Ook het Rijk stelt veel middelen hiervoor beschikbaar vanuit het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen gericht op het verhogen van de organisatiegraad en verduurzaming van bedrijventerreinen en bedrijfspanden. Hierdoor kunnen we de inzet intensiveren. Onze focus voor de verduurzaming van werklocaties ligt op vijf aspecten: • Energietransitie inclusief warmte • Circulaire economie • Klimaat • Natuurinclusief/biodiversiteit • Ruimtelijke kwaliteit

Actie 6a: We subsidiëren fysieke maatregelen op bedrijventerreinen t.b.v. verduurzaming OMSCHRIJVING We stimuleren fysieke maatregelen voor verduurzaming (inclusief maatregelen op gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie, circulaire economie en energietransitie) en verbetering van ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen met subsidies uit onze subsidieregeling ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’. Gemeenten kunnen ook subsidie voor een duurzaamheidsfonds aanvragen, waarmee een gemeentelijke regeling opgesteld kan worden waarmee ondernemers subsidie kunnen aanvragen voor verduurzamingsmaatregelen. In de subsidieregeling ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’ leggen we de focus op verduurzaming (inclusief biodiversiteit/ natuurinclusief, klimaatadaptatie en energietransitie) en verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen. Maatregelen ten behoeve van verduurzaming zullen in de beoordeling van de projecten zwaar worden meegewogen. ‘Natuurinclusief’ is een belangrijke focus, want ook voor klimaatgerelateerde knelpunten is het gezamenlijk investeren in het vergroenen van een terrein een voor de hand liggende oplossing. Ook vanuit het landelijke Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen (6b) worden middelen ingezet voor de inzet van aanjagers voor collectieve verduurzamingsprojecten.

PRODUCT/RESULTAAT Op 275 hectare zijn fysieke maatregelen genomen voor de verduurzaming of verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van bedrijventerreinen.

45

Actie 6b: We bieden procesondersteuning voor onderzoek en samenwerking gericht op verduurzaming bedrijventerreinen OMSCHRIJVING We stimuleren onderzoek en bieden procesondersteuning voor de verduurzaming van werklocaties met subsidies uit onze uitvoeringsregeling ‘Onderzoek Toekomstbestendige Werklocaties’. Daarbij ondersteunen we ook het inrichten of versterken van een samenwerkingsverband of het initiëren van duurzame maatregelen. Ook organiseren we kennisbijeenkomsten en voeren we pilotprojecten uit. Daarnaast voeren we met rijksmiddelen het Programma Verduurzaming Bedrijventerreinen (PVB) uit, gericht op het aanbieden van ‘aanjagers’ die met bedrijven op bedrijventerreinen aan de slag gaan met het versterken van de organisatiegraad en het verkennen van kansen op het gebied van verduurzaming. Het Rijksprogramma Verduurzaming Bedrijventerreinen loopt tot 1 mei 2027, met een optie tot verlenging met een extra jaar. Verder voeren we met rijksmiddelen het Ontzorgingsprogramma MKB uit. Met dit programma kunnen kleine MKB-ondernemers in winkelgebieden ondersteuning krijgen bij de verduurzaming van hun bedrijfspand of - proces. Dit Ontzorgingsprogramma MKB loopt door tot 1 mei 2027, met een optie tot verlenging van een extra jaar. PRODUCT/RESULTAAT Toename van het aantal georganiseerde bedrijventerreinen van 35% in 2023 naar 40% in 2027

PVB: 60 terreinen (ca. 20% van de bedrijventerreinen) zijn aan de slag met het oprichten van een samenwerkingsverband en verduurzaming. Ontzorgingsprogramma MKB: 800-1100 ondernemers ondersteund met verduurzaming pand of bedrijfsproces.

7. Transitie zeehaven- en industriegebieden Belangrijke ruimtelijk-economische clusters zijn de zeehavengebieden in Noord-Holland. Hier is ruimte nodig voor duurzame industrie en bedrijvigheid op basis van duurzame energiedragers zoals mogelijk waterstof. De havens zijn daarnaast van groot belang voor de aanlanding, installatie en het onderhoud van de energie-infrastructuur op zee (windparken, waterstoffabrieken, import van energie). Voor de transitie naar een circulaire economie zijn watergebonden locaties van belang voor het vervoer van grondstoffen over water. Voor economisch toekomstbestendige havens is het belangrijk dat er voldoende ruimte is voor havengebonden bedrijvigheid en dat de nautische en logistieke functie geborgd wordt. Daarnaast biedt het plek aan specifieke sectoren zoals de maritieme maakindustrie, die in onze provincie van nationaal belang is, zeker in relatie tot de aanwezigheid van de Koninklijke Marine in Den Helder en de scheepswerven in het Noordzeekanaalgebied.

46

Actie 7a: We maken een Economisch Profiel Noordzeekanaalgebied OMSCHRIJVING Met de partners in het Programmabureau Noordzeekanaalgebied stellen we een economisch profiel op waarmee scherper inzichtelijk wordt op welke sectoren overheid en bedrijfsleven we willen inzetten in het Noordzeekanaalgebied. Dit is behulpzaam in de doorontwikkeling van het cluster en het aantrekken van zowel publieke als private investeringen. Gezien de schaarsten in (milieu en fysieke) ruimte, energie (netcongestie) en, arbeidskrachten, zal niet elke economische vraag gefaciliteerd kunnen worden. Met het opstellen van een economisch profiel kan geprioriteerd worden waarop wordt ingezet. Hier ligt een directe relatie met het Toekomstbeeld en de ruimtelijke strategie voor circulaire economie. Het precieze tijdpad wordt bepaald in samenwerking met de partners in het Noordzeekanaalgebied. PRODUCT/RESULTAAT Een Economisch Profiel NZKG waarin inzichtelijk wordt gemaakt op welke sectoren wordt ingezet in het Noordzeekanaalgebied.

Actie 7b: We zijn partner in de ontwikkeling van Maritiem Cluster Den Helder OMSCHRIJVING We nemen deel aan de uitvoering van het Programma Ontwikkeling Maritiem Cluster Den Helder. We stimuleren de civiel-militaire samenwerking op het gebied van meervoudig ruimtegebruik op havenen luchthaven voor verschillende doelen (waaronder voor maritieme maakindustrie) en vanuit het perspectief van leren en innoveren

(arbeidsmarkt & onderwijs). We werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid van de haven (en Texel) ter versterking van de haveneconomie en de verbetering van de leefbaarheid van de stad Den Helder en we stimuleren de samenwerking tussen de NoordHollandse zeehavens NZKG en Den Helder. PRODUCT/RESULTAAT Met het Programma Ontwikkeling Maritiem Cluster worden op verschillende opgaven resultaten gerealiseerd de komende jaren. De belangrijkste zijn een verbeterde infrastructuur rond N250, bruggen, kadeverbreding haven en ontwikkeling van ecosysteem rond onbemand vliegen en varen ten behoeve van onderhoud en beveiliging energie-infrastructuur op de Noordzee.

Actie 7c: We dragen bij aan het revitaliseren en verduurzamen havenen industriegebieden OMSCHRIJVING We nemen deel in diverse projecten om de ruimte voor havens efficiënt in te zetten voor verduurzaming en energietransitie, zoals het revitaliseren van de zeehaven Beverwijk, realisatie van de Energiehaven IJmuiden en transformatie van de (lucht-)haven van Den Helder naar een onderhoudscomplex voor Energie op Zee. PRODUCT/RESULTAAT Uitvoering van de hierboven genoemde projecten.

47

48

7. INNOVATIE EN INTERNATIONALISERING Een sterk innovatieklimaat is van belang om concrete oplossingen te vinden voor maatschappelijke uitdagingen en om een economische sterke en concurrerende regio te blijven. Zo roept Mario Draghi in zijn rapport over de toekomst van het Europese concurrentievermogen (2024) onder meer op tot een krachtige inzet op innovatiesectoren die veel toegevoegde waarde opleveren, zoals de techsector en het stroomlijnen van fondsen om deze sectoren te ondersteunen en het vergroten van de strategische onafhankelijkheid van de EU. Het Rijk speelt hier al geruime tijd op in met het ‘Missiegedreven Innovatie- en Topsectorenbeleid’. Uitgangspunt daarbij is dat voor het oplossen van de grote maatschappelijke uitdagingen – denk aan klimaatverandering, voedselbeschikbaarheid, zoetwaterbeschikbaarheid, zorg en veiligheid – investeringen nodig zijn in innovatie en in het bijzonder sleuteltechnologieën en digitalisering. Dit is een belangrijke voorwaarde om deze ‘missies’ te realiseren. Goede gebruikmaking van kennis en innovatie is een belangrijke voorwaarde voor het vergroten van de impact van deze technologieën. De provincie sluit met haar innovatiebeleid grotendeels aan op dit missiegedreven Rijksbeleid. Als provincie willen we innovatie bevorderen en verder brengen.

We kiezen bewust voor een focus op het innovatief en duurzaam MKB, omdat met name bij die groep de kansen liggen om aan de transitie naar een circulaire en duurzame economie te werken. Ook heeft het MKB – in vergelijking met grote bedrijven – vaker minder goed toegang tot financiering en heeft het een grotere behoefte aan ondersteuning. Verder faciliteren we en zijn we partner in innovatienetwerken en hebben we aandacht voor internationalisering.

49

SPEERPUNT

INNOVATIE

INZET

8. Innovatief MKB

9. Innovatienetwerken

ACTIVITEITEN

8a MKB innovatie-

9a Triple helix samenwerking

10. Internationalisering

instrumenten 8b Doorontwikkeling

9b MKB fieldlabs

Rom Inwest

Belangrijke partners zijn onder anderen Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, ROM inWest, ministerie van Economische Zaken, Amsterdam Economic Board en Amsterdam International Business.

8. Innovatief MKB Noord-Holland is een provincie met veel innovatieve bedrijven die onderdeel uitmaken van het MKB. Om dit te behouden en verder uit te bouwen hebben we een structuur opgebouwd van diverse instrumenten om innovatie te stimuleren en bedrijven in hun ontwikkeling te ondersteunen. Het geheel van MKB-innovatieprogramma’s en -fondsen in Noord-Holland waar de provincie eigenaar of mede-eigenaar van is, zien wij als een ‘ecosysteem’ voor steun aan het innovatief en duurzaam MKB. In het Coalitieakkoord hebben we aangegeven de mogelijk-

heden te willen verkennen voor een centraal loket ‘werken en ondernemen’. Analyse wijst uit dat een fysiek loket geen directe meerwaarde heeft, maar dat het MKB wel gebaat is bij centrale informatievoorziening over al onze instrumenten en hun onderlinge samenhang. Daarom willen de onderlinge samenwerking tussen onze MKB-instrumenten versterken en de vindbaarheid van informatie erover verbeteren. Dit helpt bedrijven om beter hun weg te vinden en gebruik te maken van het aanbod dat er is.

50

SAMENGEVAT IS DE STRUCTUUR VAN INNOVATIE INSTRUMENTEN ALS VOLGT • De ROM InWest (ROM) speelt een belangrijke rol in het versterken van de regionale economie en de transitie naar een circulaire en duurzame economie. De ROM heeft 2 hoofdtaken: innoveren en investeren. - Voor innoveren adviseert de ROM startups, scale-ups en innovatief bestaand MKB. Hiervoor zijn business developers beschikbaar. - Voor investeren heeft de ROM twee fondsen waarmee zij bedrijfsinvesteringen doet met een omvang tussen de €300.000 en € 5 miljoen. Het Transitiefonds (omvang € 100 miljoen) richt zich op energietransitie, de transitie naar een circulaire economie, de digitale- en voedseltransitie. Het MKB-fonds (omvang € 60,5 miljoen) richt zich op de (overige) economische speerpunten van de MRA en Noord-Holland Noord. MKB-bedrijven die financiering vragen voor een project binnen de energietransitie worden vanuit het MKBfonds doorverwezen naar het Transitiefonds. Voor investeringen groter dan €5 miljoen werkt de ROM samen met of verwijst door naar het landelijke fonds Invest-NL. • Het Innovatiefonds Noord-Holland (INH) richt zich op academische of innovatieve startende bedrijven (MKB jonger dan 5 jaar oud) in Noord-Holland. Het fonds stelt converteerbare leningen beschikbaar voor het bewijzen van nieuwe concepten en ideeën: proofof-concept.

Er zijn leningen mogelijk van tussen de € 50.000 en € 350.000. Het Innovatiefonds voert ook de landelijke regeling voor Vroege Fase Financiering (VFF) uit. • Het Programma Investeringsgereed Innovatief MKB (PIM) helpt innovatieve MKB’ers in Noord-Holland bij hun groei en financieringsvragen. Dit gebeurt met maatwerkadvies, masterclasses en online

ondersteuning, waardoor de businessplannen meer kans maken op financiering. De ondersteuning van PIM is gericht op onder meer de sleuteltechnologieën, circulaire economie, voedsel, veiligheid en gezondheid. • GO!-NH is een versnellingsprogramma gericht op startups en bestaande bedrijven waarvan het product of dienst zich nog in de ontwikkelfase bevindt. Het programma biedt verschillende trajecten aan (versnellen, groeien, opschalen) voor innovatieve ondernemers in de energietransitie, circulaire economie en voedseltransitie. • De MKB Innovatiestimulering (MIT) Noord-Holland heeft als doel het bevorderen van innovaties in het MKB om een bijdrage te leveren aan een duurzame, vernieuwende en ondernemende economie. De MIT is een subsidieregeling die de provincie in samenwerking met het ministerie van EZ uitvoert. Er zijn jaarlijks subsidies beschikbaar voor haalbaarheidsprojecten en voor research en development (R&D) projecten. De activiteiten waarvoor subsidie wordt verleend moeten passen binnen het landelijke Missiegedreven Topsectoren- en Innovatiebeleid. • Kansen voor West is een Europees stimuleringsprogramma (subsidies) voor het bevorderen van de concurrentiekracht en innovatie. Het is een samenwerking van de vier provincies en vier grote steden in de Randstad.

Voor Noord-Holland is er (inclusief Rijkscofinanciering) circa € 40 miljoen beschikbaar en voor de gemeente Amsterdam circa € 35 miljoen tot en met 2027. Het budget is inmiddels grotendeels besteed. De resterende beschikbare middelen voor prioriteit Klimaat zullen wij volledig inzetten op het thema circulaire economie. In 2025 zal gestart gaan worden met de voorbereiding van een nieuwe programmaperiode vanaf 2028.

51

MKB Innovatieprogramma’s Provincie Noord-Holland Product:: ondersteuning bij businessplan (getting investor ready) en bij matching met financiers. Tevens loketfunctie: informatie en advies & doorverwijzen naar relevante partners of andere instrumenten

Product: converteerbare leningen van € 50.000 – € 350.000,- in vroege- of Proof of conceptfase

Doelgroep: innovatieve MKB start-ups & Scale-ups met een financieringsbehoefte Scope: missiegedreven innovatiebeleid waarvan min 50% duurzame thema’s circulaire economie, energietransitie, food en overige duurzame thema’s Uitvoering (tot medio 2025) door: Preneurz, KplusV & Innovate2day

Product: subsidie voor innovatiestimulering: MIT Haalbaarheid en MIT samenwerking -> R&D Haalbaarheid: testen van innovaties voor marktintroductie (35% subsidie van kosten met max van 20.000) Samenwerkingsprojecten: R&D: 35% subsidie van de kosten met min van € 50.000 en max van € 350.000 per samenwerkings project (er zijn reguliere en grote projecten)

Product: begeleiding Accelerator- Growthen Scale traject voor MKB en grotere bedrijven die met hun innovaties nieuwe markten willen aanboren en versneld willen groeien. Doelgroep: innovatieve MKB start-ups & Scale-ups. Scope: energietransitie – duurzame mobiliteit – duurzame landbouw en voedsel – circulaire economie, energietransitie en overige duurzame thema’s Uitvoering door: nieuwe ronde wordt in 2025 aanbesteed

Doelgroep: hoog innovatief MKB in de vroege fase en in fase TRL 3-5*) Scope: Agri-food – Chemie – Creative – Energie – HTMS – LSH – Logistiek – Tuinbouw- en uitgangsmaterialen – ICT – Water (Topsectoren) Deels ism Kennisinstellingen Fondsomvang: 40 mio Uitvoering door: Innovatiefonds NoordHolland bv *) Technologieën waarvan de eerste theoretische werking is aangetoond en nu in kleine omvang de toepassing in de praktijk getest gaat worden. Aandeelhouders: Provincie NH & Kennisinstellingen

Doelgroep: MKB’ers binnen de topsectoren die innovaties willen ontwikkelen Scope: aansluiting op de Kennis- en Innovatieagenda’s (KIA) van het missie gedreven innovatiebeleid: Klimaat & Energie, Circulaire economie, Landbouw, Water & Voedsel, Gezondheid & Zorg, Veiligheid, Sleuteltechnologieën, Digitalisering en Maatschappelijk verdienvermogen Uitvoering door: PNH subsidies ism ROM In West

Product: EFRO subsidie voor innovatie en klimaat projecten (max 40%) Doelgroep: MKB + andere rechtspersonen Scope: Innovatie & Klimaat (Energieefficiency, Hernieuwbare energie, Energiesystemen en Circulaire economie) Totaal budget PNH + Rijks co-financiering: Circa € 40 miljoen

Producten: deelneming MKB Fonds € 60 mio: stimuleren van hoog-innovatieve MKB-proposities dmv verstrekken risicokapitaal in TRL fase ≥6. Financiering van € 300.000- € 5 mio (max 49,9%) Transitiefond 100 mio: idem voor ondernemers in energietransitie en circulaire economie Doelgroep Transitiefonds: Scale-ups of Consortium uit NH of Almere/Lelystad. Doelgroep MKB Fonds: MKB in NH excl Gooien Vechtstreek Scope: energie- circulair- voedsel- & digitale transitie (&kern SDG’s 8-9-13 zijn leidend) Uitvoering door: ROM In West

Product: deelneming Fonds 85 mio, nu in beheerfase: verstrekken risicokapitaal (€ 500.000- € 7 mio) voor duurzame bedrijven en initiatieven in de regio Doelgroep: MKB + middelgrote bedrijven tot 250 medew en/of max omzet van € 50 mio Scope: Energietransitie – duurzame mobiliteit – circulaire economie Fondsomvang: € 85 mio Uitvoering door: KplusV &Start Green Capital; miv april 2024 in beheerfase en inbesteed bij ROM In West

ROM In West begeleidt ondernemers actief. Ook zijn er samenwerkingen met het Nationaal Groeifonds (NGF), Europese Digitale Innovatiehubs (EDIH) en Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO/KvW). Er zijn veel regionale Aandeelhouders (Rijk. Provincie + 20 regionale ADH)

Uitvoering door: Programmaburo Kansen voor West. Provincie NH is steunpunt

52

Actie 8a: We ondersteunen innovatief MKB via onze MKB innovatie-instrumenten OMSCHRIJVING We ondersteunen het ecosysteem voor innovatief en duurzaam MKB. We brengen hierin een aantal accentverschuivingen aan: we richten de instrumenten nog meer op de provinciale doelen voor circulaire economie en duurzaamheid. Uit recente inventarisaties weten we dat er onder het innovatieve en duurzame MKB een behoefte is aan een centrale informatievoorziening over het complete aanbod van instrumenten. Wij richten ons daarom op het beter koppelen en digitaal ontsluiten van de innovatie-instrumenten door een centraal digitaal loket/informatievoorziening in te laten richten in samenwerking met de uitvoerders. De instrumenten PIM en GO!-NH eindigen in 2025 in de huidige vorm van rechtswege. Wij behouden de instrumenten en gaan meer aandacht voor energietransitie en circulaire economie inbouwen. Ook vanuit het resterende Europese subsidieprogramma Kansen voor West zetten we in op de duurzame en circulaire economie. Daarnaast gaan we na welke aanvullende instrumenten nodig zijn om de opschaling van circulaire innovaties te ondersteunen. Ook gaan we vanuit bestaande instrumenten meer aandacht geven aan de sleuteltechnologieën die kansrijk zijn voor duurzaam verdienvermogen in Noord-Holland. Dit geldt bijvoorbeeld voor de MIT-regeling.

PRODUCT/RESULTAAT Instrumenten die makkelijk vindbaar zijn en die aansluiten bij innovatieve en duurzame MKB die werken aan een circulaire en duurzame economie.

Actie 8b: We zetten in op doorontwikkeling van de Rom InWest OMSCHRIJVING De ROM InWest is in 2021 opgericht. Het is een relatief jonge organisatie die nog volop in ontwikkeling is. Als brede ontwikkelingsmaatschappij met een groot aantal aandeelhouders in Noord-Holland en een directe relatie met het Rijk als aandeelhouder neemt de ROM een centrale plek in het ecosysteem in. Wij verwachten dat de rol van de ROM in het ecosysteem komende jaren groter wordt en wij denken actief mee over wat dit betekent voor de taken die de ROM uitvoert. Het kan bijvoorbeeld relevant zijn om nieuwe taken of fondsen vanuit het Rijk bij de ROM onder te brengen of de ROM een coördinerende functie te geven bij de uitvoering ervan. Hetzelfde geldt voor huidige taken in het ecosysteem die aan een herijking toe zijn. Ook vinden wij het belangrijk dat de ROM de samenwerking met het Ontwikkelings­ bedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) en de Amsterdam Economic Board goed onderhoudt, maar ook intensiveert. PRODUCT/RESULTAAT Een sterk regionaal innovatie-ecosysteem met een spilfunctie voor de ROM InWest

53

9. Innovatienetwerken Actie 9a: We faciliteren en zijn partner in diverse innovatienetwerken OMSCHRIJVING Naast de provinciale MKB-instrumenten zijn er ook andere organisaties en samenwerkingsverbanden die aandacht besteden aan innovatie en regionale economie. Deze hebben een bredere scope dan de MKB-instrumenten, maar ze werken deels ook samen met de MKBinstrumenten en zijn dus ook onderdeel van het ecosysteem. Het gaat bijvoorbeeld om organisaties als Amsterdam Economic Board, Platform Economie van de Metropoolregio Amsterdam of het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN). Wij nemen deel aan deze organisaties via aandeelhouderschap (ONHN) of participeren en steunen zoals bijvoorbeeld via onze jaarlijkse bijdrage aan het Platform Economie Amsterdam en via dit weg aan de Amsterdam Economic Board. Wij zetten dit de komende jaren voort via financiële steun, maar ook via bestuurlijke betrokkenheid. De Amsterdam Economic Board heeft vanaf 2025 een gewijzigde structuur en een nieuwe werkwijze, met een focus op het vormen van coalities. De kracht van de Board is de samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden (‘triple helix’). De Board zal zich gaan richten op enkele specifieke thema’s, waaronder het thema circulaire grondstoffen, energie en industrie.

Voor de provincie is dit een belangrijk thema en wij zullen de komende tijd dan ook aansluiten bij de uitwerking ervan. Voor de andere thema’s (health en AI) zullen wij bekijken hoe we kunnen aansluiten of hoe we onze andere partners in de regio erbij kunnen betrekken.

PRODUCT/RESULTAAT Een krachtig regionaal netwerk dat de innovaties in de circulaire en duurzame economie ondersteunt.

Actie 9b: We ondersteunen Smart Industry Fieldlabs OMSCHRIJVING Fieldlabs zijn testlocaties waar bedrijven en kennisinstellingen samen nieuwe technologieën kunnen ontwikkelen en testen. Ze spelen een belangrijke rol in de innovatie die nodig is in de transitie naar een duurzame en circulaire economie. In Noord-Holland zijn er vier Smart Industry Fieldlabs waar de provincie via onder meer Kansen voor West een bijdrage aan levert. Ook zijn wij voornemens om de European Digital Innovation Hub (EDIH) de komende jaren te blijven onder­ steunen. De EDIH Digital Hub Noordwest is een consortium van kennisinstellingen, onderwijspartijen en het regionale bedrijfsleven uit de provincies Flevoland, Utrecht en Noord-Holland. De EDIH stimuleert met subsidies voor bedrijven de verspreiding van kunstmatige intelligentie (AI) en High Performance Computing (HPC). PRODUCT/RESULTAAT Een fysieke plek in de verschillende deelregio’s van de provincie waar innovaties ontwikkeld en getest kunnen worden door bedrijven.

54

10. Internationalisering Toegang tot internationale afzetmarkten, internationale samenwerkingsverbanden en kennis zijn belangrijk voor ons regionale verdienvermogen. Partnerschappen met buitenlandse bedrijven, overheden en kennisinstellingen kunnen het verdienvermogen en de concurrentiepositie versterken en bijdragen leveren aan onze provinciale opgaven. Binnen de provincie Noord-Holland zetten we daarom in op het internationaal versterken van onze ecosystemen met focus op de provinciale opgaven. Dit doen we door onze partners te ondersteunen bij het vergroten van internationale zichtbaarheid, internationale acquisitie van bedrijven en het ondersteunen van bedrijven bij internationalisering, ook wel ‘Trade en Invest’ genoemd.

We onderzoeken samen met onze partners, voor heel Noord-Holland, hoe handelsbevordering en acquisitie doelmatig en efficiënt kan worden ingericht en welke structuur het beste aansluit bij de behoeften van startups, scale-ups en MKB-bedrijven. Voor Internationale activiteiten waar de provincie aan deelneemt gelden de kaders die zijn gesteld in de Leidraad voor Internationale Zaken. PRODUCT/RESULTAAT Een doelmatig en efficiënte structuur voor heel Noord-Holland op het gebied van internationalisering en het aantrekken van buitenlandse investeringen.

Actie 10: We helpen innovatief MKB met internationalisering en trekken internationale vestigers aan OMSCHRIJVING We werken samen met onze partners in de regio om innovatieve ondernemers te begeleiden naar internationale markten en om nieuwe vestigers, die een toegevoegde waarde hebben voor onze economie en de brede welvaart, aan te trekken. Bij het aantrekken van internationale vestigers zijn we selectief. De regionale partners binnen het ‘Invest in Holland’ netwerk voeren regio specifieke acquisitie die aansluit bij een toekomstbestendige economie. Onze rol is om richting en sturing te geven vanuit provinciale opgaven op het internationaal vestigingsklimaat via opdrachten aan onze partners Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en de MRA. Daarnaast hebben we bij sommige internationale vestigers als provincie nog een rol in de vergunning­ verlening of gebiedsontwikkeling.

55

56

8. ARBEIDSMARKT EN ONDERWIJS Het tekort op de arbeidsmarkt is één van de grootste knelpunten op dit moment. Dit geldt over de volle breedte van de economie en raakt vrijwel alle sectoren, van de commerciële dienstverlening tot maatschappelijke diensten zoals het onderwijs, de zorg en het openbaar vervoer. We zien ook dat er specifiek voor de verduurzaming van de economie sprake is van een toenemende vraag naar arbeid. Die vraag groeit vanwege de vele investeringen in duurzame en circulaire projecten door bedrijven. SEO (Stichting Economisch Onderzoek) heeft in 2022 berekend dat er behoefte is aan 12.000 FTE (voltijds) arbeidskrachten voor de energietransitie in Noord-Holland. Dat raakt ook de woningbouwopgave. De uitvoering van deze ontwikkelingen vragen om met name technisch en technologisch geschoolde werknemers, zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin. Al vele jaren is er een mismatch op de arbeidsmarkt tussen vraag en aanbod in de techniek en technologie. Daarbij speelt ook dat voor sommige regio’s verwacht wordt dat de beroepsbevolking gaat krimpen in de komende decennia, terwijl in andere groei wordt verwacht. Zonder een goede match tussen vraag en aanbod dreigen onze verduurzamingsambities onuitvoerbaar te worden.

Hoewel de formele bevoegdheden voor onderwijs en arbeidsmarkt bij het Rijk, gemeenten, en onderwijs- en kennisinstellingen liggen, vinden we het belangrijk om ons als provincie in te zetten voor deze opgave vanuit het economisch en bedrijfsmatig perspectief. Wij kiezen daarbij voor de rol van verbinder van partijen en het versterken van de regionale samenwerking. Dat betekent dat we ons inzetten voor voldoende en goed gekwalificeerd personeel dat voorziet in de behoefte van het regionale bedrijfsleven. Onze middelen zijn echter beperkt en daarom is focus nodig. We richten ons zoals in het Coalitieakkoord aangegeven op voldoende gekwalificeerde medewerkers in de techniek en technologie, omdat deze nodig zijn voor de transitie naar een duurzame en circulaire economie en ook de woningbouwopgave. We streven daarbij naar duurzame inzetbaarheid en inclusiviteit: dat betekent op alle opleidingsniveaus en voor alle achtergronden mogelijkheden creëren om duurzaam (betaald) werk uit te kunnen voeren. We blijven inzetten op het vergroten van de samenwerking op basis van het Manifest Werken en Ontwikkelen en het versterken van de campusstructuur.

57

SPEERPUNT

ARBEIDSMARKT EN ONDERWIJS

INZET

11. Samenwerkingsnetwerk werken en ontwikkelen

ACTIVITEITEN

11a Manifest Werken en

12. Techniek en technologie campusstructuur 12a Campusaanpak

Ontwikkelen 12b Werkambassadeur

Belangrijke partners zijn: de 4 MBO’s in Noord-Holland (ROC van Amsterdam, NOVA College, Talland en VONK), de 2 HBO’s (InHolland en Hogeschool van Amsterdam), bedrijfsleven en Technologiecoalitie, diverse gemeenten veelal via de MRA en de Amsterdam Economic Board, het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord en het Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid (RPA) Noord-Holland Noord. Ook wordt er samengewerkt met het Platform Talent voor Technologie/Katapult en in IPO verband.

DUURZAME INZETBAARHEID EN INCLUSIVITEIT We hebben aandacht voor inclusiviteit en de duurzame inzetbaarheid van werknemers. Mensen met diverse opleidingsniveaus en achtergronden moeten de mogelijkheden krijgen om duurzaam (betaald) werk uit te kunnen voeren. We faciliteren publiek-private samenwerkingen die bijdragen aan een duurzame inzetbaarheid voor iedereen en een leven lang ontwikkelen van mens en bedrijf. Dit doen we met name via het stimuleren van laagdrempelige leerwerklocaties, waar

58

werkend leren centraal staat en die studenten van alle leeftijden begeleiden naar praktijkgericht werk in de technisch georiënteerde sectoren. Ook bij activiteiten voor het vergroten van instroom en doorstroom richten we ons op de talenten van alle groepen binnen het primair onderwijs, het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO) en ook bij de zij-instroom. We focussen op de ontwikkeling van skills (kennis, vaardigheden en talenten) in plaats van diploma’s. Hierdoor zullen mensen breder inzetbaar zijn.

11. Versterken samenwerkingsnetwerk (Manifest) Werken en Ontwikkelen Het netwerk rondom arbeidsmarkt en onderwijs is een complexe verzameling van partijen uit het onderwijs & kennisinstellingen, bedrijfsleven, overheid en projectorganisaties. Een goede en gerichte samenwerking is belangrijk om effectief en gezamenlijk de belangrijkste opgaven voor de arbeidsmarkt, zoals de mismatch tussen vraag en aanbod van technisch/ technologisch geschoold personeel, te kunnen oplossen. Daarom hebben we in 2024 tezamen met ruim 400 van deze stakeholders het ‘Manifest Werken en Ontwikkelen 2030 Noord-Holland’ geactualiseerd. Dit manifest bevat een vernieuwde actie­agenda en een aangescherpt samenwerkingsmodel. Met de betrokken partners bouwen we hierop door en daarbij nemen we de resultaten en opgedane kennis en ervaringen van de afgelopen jaren mee.

59

Actie 11a: We jagen de uitvoering van het Manifest Werken en Ontwikkelen aan OMSCHRIJVING We jagen de uitvoering van de onderdelen van het Manifest Werken en Ontwikkelen aan. Dat betekent dat we jaarlijkse kennis- en informatieactiviteiten voor de partners organiseren en/of hen faciliteren bij het organiseren, dat we zorgen voor een goed ontsloten actuele website, een online arbeidsmarktmonitor, een interactief doorzoekbare talentinfrastructuur en ondersteunende analyses of evaluaties. Ook coördineren we de herijking van het Manifest, dat in 2027 zal plaatsvinden. De centrale vraag die we daarbij voorafgaand stellen, is of het manifest nog steeds voorziet in onze behoefte en de behoefte van de diverse partners, en of dit het juiste instrument is om een effectieve bijdrage te leveren aan het oplossen van de problemen op de arbeidsmarkt. PRODUCT/RESULTAAT Het Manifest Werken en Ontwikkelen wordt uitgevoerd. Evaluatie van het Manifest en op basis hiervan eventuele herijking van het manifest in 2027.

12. Techniek en technologie campusstructuur In de relatie tussen onderwijs en arbeidsmarkt is het van belang dat studenten hun kansen optimaliseren om aan de slag te kunnen voor het bedrijfsleven. Daarvoor is een goede match nodig tussen opleiding en de behoeftes van het MKB. Dat betekent dat studenten hun impact als potentiële werknemer op de arbeidsmarkt moeten vergroten. Daarvoor zetten we de techniek en technologie campussen in. Campussen zijn ontwikkelings- en samenwerkingsplatforms in de regio waar onderwijs, overheid en bedrijfsleven samenwerken voor regionale opgaven, zoals duurzame agri-food keten, duurzame bouw en mobiliteit, duurzame havens/ maakindustrie en circulair denken en doen. We zetten in op 12 campussen en 3 zogenaamde overkoepelende ‘High Impact PPS’en’. Deze High Impact PPS’en (HIP’s) zijn bovenregionaal en hebben tot doel nog meer impact te realiseren bij het bedrijfsleven en bij studenten. Met deze campussen werken we aan een gezamenlijk programma, ook als onderdeel van het Manifest Werken en Ontwikkelen.

60

BIJ EEN CAMPUS EN HIGH IMPACT PPS GAAT HET OM ACTIVITEITEN VOOR TECHNIEK EN TECHNOLOGIE BINNEN DEZE VIER PROGRAMMALIJNEN: • Kiezen/in- en doorstroombevordering: Evenementen als ‘Promotie Evenement Techniek’ (PET) en het ontwikkelen en promoten van een gemeenschappelijke taal bij werving van studenten zoals via het project “Zet de Groene Wereld Aan”; • Leren/onderwijsvernieuwing: Zorgdragen dat zaken als AI, robotisering en circulair bouwen op alle scholingsniveaus aandacht krijgt met speciale aandacht voor vakontwikkeling bij entree-opleidingen; • Werken/duurzame inzetbaarheid, Leven Lang Ontwikkelen en doorstroom van werk naar werk: Inzet op Servicepunten Techniek en realisatie zij-instroom en omen bijscholing; • I nnoveren/vernieuwing beroepspraktijk: Bevorderen van innovatie in de beroepspraktijk door onder andere fieldlabs in te zetten (zie ook activiteit 9b), afspraken maken met het bedrijfsleven afspraken over inzet van studenten en stimuleren van de samenwerking met practoren/ lectoren (MBO/HBO).

We zetten in op techniek & technologie voor een duurzaam en circulair Noord-Holland. De circulaire opgave is verweven in het Manifest Werken en Ontwikkelen. Ook in de samenwerkingen met partners krijgt dit expliciete aandacht. Zo wordt er samengewerkt met onderwijsinstellingen om de ontwikkeling van circulaire vaardigheden te bevorderen, bijvoorbeeld via de MKB Circulaire Werkplaats. Ook is er specifiek aandacht voor de ontwikkeling van vaardigheden op het gebied van circulair bouwen. Bij de leerwerklocaties, laagdrempelige trajecten voorafgaand aan opleiding en/of werk voor mensen met meer afstand tot de arbeidsmarkt en zij-instromers, wordt aandacht gegeven aan recycling en reparatie. Ook het verbeteren van digitale vaardigheden bij alle segmenten van de arbeidsmarkt speelt een rol.

61

Actie 12a: We verstevigen onze campusaanpak

Actie 12b: We zetten een werkambassadeur in als verbinder en aanjager

OMSCHRIJVING We ondersteunen 12 campussen en 3 zogenaamde ‘High Impact PPS’en’. Met deze campussen werken we aan een gezamenlijk programma, als onderdeel van het uitvoeringsprogramma van het Manifest Werken en Ontwikkelen. Onze voorwaarde daarbij is dat deze campussen zich richten op de belangrijke verduurzamingsopgaven van de NoordHollandse economie, met techniek en technologie als focus. Er is een nauwe samenwerking met Flevoland en de High Impact PPS daar die zich bezighoudt met circulaire en digitale toepassingen. Om de campussen te versterken zetten we een Uitvoeringsregeling Bovenregionale Samenwerking en uitvoering op via de 3 High Impact PPS’en. Daaraan voorafgaand analyseren wij de stand van zaken en voor- en nadelen van campusontwikkeling.

OMSCHRIJVING In 2024 is een nieuwe werkambassadeur aangesteld. De werkambassadeur richt zich op het aanjagen van de uitvoering van de acties uit de Uitvoeringsagenda in samenwerking met het ecosysteem van de campussen en High Impact PPS’en. Dit is een vervolg ten opzichte van de vorige werkambassadeur die vooral de initiatiefnemer was van het Manifest. Daarnaast legt de nieuwe werkambassadeur veel meer verbindingen onderling en met nationale ontwikkelingen zoals Groenvermogen (waterstof), het actieplan groene en digitale banen (hybride techniekcentra) en Leven lang Ontwikkelen (LLO-katalysator).

PRODUCT/RESULTAAT 12 campussen en 3 High Impact PPS’en. Analyse op de campusontwikkeling (2025) en een nieuwe regeling (uitvoering in 2026 en 2027). In 2028 vindt evaluatie en herijking plaats van deze regeling.

PRODUCT/RESULTAAT Verdere verbinding en versterking van de instrumenten van de campussen en het Manifest. Agenderen en aanjagen van de arbeidsmarkt en onderwijs thema’s die wij belangrijk vinden bij de relevante partijen. Evaluatie van de inzet werkambassadeur vindt plaats in 2027.

62

Campusstructuur 1

Tech@Connect Maritiem en duurzame energie

2

Greenport NHN Agribusiness en -tech

3

1

DudocXP Bouw, installatie, metalelektro

4 E | sport TechCampus

2

(Creative) ICT

5

Techport Maak- en onderhoudsindustrie

3

6 Techlands Foodproces en-maakindustrie

7

4

3D Makers Zone 3D-printing en circulaire bouw

6

8 VTi Bouw en installatie

9 NexTechnician

High Impact PPS-en

5 8

Mobiliteit

9

Greenchain NH (duurzame agri-food keten)

10 Luchtvaart Community Schiphol (LCS)

7

Luchtvaart

11 Media Campus

10

Media (en ICT/AI)

Greenport Aalsmeer 12  Agribusiness bloemen en planten

GreenTech (duurzame bouw en mobiliteit)

12

11

Techport+ (duurzame haven/maakindustrie) Circulair en Digitaal Denken en Doen (Flevoland)

63

64

9. ONDERSTEUNENDE ACTIVITEITEN Naast de acties vanuit de speerpunten, voeren we ook algemene activiteiten uit die bijdragen aan onze missie. Zo is samenwerking met Rijk en EU cruciaal voor de regionale economie in verband met de samenhang met nationale en Europese beleidsprogramma’s en de daar aanwezige financiering, kennis en instrumenten die we in kunnen zetten voor het versnellen van een duurzame en circulaire transitie in Noord-Holland. In onze lobby zetten we in op een select aantal punten om effectief te zijn. Ook willen we meer communiceren over goede en inspirerende voorbeelden. We gaan als basis voor beleidsontwikkeling en het verwerven en delen van kennis door met het monitoren van de ontwikkelingen in de duurzame en circulaire economie in Noord-Holland.

SAMENWERKING REGIO, RIJK EN EUROPA We werken nauw samen met partners uit de regio. Onze belangrijke regionale partners zijn: Metropoolregio Amsterdam, Amsterdam Economic Board, Bestuursplatform Noordzeekanaalgebied en het Programmabureau NZKG. We zijn aandeelhouder van ROM InWest, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, Schiphol Area Development Company (SADC) en PolanenPark, Life Sciences Fund Amsterdam, Zeehaven IJmuiden en het Innovatiefonds Noord-Holland. Ook werken we samen met het Rijk in de uitvoering. We sluiten aan bij Rijksbeleid- en programma’s, zoals het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie, de Nationale Grondstoffenstrategie, het Nationaal Programma Circulaire Economie en de Nationale Technologiestrategie. Ook volgen we de ontwikkelingen bij het Rijk over het ruimtelijk-­ economisch beleid (Economische Verkenningen, Ruimtelijk Economische Visie en Nota Ruimte) en participeren hier actief in waar dat mogelijk en wenselijk is. In het kader van de Rijk-Regio samenwerking werken we aan bestuurlijke afspraken voor circulaire econome op zes

thema’s (ruimte, VTH, MKB, ketens, inkoop en aanbesteding, governance en kennisdeling), als onderdeel van het Nationaal Programma Circulaire Economie. Daarnaast werken we samen met andere provincies en het Interprovinciaal Overleg (IPO). We hebben een nauwe samenwerking met de provincie Zuid-Holland voor circulaire economie door gezamenlijk te werken aan de lobby, het opbouwen van circulaire netwerken en door vergelijkbare activiteiten slim te verdelen. Tot slot blijven wij ons ons inzetten op het aanjagen van deelname van regionale partners aan Europese projecten. Voor circulaire economie zijn we actief in verschillende Europese projecten en netwerken. De provincie is ‘observer’ in het twee Europese Interreg projecten: het ‘SURE Eurodelta Network’ over circulaire economie en ruimtelijke ordening (SURE) en het Treasure (Targeting the Reduction of Plastics Out­ flow into the North Sea). Daarnaast is de provincie lid van het netwerk Circular Cities and Regions Initiative (CCRI) van de Europese Commissie.

65

COMMUNICATIE EN LOBBY Communicatie is een belangrijk instrument om het belang van het versnellen van de transitie naar een duurzame economie onder de aandacht te brengen. Daarvoor is het nodig dat de provincie haar eigen verhaal – wat de provincie doet, waarom en hoe – duidelijk uitdraagt. Zo weten (regionale) partijen wat de provincie voor hen kan betekenen en kunnen er mogelijke samenwerkingen ontstaan. Door te communiceren delen we kennis en verbinden partijen met elkaar. Om de transitie te versnellen is het nodig om zoveel mogelijk bedrijven te betrekken. We laten zien welke kansen en mogelijkheden duurzaam en circulair ondernemen biedt. Door koplopers en andere initiatieven een podium te bieden, stimuleert en inspireert de provincie bedrijven om stappen te maken. De communicatie richt zich op het delen van goede voorbeelden door media-uitingen (o.a. in samenwerking met NH Nieuws), via

de eigen sociale mediakanalen en het uitlichten van provinciale regelingen. Jaarlijks organiseren we de Ondernemingsverkiezing Noord-Holland waar we speciale aandacht hebben voor sociaal-maatschappelijke, duurzame, innovatieve en circulaire ondernemers. Om te komen tot een duurzame economie, is ook een gedragsverandering nodig. We willen ondernemers en inwoners van onze provincie ertoe bewegen om bewuste keuzes te maken en te verduurzamen. Daar hebben we aandacht voor in onze communicatie. Via de Uitvoeringsregeling Kleinschalige Activiteiten Circulaire Economie NoordHolland kunnen stichtingen en verenigingen in 2025 een subsidie ontvangen voor het organiseren van activiteiten gericht op de bewustwording over het belang van een circulaire economie. In 2025 voeren we een evaluatie uit en op basis van de uitkomsten nemen we een besluit over het vervolg.

66

Onze inzet op lobby focust zich op circulaire economie. Voor de transitie naar een circulaire economie is een verandering van het economisch systeem nodig. Om de lineaire economie economie af te bouwen, is het nodig dat er meer dwingende wet- en regelgeving komt die de transitie ondersteunt. De circulaire transitie houdt niet op bij de grens en aanpassing van wet- en regelgeving ligt grotendeels buiten de provinciale bevoegdheden. Om die reden intensiveren we onze lobby richting het Rijk en de EU samen met partners. Dit doen we op basis van concrete ervaringen en praktijkvoorbeelden van Noord-Hollandse bedrijven en initiatieven. Hierbij werken we samen met het IPO, regionale partners, gemeenten, de MRA en Europese netwerken. Door verbinding te leggen tussen de regionale praktijk en nationaal- en Europees beleid dragen we eraan bij dat Noord-Hollandse initiatieven en bedrijven niet worden belemmerd, maar juist worden gestimuleerd in hun circulaire ambities en in staat worden gesteld om te kunnen opschalen. Begin 2025 actualiseren we de lobbystrategie, waarbij we zullen focussen op de financiële prikkels die nodig zijn voor circulaire transitie, zoals de verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op grondstoffen en vervuiling (Ex’tax) en wet- en regelgeving op het gebied van einde-afval status.

Daarnaast werken we in het Huis van de Nederlandse provincies (HNP)-verband aan de lobby over circulaire industrie, waarvoor een gezamenlijk position paper is opgesteld. De geactualiseerde lobby-strategie vormt het kader waaraan we in de periode 20252028 uitvoering zullen geven.

MONITORING EN EVALUATIE Om zicht te krijgen waar we staan op de verschillende speerpunten uit deze agenda voeren we vanuit het economische beleid een aantal trendmonitors uit. Deze monitors geven informatie over feitelijke ontwikkelingen als basis voor beleidsvoering en aanpassingen daarin: •P  rovinciale Circulaire Economie Rapportage Noord-Holland (PCER-NH) Tweejaarlijkse trendmonitor waarin de transitie naar een circulaire economie in Noord-Holland in beeld wordt gebracht op basis van ontwikkelingen in grondstofgebruik en afvalproductie in NoordHolland. We werken in IPO-verband samen met andere provincies en Rijksdiensten (CBS, PBL) aan de kennisontwikkeling op gebied van data en monitoring en aan de doorontwikkeling van de PCER-NH. • Monitor Werklocaties Noord-Holland Jaarlijkse trendmonitor die de ruimtelijke en economische ontwikkelingen in beeld brengt op bedrijventerreinen, kantoorlocaties en gemengde locaties in Noord-Holland. Het thema verduurzaming van werklocaties wordt hierin meegenomen. Deze monitor is input voor bijstelling van regionale plannings-en programmeringsafspraken met gemeenten in de regio’s, waaronder Noord-Holland Noord, Metropoolregio Amsterdam (Plabeka) en het Noordzeekanaalgebied. • M  onitor Detailhandel Noord-Holland Jaarlijkse trendmonitor van ontwikkelingen in de detailhandel, aangevuld met actuele data over gemeentelijke plannen.