260319 Raadsinformatiebrief DVO Inzameling HVC Alkmaar - bijlage

Hier is een duidelijk verschil met Stadswerk072. Bij HVC krijgt de gemeente stabiele tarieven, waar ook rekening is gehouden met een (onbekende) marge. Het jaarresultaat staat niet ter beschikking van de gemeente Alkmaar (maar aan alle aandeelhouders van HVC). Bij Stadswerk072 heeft de gemeente Alkmaar directe invloed op de kosten (via vaststellen begroting) én resultaten komen

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

24

uiteindelijk ook bij de gemeente terecht.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

25

5 Samenwerking en governance Dit hoofdstuk gaat in op de ervaringen van de betrokken partijen en minder op kwantitatieve gegevens. Het onderdeel biedt inzicht in het functioneren van de samenwerking. Op basis van interviews met betrokkenen is een duidelijk en samenhangend beeld te schetsen van de huidige samenwerkingsrelatie.

5.1

Bevindingen Voor een goed begrip van de samenwerking en governance gaan wij in op de volgende onderwerpen: • De governance van HVC en de mate van invloed en zeggenschap daarbinnen; • De wijze van samenwerken met andere gemeenten binnen HVC; • De formele inrichting van de samenwerking en praktische werking daarvan; • Informatie-uitwisseling volgens de DVO; • De gepercipieerde rolneming van gemeente Alkmaar en HVC over de dienstverlening. Een meer uitgebreide beschrijving van de governance (zoals vastgelegd in de DVO-structuur) is opgenomen in bijlage 4.

5.1.1

Inrichting van de governance van HVC Binnen de samenwerking tussen gemeente Alkmaar en HVC zijn er twee manieren van invloed en zeggenschap: als opdrachtgever van de dienstverlening en als eigenaar/aandeelhouder (via de VVI: Vuilverbrandingsinstallatie Alkmaar en omstreken) in HVC. In de rol als opdrachtgever heeft de gemeente invloed via de DVO, met name op het dienstverleningsniveau (meer, minder of anders invullen van specifieke dienstverlening). En in mindere mate in welke dienstverlening wel of niet afgenomen kan of moet worden (daarin is vrijwel geen flexibiliteit mogelijk op de afvaltaken en enige flexibiliteit mogelijk op de reinigingstaken). De invloed op dienstverlening als ‘klantenservice’, ‘communicatie’, ‘beleidsadvies’ is vanuit de gemeente via de DVO beperkt. HVC ziet deze dienstverlening als integraal onderdeel van de DVO. Verder worden keuzes over tarievenbeleid, containerbeheer, vermarkting van afval- en grondstofstromen en de inzet van beleidsexpertise door HVC zelfstandig bepaald. Over communicatie kan de gemeente wat meer meedenken. In deze opdrachtgeversrol is er geen of weinig afstemming met de andere opdrachtgevende DVO-gemeenten. Verder geeft HVC aan uitvoering te geven aan de wensen en kaders van de gemeente en staat open voor beleidsmatige sturing, het liefst gebaseerd op advies vanuit HVC, gericht op verduurzaming.

HVC is verantwoordelijk voor de operationele invulling van het beleid. Daarbij kunnen in samenspraak taken aangescherpt of toegevoegd worden in de DVO. Deze wijzigingen of uitbreidingen van de DVO leiden tot aanpassingen in capaciteit, planning of bedrijfsvoering. En daarmee de kosten. In de rol als eigenaar heeft de gemeente via gemeenschappelijke regeling VVI invloed als aandeelhouder in de vennootschap HVC. HVC is een structuurvennootschap en daardoor hebben aandeelhouders in de inrichting van de governance veel bevoegdheden gedelegeerd aan de Raad van Commissarissen (RvC) en de Directie. De Algemene Verandering van Aandeelhouders (AVA) is gericht op de gehele vennootschap, waarbij de hoofdtaken van HVC liggen op het gebied van thermische verwerking van (rest)afval, energieterugwinning en slibverwerking. De afvalinzameling is geen onderwerp van gesprek in de AVA. De gemeente Alkmaar heeft door deze inrichting beperkte invloed en zeggenschap op de koers en visie van HVC.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

26

5.1.2

De wijze van samenwerken met andere gemeenten binnen HVC De gemeente Alkmaar is samen met 51 andere gemeenten en acht waterschappen aandeelhouder van HVC. Tijdens de jaarlijkse dan wel halfjaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) legt HVC verantwoording af aan haar aandeelhouders over de behaalde resultaten, de bedrijfsvoering en de strategische ontwikkelingen. Aandeelhouders worden daarbij in de gelegenheid gesteld vragen te stellen, zienswijzen te geven en eventueel formele besluiten te nemen. Ter voorbereiding op de AVA vindt doorgaans een ambtelijk vooroverleg plaats, waarin de agenda en standpunten inhoudelijk worden afgestemd en besluitvorming wordt voorbereid. Als gemeente Alkmaar invloed wenst uit te oefenen op besluitvorming binnen HVC, is afstemming en samenwerking met andere aandeelhoudende gemeenten noodzakelijk. Op dit moment is de onderlinge samenwerking en gezamenlijke standpuntbepaling tussen gemeenten beperkt.

5.1.3

De formele inrichting van de samenwerking en praktische werking daarvan In de DVO hebben gemeente Alkmaar en HVC afspraken gemaakt over de manier waarop zij willen samenwerken. Die zien er als volgt uit: o Operationeel overleg tussen teamleiders en coördinator gemeente Alkmaar (maandelijks). Gezamenlijke Teams omgeving met de gemeente waarin een takenlijst wordt bijgehouden. De taken worden opgepakt door teamleiders en werkt naar tevredenheid (uitwerking van operationeel overleg). o Kwartaal overleg tussen accountmanager en regievoerders en sporadisch beleidsmedewerkers. Bespreken van kwartaalrapportage, financiële forecast, technologische ontwikkelingen et cetera. Vervanger van het management/beleid overleg. o Managementoverleg tussen manager regievoerders en manager accountmanagers HVC (jaarlijks). Aangebracht om zaken te escaleren/ bespreken die (nog) niet naar het directieoverleg hoeven gaan. Dit overleg is extra t.o.v. de afgesproken overlegstructuur in de DVO. o Directieoverleg tussen directie HVC en wethouders (jaarlijks). Voortgang bespreken van de samenwerking en bespreken geëscaleerde zaken. Zowel gemeente als HVC constateren dat deze overlegstructuur goed werkt om lopende zaken en knelpunten met elkaar op te pakken. Wederzijds is er begrip voor de positie van opdrachtgever en opdrachtnemer, zijn de lijnen kort en weet men elkaar te bereiken als dat nodig is.

5.1.4

Informatie-uitwisseling vastgelegd in de DVO De uitwisseling van informatie is vastgelegd in de DVO. Zowel in de verplichtingen van de gemeente als van HVC, een wederzijdse informatieplicht. Gemeente en HVC willen daarmee elkaar transparantie bieden en verrassingen voorkomen. Het monitorings- en rapportagemodel is verder uitgewerkt in de DVO. Deze informatie-uitwisseling is gericht op het informeren van de gemeente over de behaalde resultaten (zowel uitvoerend als beleidsmatig) als op de financiële aspecten. Op de behaalde resultaten wordt beleidsmatig gerapporteerd over het bereikte milieueffect (hoeveelheid ingezameld restafval, grondstoffen, welke dienstverlening, et cetera). De gemeente ontvangt rapportages per kwartaal. En op het uitvoerende niveau over het aantal klachten en meldingen, opgeruimde dumpingen, et cetera. Op het financiële aspect ontvangt de gemeente per jaar meerdere rapportages. HVC probeert met deze rapportages de gemeente zo vroeg mogelijk inzicht te geven in de verwachting (prognose) voor het gehele jaar. Aanvankelijk waren er grote verschillen tussen de prognose en de afrekening. Deze zouden Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

27

volgens de DVO afspraken eerder moeten aanleveren dan dat ze gedaan hebben Vanuit de gemeente is aangegeven dat er grote verschillen waren tussen de prognose en de afrekening. De vergelijking van de prognose van 2023 en 2024 met de jaarrekening bevestigt dit. Over 2025 is de verwachting dat deze verschillen kleiner zijn. Verder wil gemeente Alkmaar de prognose voor het komende jaar eerder ontvangen. Met de huidige afspraken komt de prognose te laat in het gemeentelijk begrotingsproces om nog in de afvalstoffenheffing opgenomen te worden.

5.1.5

De gepercipieerde rolneming van gemeente Alkmaar en HVC Gemeente Alkmaar ziet HVC als uitvoeringspartner voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. De gemeente is opdrachtgever en voert regie over het contract. Op gebied van het afvalbeleid stuurt de gemeente zelfstandig op de – politiek bepaalde – kaders, en stelt zelf het afvalbeleid op. Op die manier beoogt de gemeente haar rol als opdrachtgever goed te borgen. HVC wil een meedenkende en werkende partner zijn voor haar DVO-gemeenten (gemeenten waar zij via een DVO de afvalinzameling uitvoert). Expliciet heeft HVC daarbij de doelstelling om zo duurzaam mogelijk te werken en gemeenten te stimuleren en ondersteunen om aan die duurzaamheidsdoelen te werken. Daarom zijn in de DVO ook de beleidskosten opgenomen om gemeenten te ondersteunen vanuit de gedeelde kennis en expertise. Deze twee perspectieven op rolneming staan daarmee vooral op tactisch en strategisch niveau soms tegenover elkaar. Gemeente en HVC zijn daarin zoekende naar een goede modus. Vanuit de gesprekken is duidelijk dat er nog ruimte en verschil van inzicht bestaat op dit vlak. De bredere partnerrol zoals door HVC gehanteerd sluit beter aan bij de afspraken zoals vastgelegd in de DVO.

5.2

Conclusies Wij komen tot de volgende conclusies:

5.2.1

Verschil in rolopvatting leidt tot een wringend keurslijf voor gemeente Alkmaar Vanuit gemeente Alkmaar wordt de rol van opdrachtgever breder geïnterpreteerd als binnen de huidige samenwerkingsstructuur in de DVO mogelijk is. De gemeente wil sturend (kunnen) zijn op alle aspecten van de dienstverlening. Concreet gaat het hierbij over de inrichting van het afvalbeleid, bepalend in welke beleidsmatige ondersteuning HVC gaat bieden en sturend in het tarievenbeleid van HVC. Dit verschil van inzicht spitst zich met name toe op de vervolgstappen van het Alkmaarse afvalbeleid. In de gemaakte afspraken is sturing vooral mogelijk in het dienstverleningsniveau, oftewel in het afvalbeleid van de gemeente. Door beleidsmatige aanpassingen voor te stellen, past de dienstverlening aan en wijzigen de DVO-kosten voor gemeente Alkmaar. Gemeente Alkmaar ervaart dit op dit moment als een ongewenste en ongepaste beïnvloeding van de gemeentelijke beleidsautonomie. Ongewenst omdat de gemeente een andere kant wil opsturen met het afvalbeleid dan HVC, ongepast omdat de gemeente vindt dat meer zakelijkheid en afstand in de opdrachtgever-opdrachtnemer relatie nodig is. Omdat de sturing op de dienstverlening van HVC verder beperkt is, zijn keuzes die HVC zelfstandig neemt (zoals het doorrekenen van beleidsoverhead en communicatiekosten) inhoudelijk misschien logisch.

Maar voor gemeente Alkmaar onlogisch, de gemeente neemt deze diensten namelijk (bewust) deels niet af. Daardoor ervaart de gemeente dat zij betaalt voor dienstverlening die zij deels niet wenst.

5.2.2

HVC werkt professioneel maar niet altijd klantgericht De ingerichte structuur voor de DVO-dienstverlening werkt in de praktijk goed. De afstemming op

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

28

tactisch en uitvoeringsniveau verloopt soepel en professioneel. Problemen in de uitvoering van de DVO worden zo snel mogelijk opgepakt, meldingen afgehandeld. Buiten de DVO of bij onderwerpen, waarover de afspraken niet voldoende bij alle partijen duidelijk zijn, is de afstemming stroef. Vanuit regievoering is de ervaring dat HVC haar eigen werkprocessen voorop stelt. Bij een extra inspanning (die niet goed past hierbinnen) is het lastig om tot afspraken te komen. Het voorbeeld betreft de vragen en meldingen vanuit inwoners. Een groot aantal meldingen werden niet goed afgehandeld door HVC, waardoor deze opnieuw binnenkwamen bij de gemeente. De oplossing was om HVC hierop eigenaarschap te laten nemen. Deze afspraken leken in eerste instantie te leiden tot het gewenste resultaat, maar de regievoerders geven aan dat HVC hierop eenzijdig is teruggekomen. De deskundigheid van de medewerkers van HVC is groot en wordt ook gewaardeerd aan de zijde van de opdrachtgever. De houding onderling is duidelijk gericht op meedenken en zo snel mogelijk problemen oplossen zolang het past binnen de afgesproken DVO. Dat sluit aan bij de door HVC aangegeven interne verbetercycli, gericht op operationele verbetering. Uitzondering vormt de aanpak van dumpingen en bijplaatsingen. De verbetermaatregelen op dumpingen komen tot stand in de driehoek gemeente Alkmaar – Stadwerk072 – HVC.

En komen meer reactief tot stand. Het leren en verbeteren gebeurt hier wel, maar (te) langzaam. De klachten en meldingen van inwoners over dumpingen zijn het gevolg van deze langzame reactie. Ten tijde van deze evaluatie zijn er nieuwe afspraken met HVC, waarbij zij integraal verantwoordelijk is gemaakt. Het resultaat hiervan moet nog blijken.

5.2.3

Langdurige verbintenis met beperkte ruimte voor samenwerking De gemeente heeft gekozen voor een langdurige contractrelatie, waar zij niet onderuit kan. De DVO heeft een looptijd van negen jaar en zeven maanden en is ingegaan op 1 juni 2022 en loopt daardoor van rechtswege af op 1 januari 2032. Hierna zal de overeenkomst stilzwijgend worden verlengd voor onbepaalde tijd. Bij opzegging geldt een opzegtermijn van twee jaar (artikel 6.2 DVO deel I). Bij beëindiging van de overeenkomst (anders dan bij faillissement) neemt de gemeente de aan de uitvoering van de overeenkomst verbonden activa, lopende overeenkomsten en verplichtingen van HVC over tegen boekwaarde. Gemeente Alkmaar heeft vrijwel uitsluitend met HVC te maken in de inrichting van de opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Er is met andere opdrachtgevende (DVO-)gemeenten weinig tot geen contact, laat staan samenwerking. Wel biedt HVC mogelijkheden voor kennisdeling, waarbij het vooral vanuit HVC zenden van informatie betreft. Nuttige en goede informatie, maar het echte gesprek ontbreekt daarin op beleidsmatig niveau.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

29

6 Conclusies In dit hoofdstuk komen wij tot een totaalbeeld van de evaluatie. Gebaseerd op eerdere bevindingen en conclusies gaan wij vervolgens in op vier aanbevelingen.

6.1

Evaluatieoordeel Wij komen tot de volgende beoordeling:

Operationele prestatie: uitvoering grotendeels op orde, aanpassing is stroef De dienstverleningsafspraken zijn grotendeels conform afspraak en naar tevredenheid verlopen. Het belangrijkste knelpunt betreft de problematiek van dumpingen/bijplaatsingen en het organiseren van de klantcontacten. Hier was bij aanvang sprake van een onderschatting van de problematiek én de taakverdeling tussen HVC en Stadswerk072 was onduidelijk en/of onwerkbaar. Voor de start heeft HVC ook een aantal kwaliteitsverbeteringen aangekondigd. Deze zijn grotendeels ingevoerd. Ook heeft HVC een bijdrage geleverd aan de voorbereiding van een nieuw beleidsplan. Na de politieke keuze om het bestaande beleidsplan te verlengen is de impact van beleidsadvisering beperkt gebleven (waarbij HVC heeft geadviseerd over diverse onderwerpen, zoals GFE-cocons, betaald grof afval, en de gemeente heeft geïnformeerd over o.a. het PBDdossier). Het maken van afspraken buiten de bestaande DVO of om DVO-uitvoering aan te scherpen blijkt lastig te zijn. HVC stelt zich vaak star op indien dit niet goed past binnen haar werkprocessen. Een voorbeeld betreft de afspraak om HVC alle voorkomende vragen van inwoners over afvalinzameling op te laten pakken.

Financiële prestatie: tariefontwikkeling is conform afspraak Bij het aangaan van de DVO zijn afspraken gemaakt over de tariefstelling, verrekenwijze en de (ruimte voor) indexatie. HVC heeft zich aan deze afspraken gehouden. De kostenontwikkeling van de logistieke dienstverlening is stabiel en ligt (iets) lager dan de afgesproken indexatie. Binnen de scope van de DVO vallen vooral de stijgende verwerkingskosten en de afnemende kortingen op. De verwerkingskosten nemen vooral toe door a) het niet realiseren van een restafvalreductie en b) stijgende verwerkingstarieven (mede door Rijksbelastingen. De korting neemt vooral af vanwege de afgesproken ingroeiregeling (waarbij investeringen in activa geleidelijk worden opgevoerd). Tegelijkertijd concluderen wij dat de afvalstoffenheffing fors is gestegen (en verder zal stijgen). Terugblikkend op de besluitvorming eind 2021/begin 2022 concluderen wij dat de financiële verwachtingen niet zijn uitgekomen: bij aanvang is onterecht uitgegaan van een tijdelijke kostenstijging. Dit is het gevolg van het niet onderkennen van achterblijvende taken (en daarmee kosten) bij Stadswerk072 en/of het niet doorzetten van een reductie van restafval.

Governance: beperkte flexibiliteit en invloed op kosten HVC Gemeente Alkmaar heeft vooral invloed als opdrachtgever op de aard en omvang van de dienstverlening, zoals gekaderd binnen de DVO. Er is (feitelijk) geen invloed (als aandeelhouder) op de koers, ambitie en kosten van de dienstverlening. In de governance is de rolverdeling van opdrachtgever – opdrachtnemer goed georganiseerd. Er is sprake van een lange termijn commitment, waarbij gemeente Alkmaar zich tot juni 2032 heeft verplicht tot het afnemen van de huidige dienstverlening. De financiële afspraken staan vast, de

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

30

gemeente draagt geen exploitatierisico voor de dienstverlening (en heeft ook geen inzicht hierin). De gemeente heeft geen (realistische) mogelijkheden om eerder te beëindigen.

Samenwerking: beleidsvisie HVC past niet bij Alkmaar Onderdeel van de overeenkomst is dat HVC de gemeente Alkmaar ondersteunt (ontzorgt) met beleidsadvisering. In de beginperiode was gemeente Alkmaar hier ook van afhankelijk, want de gemeente had geen beleidscapaciteit in huis. HVC is voorstander van een prijsprikkel (recycletarief). Op basis hiervan heeft zij ook een perspectief geschetst voor gemeente Alkmaar (richting 75 kg restafval per inwoner). Bij start van de dienstverleningsovereenkomst was dat ook de beleidsintentie van de gemeente Alkmaar. Echter, na het besluit om geen prijsprikkel in te voeren, is de impact van beleidsondersteuning beperkt gebleven; advisering ging over specifieke onderwerpen zoals GFE-cocons of betaald grof afval. De beleidsvisie van HVC is en blijft gericht op het toepassen van prijsprikkel. Daarmee is de beleidsondersteuning niet meer passend voor Alkmaar. Dit heeft er onder andere toe geleid dat gemeente Alkmaar wél (het standaardtarief) betaalt voor beleidsondersteuning (ad. € 180.000), maar hier slechts beperkt gebruik van maakt. Bovendien heeft Alkmaar inmiddels een eigen beleidsmedewerker aangesteld.

6.2

Aanbevelingen De aanleiding voor de onafhankelijke evaluatie is de sterk gestegen stijging van de afvalstoffenheffing. In het afvalbeheer is de gemeente sterk afhankelijk van de dienstverlening door HVC. In deze context komen wij tot de volgende aanbevelingen:

Voor beheersbare kosten: focus op reductie restafval We constateren dat een beperkt deel van de kostenstijging toerekenbaar is aan de dienstverlening van HVC. Deze kostenstijging is echter conform afspraak én niet beïnvloedbaar door de gemeente Alkmaar (tenzij gemeente Alkmaar de afvaldienstverlening vermindert). De analyse van de afvalstoffenheffing toont aan dat de kostenstijging sinds start voor een belangrijk deel is terug te voeren op de toenemende verwerkingskosten. Sinds 2021 zijn de kosten per huishouden ca. € 23,- gestegen. In de komende jaren neemt de financiële impact van de (achterblijvende) restafval-reductie potentieel fors toe. Het kabinet heeft het nieuwe belastingplan vastgesteld, waarbij de verbrandingsbelasting en de CO2-heffing op restafval fors stijgen: indicatief met € 58 per huishouden16. Om de kostenstijging van de afvalstoffenheffing beheersbaar te houden, zijn nieuwe beleidsmaatregelen (gericht op reductie restafval en toename afvalscheiding) nodig.

Werk aan optimalisaties binnen de bestaande overeenkomst Gemeente Alkmaar blijft tot minstens juni 2032 gebonden aan HVC. Gezien de afhankelijkheid van HVC (als uitvoeringsorganisatie voor Alkmaar) is het nodig om meer sturing te geven op de gewenste inzet en activiteiten: in beleidsondersteuning en uitvoering. Het is daarom van belang om samen te werken aan een verdere verbetering van de afspraken en prestatie. Het gaat om: • Een duidelijke en werkbare taakverdeling tussen HVC, Stadswerk072 en Alkmaar; • Verdere uitwerking van ‘witte vlekken’ in de dienstverleningsafspraken (DVO Deel II), die leiden tot onnodige discussie over de dienstverlening;

16

Uitgangspunt: 400 kg restafval per huishouden: toename belasting van 2026 naar 2030.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

31

• •

Keuze over het eenduidig beleggen van dumpingen. Het lijkt logischer om dit bij Stadswerk072 te beleggen (in plaats van de huidige constructie). Meer (beleids-) informatie over de effectiviteit van beleidsmaatregelen op de milieuprestatie en kosten, en actief vragen naar gerichte beleidsadvisering ter verbetering van de milieuprestatie.

Zoek samenwerking met andere DVO-gemeenten De gemeente Alkmaar (en de samenwerking) is gebaat bij meer sturing op keuzes die op dit moment door HVC gemaakt worden. Specifiek gaat het over de omvang en inzet van beleids- en communicatiecapaciteit en over de keuzes en inrichting van het tarievenbeleid. Deze keuzes liggen op dit moment bij HVC en hebben een grote impact op de DVO-gemeenten. Op voorhand moeten wij duidelijk zijn: met de huidige DVO-afspraken heeft de gemeente Alkmaar hierop geen invloed. Desondanks stellen wij voor om (meer) actief de samenwerking te zoeken met andere DVO-gemeenten. Samen met deze gemeenten kan gemeente Alkmaar het gesprek starten met HVC over het anders inrichten van dit deel van de samenwerking. We adviseren om het gesprek hierover te zoeken met gemeente Dordrecht, gemeente Velsen en gemeente Zaanstad. Dit zijn vergelijkbare gemeenten met Alkmaar; in omvang dienstverlening en invloed als aandeelhouder.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

32

Bijlagen bijlage 1

Evaluatiekader Voor het onderzoek is een evaluatiekader uitgewerkt. De vraagstelling hebben wij per deelvraag als volgt uitgewerkt.

Operationele prestaties (dienstverlening en uitvoering) Kernvraag: Levert HVC de afgesproken dienstverlening conform kwaliteit en prijsafspraken? • Uitvoeringskwaliteit: Naleving van contractuele prestatie-indicatoren (ophaaldagen, klachtenafhandeling, storingen, containerbeheer). • Samenwerkingsrelatie (zie ook punt 5): Beoordeling van het functioneren van afstemming, overleg en verantwoording op de verschillende echelons: directie-portefeuillehouder / directie-management / accountmanager-beleid- en beheerambtenaar / operationeel, dag dagelijkse afstemming. • Dienstverleningsniveau: Beleving en tevredenheid van inwoners (KCC, communicatie, responstijden), recycleresultaat en afvalscheiding (in vergelijking met vergelijkbare andere gemeenten). • Betrouwbaarheid: Continuïteit van de dienstverlening (storingen, inzet personeel, vervangingsplanning). • Innovatie: Vernieuwing in inzameling, sortering, scheiding en digitalisering. Specifiek brengen wij de ontwikkeling in de operationele prestaties in beeld, waarbij ook de periode vanaf 2017 van Stadswerk072 hierin wordt vergeleken (mits beschikbaar). Let op: hierbij geldt wel dat er voldoende (en voldoende vergelijkbare) informatie beschikbaar moet zijn voor het historisch vergelijk. Voor de volledigheid halen wij ook de ervaringen op bij Alkmaar en HVC (en toetsen deze aan de feiten).

Financiële prestaties en doelmatigheid Kernvraag: Is de dienstverleningsrelatie transparant en doelmatig voor de gemeente Alkmaar? • Kostenontwikkeling: Vergelijking met voor Alkmaar relevante referentiegemeenten en referentieorganisaties (benchmark huishoudelijk afvalbeheer) en vergelijking in de periode vanaf 2017 (indien beschikbaar). • Tarievenbeleid en Afvalstoffenheffing: Transparantie van kostentoerekening aan gemeenten (op kostprijs gebaseerd, geen kruissubsidiering). Vergelijking van de ASH Alkmaar met vergelijkbare gemeenten (in stedelijkheidsklasse en beleidskeuze). • Efficiëntie: Worden schaalvoordelen daadwerkelijk gerealiseerd en gedeeld met gemeenten? • Resultaatbestemming: Hoe worden winsten of overschotten ingezet (reserves, dividend, tariefverlaging, investeringen)? Specifiek beoordelen wij de kostenontwikkeling, waarbij we ook vanaf 2017 (onder voorbehoud van beschikbare gegevens) de uitvoering door Stadswerk072 in het historisch vergelijk meenemen. Bij dit vergelijk betrekken wij ook de gebruikelijke kostenontwikkeling in de sector (kijkend naar de gebruikelijke indexering). Eventueel kunnen wij ook de afvalstoffenheffing in meer detail beoordelen, door de onderliggende kosten van de ASH te vergelijken.

Relatiebeheer en samenwerking Kernvraag: Hoe ervaart de gemeente de samenwerking en de wederkerigheid in de relatie? • Communicatie en afstemming: Toegankelijkheid en deskundigheid van contactpersonen. • Samenwerkingshouding: Bereidheid tot meedenken, transparantie bij problemen of

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

33

• • •

incidenten. Flexibiliteit: Omgang met gemeentelijke wensen of veranderingen in beleid (bijv. invoering nieuw inzamelsysteem). Leren en verbeteren: Worden evaluaties, klachten en signalen omgezet in concrete verbeteracties? Regionale samenhang: Draagt HVC bij aan kennisdeling en samenwerking tussen deelnemende gemeenten?

Dit onderdeel gaat (meer dan de andere onderdelen) in op het zachte aspect van samenwerking. We inventariseren de ervaringen en beoordelen deze. Dit onderdeel geeft vooral inzicht in het functioneren van de samenwerking.

Governance en rolzuiverheid Kernvraag: Wat zijn de huidige governance-afspraken en kaders binnen de publiekrechtelijke opdrachtgevers- en aandeelhoudersstructuur van HVC, en hoe werken deze? • Rollen en bestuurlijke samenwerking: Worden de rollen van aandeelhouder, opdrachtgever en opdrachtnemer duidelijk onderscheiden en hoe verloopt het overleg met HVC? • Transparantie: Is de informatievoorziening van HVC aan de gemeente Alkmaar volledig, tijdig en begrijpelijk? • Verantwoording: Worden besluiten en prestaties goed toegelicht aan gemeente Alkmaar (in overleggen en via voortgangs- en verantwoordingsrapportages)? • Betrokkenheid: Heeft de gemeente (samen met andere gemeenten) voldoende invloed op koers en beleid (strategie, tarieven, investeringen)? Specifiek brengen wij de governance in beeld. Wij beschrijven op welke wijze de gemeente Alkmaar verbonden is aan HVC op het werkveld Inzameling (niet: verwerking). Deze uitwerking maakt ook duidelijk of (en zo ja: op welke wijze) de gemeente is gebonden aan HVC.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

34

bijlage 2

Milieuprestatie PMD, GFT, OPK en Glas

Scheidingsresultaten andere stromen PBD In 2022, het eerste jaar dat HVC verantwoordelijk was voor inzameling, is 27,2 kg PBD per inwoner ingezameld. Hiermee scoort Alkmaar iets boven gemiddeld in vergelijking met andere HVC-gemeenten. Daarbij is een lichte stijging te zien in de volgende jaren naar 27,8 kg per inwoner in 2024. Het landelijk gemiddelde is 21 kg per inwoner, hiermee scoort de gemeente Alkmaar boven gemiddeld. Daarnaast bevindt een aanzienlijk deel van het PBD/PMD zich in het restafval. Ongeveer 21,5 kg PBD kan hier nog uit gehaald worden.

PBD/PMD

56%

Trend is stijgend

Grondstofscheiding

55

55

30

17,6

17,6

28,4

27,2

27,1

27,8

21,0

25

5 -20 -45

Versie 0

• In totaal wordt 28 kg PBD per inwoner gescheiden verwerkt. De trend is stijgend. • 27,8 kg wordt bij de brongescheiden. In vergelijkbare stedelijkheidscategorie (Gem.SHK2) wordt bij bronscheiding 25 kg ingezameld. • In het restafval zit circa 21,5 kg PBD. • 56% van het PBD kan worden verwerkt.

Scheidingsresultaten andere stromen GFT en etensresten Deze stroom is stabiel rond 70 kg per inwoner. In 2022Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. was dit iets onder gemiddeld bij de HVC gemeente. Het landelijk gemiddelde is 92 kg, wat betekent dat de gemeente Alkmaar ruim 20 kg minder inzamelt. Een aanzienlijk deel van deze stroom (43%) wordt aan het restafval toegevoegd. Mogelijk veroorzaakt door de eerder besproken onuitgevoerde actie om meer Gft-containers te plaatsen bij hoogbouw. Wanneer de gemeente Alkmaar zorgt voor een betere scheiding voor de stroom GFT, zal dit effect hebben op de hoeveelheid restafval.

Scheidingsresultaten andere stromen OPK In 2022Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. wordt per inwoner 46 kg OPK ingezameld, deze hoeveelheid daalt de laatste twee jaar naar 41 kg per inwoner. De 46 kg was in 2022 gemiddeld voor de HVC-gemeenten. Het landelijk gemiddelde in 2024 is 40 kilo. De gemeente Alkmaar zit daarmee iets boven het landelijk gemiddelde. De daling in OPK past bij een landelijke trend (AfvalOnline, 2024). Hiervan blijft ongeveer 18 kg herbruikbaar OPK in het restafval zitten.

GFT

57%

Trend is stijgend

Grondstofscheiding

200 139 100

63

63

79

70

70

70

92

87

0

} nog in restafval

-100

Versie 0

• Er wordt 70 kg Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) per inwoner gescheiden opgehaald. De inzameltrend is stijgend. Gemiddeld wordt er in de stedelijkheidscategorie van Alkmaar (Gem.SHK2) 87 kg per inwoner ingezameld. • Volgens de sorteeranalyses zit er nog zo'n 54 kg GFT in het huishoudelijk restafval. • Van het GFT wordt 57% apart verwerkt.

Oud Papier

70%

Trend is dalend

Grondstofscheiding

75 47

47

46

46

43

41

40

39

50

25

-25

Versie 0

• Momenteel wordt er 41 kg Oud Papier en Karton (OPK) per inwoner gescheiden. De trend is dalend. Gemiddeld wordt er in de vergelijkbare stedelijkheidscategorie (Gem.SHK2) 39 kg per inwoner ingezameld. • In het huishoudelijk restafval zit nu nog zo'n 18 kg herbruikbaar OPK. • 70% van het OPK wordt apart verwerkt.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

35

Scheidingsresultaten andere stromen Glas Sinds 2019 is de ingezamelde hoeveelheid glas stabiel. Van 2019 naar 2021 stijgt de ingezamelde hoeveelheid om vervolgens weer te dalen naar 21 kg. Gemeente Alkmaar zamelt meer glas in dan het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van de stedelijkheidsklasse (beide 19 kg).

Glas 50

73%

Trend is stabiel

Grondstofscheiding

31

30

21

21

24

23

22

21

19

10

Van de vier behandelde stromen heeft glas het beste scheidingspercentage. Hiervan blijft ongeveer 8 kg aanwezig in het huishoudelijk restafval.

-10

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

36

19

bijlage 3

Feitenrelaas Dit feitenrelaas gaat in op de college- en raadsbesluiten (en andere mijlpalen) inzake afvalinzameling. Hierin worden de besluiten en omstandigheden omtrent inzameling kort samengevat. In juni 2022 is de gemeente Alkmaar overgestapt naar HVC voor haar (afval)inzameling. Het feitenrelaas beperkt zich tot drie jaar voorafgaand en na het moment van overdracht: de periode 2019 tot en met 2025.

Besluitvorming en mijlpalen in 2019 17 december 2019: Collegebesluit Raamovereenkomst 2020 Stadswerk072 Het college besluit om de raamovereenkomst 2020 met Stadswerk072 vast te stellen en de oude raamovereenkomst 2014 met Stadswerk072 in te trekken. Context: Vanuit de gemeente is de wens uitgesproken om de raamovereenkomst met Stadswerk072 te actualiseren omdat de vorige variant dateert uit 2014. De nieuwe variant zal ingaan per 1 januari 2020. 2019: Zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) De gemeente Alkmaar scoort een gemiddelde schoon score van alle winkelgebieden van 7,2. Hierbij scoort het centrum Alkmaar zelfs een 7,6. In de enquête geeft men aan dat weinig zwerfafval aanwezig is (81,7% geeft aan (heel) weinig) maar dat er meer afvalbakken geplaatst mogen worden (54,4% vindt dit (ruim) onvoldoende).

Besluitvorming en mijlpalen in 2020 7 april 2020: Collegebesluit Kwijting Stadswerk072 DVO 2019 Het college besluit in te stemmen met kwijting aan Stadswerk072. Onderdeel van de kwijting is instemming met verschillende verrekeningen. Specifiek voor afval gaat het om: nabetalen exploitatie van: afvalverwerkingskosten en opbrengsten afvalstromen € 501.794. en de papieren afvalkalender € 35.000. Context: Stadswerk072 heeft in overeenstemming met de Raamovereenkomst op 17-2-2019 haar eindverantwoording over de uitvoering van de Dienstverleningsovereenkomst 2019 ingediend. 26 mei 2020: Collegebesluit Deelnemersovereenkomst Ketenovereenkomst Verpakkingen Het college besluit om de Deelnemersovereenkomst Ketenovereenkomst Verpakkingen 20202029 aan te gaan. De gemeente kiest daarbij voor het ‘bronscheidingsmodel’ middels het Keuzeformulier PMD model. Context: De Deelnemersovereenkomst (DNO) dienen alle gemeenten afzonderlijk te ondertekenen, net als de modelkeuze. Alkmaar heeft gekozen voor bronscheiding bij de laagbouw en nascheiding voor de hoogbouw. Gemeente geeft aan dat RKN PMD gescheiden inzamelt en dat nascheiden en/of verwerken wordt gedaan door HVC. 15 december 2020: Collegebesluit Statutenwijziging Stadswerk072 072 N.V. Het college besluit om de wijziging van de statuten van de Stadswerk072 072 N.V. en van StadswerkSW B.V. goed te keuren.

Context: De statuten dienen gewijzigd te worden om zeker te zijn dat beide bedrijven kunnen blijven genieten van vrijstelling van vennootschapsbelasting. Juli 2020: Bijplaatsing containers In heel Alkmaar zijn bij alle hoogbouw ondergrondse containers bijgeplaatst, waardoor deze wijken aan (meer) bronscheiding kunnen doen. Voor alle laagbouw is omgekeerd inzamelen ingevoerd.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

37

Dit is gedaan om naar de doelstelling van 60% afvalscheiding in 2020 toe te werken. Deze is op deze manier ook bereikt, zo blijkt later. Mei 2020: Vooronderzoek huisvesting De gemeente heeft in mei 2020 opdracht gegeven om extra vooronderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheid om afval en ‘’afvalbrengstation’’ van Stadswerk072 072 bij HVC te plaatsen en de rest van Stadswerk072 te verplaatsen naar een andere locatie. Het onderzoek heeft tot doel de kavel van Stadswerk072 vrij te spelen zodat hier huizen gebouwd kunnen worden. Uit het onderzoeksrapport bleek dat het ontvlechten van afvalinzameling en het afvalbrengstation van Stadswerk072, het herhuisvesten van Stadswerk072 elders en het vrijspelen van de bestaande kavel voor investering in woningbouw het meest gewenste scenario is voor de gemeente. 2020: Zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) De gemeente Alkmaar scoort een gemiddelde schoon score van alle winkelgebieden van 7,3. Een lichte stijging in vergelijking met een jaar eerder. Het centrum zakt naar een gemiddelde van 7,5. Op het gebied van afvalbakken is een verbetering te zien, 53,8% geeft nu aan dat dit voldoende is. Voor zwerfafval is een daling te zien, wel is het merendeel nog tevreden. Hierbij geeft 68,5% van de respondenten aan dat zij (heel) weinig zwerfafval zien.

Besluitvorming en mijlpalen in 2021 11 januari 2021: Voorgenomen collegebesluit Ontvlechting Stadswerk072 Het college heeft een voorgenomen besluit genomen om scenario 2 uit het vooronderzoek uit te werken. Dit betreft ontvlechten van afval uit Stadswerk072 en overige delen Stadswerk072 huisvesten op terrein HVC. 21 januari 2021: Raadsbesluit beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021-2023 De raad besluit het Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021-2023 vast te stellen en de daarin opgenomen visie en ambitie te onderschrijven. Zij besluit daarmee het Afvalbeleidsplan 20162020, vastgesteld bij raadsbesluit 25-02-2016, in te trekken. Hierbij wordt gekeken naar het optimaliseren van de huidige werkwijze en het informeren van bewoners (via bijvoorbeeld een afvalcoach). Het beleidsplan 2016-2020 heeft goede resultaten behaald met deze manier van werken (48% naar 60% afvalscheiding) en het veranderen van inzamelmanier brengt kosten met zich mee. Daarom wil de gemeente Alkmaar dezelfde wijze voortzetten en via deze weg richting een verbeterd afvalbeleid, in het originele voorstel diftar, groeien in 2024. De raad stelt verschillende budgetten en kredieten beschikbaar. Een bedrag van € 160.000 ter beschikking voor 2021(uit de Algemene Reserve). Een bedrag van € 305.000 ter beschikking voor 2022 (gedekt uit de afvalstoffenheffing).

Kredieten van € 300.000 in 2022 en van € 275.000 in 2023 op te nemen in het MIP 2022- 2036. 6 februari 2021: Motie PvdA Sociale Huur op kavel Stadswerk072 In deze motie verzoeken de partijen aan het college het volgende: “Als de kavel aan de Kitmanstraat waarop nu Stadswerk072 gehuisvest is vrijkomt, deze te koop aan te bieden onder voorwaarde dat de ontwikkelende partij bij de ontwikkeling samenwerking zoekt met een woningbouwcorporatie, voor de ontwikkeling van een woningbouwprogramma met tenminste 40% sociale huur, waarvan de helft in categorie 1.” 18 februari 2021: Raadsamendement Aanvullend onderzoek Stadswerk072 De raad besluit om één extra scenario te laten onderzoeken: ‘’de mogelijkheid van ongedeeld

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

38

verplaatsen van het zelfstandig bedrijf Stadswerk072 naar het terrein van HVC, dan wel een andere locatie op het bedrijventerrein Boekelermeer te laten onderzoeken’’. 6 april 2021: Collegebesluit motie PvdA Sociale Huur op kavel Stadswerk072 Het college besluit een stedenbouwkundige verkenning uit te voeren, de motie mee te nemen in de verdere uitvoering van het plan en hierbij ook rekening te houden met contingent sociale woningbouw in overige gebieden. 11 mei 2021: Collegebesluit Ontvlechten Stadswerk072 Het college besluit om het rapport ‘‘Vooronderzoek ontvlechting en verplaatsing Stadswerk072 2021” d.d. 19 april 2021 vast te stellen waarin, naar aanleiding van het raadsamendement dd. 18 februari 2021 de resultaten zijn opgenomen van het aanvullend onderzoek naar de mogelijkheid van ongedeeld verplaatsen van het zelfstandig bedrijf Stadswerk072 naar het terrein van HVC, dan wel een andere locatie op het bedrijventerrein Boekelermeer te laten onderzoeken (aanvullend onderzoek naar scenario 4). In het rapport worden verschillende scenario’s afgewogen op indicatoren onder de criteria financiële gevolgen en kwaliteit en toekomstbestendigheid. Hieruit blijkt het scenario met de meeste voordelen het ontvlechten van afval en afvalbrengstation en het onderbrengen van de overige delen van Stadswerk072 op het terrein van HVC.

De gemeente krijgt immers inkomsten uit de verkoop van de onderdelen en het kavel. Daarnaast wordt een aantal (financiële) risico’s overgedragen aan HVC met de mogelijkheid dat kosten voor inzameling gelijk blijven. HVC heeft meer middelen om te investeren en is daarom toekomstbestendiger. Aandachtspunten zijn: de organisatie van taken die bij Stadswerk072 achterblijven en de ontvlechting van werkzaamheden die overgaan naar HVC met een duidelijke DVO. Het college onderschrijft de conclusies uit het rapport, namelijk: het onderbrengen van afval en afvalbrengstation leidt tot duidelijke voordelen (waaronder toekomstbestendigheid van afvalinzameling en – verwerking), kosten dienstverlening blijven gelijk en scenario 4 (ongedeeld verplaatsen Stadswerk072) zal tot de hoogste huisvestingslasten leiden. Het voorgenomen collegebesluit dd. 11 januari 2021 blijft gehandhaafd. Dit houdt in:: • Afval en afvalbrengstation te ontvlechten van Stadswerk072 en onder te brengen bij HVC. • Huisvesting van de overige delen van Stadswerk072 te realiseren op het terrein van HVC. • De huidige kavel van Stadswerk072 vrij te spelen voor woningbouw. Na dit besluit stelt de gemeente (in overleg met HVC) concept-dienstverleningsovereenkomsten op, die ter definitieve besluitvorming tegelijkertijd met het “go/no go”-besluit aan het college dienen te worden voorgelegd.

De raad wordt in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen in te dienen betreffende het voorgenomen collegebesluit. 24 juni 2021: Raadsbesluit Ontvlechten Stadswerk072 De raad besluit kennis te nemen van het rapport ‘‘Vooronderzoek ontvlechting en verplaatsing Stadswerk072 2021’, waarin, naar aanleiding van het raadsamendement dd. 18 februari 2021 de resultaten van het aanvullend onderzoek naar de mogelijkheid van ongedeeld verplaatsen van het zelfstandig bedrijf Stadswerk072 is onderzocht (scenario 4). Verder besluit de raad om geen wensen en bedenkingen in te dienen betreffende het voorgenomen collegebesluit d.d. 11 mei 2021 op basis van het rapport ‘’Vooronderzoek ontvlechting en verplaatsing Stadswerk072 2021’. Hiermee zijn vervolgstappen:

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

39

• Scenario 2 uit het onderzoeksrapport verder uit te werken waarin wordt geadviseerd om het afval en het afvalbrengstation afval en afvalbrengstation te ontvlechten van Stadswerk072 en onder te brengen bij HVC, huisvesting van de overige delen van Stadswerk072 te realiseren op het terrein van HVC en de huidige kavel van Stadswerk072 vrij te spelen voor woningbouw. • Aan de hand van de benodigde projectplannen, waarin scenario 2 wordt uitgewerkt, wordt een definitief collegebesluit genomen over scenario 2. De raadsmotie van 18 februari 2021 betreffende het percentage van sociale woningen wordt hierna betrokken evenals de lange en korte termijn dienstverleningsovereenkomsten met de HVC. 23 november 2021: Collegebesluit Geactualiseerde deelnemersovereenkomst Papier Recycling Nederland (PRN) Het college besluit de geactualiseerde overeenkomst met Stichting Papier Recycling Nederland (PRN) te ondertekenen. Via de VNG zijn afspraken gemaakt met producenten van niet-verpakkingen van papier en karton, inzamelaars en verwerkers. Dit garandeert een vaste afname van OPK.

Alkmaar tekent deze overeenkomst omdat zij eerder een deelnemingsovereenkomst sloten die bevalt en de overeenkomst is geactualiseerd zodat alle gemeenten dezelfde voorwaarden hebben 07 december 2021: Collegebesluit Vaststelling Dienstverleningsovereenkomst HVC Het college besluit in te stemmen met de DVO met bijbehorende aanbiedingsbrief van HVC voor de afvalinzameling met ingangsdatum van de DVO per 1 juni 2022 voor een periode van 10 jaar. Onderdeel van het besluit is om de herhuisvesting van Stadswerk072 op het terrein van HVC verder uit te werken en hier met Stadswerk072 nadere invulling aan te geven. 2021, zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) Het gemiddelde van Alkmaar zakt verder naar een 7,1 schoon score. Dezelfde trend geldt voor het centrum, die zakt ook naar een 7,1. De hoeveelheid zwerfafval laat een kleine verbetering zien 70,4% vindt het (heel) weinig. Het oordeel over de hoeveelheid afvalbakken blijft stabiel, 53,6% geeft aan dit (ruim) voldoende.

Besluitvorming en mijlpalen in 2022 8 maart 2022: Collegebesluit Koopovereenkomst Stadswerk072, HVC, Gemeente Alkmaar Het college besluit in te stemmen met de koopovereenkomst tussen de Stadswerk072, HVC en de Gemeente Alkmaar voor de ontvlechting van afvalinzameling. De koopovereenkomst is het nieuwe hoofddocument voor de samenwerking, waarin de verkoop van activa geregeld is en de onderliggende overeenkomsten (bijvoorbeeld de DVO) gebundeld zijn. Hiervoor zijn de afvalstoffenverordening en de raamovereenkomst en DVO met Stadswerk072 072 aangepast. 8 maart 2022: Collegebesluit DVO afvalinzameling HVC Het college besluit de dienstverleningsovereenkomst (DVO) afvalinzameling met HVC vast te stellen en te ondertekenen. De financiële gevolgen voor 2022 worden verwerkt in Burap I. De financiële gevolgen voor 2023 worden voorgelegd aan de raad bij de Begroting 2023. 21 juni 2022: Collegebesluit Raamovereenkomst en DVO Stadswerk072 Het college besluit de raamovereenkomst 2020 met Stadswerk072 aan te passen per 1 juni 2022. Ook de DVO Exploitatie en DVO Investeringen 2022 worden aangepast. In juni 2022 gaat de afvalinzameling over van Stadswerk072 naar HVC. De huisvesting is nog niet geregeld. Juli 2022, klachten zwerfafval

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

40

In juli krijgt de gemeente klachten vanuit de binnenstad over overvolle afvalbakken en zwerfafval. De reden voor de overvolle containers lijken de werkzaamheden aan de Nieuwe Laat-west, waardoor vuilniswagen de containers niet kunnen bereiken. HVC erkent dit probleem maar geeft aan dat containers altijd gewoon te gebruiken moeten zijn, omdat deze niet compleet vol blijken. Er zijn extra afvalcontainers geplaatst. 2022, zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) De schoon score van Alkmaar is wederom gedaald naar 7,0, dit betekent dat Alkmaar op het niveau zit van het Nederlands gemiddelde. Het centrum stijgt echter naar een 7,4. Tevredenheid over de hoeveelheid zwerfafval neemt weer licht af met 69,8% van de mensen die het (heel) weinig vinden. Qua de hoeveelheid afvalbakken is men dit jaar minder tevreden waarbij 37,2% aangeeft dat dit (ruim) voldoende is (30,2% zegt onvoldoende en 32,6% neutraal).

Besluitvorming en mijlpalen in 2023 7 maart 2023: Collegebesluit Raadsvoorstel Agenda Duurzaam Alkmaar Het college besluit het raadsvoorstel Agenda Duurzaam Alkmaar ter besluitvorming aan te bieden aan de raad. De Agenda Duurzaam Alkmaar is vastgesteld in Q4 2023 met als doel beleid in het Alkmaars Coalitieakkoord concreet uit te werken. Deze agenda gaat in op vijf thema’s: energietransitie, mobiliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit, circulaire economie en het verduurzamen van de eigen organisatie. 19 oktober 2023: Raadsbesluit Agenda Duurzaam Alkmaar De raad besluit het beleid en de uitvoering van de ambities op het gebied van duurzaamheid een extra impuls te geven en daartoe de Agenda Duurzaam Alkmaar vast te stellen. 2023: Zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) Alkmaar stijgt licht naar een schoon score van 7,1 terwijl het Nederlands gemiddelde afneemt naar 6,8. Het centrum Alkmaar zakt weer iets af naar een score van 7,1. Men is over het algemeen nog tevreden over de hoeveelheid zwerfafval maar deze neemt af (60,2%). Over de hoeveelheid afvalbakken is nu 45,8% van mening dat dit (ruim) voldoende is. Een stijging ten opzichte van het voorgaande jaar maar minder dan de jaren ervoor.

Besluitvorming en mijlpalen in 2024 Februari 2024: Start inzameling nieuwe stroom afvalbrengstation Op het (oude) afvalbrengstation start HVC met de aparte inzameling van volhouten grof afval. Met volhouten wordt massief hout bedoeld, waarbij zowel de oppervlakte als binnenkant uit hetzelfde hout bestaan. Dit volhout is goed herbruikbaar. HVC onderzoekt met circulaire bouwmarkten hoe dit verder gebruikt kan worden. 16 juli 2024: Raadinformatiebrief hogere kosten recycleplein Voor het nieuwe afvalbrengstation, genaamd ‘’Het recycleplein’’, informeert het college de raad bij raadinformatiebrief van 16 juli 2024 dat de structurele kosten als gevolg van de nieuwe milieustraat hoger worden dan geraamd (ook omdat de nieuwe milieustraat groter is) en dat er vanuit het programma Agenda Duurzaam Alkmaar (ADA) een innamebalie tijdelijk gefinancierd wordt (dus niet structureel). 15 oktober 2024: Collegebesluit Beëindiging huisvestingsproject Stadswerk072 072 N.V./HVC Het college besluit de raad in de gelegenheid te stellen wensen en bedenkingen in te dienen betreffende het voorgenomen collegebesluit om het Huisvestingsproject Stadswerk072 N.V./HVC te beëindigen. Daarmee vervalt de optie om Stadswerk072 te huisvesten op terrein van HVC. Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

41

Keuze is om scenario 3 (huisvesting overige delen elders) uit het Vooronderzoek verder uit te werken en hierbij de verbinding te leggen met het nog vast te stellen Ontwikkelkader Overdie. Het originele plan gaat niet door, omdat bij het uitwerken van de koopovereenkomst tussen HVC en Stadswerk072 072 de verwachte huurprijs van €600.000 ex BTW niet gerealiseerd kon worden en bijgesteld moest worden naar €1.400.000 exclusief BTW. Daarnaast blijkt de noodzaak om het kavel vrij te spelen minder urgent, waardoor Stadswerk072 072 op de korte termijn op de huidige locatie kan blijven. 9 december 2024: Opening recycleplein Het recycleplein in Alkmaar, inclusief kringlooppunt (1 dag per week) is geopend. Dit is de vervanger van het afvalbrengstation en wordt geëxploiteerd door HVC. Op het plein kunnen 30 verschillende afvalstromen gescheiden worden. De reden voor het verplaatsen van het afvalbrengstation is, naast hergebruik van meerdere grondstoffen, de toekomstige woningbouw op de vorige locatie. Het terrein zal tijdelijk anders gebruikt worden en is in lijn met afspraken in de DVO. 10 december 2024: Collegebesluit Uitvoeringsplan Circulaire Economie 2025-2027 Het college besluit in te stemmen met het Uitvoeringsplan Circulair Alkmaar 2025-2027.

Het plan geeft praktische handvatten aan het coalitieakkoord en de Agenda Duurzaam Alkmaar, biedt de gemeente verschillende kansen, sluit aan op wettelijke kaders en klimaatdoelen en helpt bij het voorzien van de groeiende vraag naar grondstoffen. 2024: Zwerfafval (jaarlijkse enquête winkelgebieden) Alkmaar zakt voor het eerst sinds 2017 weer onder 7 naar een 6,8 schoon score. Het centrum Alkmaar zakt niet mee en blijft op een 7,1 steken. In dit gebied is de tevredenheid over de hoeveelheid zwerfafval wederom licht gedaald maar nog wel positief (58,2% geeft aan (heel) weinig zwerfafval te zien). Hetzelfde geldt voor de hoeveelheid afvalbakken, waarbij 42,9% dit (ruim) voldoende vindt (33,0% neutraal en 24,2% (ruim) onvoldoende).

Besluitvorming en mijlpalen in 2025 31 maart 2025: Stoppen met breng- en haalservice van rolemmers HVC stopt met het ophalen vanaf huis en terugbrengen van rolemmers in de Rijp en Markenbinnen naar het ophaalpunt. Dit geldt niet voor mindervaliden. Context: Gemeente Alkmaar rekent op de zelfredzaamheid van de bewoners. Daarmee kan de gemeente jaarlijks €30.000,- besparen. 2 september 2025: College besluit Verlengen huidig beleidsplan afval en grondstoffen Het college besluit de looptijd van het huidige Beleidsplan afval en grondstoffen Alkmaar 20212023 te verlengen tot 1 juli 2026. Het beleidsplan afval en grondstoffen 2021-2023 wordt verlengd, omdat er nog geen nieuw beleidsplan is. Daarnaast zijn de doelen voor 2023 (nog) niet behaald. De doelstelling was 150 kilo restafval en 67% afvalscheiding begin 2024. Op dat moment is het 186 kilo en 57%. In vergelijking met 2019 is amper vooruitgang geboekt (182 kilo restafval per inwoner). Andere reden voor het verlengen van het beleidsplan zijn de evaluatie van de samenwerking tussen HVC en gemeente Alkmaar en externe ontwikkelingen, nieuwe ketenovereenkomst PMD en oplopende afvalverwerkingskosten, die vragen om beleidsmatige voorbereiding. 30 september 2025: Collegebesluit Actieprogramma Economie Alkmaar 2040 Het college besluit om het Actieprogramma Economie 2040, toekomst van de Alkmaarse

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

42

economie ter vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad. In het actieprogramma worden bestaande beleidslijnen en ontwikkelrichting ten aanzien van bedrijven, kantoren en detailhandel beschreven. Hierin worden ook actielijnen beschreven die passen bij een groeiende stad. 4 november 2025: Collegebesluit Samenwerkingsovereenkomst verpakkingen 2025 - 2030 Het college besluit in te stemmen met de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst verpakkingen 2025 – 2030. De nieuwe ketenafspraak PMD vervangt de huidige afspraken. Hierbij krijgen gemeenten een lagere vergoeding bij minder zuivere stromen. Met ondertekening behoudt Alkmaar recht op vergoeding voor ingezameld PMD. Dit gaat in per 2026, momenteel scoort Alkmaar onder de 65% zuiverheidsgrens waardoor zij inkomsten zullen mislopen. Niet ondertekenen betekent dat Alkmaar geen vergoeding meer ontvangt.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

43

bijlage 4

Afspraken dienstverlening

Structuur en uitgangspunten Dienstverleningsovereenkomst De afspraken tussen gemeente Alkmaar en HVC zijn vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). De DVO heeft een looptijd van negen jaar en zeven maanden en is ingegaan op 1 juni 2022 en loopt daardoor van rechtswege af op 1 januari 2032. De DVO bestaat uit drie delen: • DVO deel I: Dit deel bevat juridische afspraken, waaronder de looptijd van de overeenkomst. • DVO deel II: Dit deel bevat de taken die HVC uitvoert voor gemeente Alkmaar, inclusief omschrijving van de taak, de werkwijze, afspraken, communicatie en rapportage. • DVO deel III: Dit deel bevat het tarievenoverzicht van de producten.

Uitgangspunten samenwerking Bij het aangaan van de DVO tussen de gemeente Alkmaar en HVC zijn vijf uitgangspunten voor de samenwerking vastgesteld (artikel 2 van DVO Deel I). 1.

Verplichting tot uitvoering taken en kwaliteitseisen HVC verplicht zich uitvoering te geven aan de taken omschreven in DVO deel II, de afvalstoffenverordening en het Uitvoeringsbesluit Alkmaar. Bij het uitvoeren van deze taken gebruikt HVC materieel en inzamelmiddelen die onderhouden, representatief en conform weten regelgeving zijn. HVC kan starten met het uitvoeren van de taken wanneer de benodigde activa is overgedragen van de gemeente Alkmaar dan wel Stadswerk072.

2.

Bevestiging bestaande Ballotageovereenkomst Partijen bevestigen dat de bestaande afspraken over de verwerking van afval, zoals vastgelegd in de Ballotageovereenkomst tussen de GR VVI en HVC, onverkort van kracht blijven. Het door HVC ingezamelde verbrandbare huishoudelijk restafval en GFT-afval wordt aangemerkt als afval dat op grond van de afspraken in de ballotageovereenkomst aan HVC wordt aangeboden en verwerkt tegen de daarvoor geldende tarieven. Deze verwerkingskosten zijn opgenomen in de jaarvergoeding zoals vastgelegd in de DVO. Beëindiging van de DVO laat de Ballotageovereenkomst onverlet en heeft geen gevolgen voor facturering van de verwerkingskosten.

3.

Arbeidsparticipatie als streven Beide partijen spreken de intentie uit om SROI-medewerkers in te zetten in de werkzaamheden van HVC, waar mogelijk.

4.

Beleidsadvisering hergebruik door HVC HVC verplicht zich ertoe om voorstellen te ontwikkelen ter bevordering van het hergebruik van materialen binnen de gemeente Alkmaar.

5.

Eenduidig beleggen van containerbeheer Beide partijen komen overeen dat het volledige containerbeheer bij HVC wordt ondergebracht. Hierbij worden alle containers binnen de gemeente Alkmaar eigendom van HVC. Voor het onroerende gedeelte (betonputten en plaatsingskosten) geldt het tegenovergestelde, deze worden overgedragen aan de gemeente.

De afspraken liggen vast voor de looptijd van de overeenkomst, maar kunnen na instemming van beide partijen via een amendement aangepast worden.

Dienstverleningsafspraken In DVO deel II zijn dienstverleningsafspraken opgenomen voor de taken, die HVC voor de gemeente Alkmaar uitvoert. De beschrijving van de dienstverleningsafspraak is uniform in opbouw

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

44

en omvat vaste elementen. De opbouw van de afspraken per dienst is als volgt: 1. Classificatie: naar productgroep, hoofdproduct en subproduct17; 2. Omschrijving definitie en doelstelling van het hoofdproduct; 3. Beschrijving en de werkwijze van het subproduct; 4. Uitvoering van het subproduct: beschrijving van de taakverdeling tussen de gemeente en HVC; 5. Procesafspraken - Afspraken en uitganspunten rondom de uit te voeren taken 18; 6. Financiën en verantwoording - opgedeeld in ‘vergoeding en facturering’ en ‘rapportage’; 7. Opmerkingen/bijzonderheden.

Voorbeeld: Verwijderen dumpingen Ter illustratie is in onderstaande tekst het product ‘verwijderen dumpingen’ verder uitgewerkt. Classificatie: De dienst Verwijderen Dumpingen is geclassificeerd onder productgroep Beheer Openbare Ruimte (productgroep 3), hoofdproduct afval verwijderen (hoofdproduct 2) en subproduct Dumpingen (subproduct 1). Maakt de code voor Afval Verwijderen Dumpingen 3.02.01. Definitie en doelstelling: Het hoofdproduct ‘Afval verwijderen’ betekent gedumpt afval in de openbare ruimte verwijderen en afvoeren met uitzondering van gevaarlijke stoffen. De doelstelling is het nakomen van de zorgplicht, die de gemeente heeft voor het schoonhouden van de openbare buitenruimte ter bescherming van het milieu. Beschrijving en werkwijze: Het subproduct wordt beschreven als Dumpingen zijn het illegaal, onbeheerd achterlaten van (grof-)afval in de openbare buitenruimte. Voor de afgesproken werkwijze geldt dat de taak uitgevoerd wordt binnen werkuren en binnen de gemeentegrenzen in de openbare buitenruimte op verhardingen. Uitvoering subproduct: Taken HVC - zorgen voor het opruimen van dumpingen en bijplaatsen naast ondergrondse containers (tot 0,5 m3), zorgen voor opruimen van dumpingen op de hotspots door dagelijkse routes te rijden en dumpingen die aangemeld zijn door inwoners. Daarnaast het afvoeren van de dumpingen en registreren van meldingen.

Taken gemeente - Zorgen voor toegankelijkheid tot de dumplocatie, een overzicht van de hotspots en zorgen na melding dat chemische- en asbest dumpingen door een gespecialiseerd bedrijf worden verwijderd. Mogelijk door HVC in te schakelen. Procesafspraken: Afspraken is een verdere uitwerking van wat vastgelegd is onder taken, zoals ‘Opruimen dumpingen betreffende grof afval na melding’ en andere taken zoals weergegeven in onderdeel 4. Uitgangspunten beschrijft per afspraak wat de gemeente kan verwachten. Bijvoorbeeld voor de afspraak opruimen van dumpingen betreffende grof afval na melding en op hotspots. Dagelijks worden gedurende 4 tot 5 uur rondes gereden langs hotspots en op basis van meldingen. Daarbij monitort HVC de werkelijke inzet en brengen zij advies uit of bijsturing nodig. Financiën en verantwoording: Voor dumpingen geldt op financieel gebied dat het bedrag alle opruimings- en inzamelkosten en logistieke kosten bevat. Wanneer de gemeente HVC inschakelt voor asbest en chemisch afval leidt dit tot een meerprijs. De afrekening is gebaseerd op werkelijke uren en er wordt jaarlijks een bedrag opgenomen als voorschot. De kosten van verwerking zijn conform dienstverleningsafspraak 2.03.XX. Afspraken is in het algemeen dat HVC elk kwartaal rapporteert, uiterlijk zes weken na afloop van de rapportageperiode.

Het vierde kwartaal wordt in de jaarrapportage opgenomen die uiterlijk voor 1 april wordt aangeleverd. Voor dit subproduct wordt meegenomen in deze rapportage: het aantal meldingen

17

De titel van de afspraak is de combinatie van het hoofdproduct en het subproduct.

18

Onder de procesafspraken wordt aangegeven welke afspraken in het werkproces zijn gemaakt. Onder uitgangspunten wordt aangegeven wat de gemeente kan verwachten/ wat deze afspraken zijn.

Evaluatie DVO HVC-Alkmaar Definitief

24 februari 2026

45

binnengekomen bij HVC, totaal ingezette uren, Totale ingezamelde hoeveelheid restafval en het aantal en aard van de meldingen. Opmerkingen/bijzonderheden: Bij extreme (weers)omstandigheden, zoals zware sneeuwval, kunnen de werkzaamheden tijdelijk (deels) opschorten.

Voor alle taken zijn dienstverleningsafspraken gemaakt tussen de gemeente Alkmaar en HVC. Van elk product is een product-dienstenblad beschikbaar. Zie bijlage 5 voor het volledige dienstenoverzicht.

Eindafrekening jaarvergoeding DVO deel III vormt de basis voor de eindafrekening tussen beide partijen. Hierin is de jaarvergoeding naar taken gespecificeerd. De inzamelingstarieven zijn hierbij gebaseerd op de daadwerkelijke kosten en stabiel, jaarlijks geïndexeerd met CPI. Verwerkingskosten zijn verrekenbaar, omdat deze variabel zijn en mede afhankelijk van belastingen. De kosten in DVO Deel III zijn uitgedrukt per woonhuisaansluiting (Wha) en in totaal. De kosten zijn onderverdeeld in de volgende categorieën: A. Collectieve kosten – product overschrijdende kosten zoals klantenservice en communicatie B. Afvalinzameling – Kosten van het afvalbeheer van hoofdproducten 1 tot en met 9. C. Verwerking – Kosten van verwerking van de verschillende afvalstromen op basis van werkelijke hoeveelheden en gerealiseerde tarieven. D. Overige taken – Taken die niet onder bovenstaande vallen zoals dumpingen en inzameling op basisscholen. E. Ingroeiregeling – De gemeente Alkmaar krijgt een korting van €400.000,- vanaf 2023 die elk jaar met €100.000,- afbouwt. F. Aansluiting huidige kosten – Een korting in de jaren 2022, 2023 en 2024 van respectievelijk €347.725,-, €279.126,- en €-211.400 G. Ingroei realisatie nieuwbouw – HVC draagt de kosten voor het verhuizen van het afvalbrengstation en verrekent dit bedrag door het als korting op de jaren 2022 en 2023 te plaatsen.

In 2022 is dit €300.000,- en in 2023 €150.000,-. Een laatste onderdeel van DVO deel III betreft de separate afrekening van belastingen en heffingen, die verband houden met de taken.