260224 Raadsinformatiebrief Grüne Woche 2026 en Agrarische Agenda 2025 - bijlage 3

De distributie zorgt voor transport van de land- en tuinbouwproducten zelf naar verwerkers en van verwerkte producten naar vervolgschakels in de keten met distributiecentra en groothandel als tussenstation en retail en foodservicebedrijven als eindstation. Het agrocluster wordt in de rapportages van Wageningen Social & Economic Research onderverdeeld in zes deelclusters, die zijn opgebouwd uit de volgende primaire en verwerkende sectoren: 1.

Akkerbouwcluster: primaire akkerbouwsector en de verwerkende bedrijven van akkerbouwproducten: aardappelen, suikerbieten, granen, cacao, koffie, thee, plantaardige vetten en oliën

2.

Opengrondstuinbouwcluster: primaire sectoren (groenten in opengrond, bloembollen, fruit, boomkwekerij) en groente- en fruitverwerkende industrie

3.

Glastuinbouwcluster: primaire sectoren (glasgroenten, snijbloemen, planten, champignons) en de

4.

Grondgebonden veehouderijcluster: primaire sectoren (rundveehouderij, schapen- en geitenhouderij) en

groente- en fruitverwerkende industrie de verwerkende bedrijven (zuivelindustrie, slachterijen) 5.

Intensieve veehouderijcluster: primaire sectoren (vleeskalveren-, vleeskuikens, leghennen en varkenshouderij) en de slachterijen

6.

Visserijcluster: primaire visserijsector en de visverwerkende industrie.

De directe bijdrage van deze afzonderlijke clusters aan de toegevoegde waarde en de werkgelegenheid van de nationale economie en de economie van een provincie is eenvoudig te bepalen door het optellen van de beschikbare informatie in databronnen bij het CBS, Stichting LISA en Wageningen Social & Economic Research. Veel lastiger is het om te bepalen hoeveel toegevoegde waarde en werkgelegenheid er indirect wordt gecreëerd bij toeleverende bedrijven. Hiervoor biedt de input-outputanalyse die bij Wageningen Social & Economic Research gebruikt wordt een oplossing. De betekenis van het agrocluster kan op twee manieren worden weergegeven. Bij Wageningen Social & Economic Research worden de zogenoemde ‘ruime’ definitie en de ‘enge’ definitie gebruikt. De enge definitie houdt voor de afbakening van de voedings- en genotmiddelenindustrie alleen rekening met de verwerking van in de betreffende provincie geproduceerde agrarische producten terwijl de ruime definitie de gehele voedings- en genotmiddelenindustrie meeneemt ongeacht de herkomst van de agrarische grondstoffen. Dit betekent dat de in een bepaalde provincie gevestigde fruitverwerkende industrie voor 100% wordt meegenomen, ook al komt misschien een deel van het fruit uit andere provincies of zelfs uit het buitenland. In deze studie gaan wij uit van de ruime definitie.

38 | Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

Het totale agrocluster bestaat uit de volgende twee onderdelen: het agrocluster gebaseerd op binnenlandse agrarische grondstoffen en het agrocluster gebaseerd op buitenlandse agrarische grondstoffen. Het gaat er dus om waar de agrarische grondstoffen die door de verwerkende industrie worden gebruikt vandaan worden gehaald. Voor inzicht in de omvang van het agrocluster gebaseerd op binnenlandse grondstoffen, wordt een onderverdeling gemaakt naar toegevoegde waarde en werkgelegenheid voor de primaire productiesector, de verwerkingsindustrie, de toeleveringsindustrie en de distributie. Het deel van het agrocomplex gebaseerd op buitenlandse grondstoffen heeft alleen betrekking op de verwerkingsindustrie: waar haalt die zijn grondstoffen vandaan. Inzicht wordt dus alleen gegeven in toegevoegde waarde en werkgelegenheid die door de verwerkingsindustrie (zelf en bij toeleveranciers en distributeurs) gerealiseerd worden met verwerking van buitenlandse agrarische grondstoffen, zoals bijvoorbeeld koffie, thee, cacao, oliën en vetten.

Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

| 39

Bijlage 3

Gehanteerde definitie KPI’s melkveehouderij

KPI

Samenvatting definitie

Rekenwijze

Stikstof-bodemoverschot (kg/ha)

Het verschil tussen aanvoer uit meststoffen, weidemest (melkveehouderij), depositie, biologische binding en veenmineralisatie en afvoer van het gewas en ammoniakemissie, uitgedrukt in kg per ha bedrijfsareaal.

Kringloopwijzer 23.12

Fosfaatoverschot (kg/ha)

Het verschil tussen aanvoer uit meststoffen en afvoer van het gewas, uitgedrukt in kg P2O5 per ha bedrijfsareaal.

Kringloopwijzer 23.12

Ammoniakemissie (kg/ha)

Totale ammoniakemissie uit stallen, mestopslagen, toegediende meststoffen, excretie in de weide (melkveehouderij), en gewasresten, uitgedrukt in kg per ha bedrijfsareaal.

Kringloopwijzer 23.12

Eiwit eigen land (%)

Percentage van het eiwitverbruik door de veestapel dat niet is aangekocht: Verbruik eiwit door de veestapel minus het aangekocht verbruikt eiwit door de veestapel gedeeld door verbruikt eiwit door de veestapel

Kringloopwijzer 23.12

Aandeel blijvend grasland (%)

Areaal blijvend grasland gedeeld door het totale productieve areaal

Kringloopwijzer 23.12

Broeikasgassen per kg (gram CO2-eq per kg meetmelk)

Alle emissies op het landbouwbedrijf en de aanvoerketen, na toepassing van allocatie naar melk, uitgedrukt per kg meetmelk. CO2 uit de bodem is hierin nog niet meegenomen.

Kringloopwijzer 23.12

Milieubelastingspunten (punten/ha)

Milieueffect van door gewasbeschermingsmiddelen op bodemleven, waterleven en grondwater, uitgedrukt in aantal punten per hectare

Milieumeetlat

40 | Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

Bijlage 4

Gehanteerde definitie KPI’s akkerbouw

KPI

Samenvatting definitie

Rekenwijze

Stikstof-bodemoverschot (kg/ha)

Het verschil tussen aanvoer uit meststoffen, depositie, biologische binding en veenmineralisatie en afvoer van het gewas en ammoniakemissie, uitgedrukt in kg per ha bedrijfsareaal.

Nutriëntenbalans akkerbouw bedrijfsniveau

Fosfaatoverschot (kg/ha)

Het verschil tussen aanvoer uit meststoffen en afvoer van het gewas, uitgedrukt in kg P2O5 per ha bedrijfsareaal.

Nutriëntenbalans akkerbouw bedrijfsniveau

Ammoniakemissie (kg/ha)

Totale ammoniakemissie uit toegediende meststoffen en gewasresten, uitgedrukt in kg per ha bedrijfsareaal.

Nutriëntenbalans akkerbouw bedrijfsniveau

Broeikasgassen per kg (gram CO2-eq/ha)

Alle emissies op het landbouwbedrijf en de aanvoerketen, uitgedrukt per hectare.

Nutriëntenbalans akkerbouw bedrijfsniveau

Milieubelastingspunten (punten/ha)

Milieueffect van door gewasbeschermingsmiddelen op bodemleven, waterleven en grondwater, uitgedrukt in aantal punten per hectare

Milieumeetlat

Bodembedekking

Percentage van het jaar dat de bodem bedekt is met rustgewassen en groenbemesters

KPI dashboard

Gewasdiversiteit - Hill-Shannon Index

Index die berekend wordt op basis van het aantal hoofdgewassen (gewastypen) die in één groeiseizoen het bouwplan uitmaken op een akkerbouwbedrijf, gewogen op basis van de teeltoppervlakte dat die gewassen innemen.

KPI dashboard

Gewasdiversiteit – randdichtheid Meter/ha

Gewogen gemiddelde van het aantal meters perceelrand ten opzichte van het totale bouwplan in hectares (m perceelrand/hectare) en is dus een maat voor de ruimtelijke verdeling (%) van de percelen op het bedrijf.

KPI dashboard

Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

| 41

Bijlage 5 Definities enkele kengetallen

Standaardopbrengsten (SO): De Standaardopbrengst (in euro per bedrijf), de totale bedrijfsomvang van een bedrijf, wordt berekend als sommatie van de totale SO van alle gewassen en dieren. In die totale bedrijfsomvang is dus geen rekening gehouden met opbrengsten uit bijvoorbeeld subsidies, bedrijfstoeslagen en multifunctionele activiteiten. Inkomen uit bedrijf: Het inkomen uit normale bedrijfsvoering vermeerdert met de buitengewone baten en lasten. Het geeft weer welk brutobedrag op jaarbasis resteert voor de inzet van de onbetaalde arbeidskrachten vanuit de bedrijfsactiviteiten. Solvabilteit: Het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Hierbij is gecorrigeerd voor belastinglatentie. Moderniteit: De verhouding tussen de boekwaarde en nieuwwaarde. Hoe ouder de activa hoe meer er is afgeschreven, hoe lager de moderniteit. Kasstroom: De Kasstroom geeft inzicht in de liquiditeitsontwikkeling van een bedrijf tijdens een kalenderjaar. Deze wordt bepaald door de ontvangsten te verminderen met de uitgaven inclusief aflossingen. Gve: Een grootvee-eenheid is een standaardmaat die wordt gebruikt om verschillende soorten vee met elkaar te vergelijken op basis van hun productie van mest en/of voedingsbehoefte. Het doel van deze maat is om een uniforme eenheid te creëren waarmee je dieren zoals koeien, varkens, schapen, en kippen kunt omrekenen naar een gemeenschappelijke schaal.

42 | Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

Bijlage 6

Tabellen en figuren agrocluster gemeente Alkmaar (2022)

De omvang van het totale agrocluster in de gemeente Alkmaar wordt weergegeven in de ook in het rapport weergegeven tabellen B6.1 en B6.2, en de figuren B6.1 tot en met B6.3. In figuur B6.4 en B6.5 wordt ingegaan op de deelclusters. De toegevoegde waarde en werkgelegenheid per deelcomplex, zie tabellen B6.3 tot en met B6.8.

Tabel B6.1 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid Totaal Agrocluster Alkmaar (2022) a) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

83,0

991,2

Aandeel in totale economie van Alkmaar

1,3%

1,9%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

39,7

515,6

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

43,4

475,6

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,7%

0,9%

• Primaire productie

20,3

275,9

• Verwerking

1,4

9,7

• Toelevering

18,4

150,0

• Distributie

3,2

40,1

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster NL

0,1%

0,2%

a) Het agrocluster buitenlandse grondstoffen heeft alleen betrekking op de verwerkingsindustrie in het cluster (zover die de grondstoffen uit het buitenland haalt), inclusief de toelevering en distributie hiervan. Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Tabel B6.2 Procentuele verdeling toegevoegde waarde (en onderdelen toegevoegde waarde) over de zes deelcomplexen in Alkmaar (2022) a) Verdeling toegevoegde waarde over deelcomplexen Akkerbouw

Opengrondstuinbouw

glastuinbouw

grondgebonden veehouderij

intensieve veehouderij

visserij

totaal

Agrocluster, totaal

53,0

12,9

1,9

27,6

4,4

0,2

100,0

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

94,6

4,4

0,9

0,0

0,0

0,1

100,0

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

15,0

20,7

2,8

52,9

8,4

0,3

100,0

• Primaire productie

19,1

25,0

3,1

49,0

3,4

0,5

100,0

• Verwerking

7,7

8,8

4,7

39,1

39,8

0,0

100,0

• Toelevering

10,4

16,8

1,7

60,5

10,4

0,1

100,0

• Distributie

18,9

20,5

5,9

40,1

14,3

0,3

100,0

a) Het agrocluster buitenlandse grondstoffen heeft alleen betrekking op de verwerkingsindustrie in het cluster (zover die de grondstoffen uit het buitenland haalt), inclusief de toelevering en distributie hiervan. In het akkerbouwcluster worden veel grondstoffen uit het buitenland gehaald, zoals margarine-, oliën- en vettenindustrie en koffie-/theeproducenten. Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

| 43

Figuur B6.1 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid van totaal agrocluster Alkmaar verdeeld naar binnenlandse en buitenlandse grondstoffen (2022) Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Figuur B6.2 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid van het totaal agrocluster Alkmaar (binnenlandse en buitenlandse grondstoffen) verdeeld naar de 6 deelcomplexen (2022) Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

44 | Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

Figuur B6.3 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid agrocluster Alkmaar (gebaseerd op alleen binnenlandse grondstoffen), verdeeld naar onderscheiden onderdelen van het cluster (2022) Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Figuur B6.4 Verdeling werkgelegenheid per agrarisch deelcluster (op basis van binnenlandse grondstoffen) naar primaire productie, verwerking, toelevering en distributie (2022) Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

| 45

Toegevoegde waarde en werkgelegenheid in de 6 deelclusters in Alkmaar (2022) Tabel B6.3 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster akkerbouw in Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

44,0

554,8

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,7%

1,1%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

37,5

493,4

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

6,5

61,4

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,1%

0,1%

• Primaire productie

3,9

37,9

• Verwerking

0,1

1,0

• Toelevering

1,9

15,5

• Distributie

0,6

6,9

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster NL

0,1%

0,2%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Tabel B6.4 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster opengrondtuinbouw Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

10,7

107,4

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,2%

0,2%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

1,7

17,9

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

9,0

89,5

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,1%

0,2%

• Primaire productie

5,1

54,9

• Verwerking

0,1

1,2

• Toelevering

3,1

24,5

• Distributie

0,7

8,9

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster NL

0,2%

0,2%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Tabel B6.5 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster glastuinbouw in Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

1,6

17,0

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,0%

0,0%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

0,4

4,0

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

1,2

13,0

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,0%

0,0%

• Primaire productie

0,6

7,1

• Verwerking

0,1

0,6

• Toelevering

0,3

2,9

• Distributie

0,2

2,4

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster Nederland

0,0%

0,0%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

46 | Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

Tabel B6.6 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster grondgebonden veehouderij in Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

22,9

291,1

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,4%

0,6%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

0,0

0,0

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

22,9

291,1

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,4%

0,6%

• Primaire productie

9,9

171,9

• Verwerking

0,6

3,8

• Toelevering

11,1

97,2

• Distributie

1,3

18,2

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster Nederland

0,2%

0,2%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Tabel B6.7 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster intensieve veehouderij in Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

3,6

19,3

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,1%

0,0%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

0,0

0,0

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

3,6

19,3

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,1%

0,0%

• Primaire productie

0,7

3,0

• Verwerking

0,6

3,1

• Toelevering

1,9

9,7

• Distributie

0,5

3,6

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster Nederland

0,0%

0,0%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Tabel B6.8 Toegevoegde waarde en werkgelegenheid deelcluster intensieve visserij in Alkmaar (2022) Toegevoegde waarde (mln. euro)

Werkgelegenheid (arbeidsjaren)

Agrocluster, totaal

0,2

1,6

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,0%

0,0%

Agrocluster, buitenlandse grondstoffen

0,0

0,3

Agrocluster, binnenlandse grondstoffen

0,1

1,3

Aandeel in totale economie van Alkmaar

0,0%

0,0%

• Primaire productie

0,1

1,0

• Verwerking

0,0

0,0

• Toelevering

0,0

0,2

• Distributie

0,0

0,1

Aandeel agrocluster Alkmaar in agrocluster Nederland

0,0%

0,0%

Bron: LISA en Wageningen Social & Economic Research (input-outputberekeningen).

Wageningen Social & Economic Research Rapport 2025-075

| 47

Wageningen Social & Economic Research

De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of

Postbus 88

nature to improve the quality of life’. Binnen Wageningen University & Research

6700 AB Wageningen

bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van

T 0317 48 48 88

Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing

E info.wser@wur.nl

van belangrijke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving. Met

wur.nl/social-and-economic-research

ongeveer 30 vestigingen, 7.700 medewerkers (7.000 fte), 2.500 PhD- en EngD-kandidaten, 13.100 studenten en ruim 150.000 Leven Lang Leren-

RAPPORT 2025-075

deelnemers behoort Wageningen University & Research wereldwijd tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. De integrale benadering van de vraagstukken en de samenwerking tussen verschillende disciplines vormen het hart van de unieke Wageningen aanpak.

Wageningen Social & Economic Research

De missie van Wageningen University & Research is ‘To explore the potential of

Postbus 88

nature to improve the quality of life’. Binnen Wageningen University & Research

6700 AB Wageningen

bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten

T 0317 48 48 88

van Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de

E info.wser@wur.nl

oplossing van belangrijke vragen in het domein van gezonde voeding en

wur.nl/social-and-economic-research

leefomgeving. Met ongeveer 30 vestigingen, 7.700 medewerkers (7.000 fte), 2.500 PhD- en EngD-kandidaten, 13.100 studenten en ruim 150.000 Leven Lang

Rapport 2025-075

Leren-deelnemers behoort Wageningen University & Research wereldwijd tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. De integrale benadering van de vraagstukken en de samenwerking tussen verschillende disciplines vormen het hart van de unieke Wageningen aanpak.