260115 Raadsinformatiebrief planning herziening gezondheidsbeleid - bijlage 1
Tekst van het document
79 Kemper P, Baâdoudi F, Bel L, Brus I, Chavez Baldini U, Geuijen P, Huiberts M, Jansen T, Koopman N, Kruize H, Lemmens L, Reckman P, Verweij A, Vugts M, van den Brink C. GALA-monitor 2025: Van ambitie naar actie. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; 2025. Rapportnummer 2025-0062. DOI: 10.21945/RIVM-2025-0062. Beschikbaar op: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2025-0062.pdf. 80 De daling van het condoom- en (hormonaal) anticonceptiegebruik onder jongeren en volwassenen, de toename van ernstige soa’s, de toename van onjuiste informatie over anticonceptie op sociale media, stagnatie van de daling van het aantal nieuwe hiv-diagnoses en hoge cijfers van seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag. 81 Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid / Staatssecretaris van Rechtsbescherming. Nationaal Programma Armoede en Schulden: Kamerbrief bijlage. Kamerstukken II 2024–2025, 24 515, nr. 770. Den Haag: Tweede Kamer der Staten-Generaal; 6 juni 2025. Beschikbaar op: https://open.overheid.nl/documenten/620e4f13-6919-4456-aa23-ead745272f20/file. 82 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Nationale Strategie Vrouwengezondheid 2025–2030: Introductie en doelstellingen. Den Haag: VWS; 2025. Beschikbaar op: https://open.overheid.nl/documenten/6bc841e9-6e0c-4528-b11a-2ea568fb865d/file. 83 ZonMw.
Kennisprogramma Vrouwspecifieke gezondheid: programmavoorstel. Den Haag: ZonMw; 2024. Beschikbaar op: https://www.zonmw.nl/nl/programma/vrouwspecifieke-gezondheid. 84 Britt A, van den Bosch A, Verwaijen G, Glijn R, van den Berg K. De sociale basis versterken, investeren in de toekomst: Verandertheorie voor overheden en maatschappelijke partners. Utrecht: Movisie en VerweyJonker Instituut; 11 september 2024. Beschikbaar op: https://www.movisie.nl/publicatie/sociale-basis-versterken-investeren-toekomst. 85 Eind november 2025 heeft de Tweede Kamer een brief ontvangen, waarin onder andere wordt ingegaan op condoompromotie. 86 Kamerstukken II 2024/25, 32239, nr. 19. 87 Chemsex is de specifieke intentie om drugs ‘chems’ tijdens seks te gebruiken. 88 Kamerstukken II 2024/25, 32239, nr. 19. 89 Specifiek voor mensen met een laag inkomen heeft het ministerie van VWS middelen beschikbaar gesteld voor het Jeugdfonds- én Volwassenenfonds Sport en Cultuur en de pilot naar de effecten van een sportpas. 90 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Samen werken aan een mentaal gezonde samenleving. Den Haag: Ministerie van VWS; 2024. Publicatiecode: AF1913. 91 European Union. The Economy of Wellbeing – Executive summary of the OECD background paper on creating opportunities for people’s wellbeing and economic growth. SDD Working Paper no. 102.
Brussels: Council of the European Union; 2019. Beschikbaar op: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10414-2019-INIT/en/pdf. 92 Suïcidaliteit onder LHBT’ers Maart 2024. 93 suicide per werksector 113.pdf 94 14 procent geeft aan veel mentale zorgen te ervaren en 33 procent enigszins. Bij 28 procent speelt dit nauwelijks en 25 procent heeft hier geen last van. 45% geeft aan het moeilijk te vinden om over hun mentale gezondheid te praten. 95 Een dergelijke keten kan de volgende onderdelen in zich hebben: preventie en vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning, eerstelijnszorg (lichte problematiek), tweedelijnszorg (complexere problematiek), jeugdhulp (zorg gericht op jeugd en jongeren), langdurige en intensieve zorg, nazorg en re-integratie. Maar kijkt ook naar goed functionerend zorgsysteem/stelsels en kennis en onderzoek. 96 Eime et al., 2013, Evans et al., 2017; Ooms & Van Stam, 2025; Ooms, Van Stam & Ten Tije, 2024; Ooms et al., 2025). 97 Ooms, L., & Van Stam, W., ten Tije, T. (2024) Sport en bewegen voor de mentale gezondheid. Lessen uit zes lokale initiatieven. 98 https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/interventies of via https://www.loketgezondleven.nl (RIVM). 99 Suïcidepreventie: de noodzaak van samenwerking om zelfdoding te voorkomen | Publicatie | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. 100 Extra impuls aan suïcidepreventie in de regio | 113.
101 Werkagenda MBO 2023-2027, Kader Studentenwelzijn 2023-2030 en Ondersteuningsprogramma STIJN 2023-2028. 102 RIVM (2024) VTV. 103 Ziekten en aandoeningen | Trendscenario VTV-2024 | Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024. 104 Katz DL, Frates EP, Bonnet JP, Gupta SK, Vartiainen E, Carmona RH. Lifestyle as Medicine: The Case for a True Health Initiative. Am J Health Promot. 2018 Jul;32(6):1452-1458. doi: 10.1177/0890117117705949. Epub 2017 May 19. PMID: 28523941. 105 https://www.veiligheid.nl/actueel/jonge-65-plusser-steeds-vaker-met-ernstig-letsel-op-spoedeisende-hulp-na-val. 106 RIVM (2024) VTV. 107 https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2018-09/preventie-van-eenzaamheid.pdf. 108 Zorggebruik en zorguitgaven | Trendscenario VTV-2024 | Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024 109 In 2050 verdubbeling van aantal mensen met dementie en artrose | RIVM. 110 Livingston, G., et al (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet, Volume 404, 10452, p. 574/5. 111 Livingston, G., et al (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet, Volume 404, 10452, p. 574/5. 112 In het hoofdstuk leefomgeving wordt kort ingegaan op de invloed van luchtkwaliteit op dementie. 113 https://open.overheid.nl/documenten/554b74a0-2e36-4bd3-a943-ac0438deb98c/file.
66 Samen werken aan gezondheid | Landelijken nota gezondheidsbeleid 2025 - 2028
114 Rapport Preventieve ouderengezondheidszorg. 115 Home :: We zijn zelf het medicijn. 116 Rapport wat werkt risicoreductie dementie | Loketgezondleven.nl. 117 Themaverkenning Leefomgeving en klimaat | VTV-2024 | Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024. 118 WUR, Gezonde voedselomgeving is essentieel voor preventie en gezondheidsbevordering, Poelman, de Vet et al. 119 De maatschappelijke waarde van een gezonde en groene leefomgeving - een verkenning | RIVM. 120 eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52021DC0400. 121 Nieuwe Waterkwaliteitscheck geeft beter inzicht in gezondheidsrisico’s van water in bebouwde omgeving | RIVM. 122 Ontwerp-Nota Ruimte (webversie) | Rapport | Rijksoverheid.nl. 123 Werken aan een gezonde leefomgeving als professional | RIVM. 124 Ontwikkeling en toepassing van de Basisset Indicatoren Gezonde Leefomgeving | RIVM. 125 Gebiedscheck Gezonde Leefomgeving | Gids Gezonde Leefomgeving. 126 Met kennis werken aan een goede gezondheid voor iedereen | ZonMw. 127 Toolbox Gezonde Leefomgeving | Gids Gezonde Leefomgeving. 128 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/04/14/kamerbrief-over-beleidsagenda-pandemische-paraatheid. 129 Hitte aanpak 2025 | Rapport | Rijksoverheid.nl. 130 Menukaart Hitte | RVO.nl. 131 Kamerbrief over Landelijke maatlat voor een groene, klimaatadaptieve gebouwde omgeving | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.
132 KlimaatKwartier - The Green Village. 133 Livingston, G., et al (2024). Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. The Lancet, Volume 404, 10452, p. 574/5. 134 Hoogst blootgestelde gebieden en gevoelige groepen - Schone lucht akkoord. 135 Home - Schone lucht akkoord. 136 LR_012065_131709_Factsheet_luchtkwaliteit_V5.pdf. 137 Fietsen voor iedereen - Agendastad. 138 Ruimte voor Lopen - Agendastad. 139 Samen Slim - Watertorenberaad. 140 Nationaal actieplan versterken zoönosenbeleid | Rapport | Rijksoverheid.nl. 141 Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA voedsel-en-groen-thematische-vraagstukken/indieningsronde-april-2025. 142 Samen bouwen aan een gezonde leefomgeving, zo lukt het wél om financiering te vinden | RIVM. 143 Gezondheid-in-de-Omgevingsvisie.pdf. 144 Kernwaarden voor een gezonde leefomgeving - GGD GHOR Nederland. 145 Praktische handreiking voor een gezonde leefomgeving | VNG. 146 De Leefplekmeter | Wat vind je van je leefplek? - Pharos. 147 De Leefplekmeter in B1 - Gezondin. 148 New European Bauhaus: beautiful, sustainable, together. - European Union. 149 gezondheidenruimte.nl. 150 Ruimte geven aan sport en bewegen | Rapport | Rijksoverheid.nl. 151 Een plan voor een toekomstbestendige sportinfrastructuur en ruimte voor sport en bewegen wordt in het najaar 2025 naar de kamer gestuurd.
152 Kamerstukken II 2024 – 2025, 30234, nr. 402. 153 Benodigde ruimte voor sport in 2040. 154 Handreiking Groen in en om de Stad | Rapport | Rijksoverheid.nl. 155 Handreiking-groen-en-gezond-leven-in-de-stad_25-zonder-stempel.pdf. 156 Veranderingen in de inrichting van de leefomgeving maken aandacht voor infectieziekten urgent | RIVM. 157 GALA - Gezond en Actief Leven Akkoord | Rapport | Rijksoverheid.nl. 158 Advies bescherming hooggevoelige groepen - Schone lucht akkoord. 159 Programma Wonen en zorg voor ouderen. 160 Ondersteuningsprogramma | 113 Zelfmoordpreventie. 161 Gezondheidszorg asielzoekers. 162 De maatregelen onder AZWA-afspraak B4 medische preventie vergen op dit moment geen aanvullende inzet van gemeenten. Gelet op de aldaar genoemde ontwikkelagenda, is het wel van belang hier goede afstemming over te houden. 163 Voor valpreventie waren vanuit het GALA al structurele middelen beschikbaar.
Samen werken aan gezondheid | Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025 - 2028 67
Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 | 2500 EJ Den Haag 1400 (op werkdagen van 08:00 tot 20:00 uur) www.rijksoverheid.nl December 2025