251204 Raadsinformatiebrief Parkenscan Alkmaar bijlage
Tekst van het document
ZWAKTES
•
• •
Het inrichten voor enkele specifieke doelsoorten zorgt hier en daar voor inrichting- en beplantingskeuzes die niet lijken te passen in het landschap Ruimtelijk gezien niet voor menselijke beleving ingericht, bijvoorbeeld door gebrek aan schaduw en verblijfsplekken Op stadsschaal bleek De Nijenburgerweg een missing link in het fietsnetwerk. Deze route loopt nu dood aan de zuidzijde en mist in het noorden.
BEDREIGINGEN
• •
Het in stand houden van de permanente pionierssituatie vraagt om intensief beheer. Door het kiezen voor enkele specifieke doelsoorten worden de oorspronkelijke ecologische en landschappelijke kwaliteiten seduncair en wordt geen zelfvoorzienend ecosysteem gebouwd. Dat is een keuze.
MOGELIJKHEID DOORTREKKEN FIETSROUTE
EXTENSIEVE RECREATIE EN RUGSTREEPPAD INTENSIEF BEHEER VOOR PIONIERSSITUATIE
FAUNA PASSAGE
MONITORING ECOLOGIE ZICHT OP HET LANDSCHAP
UITBREIDING VAN DE PARKGRENS RUSTGEBIEDEN FLORA EN FAUNA
MOGELIJKHEID DOORTREKKEN FIETSROUTE 24
De keerwanden tussen infra- en groenblauwe structuur (preventie van het aanrijden van amfibieën) zijn op subtiele landschappelijke manier opgelost
De dijk van de Ringslootzone (Nijenburgerweg) biedt prachtige zichten op het omliggende landschap
Paddenpoelen zijn gemaakt van onnatuurlijke materialen en lijken bijna kunstobjecten. De materiaalkeuze is echter vooral praktisch: in onverharde poelen zou het water wegzakken.
De inrichting naar doelsoort, in dit geval de steenuil, brengt soms aparte inrichtings- of beplantingskeuzes met zich mee
Het park wordt door medewerkers van omliggende bedrijven gebruikt als wandelrondje tijdens de lunch.
Een deel van het gebied is afgesloten voor menselijk gebruik, flora en fauna profiteren enorm van dit soort gebieden
25
4. Scan op Parkniveau
Een park in twee delen Het Egmonderhout is een park richting de rand van de stad met twee duidelijk verschillende sferen: een parkachtig noordelijk deel en een natuurlijk en wilder zuidelijk deel. De natuurorganisatie in het zuidelijke stuk drukt een stempel op het park. Aanbevelingen 1. De aanwezigheid van de natuurvereniging kan een grote kans zijn, maar is in de huidige situatie niet optimaal. Maak duidelijke afspraken tussen gemeente en natuurvereniging en handhaaf ze om tot een prettige samenwerking te komen. 2. Verbeter de parkentrees en oversteekbaarheid van de Terborchlaan. 3. Blijf inzetten op de twee verschillende sferen in de parkdelen: in het noordelijke deel inzetten op ecologie en in het zuidelijke deel het uitdragen van de geschiedenis als heemtuin. 4. Maak de connectie met onderwijs door een natuurspeelplek te maken in het noordelijke deel voor educatie en spelen.
Egmonderhout
STERKTES
• • • •
De twee parkdelen hebben een eigen identiteit en bijpassende inrichting en gebruik. Landschappelijke speelelementen zoals de slee-heuvel passen goed bij het karakter van het noordelijke park. Beide parkdelen kennen een fijne balans in massa en ruimtes. Bijzondere geschiedenis als Heemtuin in het zuiden met mooie oude bomen.
KANSEN
•
•
De aanwezigheid van de natuurvereniging is een kans voor educatie en natuurontwikkeling. Echter kan hier alleen gebruik van worden gemaakt als er wordt geinvesteerd in een betere relatie en heldere afspraken. De bijzondere geschiedenis als Heemtuin kan meer uitgedragen worden
ZWAKTES
• •
•
De Terborchlaan is lastig over te steken en vormt een barrière voor wandelaars en fauna. Ondanks inrichting met takkenrillen blijft het geluid van de Martin Luther Kingweg in voornamelijk het noordelijke deel sterk aanwezig. De entrees aan de Terborchlaan hebben niet de herkenbaarheid en uitstraling van een parkentree.
BEDREIGINGEN
•
De huidige situatie rond de natuurvereniging bemoeilijkt de ontwikkelkansen in het zuidelijke parkdeel.
Het noordelijke deel doet natuurlijk aan met veel inheemse soorten en ecologisch beheer, het is hierdoor een fijn park voor een wandelrondje
Voornamelijk het zuidelijke deel bevat veel grote (soms monumentale) bomen, behoud en koester deze prachtige exemplaren!
Maak duidelijke afspraken tussen gemeente en natuurvereniging en handhaaf ze om tot een prettige samenwerking te komen
Het gebruik door hondeneigenaars blijkt soms lastig te combineren met natuurwaarden
26
IDENTITEIT NATUURPARK
GELUIDSOVERLAST INFRASTRUCTUUR
SLEEHEUVEL
CONNECTIE MET ONDERWIJS
KANS VOOR NATUURSPELEN EN -EDUCATIE
OVERSTEEKBAARHEID TERBORCHLAAN EN UITSTRALING ENTREE
RELATIE EN ROL NATUURVERENIGING
ZICHTBAARHEID HISTORIE HEEMTUIN
IDENTITEIT CULTUURPARK
27
4. Scan op parkniveau
Fijn en goed verbonden buurtparkje Het recent in co-productie met bewoners gerealiseerde Groene Hart Oudorp voelt als een fijn buurtparkje verstopt achter de bebouwing van Oudorp. Het park is klein maar dankzij de ruimtelijke opzet biedt het veel verschillende gebruiksvormen zonder druk over te komen. Aanbevelingen Er gaat een heleboel goed in dit park. Het heeft recentelijk een upgrade gekregen en heeft zichtbaar een betrokken groep omwonenden die het park een hart geven. Enkele kleine aandachtspunten zijn: 1. het grasveld kan middels extensief beheer omgevormd worden tot bloemrijk grasland; 2. toezicht op het gebruik door honden is nodig; 3. maak de (hoofd-)entrée vanaf de Herenweg beter herkenbaar.
Groene Hart Oudorp
STERKTES
•
• •
ZWAKTES
Het park wordt deels gedragen en beheerd door vrijwilligers. Die kwaliteit en sfeer brengen veel woonkwaliteit aan de omliggende wijken. De recentelijk aangelegde pluktuin en speeltoestellen zien er goed uit en zorgen divers gebruik van het park. De randen van het park en scheidingen tussen verschillende functies hebben een mooi landschappelijk karakter.
•
KANSEN
•
Hoewel het park goed verbonden is, is het lastig te zien van buiten. Als je weet waar het is, kun je het vinden!
BEDREIGINGEN
Een kans voor ecologie: het omvormen van de zoom van het grasveld naar bloemrijk grasland door extensief beheer
•
Het park is aangeduid als speelgebied waar honden verboden zijn, echter zijn er wel veel loslopende honden rond de speelvoorzieningen.
STERKE LANDSCHAPPELIJKE RAND
GAZON DEELS OMVORMEN BLOEMRIJK GRASLAND PRACHTIGE TUIN GEDRAGEN DOOR BUURT HERKENBARE HOOFDENTREE TOEZICHT HONDEN
28
De pluktuin zorgt voor een andere schaal en verschillende gebruiksvormen in het park
Het park wordt deels onderhouden en gedragen door omwonenden, dit zorgt voor een huiselijke sfeer in het park
Het park is goed verbonden met de omgeving, maar je moet wel weten waar het is!
De verschillende randen en scheidingen tussen verschillende functies hebben een mooi landschappelijk karakter
De natuurlijke rand tussen park en woningen biedt zowel privacy als zicht op het park. De zoom van het grasveld zou kunnen omvormen naar bloemrijk grasland om het natuurlijke gradient aan te zetten
Er is een fijne diversiteit in beplantingstypen en massa en ruimte
29
4. Scan op parkniveau
Groene Voet
Sportief wijkpark met heldere ruimtelijke opzet Divers park dat verschillende wijken verbindt. In het park ligt een sportcomplex met verschillende sportverenigingen. Ook is er in het park een speeltuinvereniging en aangrenzend twee scholen. De noordrand is recreatiever en de zuidrand natuurlijker. Aanbevelingen Er gaat een veel goed in de Groene Voet. De balans tussen recreatie, natuur en andere gebruiksfuncties wordt goed gemaakt door een robuuste ruimtelijke indeling. De aanbeveling gaat vooral over het versterken van wat er nu al is: 1. Ontwikkel een heldere identiteit als sportpark met bijbehorende bebording en entreegebied. Vooral aan de kant van het sportcomplex verdient de entree aandacht. De brug bij de Laan van Athene kan een heldere parkentree worden voor het park als geheel; 2. Open zichtpunten op het natuurgebied ten behoeve van beleefbaarheid terwijl de toegang en verstoring beperkt blijft.
WEG ALS BARRIÈRE
GROEN NETWERK
STERKTES
• •
•
Heldere verdeling tussen recreatieve delen en natuurlijke delen van het park. Het park heeft een heldere indeling door te werken met landschappelijke kamers waar telkens een andere functie in zit: bijvoorbeeld de vrijwilligerstuin, hondenlosloopgebied, speeltuin of natuur. Bijzondere natuurwaardes en aanwezigheid unieke soorten voor Alkmaar op natuureiland.
KANSEN
• • • • •
Inzetten op een heldere identiteit als sportpark. Kans voor natuureducatie en buitenspelen door scholen aan het park. kans voor een sterk netwerk aan parken door verbinding met Groenstrook ‘T Rak te verbeteren. Onderzoek mogelijkheid tot uitbreiding van het park door de hoek bij OBS de Vlieger bij het park te betrekken. Openen zichtpunten op natuurgebied om beleefbaarheid van natuurwaarden te vergroten.
ZWAKTES
• • •
Onduidelijke entree van het park aan westzijde. Allegaartje aan bebording. Laan van Athene ervaart als een barrière voor fiets en voetganger tussen Groene Voet en Groenstrook ‘T Rak.
BEDREIGINGEN
• • • • •
De vrijwilligersgroep kan groter om consistentie in het beheer en programmering te behouden. Verdere uitbreiding speeltuin ‘t Span kan landschappelijk raamwerk aantasten en is dus niet wenselijk. Aanwezigheid Japanse duizendknoop. Veel loslopende honden rond de speelvoorzieningen. Aanplant van tuinplanten en snoeien van parkbeplanting bij aangrenzende woningen door omwonenden.
HELDERHEID PARKENTREE
IDENTITEIT SPORTPARK
AANWEZIGHEID INVASIEVE SOORTEN
ZICHTRELATIE NATUURWAARDEN CONNECTIE MET ONDERWIJS
CONNECTIE MET ONDERWIJS
30
UITBREIDEN PARKGRENS
Onduidelijke entree naast de parkeerplaats van het sportcomplex. Niet intuitief dat achter het sportterrein nog een park ligt. Door de entree aan te pakken kunnen zowel het park als de sportfaciliteiten profiteren.
De Laan van Athene vormt een barrière in het langzaamverkeernetwerk ven groen netwerk van parken (Rekerhout-’T -Groene Voet).
De brug bij de Laan van Athene voelt nu als de entree naar het sportcomplex, terwijl het ook de parkentree is.
Door in sommige delen van het park toegang te ontmoedigen kunnen er bijzondere habitats ontstaan.
Veel, verschillende en overlappende bebording. Sommige over het park, sommige over het sportterrein, niets over het geheel. Draagt bij aan de onduidelijkheid van het entreegebied.
Dankzij de inrichting van open kamers met een groene omranding vinden verschillende functies zoals een natuurlijke speelplek of een hondenuitlaatveld naadloos een plek in het park.
Door enkele doorkijkjes te maken door de groene rand, wordt de bijzondere natuur zichtbaar zonder te veel verstoring.
31
4. Scan op Parkniveau
Prachtig landschapspark aan de rand van de stad Groenstrook ‘t Rak is een bijzonder ‘Alkmaars‘ landschapspark met zicht op de molen en historische panden langs de Kanaaldijk, dat het cultuurlandschap van deze regio prachtig uitdraagt. Aanbeveling Het park heeft een helder landschappelijke identiteit. Echter lijken verschillende inrichtingselementen (hagen, paden, paaltjes, hekken, verharding, bebording) niet altijd te passen bij dat karakter. 1. Neem het landschappelijke karakter als uitgangspunt voor een beeldkwaliteitsplan met principes voor inrichtingselementen en pachtregels. Zo kan de inrichting bijdragen bij de landschappelijke identiteit van het park. 2. Verbeter de verbinding met Groene Voet zowel in routing als in ecologische verbinding.
Groenstrook ‘t Rak
STERKTES
• • • • •
Sterke identiteit passend bij het landschap Het sinus-beheer van de graslanden en het riet draagt bij aan ruimtelijke kwaliteit Een natuureiland zonder ingrepen van beheer geeft een natuurlijke uitstraling Kleinschalige agrarische pachters passen in de identiteit van dit park Er is een mooie kanovaarverbinding van het Kanaal, langs Groenstrook ‘t Rak naar Groene Voet
KANSEN
•
•
De landschappelijk identiteit biedt een sterk uitgangspunt voor een beeldkwaliteitsplan voor de inrichting. Hiermee kan de landschappelijke uitstraling nog sterker worden uitgedragen Mogelijkheid tot meer verbinding tussen het park en het volkstuinencomplex
ZWAKTES
• • • •
BEDREIGINGEN
•
VERBINDING VOLKSTUINEN
ZICHT OP DE MOLEN
PACHTREGELS CULTUURHISTORISCHE RAND GROEN NETWERK NATUUREILAND
OVERMAAT AAN VERHARDING
SINUSBEHEER
GROEN NETWERK
32
Zwakke verbinding met park Groene Voet, zowel in groenstructuur als in routing voor langzaam verkeer Verschillende inrichtingselementen zoals hekwerk en paaltjes doen afbreuk aan het landschappelijke karakter De verharding is van slechte kwaliteit en hierdoor vaak minder goed toegankelijk Er is een overmaat aan verharding op de kruising van het pad en het Waterpaspad
Heldere regels in pachtovereenkomsten dienen het park te beschermen tegen verrommeling door schuurtjes en opstal
Het prachtige zicht op de bebouwing langs de Kanaaldijk, de molen en het riet geven een prachtig beeld van een Alkmaars landschap
Door plekken aan te wijzen waar geen beheersingrepen worden gedaan, ontstaan door de verwildering prachtige natuurwaarden in de stad
De kwaliteit van de verharding, paaltjes en hekwerken doen afbreuk aan het landschappelijk karakter en de toegankelijkheid.
Een overmaat aan verharding op de kruising tussen het pad en het Waterpaspad.
Kleinschalige agrarische pachtvelden passen binnen de landschappelijke identiteit van Groenstrook ‘T Rak . Via heldere pachtregels kan verrommeling door schuurtjes, opstal en hekwerken voorkomen worden.
Het hekwerk rondom het voetbalveld is lastig te beheren en doet afbreuk aan het landschappelijke karakter. Een beeldkwaliteitsplan kan helpen in het bepalen van een passende inrichting.
33
4. Scan op parkniveau
Groenstrook De Nollen
Groene parkroute van Alkmaar naar Heerhugowaard Een fijne route voor langzaamverkeer tussen de twee steden. De route wordt begeleid door Groenstrook De Nollen. Aanbevelingen 1. Langs de rand van het park claimen bedrijven ruimte, wat de doorgaande oever versnippert en beheer onmogelijk maakt. Neem de regie terug over de publieke parkgrond langs de oostelijke oever en herstel de ecologische verbinding langs het water. 2. Groenstrook De Nollen richt zich vooral op fietsverkeer. Maak de route ook prettiger en veiliger voor wandelaars. Bijvoorbeeld met een markering op het asfalt. 3. Versterk de ruimtelijke verbinding met Nollen Oost en Nollen Oost Branding 4. Versterk de zichtbaarheid en verbinding met zowel de Hortus als de Bijenstal vanuit het park.
RUIMTECLAIM PARKGROND
VERROMMELING PARKRAND
GROENE BUFFER TUSSEN WONEN EN WERKEN ZICHTBAARHEID EN VERBINDING BIJENSTAL
VERBINDING NOLLEN OOST BRANDING
INVASIEVE SOORTEN
ZICHTBAARHEID EN VERBINDING HORTUS
STERKTES
• •
VERBINDING NOLLEN OOST
•
VEILIGHEID WANDELAARS
•
Fijne fietsroute voor woonwerkverkeer tussen Alkmaar en Heerhugowaard. Goede groene buffer die de overlast van de bedrijvigheid weghoudt uit de wijk. Bijzondere liniaire groenstructuur vormt een ecologische verbindingszone tussen de stad met het buitengebied. Aanwezigheid Hortus en Bijenstal (Nederlandse Bijenvereniging, afd. NH midden)
KANSEN
•
• •
34
Markeren van een voetgangersstrook tbv de veiligheid van lunchwandelaars vanuit bedrijven. Kans om de Hortus beter zichtbaar te maken in het park. Gebied waar afvalopslag was is ontoegankelijk maar zou een mogelijke verbinding kunnen zijn tussen Groenstrook De Nollen en Nollen Oost Branding.
ZWAKTES
•
•
Aanwezigheid van de Hortus en de Bijenstal is een grote kwaliteit, maar een verbinding of zichtrelatie mist. Verrommeling van de parkrand door diverse hekwerken en wildgroei aan bramen en klimop.
BEDREIGINGEN
• •
Bedrijven claimen grond langs de oever waardoor beheer onmogelijk wordt gemaakt. Invasieve of overwoekerende soorten zoals wilde braam, dijkviltbraam en Japanse duizendknoop vormen een bedreiging voor de diversiteit in flora en fauna.
Een comfortabele fietsroute door het groen, die ook goed gebruikt wordt voor lunchwandelingen door de mensen die werken op het bedrijventerrein.
Bedrijven langs de rand van het park claimen grond langs het water, waardoor het schouwpad onbereikbaar is en de ecologische oevers vernipperen.
Verrommeling van parkgrand door wildgroei van bramen en verschillende hekwerken en opstal
Verrommeling van de parkrand door het toepassen van diverse hekwerken en wildgroei aan bramen en klimop.
Een markering van een wandelstrook kan de veiligheid voor wandelaars tussen het snelle fietsverkeer vergroten.
Er is weinig tot geen connectie met de Hortus Alkmaar door dichte hekwerken en hagen.
35
4. Scan op parkniveau
Uniek speellandschap Een klein natuurspeelparkje van hoge ecologische waarde. Aanbevelingen Het park laat zien dat ecologische waarden en spelen in de natuur goed te combineren zijn. Het biedt een speelbeleving waar kinderen kunnen struinen en ontdekken. Enkele aanbevelingen om deze kwaliteit te versterken zijn: 1. het verharde voetbalveld en de inrichting van de parkeerkoffers doen af aan de identiteit van dit park. Heroverweeg een inrichting die past bij de natuurlijke kwaliteiten van deze plek; 2. onderzoek de mogelijkheid om het park uit te breiden in het noorden.
Nollen Oost
ZWAKTES
STERKTES
•
• •
De mogelijkheid voor kinderen om te struinen en vrij te spelen in de natuurspeelplaats is een bijzondere kwaliteit in de stad. De elzensingel ten noorden van het park is een prachtig ruimtevormend element. Het hoogteverschil geeft bijzondere zichten op de omliggende wijk.
• •
KANSEN
•
De parkeerkoffers aan de westelijke zijde van het park doen af aan de identiteit en het zicht op het park. Het verharde voetbalveld past niet binnen de identiteit van natuurlijk spelen.
BEDREIGINGEN
Wellicht is het mogelijk om de grond ten noorden van het park op termijn bij het park te trekken.
•
•
Invasieve soorten zoals Japanse duizendknoop vormen een bedreiging voor de diversiteit in flora en fauna in de zuidoostelijke hoek. Beperkte hoeveelheid bomen/schaduw kan leiden tot hittestress.
UITBREIDEN PARKGRENS
P
PRACHTIGE ELZENSINGEL
INPASSEN PARKEREN EN VOETBALVELD
P
SPELEN OP UNIEK HEUVELLANDSCHAP INVASIEVE SOORTEN
VERBINDING GROENSTRUCTUUR DE NOLLEN
36
De mogelijkheid voor kinderen om te struinen en vrij te spelen in de natuurspeelplaats is een grote kwaliteit voor de omliggende wijken en daarbuiten.
Verschillende objecten activeren het speellandschap.
Het verharde voetbalveld past niet binnen de identiteit van natuurlijk spelen.
Er wordt op een speelse manier omgegaan met het aangebrachte heuvellandschap.
De parkeerkoffers doen af aan de natuurlijke identiteit en het zicht op het park.
37
4. Scan op parkniveau
Klein, waterrijk park tussen wijk en spoor Een fijn landschappelijk wijkpark dat bijdraagt aan een duurzame afwatering van de wijk ernaast. Aanbevelingen Er gaat een heleboel goed in dit park. Aanbevelingen gaan vooral over het verbeteren van de verblijfskwaliteit: 1. onderzoek of de rand langs het spoor dichter beplant kan worden om geluidsoverlast van de treinen te verminderen; 2. zoek naar een geschikte locatie voor een verblijfsplek aan het water om gebruik vanuit de wijk te stimuleren; 3. zorg voor een goede integratie van spelen in het park door de harde scheiding tussen het park en de speelplek te herzien; 4. onderzoek de mogelijkheid om de parkgrens noordelijk uit te breiden om een verbinding te maken met Groenstrook De Nollen.
Nollen Oost Branding
STERKTES
•
•
Dankzij de hoogteverschillen en slingerende waterpartij biedt het park tijdens een wandelronde verschillende ervaringen. Het park speelt een rol in de regenwaterbestendigheid van de wijk ernaast. De openbare ruimte van de wijk watert zichtbaar af in het park.
KANSEN
• • • •
Een betere integratie van spelen in het park. Nu zijn het aparte zones die afgescheiden zijn van de rest van het park. Het beplanten van de noordelijke rand om geluid van het spoor te verminderen. Het toevoegen van verblijfsplekken om meer ruimte aan verschillend gebruik te bieden. Groenzone ten noorden is nu geen onderdeel van het park maar zou een verbinding kunnen maken naar Groenstrook De Nollen.
ZWAKTES
• • •
De zuidwestelijke parkrand verrommelt door het aangrenzende perceel De speelvoorzieningen zijn gescheiden van het park door een haag/hekwerk en komen in uitstraling niet overeen Het geluid van langsrazende treinen overstemt een rustige parkbeleving
BEDREIGINGEN
• •
Overlast van de treinen kan de gebruikswaarde belemmeren. Beperkte hoeveelheid schaduw kan leiden tot hittestress.
VERBINDING GROENSTROOK DE NOLLEN UITBREIDING PARKGRENS
BEPLANTING TOEVOEGEN AMFIBIËNPOELEN VERBLIJFSPLEK TOEVOEGEN
VERROMMELING PARKRAND
OPVANG REGENWATER VANUIT DE WIJK
VERBINDING DE NOLLEN OOST 38
INTEGREREN SPEELPLEKKEN
TOEGANKELIJK MAKEN OUDE AFVALOPSLAG VOOR VERBINDING
Het toepassen van sinusbeheer is niet alleen intressant voor ecologie maar biedt ook een prachtige ruimtelijke compositie. Verblijfsplekken ontbreken helaas in dit park.
Amfibie-poelen zijn voorzien van stapstenen waardoor de verschillende natuurtypen beleefbaar zijn.
Een eenvoudige brug maakt het natuureilandje toegankelijk waardoor kinderen kunnen spelen.
Het wandelpad in het park ligt erg dicht op het spoor. Extra beplanting langs deze rand kan het geluid van langsrazende treinen beperken.
Het spelen is ingericht in afgesloten kamers met een hekwerk en haag en vallen daarom compleet buiten het park.
De zuidelijke rand van het park verrommelt door het aangrenzende perceel.
39
4. Scan op parkniveau
Oosterhout
Groot stadspark met waterpartij als belangrijke ruimtelijke drager Qua functies en inrichting doet dit park niet af aan andere grote stadsparken van Alkmaar. Ondanks de schaal en het rijke aanbod, voelt het toch als een knus wijkpark. Het park lijkt voor iedere doelgroep of type gebruiker geschikt en nodigt uit tot gebruik. Aanbevelingen Dit park zit goed in elkaar en biedt een hoop kwaliteiten. De aanbevelingen gaan vooral over hoe deze kwaliteiten nog sterker beleefbaar kunnen worden. 1. Belangrijkste ruimtelijke drager is de centrale waterpartij. Vervang de duikers voor twee mooie bruggen om deze ruimtelijke kwaliteiten, ecologische verbinding en waterrecreatie te versterken. 2. De heuvel biedt een prachtig uitzicht over het park en de stad, maar de bankjes staan er met hun rug naar toe. Houdt bij herinrichting de ingrepen simpel - het uitzicht is de beloning van de klim omhoog!
OVERSTEEKBAARHEID FIETSERS
STERKTES
• • • • • •
Het park heeft veel en diverse functies zonder overprogrammering. Passende keuzes in speelobjecten dragen hieraan bij. Het parkontwerp combineert oude structuren en modernere delen. De centrale waterpartij vormt een sterk ruimtelijk element in het park. De hoofdentree wordt gekenmerkt door een prachtige kastanjelaan en fontein. Bijzonder mooi uitzicht vanaf de heuvel. De kinderboerderij voorziet in educatie voor jong en oud.
KANSEN
•
• • •
Het vervangen van de duikers door twee mooie bruggen zouden de ruimtelijke kwaliteit en ecologische waarde van de centrale waterpartij enorm verbeteren De toegankelijk voor fietsers bij de hoofdentree aan de Vondelstraat is een aandachtspunt Het betrekken of toegankelijk maken van de volkstuinen als onderdeel van het park Betere verbinding met de wijk aan de noord-oostzijde. Bijvoorbeeld via een extra verbinding van het Tuinderspad naar het Tibeertpad
ZWAKTES
•
• •
De top van de berg leidt naar een overmaat aan verharding waar bankjes gericht zijn op het midden in plaats van het uitkijken op de omgeving. Overlast van ganzen, het skatepark is hierdoor nagenoeg onbruikbaar. Verrommeling groen parkrand langs oostelijk deel Oosterhoutlaan richting Bestevaerstraat.
BEDREIGINGEN
• •
Aanwezigheid van soorten als Reuzenberenklauw Door extra woningbouw langs kanaal zal druk op park vergroten. Speel hier op in.
PLEK AAN HET WATER
PRACHTIGE KASTANJELAAN OVERLAST GANZEN
GROOT SPEELOBJECT
BRUGGEN TOEVOEGEN
VERBINDING MET DE WIJK
UITZICHT HEUVEL VERBINDEN PADEN
TOEGANKELIJK MAKEN VOLKSTUINEN
40
VERROMMELING GROENE PARKRAND
Een mooie parkentree door de kastanjelaan en waterpartij met fontein.
De centrale waterpartij wordt onderbroken door dijken voorzien van ondergrondse duikers. Een brug maakt het water beleefbaarder, de ecologische verbinding sterker en kan een versterking zijn van de identiteit van het park.
Het hoogteverschil van de heuvel wordt goed ingezet via de kabelbaan.
Een prachtig uitzicht boven op de heuvel, maar de bankjes kijken de verkeerde kant op.
Een fantastisch, goedgebruikt speeltoestel past bij de schaal van het park. Een goede keuze in speelobjecten die passen in het park.
Het skatepark wordt nagenoeg niet gebruikt vanwege overlast door ganzen.
41
4. Scan op parkniveau
Oudorperhout
Cultuurhistorisch landschapspark met rij molens als kenmerkend decor De Oudorperhout is een uniek landschapspark midden in de stad. Het park toont de pracht van het cultuurlandschap van de regio Alkmaar en de molens bieden een kenmerkend decor voor het open landschap. Aanbeveling De cultuurlandschappelijke identiteit van Oudorperhout is heel sterk. Echter spelen er op verschillende zaken waardoor een integrale visie nodig is. Ga in op de volgende zaken: - Het karakter van het park in relatie tot twee grote stadsontwikkelingen. Overweeg of sommige pachtgronden (deels) toegankelijk moeten worden voor recreatief gebruik met behoud van het agrarisch karakter. - Een beeldkwaliteitsplan dat richt op eenheid en kwaliteit in elementen zoals verharding, hekwerken, pachtregels, borden en de randen van het park. Speciale aandacht moet gaan naar het skatepark, dat erg slecht is geplaatst en ingepast, maar met betere inpassing wel een plek in het park verdient. - De aanwezigheid van ganzen. Ze beperken de functie van het helofytenfilter en bedreigen kwetsbare natuur in het park.
STERKTES
•
• • •
De molens rondom het Oudorperhout bieden een mooie achtergrond vanuit het open landschap. In het park zijn verschillende lagen uit de cultuurhistorie zichtbaar gemaakt. Een landschappelijke rand verzacht de overgang tussen park en bebouwing. Het kleinschalig agrarisch gebruik past in het karakter van het park. De fietspaden en fietsbrug vormen een belangrijk onderdeel van het fietsnetwerk.
KANSEN
•
• •
De sterke landschappelijke identiteit is een goed uitgangspunt voor een overkoepelend beeldkwaliteitsplan over de inrichtingselementen. Mogelijkheid in toekomst bezien voor toevoegen grond aan westzijde. De molenbiotopen zorgen voor richtlijnen wat betreft het planten van hoge bomen, dit brengt kansen voor andere typen beplanting en behoud van het open landschap.
ONTWIKKELING STATIONSGEBIED NOORD
ZWAKTES
•
•
•
De verharding is hier en daar van slechte kwaliteit en hierdoor vaak minder goed toegankelijk, ook doet het af aan het sterke landschappelijke karakter. Vanuit zowel ruimtelijk, landschappelijk als cultuurhistorisch oogpunt heeft het skatepark niet de locatie en inpassing die past bij het park. De mogelijkheid ontbreekt tot kleinschalige waterrecreatie, zoals kanovaren, schaatsen of zwemmen.
BEDREIGINGEN
• • • •
De habitat van andere vogels en dieren wordt bedreigd door overlast van ganzen. Het functioneren van het helofytenfilter wordt bedreigd door overlast van ganzen Broedvogels worden bedreigd door het gebruik van (loslopende) honden. Door ontwikkelingen van Overstad en Stationsgebied Noord zal de druk op park kunnen toenemen.
ZICHT OP DE MOLENS
OVERLAST GANZEN KWETSBARE NATUUR SLECHT FUNCTIONEREN HELOFYTENFILTER
SLECHTE KWALITEIT VERHARDING OVERLAST HONDEN
LANDSCHAPPELIJKE IDENTITEIT
ONTWIKKELING OVERSTAD
CULTUURHISTORISCHE GELAAGDHEID PACHTREGELS
HEROVERWEGEN SKATEPARK
BEPLANTE RAND WONEN EN PARK
BKP OPSTELLEN INRICHTINGSELEMENTEN
42
Het open landschap van water, riet , wilgen, elzensingels en grasland met de molens op de achtergrond is van grote landschappelijke en cultuurhistorische waarde, een uniek gebied in Alkmaar
Er staan veel bruggetjes, hekken, bankjes en borden in het open landschap. Een eenduidige visie op deze elementen en de verharding kan verrommeling voorkomen en de landschappelijke kwaliteiten verder versterken.
Verharding is hier en daar van slechte kwaliteit en ontoegankelijk, ook past het niet bij het landschappelijke karakter.
De inpassing van het skatepark doet afbreuk aan de landschappelijke, cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten van het park. Een sterk beeldkwaliteitsplan kan leiding geven aan juiste plaatsing en inpassing van dit soort elementen.
43
4. Scan op parkniveau
Een lunchrondje langs de stadsrand Plas Bergermeer is een smal wandelparkje langs de rand van een bedrijventerrein waar werknemers een rondje wandelen tijdens hun lunchtijd. Ook biedt het zicht op het open landschap van polder Bergermeer en de achterliggende duinen. Aanbeveling Dankzij de lage gebruiksintensiteit kan er vol ingezet worden op de natuurwaarden. Bouw de bestaande kwaliteiten uit middels inrichting en beheer. Daarnaast kan er worden ingezet op extensieve recreatie zoals het toevoegen van zitgelegenheid en een vissteiger.
Plas Bergermeer
STERKTES
• • • • •
Prachtig uitzicht op het open landschap. Soorten zoals els en wilg dragen bij aan het landschappelijke karakter van de polder Bergermeer. Vispaaiplek en amfibiepoel dragen bij aan biodiversiteit. Aantrekkelijk gebied voor vleermuizen. Aantrekkelijk gebied voor vissers.
KANSEN
• •
Dankzij de lage gebruiksintensiteit kan er ingezet worden op het uitbouwen van ecologische waarden. Mogelijkheid tot het inzetten op extensieve recreatie door het toevoegen van zitgelegenheid en een vissteiger.
ZWAKTES
•
Smalle parkstrook langs achterkanten van gebouwen.
BEDREIGINGEN
•
•
Overwoekerende soorten zoals Reuzenberenklauw vormen een bedreiging voor de diversiteit in flora en fauna. Er is vanuit omgeving weerstand tegen bestaande boom aan de rand.
VISPAAIPLEK EN AMFIBIËNPOEL
MOGELIJKHEID TOT ZITGELEGENHEID EN VISSTEIGER INVASIEVE SOORTEN ZICHT OP OPEN POLDERLANDSCHAP
LAGE GEBRUIKSINTENSITEIT KANS VOOR NATUUR
44
Het park biedt een prachtig venster naar het open landschap van polder Bergermeer.
Het toepassen van sinus-beheer is niet alleen intressant voor ecologie, maar doet ook de ruimtelijkheid in een park ten goede.
De eenvoud in het gebruik van natuurlijke materialen past goed binnen de sfeer van het park.
Soorten zoals els en wilg dragen bij aan het landschappelijke karakter.
Niet alle parkranden geven een aantrekkelijk beeld.
45
4. Scan op parkniveau
Stadspark met groeiende ruimtedruk Groot, lommerrijk park, centraal in Alkmaar Noord, waar veel gebruik van wordt gemaakt. Het park voldoet aan veel ruimtevragen: er zijn sportveldjes, speelplekken, scouting, kinderboerderij, kruidentuin en een evenemententerrein. In het hart van het park wordt ruimte gegeven voor natuur en in de randen zijn diverse recreatieve voorzieningen. Aanbeveling De ruimtedruk op het park zal de komende jaren enkel groeien. Op dit moment lijkt er echter te weinig sturing aan de ingrepen die nodig zijn om daar mee om te gaan. 1. Stel een masterplan op dat rekening houdt met de verwachte groei aan gebruikers. Zorg dat deze visie een overkoepelende identiteit, zonering en hoofdstructuur neerzet, die heldere en robuuste principes biedt voor toekomstige ingrepen. Dit zal sturing bieden aan de ingrepen die nodig zijn om te voldoen aan de groeiende ruimtedruk. Ga specifiek in op de overdaad aan paden en verharding. Breng hiërarchie in de paden en kies ook voor plekken waar minder of geen paden voldoen. 2. Versterk de verbinding met ‘T Rak.
Rekerhout
STERKTES
• •
•
Groot bosrijk stadspark centraal in Alkmaar-Noord. Veel verschillende functies, sport- en speelplekken en activiteiten in het park. Aantrekkelijk voor veel verschillende type parkbezoekers en publiek toegankelijk. Veel betrokken partijen, vrijwilligers, scouting en sportverenigingen die het park levendig maken.
ZWAKTES
• •
•
KANSEN
•
•
Door de schaal, opzet, locatie en bestaande kwaliteiten van het Rekerhout zal dit park een essentiële rol spelen in het voorzien van groene ruimte voor het groeiende inwonersaantal van de stad en specifiek Alkmaar Noord. Kans voor een sterk groen netwerk door verbinding met Groenstrook ‘T Rak te verbeteren.
In de grote diversiteit in parksferen, plekken en paden is de hoofdstructuur minder goed leesbaar. Het park bestaat nu uit elf verschillende parksferen maar een overkoepelende visie is in praktijk moeilijk leesbaar. Ingrepen om aan te passen op nieuwe ruimtevragen kunnen daardoor uit elkaar gaan lopen door het gebrek aan sturing en hoofdstructuur. Dat is op sommige plekken in het park terug te zien. Er is weinig hiërarchie in de paden en veel verharding. De verharding is hier en daar van slechte kwaliteit en hierdoor minder goed toegankelijk.
BEDREIGINGEN
• •
Drukte in het park zal toenemen bij stadsontwikkelingen in de omgeving. Als de recreatieve rand van het park drukker wordt, kan het natuurlijke hart onder druk komen te staan.
Er zijn veel en veel verschillende typen paden. De verharding is vaak verouderd of van slechte kwaliteit en doet af aan de ruimtelijke kwaliteit en beleving van het park. Breng hiërarchie aan en zoek naar plekken om te versimpelen.
Het park biedt ruimte aan verschillende ervaringen van natuur in de stad en de mogelijkheid voor kinderen om te struinen en te spelen in een natuurlijke omgeving is een grote kwaliteit.
Sport in het park - bijvoorbeeld voor ouderen - draagt bij aan gezonde en blije inwoners. Dit soort sportklasjes maken flexibel gebruik van het park. Zo wordt een brug ook een sportelement, en wordt het park multifunctioneel gebruikt.
Veel activiteiten en vrijwilligers maken de Rekerhout een ontzettend levendig park.
46
Openbare, gratis te gebruiken sportvelden zijn een groot goed in de stad. Blijf wel bijhouden of de voorzieningen niet verouderd zijn of een betere inpassing verdienen om aantrekkelijk te blijven.
VERBETEREN VERBINDING
GROEN NETWERK NAAR T RAK 11 DEELGEBIEDEN: OVERKOEPELENDE IDENTITEIT, ZONERING EN HOOFDSTRUCTUUR NODIG
RECREATIEVE RAND
CONTRAST TUSSEN NATUURKERN EN RECREATIEVE RAND VERSTERKEN
NATUURWAARDES IN DE KERN
HIËRARCHIE EN STRUCTUUR IN PADEN AANBRENGEN
STADSONTWIKKELING TOENAME DRUKTE VERWACHT
47
4. Scan op parkniveau
Strandwal Oudorp
Landschappelijke dorpsrand van Oudorp Ontspannen en landelijke rand van het dorp Oudorp. Het dorp is over de jaren omgeven door stad, maar dit park geeft door de ruimte en agrarische invulling toch nog duidelijk een overgang en identiteitsverschil aan.
STERKTES
• •
• •
Het kleinschalige agrarische karakter. Veel cultuurhistorische landschappelijke waarden. Vanuit het park is er zicht op de historische boerderijen en de kerktoren. Ook zijn bollingen in de velden tekenen van een historische gelaagde ondergrond. Het park geeft een duidelijke overgang aan naar het dorp Oudorp. Het park sluit aan op de ecologische verbindingszone en wandelroute richting Oudorperhout.
KANSEN
•
ECOLOGISCHE HOOFDSTRUCTUUR
• •
GROENE PARKENTREE
De cultuurhistorische en landschappelijke waarde van dit gebied kunnen beter in kaart worden gebracht en maak deze zichtbaar in het park. Zorg voor meer zitgelegenheid in het park zodat ouderen beter gebruik kunnen maken van het park. Neem Stadswerk mee in het proces rondom de pachtcontracten ten behoeve van de eenheid en kwaliteit van de inrichting en beheer.
STADSWERK BIJ PACHT BETREKKEN
ZICHT OP KERK EN BOERDERIJEN AGRARISCHE CULTUURHISTORIE ONDERZOEKEN
OVERMAAT VERHARDING
AANDACHTSPUNT OVERSTEEKBAARHEID
ONTWIKKELING OUDORP
48
VERBINDING VOETPAD
CONNECTIE SENIORENWONINGEN TOEVOEGEN ZITGELEGENHEID
ZWAKTES
•
•
Midden door het park loopt de Westerstraat. Deze is door de inrichting niet heel storend, maar de oversteekbaarheid van voor voetgangers is zwak. Aan het park liggen seniorenwoningen, echter is er weinig zitgelegenheid in het park.
BEDREIGINGEN
• •
Er zijn veel pachtgronden in het gebied. Door gebrek aan (handhaving op) pachtregels kan verrommeling optreden. In de toekomst kan het karakter van het park onder druk komen te staan door toename gebruikers vanuit ontwikkellocatie Bedrijventerrein Oudorp.
Aanbevelingen 1. Dit gebied heeft bijzondere cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Toch zijn die nog weinig in kaart gebracht. Doe een landschappelijk cultuurhistorisch onderzoek naar deze plek en gebruik de resultaten als uitgangspunt voor verdere ontwikkeling en inrichting. 2. Aan het park liggen seniorenwoningen, echter is er weinig zitgelegenheid en is de oversteekbaarheid van de Westerstraat niet optimaal. Pas de inrichting aan zodat het beter afgestemd is op ouderen. 3. Neem Stadswerk mee in het proces rond de pachtcontracten om eenheid en kwaliteit in de inrichting en beheer te versterken.
Recreatie in de vorm van een (voetbal-)veld is op een mooie manier ingepast in het park.
Een prachtige watergang markeert de entree van het park.
Het agrarisch gebruik past bij het karakter van het park, wees echter kritisch op pachtregels en hou toezicht om verrommeling in het landschap te voorkomen.
Subtiele hoogteverschillen in het landschap duiden op de landschappelijke en cultuurhistorische onderlegger. Meer onderzoek hieronder kan een mooie basis bieden voor toekomstige inrichtings- en beheerplannen.
De oversteekbaarheid van de Westerstraat voor voetgangers is matig, wel is er rekening gehouden met een faunapassage.
Een overmaat aan verharding op de kruising tussen de Herenweg en het Lauwershofpad, tevens een van de weinige zitplekken in het park.
49
4. Scan op parkniveau
Verstopte groene parel duinnatuur Een klein maar ecologisch interessant natuurparkje en molenbiotoop. Wordt relatief weinig gebruikt door mensen, enkel wat lunchwandelingen door omwonenden en werknemers van de omliggende bedrijven. Hierdoor zijn bijzondere ecologische waarden ontstaan. Aanbeveling De ontwikkeling van de omliggende wijk gaat veel betekenen voor dit park. In het ontwikkelkader Viaanse Molen (concept, 2025) wordt dit park erkend als een recreatieve plek in een groter landschapspark. Ook de molen zal wellicht worden benut voor recreatieve doeleinden. Stel niet alleen een beheersplan op maar een toekomstvisie die in gaat op de thema’s: - ecologie versus recreatie: hoe verhoudt de beoogde ontwikkeling zich tot de bestaande natuurwaarden? Is er voldoende groen in de wijk zelf om de recreatieve druk te spreiden?; - van verstopte parel naar integraal onderdeel van een landschapspark: wat betekent dit voor de entrees en routing in het park?; - concretisering ontwikkelkader: welke ingrepen volgen uit het ontwikkelkader voor dit park? Om de molen te betrekken is wellicht een uitbreiding van de parkgrens nodig en aanpassing van de padenstructuur.
Viaanse Molen
STERKTES
• • • •
Verstopte groene parel in stadse omgeving. Aanwezigheid molen en beschermde status als molenbiotoop. Botanisch zeer interessant, soorten zoals nachtegaal, parnassia, orchis. De keuze voor struwelen (dankzij beschermde molenbiotoop) biedt veel plek aan broedvogels.
KANSEN
• • •
•
Kans als groen gebied voor toekomstige inwoners omgeving. Kans voor het organiseren van natuur excursies en educatie in natuur en cultuurhistorie. Door het molenterrein toegankelijk te maken, wordt de molen bij het park getrokken en ontstaan er twee in- en uitgangen waardoor er een rondje gelopen kan worden. Dichtere beplanting aan zuidrand om in het park het geluid van de weg te verminderen, maar westergrens openhouden om zicht op molen en landschap te behouden.
ZWAKTES
• •
Is vervreemd van de omliggende wijken door ligging in de oksel van infrastructureel kruispunt . Veel geluid van de omliggende wegen. Brengt overlast voor flora, fauna en mensen. Opening in beplanting is echter een keuze voor zicht op de molen vanaf de weg.
BEDREIGINGEN
• •
•
Natuur en broedvogels lijden onder loslopende honden. In de toekomst meer verstoring van de natuur verwacht door toename gebruikers uit stadsontwikkeling in de omgeving. Molenbiotoop beperkt kansen voor bomen en beplanting binnen en buiten het park. Deel van het bestaande groen binnen de molenbiotoop is te hoog en moet aangepast worden. Ism het Hoogheemraadschap wordt hiervoor een beheerplan opgesteld.
UITBREIDING PARKGRENS
FAUNA PASSAGE
VERBINDING MOLEN EN PARKRONDJE HELLING BOOTTRAILER
DOORTREKKEN GROENE PARKRAND
OVERLAST GELUID INRASTRUCTUUR
50
RELATIE TOT STADSONTWIKKELING
Groene parel duinnatuur rondom de Viaanse Molen.
Geluid van de snelwegen rondom het park is erg bepalend voor de beleving.
Hoogtes en laagtes zorgen voor veel verschillende habitat voor allerlei bijzondere soorten.
Door de molenbiotoop zijn er geen grote bomen, maar de struwelen bieden beschutting voor broedvogels midden in een drukke infrastructurele knoop.
Variatie in reliëf samen met de aanwezigheid van amfibieënpoelen en struweel zorgen voor veel verschillende habitat voor allerlei bijzondere soorten flora en fauna.
51
4. Scan op parkniveau
Victoriepark
Klassiek stadspark op postzegelformaat Klein park in de binnenstad naar ontwerp van L.A. Springer. Hoewel het een van de kleinste parken van de stad is, komt er van alles samen zoals evenementen, cultuurhistorie, bijzondere bomen en een fijne horecaplek aan het drukbevaren Noordhollandse Kanaal. Aanbevelingen 1. De aanduiding van de stadsmuur in de Wageweg verdient een beter ontwerp om de cultuurhistorie te onderstrepen. 2. Het uitzicht op de kade van de Randersdijk doet af aan de beleving in het park. Verzachting van het straatprofiel middels het plaatsen van bomen, verwijderen van hekwerken of afwaarderen van infrastuctuur kan tegelijkertijd ook een stap zijn in de ontwikkeling van het Kanaalpark. 3. Onderzoek of er meer verbinding met het water kan komen voor gebruik en ecologie. 4. Onderzoek de oorzaak van de kapotte grasranden en pak die aan.
STERKTES
•
• •
De beplanting past heel goed binnen het karakter van een klassiek stadspark, er is een fijne mix van inheemse en uitheemse beplanting en prachtige oude monumentale bomen. De horeca is mooi ingepast in het IJkgebouw en het park. Zo krijgen bijzondere oude gebouwen een nieuwe functie. Standbeeld, kanonnen en stadsmuur tonen verschillende cultuurhistorische waarden op een klein oppervlak.
KANSEN
• •
•
Het beter zichtbaar maken van de oude stadsmuur in het asfalt van de Wageweg. Benut kansen die er zijn om een aantrekkelijk wandelrondje te realiseren om de binnenstad tussen het Victoriepark en het Bolwerk. Aan de westkantzijde naar de Molenbuurt, en aan de zuidoostzijde aandacht voor de kwaliteit van de wandelroute via Bierkade naar het Kwerenbolwerk. Kans om de verbinding met het water te versterken door de oever toegankelijker te maken voor recreatie, flora en fauna.
ZWAKTES
• • •
•
Het park is omgeven door autowegen. De grasranden zijn beschadigd. De oorzaak is onduidelijk (gebruiksintensiteit? Beheervoertuigen?). Het zicht vanuit het park op de kade van de Randersdijk is hard, infrastuctureel en en doet afbreuk aan de klassieke beleving in het park. De aanduiding van de oude stadsmuur in het asfalt van de Wageweg is niet leesbaar of fraai. Dit verdient een beter ontwerp.
BEDREIGINGEN
•
De drukte op het kanaal en de golven die tegen de kades slaan beperken de mogelijkheden voor de inrichting van de oevers.
WANDELRONDJE CENTRUM CONTRAST PARK EN AANZICHT KADE CONNECTIE MET HET WATER
KAPOTTE GRASRANDEN PLEK AAN HET WATER
KLASSIEKE PARKBEPLANTING HERONTWERP ENTREEGEBIED EN AANDUIDING STADSMUUR
PASSENDE PARKPROGRAMMERING IN MONUMENT
WANDELRONDJE CENTRUM
52
De horeca is op een fijne manier ingepast in het Victoriepark.
De beplanting in het Victoriepark past in het karakter van een stadspark, waar een fijne balans is in een zowel natuurlijk als cultuurlijk sortiment.
De oever van het Noordhollands Kanaal is door de vaarintensiteit hard en ontoegankelijk, er is weinig verbinding met het water mogelijk.
De grasranden zijn beschadigd. De oorzaak is echter onduidelijk.
Het uitzicht op de kade aan de overzijde oogt hard en gericht op infrastructuur. Het witte hekwerk springt in het oog en doet af aan de ruimtelijke kwaliteit.
De oude stadsmuur is aangegeven maar ziet er uit als herstelwerkzaamheden van het asfalt. De bijzondere cultuurhistorische waarde van deze plek verdient een beter ontwerp.
Het zou een aanwinst zijn voor Alkmaar als er een fijn wandelrondje rondom de binnenstad kan worden gemaakt.
53
4. Scan op parkniveau
Vroonermeer Eilanden
Recreatie-eilanden bij nieuwbouwwijk De eilanden aan de Vroonermeer zijn het jongste park in Alkmaar. De beplanting moet nog groeien maar de opzet biedt een duidelijke structuur voor verschillend gebruik. Het water langs de eilanden is onderdeel van een doorgaande vaarroute. Het park is gelegen binnen de gemeentegrens van Dijk en Waard, maar in eigendom en beheer bij de gemeente Alkmaar. Aanbeveling In zo’n nieuwe omgeving heeft het park nog geen ‘hart’ kunnen ontwikkelen. Ook hebben de meeste huizen in de wijk een grote tuin, waardoor de relatie tot het park anders zal zijn dan buurtparken met gemengde woningbouw eromheen. 1. Stimuleer de programmering van het park om betrokkenheid van nieuwe omwonenden te bevorderen. Het park biedt kansen om een buurtgevoel te ontwikkelen. 2. Maak een plek waar je van de aanwezige fauna kan genieten. 3. Onderzoek de oorzaak van de wateroverlast bij de trapveldjes en overweeg maatregelen.
STERKTES
• • •
•
Aan de oostzijde van het park worden de broedplaatsen goed gebruikt door verschillende vogels. Veel natuurvriendelijke oevers maken het eiland interessant voor verschillende flora en fauna. Vanaf de parkbruggen en het fietspad vanaf de Catshoek is er prachtig zicht over het water en de verschillende recreatie- en natuureilanden. Het water maakt deel uit van een toekomstige doorgaande vaarroute.
KANSEN
• •
•
Maak een plek om te genieten van de vogels, zoals een kijkhut met uitzicht op de broedplaatsen. Het tiny forest is een begin van gemeenschapsactiviteiten in het park, bouw hier op verder om een gedragen buurtpark te maken. Onderzoek de mogelijkheid om een verbinding te maken richting de overkant van het water (Gedempte Veert).
ZWAKTES
• • • •
Op verschillende sport- of speelplekken is wateroverlast, mede door de steile wallen die de afwatering belemmeren. Een aantal bomen in het park is verplant van andere locaties maar past niet bij het lokale landschap of karakter van het park. Doodlopend pad richting het water in het zuiden. Er is overlast door ganzen.
BEDREIGINGEN
•
De wijk Vroonermeer Noord heeft voornamelijk grondgebonden woningen met grote tuinen. Kans bestaat dat het park identiteitsloos blijft door beperkt gebruik en betrokkenheid.
De natuurvriendelijke oever zal een habitat vormen voor verschillende flora en fauna
In het park zijn verschillende sport- en speelfuncties, maar helaas is juist hier wateroverlast.
Ten oosten van het park gebruiken veel soorten vogels de cirkelvormige eilanden in het water, deze zijn beter beleefbaar als er een moment wordt gecreëerd zoals een bankje of vogelkijkhut
Enkele verplante bomen (plataan en esdoorn) lijken in soortkeuze niet te passen in het natuurlijke park.
Het tiny-forest is een mooie aanvulling voor educatie en ecologie.
54
Twee bruggen zorgen voor toegang tot het park, een verbinding met de bebouwing ten oosten van het park ontbreekt..
ZICHT OP WATER EN EILANDEN
TOEVOEGEN VOGELKIJKPUNT
STIMULEER PROGRAMMERING EN BETROKKENHEID VANUIT DE WIJK
VERBINDING GEDEMPTE VOET
WATEROVERLAST
TINY FOREST GEMEENSCHAPSACTIVITEIT
ZICHT OP WATER EN EILANDEN
55
4. Scan op parkniveau
Zandput
Wandelen en vissen rondom een oude zandwinput De Zandput is ingeklemd tussen verschillende bedrijventerreinen en de N242. De noord- en westrand is populair bij vissers en lunchwandelaars en de zuidrand is natuurlijker. Aanbeveling 1. Versterk het contrast tussen de recreatieve noordwestrand en de natuurlijke zuidoostrand. Verbeter hiervoor de waterkwaliteit, waardoor de recreatieve rand aantrekkelijker wordt als visplek of zelfs als zwemplek geschikt kan worden. Tegelijkertijd kan de zuidoostkant dankzij de lage gebruiksintensiteit volledig ingezet worden op ecologische waarden. 2. Blijf inzetten op het ecologisch beheer van het westelijke deel van het park. 3. Voorkom of verhelp overlast van zwerfafval langs de weg.
STERKTES
• • •
•
• • •
Vuilniswagens die over de Diamantweg rijden richting de afvalcentrale verliezen afval dat in de bermen blijft liggen. Overlast van afval vanaf de McDonald’s. De waterkwaliteit is laag en in de zomer zit er blauwalg in het water.
BEDREIGINGEN
KANSEN
•
ZWAKTES
De lage gebruiksintensiteit van het gebied geeft ruimte aan flora en fauna De noordrand van het park is een geliefde vissersplek Het westelijke gedeelte is ingericht en beheerd ten behoeve van de ecologie, er zijn een amfibieënpoel, een vispaaiplek en er broedt zelfs een sperwer.
Een betere waterkwaliteit biedt kansen voor ecologie en vis- en zwemrecreatie. De lage gebruiksintensiteit biedt de mogelijkheid om sterk in te zetten op ecologie.
•
•
De vervuiling langs de weg is een bedreiging voor flora en fauna en voor de aantrekkelijk- en gebruiksvriendelijkheid van het park voor mensen. Weinig woningen in de directe omgeving beperken de bekendheid en geliefdheid van het park.
NOORDRAND VOOR EXTENSIEVE RECREATIE
OVERLAST BERMAFVAL WATERKWALITEIT VERBETEREN MICRORELIËF EN BIODIVERSITEIT
INZETTEN OP ECOLOGISCHE OEVERS
ZUIDRAND VOOR VERSTERKEN BIODIVERSITEIT
56
De plas is populair bij vissers en als lunchrondje voor medewerkers vanuit het bedrijventerrein.
Het is fijn wandelen over de halfverharding langs de Zandput, de bomen en beplanting geven een prachtig natuurlijk oeverbeeld.
Langs de oever aan de zuidzijde wordt verwildering toegestaan, dit geeft niet alleen een mooi beeld maar is ook aantrekkelijk voor verschillende flora en fauna.
Het gebied ten westen van de Diamantweg heeft veel microreliëf en diversiteit in beplanting waardoor het plaats biedt aan verschillende flora en fauna.
De Diamantweg wordt gebruikt door zwaar verkeer van en naar de bedrijventerreinen en is tevens de route voor vuilniswagens, deze verliezen vaak afval dat in de berm blijft liggen.
57
5. Samenvatting en indeling aanbevelingen
Samenvatting Alkmaar mag trots zijn op haar rijke parkstructuur. De analyses op stads- en parkniveau tonen een grote variatie en hoge ecologische en klimaatadaptieve waardes van de parken, een grote diversiteit aan (cultuur)landschappen, maar ook hoe de parken met veel liefde door verschillende vrijwilligersgroepen worden beheerd en geprogrammeerd. Het belang van recreatie en de waarde van voorzieningen is terug te zien in alle parken van de stad. Er gaat dus een heleboel goed, maar de analyse levert ook een breed scala aan aanbevelingen op: van praktische ingrepen en relatief eenvoudige ingrepen, tot complexe opgaves en input voor beleid voor de komende jaren. Op deze twee pagina’s staan alle aanbevelingen op een rij. Voor een volledig en onderbouwd beeld kwaliteiten, kansen, zwaktes en bedreigingen per park, verwijzen we naar de SWOT analyses per park. Op de volgende pagina’s worden de ingekorte aanbevelingen ingedeeld in input voor Beheer, input voor Beleid en Visie en Integrale opgaves.
ALLE PARKEN •
Blijf de hoge ecologische waarde in de Alkmaarse parken versterken. Een zorgvuldige balans tussen natuur en gebruik, samen met consequent ecologisch beheer, zorgt ervoor dat zelfs midden in de stad bijzondere habitats voorkomen. Verlies niet uit het oog hoe bijzonder en waardevol die natuur en natuurbeleving in de stad is, ook als de stad verder ontwikkelt en druk op de parken toeneemt.
•
Zorg voor een blijvende goede wisselwerking tussen gemeente en Stadswerk. De kwaliteit van de parken is een direct resultaat van zowel beleid als beheer. Korte lijntjes tussen gemeente en Stadswerk zijn dus cruciaal. De beheerders bezitten ontzettend veel locatiespecifieke kennis en kunde. Een jaarlijkse schouw met beide partijen zou kunnen helpen om de lijntjes kort te houden.
•
Zorg voor een sterke visie per park. In elk park komen met regelmaat vragen op vanuit omwonenden, pachters of andere gebruikers waar de inrichting soms op aangepast moet worden. Via een sterke visie per park voorkom je verrommeling en bouw je met elke ingreep verder aan een inrichting die past bij de plek. Daarnaast kan een uitgebreidere visie, masterplan of beeldkwaliteitsplan zinvol zijn voor specifieke parken.
•
Houd ‘ongeplande’ ruimte in parken. In meerdere parken is de ruimtedruk merkbaar. Elke plek heeft een functie en overal moet voldaan worden aan allerlei soorten ge- bruiksfuncties. Blijf in oog houden dat parken ook een belangrijke plek van rust bieden. ‘Ongeplande’ ruimte zoals ligweides nodigen uit tot spontaniteit en flexibel gebruik, wat juist op een slimme manier om gaat met de ruimtedruk.
•
Ondersteun en faciliteer vrijwilligersgroepen. Veel parken hebben een actieve vrijwilligersgroep die hun park een warm hart toe dragen, helpen bij beheer en zorgen voor sociale veiligheid en passende programmering. Deze vrijwilligersgroepen zijn van onschatbare waarde voor het sociale netwerk van de stad. Ondersteun hen waar nodig, en behoud het gevoel van ‘eigenaarschap’ over hun park ook als ingrepen nodig zijn.
STADSNIVEAU
58
•
Formaliseer de parkgrenzen en parknamen voor verdere ontwikkeling, communicatie en informatiedeling in vervolgstappen.
•
Neem de schaal van een park mee bij het opstellen van beleid. Wijk-, buurt- of stadsparken hebben eigen uitdagingen en behoeften.
•
Zorg voor voldoende openbaar groen in nieuwe wijken. Houd bij de verdere ontwikkeling van de stad goed in de gaten of de druk op bestaande parken niet te groot wordt.
•
Benut en versterk de gebruikskansen die er zijn waar sociale voorzieningen liggen in de nabijheid van parken. De parken kunnen een rol spelen in het tegengaan van eenzaamheid, stimuleren van gezondheid en beweging of plek bieden voor natuureducatie.
•
Zie de parken als kans om het verhaal van het landschap en de geschiedenis van Alkmaar te vertellen. Dit kan in inrichting, beplanting maar ook in kunst. Zo worden de parken locatie-specifiek! Dat kan zeker ook buiten de klassieke stadsparken.
•
Wees als gemeente bewust van de verschillende belangen rond molenbiotopen en bomen. Maak bewuste en duidelijke afwegingen en keuzes, in belang van molens en bomen in parken.
•
Blijf denken in netwerken voor een goede bereikbaarheid, duurzaamheid en ecologische waarde van al het groen in de stad.
•
Betrek Stadswerk bij opstellen van contracten over het gebruik door derden ten behoeve van de eenheid en kwaliteit van de inrichting en beheer.
•
Breid de (kano)vaarroutes uit om parken beter beleefbaar te maken vanaf het water
•
•
Stimuleer een breder aanbod van openbare kunst verspreid over de verschillende wijken. Dit kan rijkdom en identiteit brengen naar de parken. Denk ook hier in netwerken, bijvoorbeeld een kunstroute langs doorgaande fiets- of wandelroutes door de stad, of als koppelkans met spelen, onderwijs of klimaat op een bijzondere plek in een park.
Zorg voor eenduidige informatieborden. In veel van de parken staat een allegaartje aan informatieborden, soms van slechte kwaliteit. Kennisdeling over bijvoorbeeld de cultuurhistorische of ecologische waarde van een plek kan veel toevoegen voor bezoekers. Inventariseer wat er is en stel heldere regels op voor een eenduidige informatievoorziening in de parken.
•
Blijf invasieve en woekerende soorten bestrijden. Japanse duizendknoop, Reuzenberenklauw of braam komen in veel parken voor. Dit beperkt de ontwikkeling van andere flora en fauna en daarmee de biodiversiteit van de parken.
•
Handhaaf een helder hondenbeleid. Het hondenbeleid is een aandachtspunt voor alle parken en wordt binnenkort herzien. Zorg voor helderheid van verbods- of losloopgebieden en handhaaf hier ook op.
•
Wees alert op mogelijke behoeften en kansen in de dorpen voor groen en groene ommetjes. In de dorpen is wel groen aanwezig, maar zijn geen parken aangewezen.
•
Zie de bevindingen in deze parkenscan als uitgangspunten voor de ontwikkeling van de Kanaalzone. Veel van bovenstaande aanbevelingen spelen in de ontwikkelgebieden langs het Kanaal.
PARKNIVEAU
Alkmaarderhout 1. Herontwerp de Harddraverslaan en het oostelijke deel van de Prinses Julianalaan. Dit kunnen prachtige parkboulevards zijn om te flaneren tussen de bomenlanen. 2. Ontwikkel een visie op de relatie tussen park en begraafplaatsen. Deze kunnen als begraafpark een bijzondere toevoeging worden van het park. 3. Houd via een langetermijnvisie sturing op de positie van het ziekenhuis zodat verdere ontwikkeling de kwaliteiten van het park niet verder bedreigen; 4. Doe op basis van cultuurhistorisch onderzoek renovaties van oorspronkelijke ontwerpelementen en het muziekgebouw. 5. Markeer de verbinding tussen park en centrum als hoofdentree. Bolwerk 1. Zet in op Alkmaarse verhalen door openbare kunst van Alkmaarse kunstenaars of door zichtlijnen op bijzondere panden te openen. 2. Vind de oorzaak van de kapotte grasranden en overweeg maatregelen. 3. Hoewel de verdedigingswerken nooit de stad rond zijn gebouwd, ligt er een grote kans voor het maken van een rondje centrum. De Kanaalkade is nu een belemmering in een prettige stadsrand aan het water. Ook krijgt bij een kruising tussen park en auto nu de auto voorrang in plaats van de wandelaar vanuit het Bolwerk.
Nollen Branding 1. Onderzoek of de rand langs het spoor dichter beplant kan worden. 2. Zoek naar een geschikte locatie voor een verblijfsplek aan het water om gebruik vanuit de wijk te stimuleren. 3. Zorg voor een goede integratie van spelen in het park door de harde scheiding tussen het park en de speelplek te herzien. 4. Onderzoek de mogelijkheid om de parkgrens noordelijk uit te breiden om een verbinding te maken met Groenstrook De Nollen. Oosterhout 1. Belangrijkste ruimtelijke drager is de centrale waterpartij. Vervang de duikers voor twee mooie bruggen om deze ruimtelijke kwaliteiten en ecologische verbinding te versterken en waterrecreatie te versterken. 2. De heuvel biedt een prachtig uitzicht over het park en de stad, maar de bankjes staan er met hun rug naar toe. Houdt bij herinrichting de ingrepen simpel - het uitzicht is de beloning van de klim omhoog! Oudorperhout Een visie is nodig die ingaat op de volgende zaken: 1) Het karakter van het park in relatie tot twee grote stadsontwikkelingen. Overweeg of sommige pachtgronden (deels) toegankelijk moeten worden voor recreatief gebruik met behoud van het agrarisch karakter. 2) Een beeldkwaliteitsplan dat richt op eenheid en kwaliteit in elementen zoals verharding, hekwerken, pachtregels, borden en de randen van het park.
Speciale aandacht moet gaan naar het skatepark, dat erg slecht is geplaatst en ingepast, maar met betere inpassing wel een plek in het park verdient. 3) De aanwezigheid van ganzen. Ze beperken de functie van het helofytenfilter en bedreigen kwetsbare natuur in het park.
De Oude Kwekerij 1. Continueer de goede samenwerking met de actieve vrijwilligersvereniging. De vrijwilligersgroep geeft dit park een hart en verdient brede en blijvende steun. Bij inkrimping van het aantal vrijwilligers kan extra steun nodig zijn. 2. Waarborg bij de stadsontwikkelingen in de omgeving voldoende ruimte voor groen zodat de gebruiksdruk in de Oude Kwekerij beperkt blijft. 3. Het verleden van de plek als kwekerij is lastig zichtbaar, maar kan een bijzondere identiteitsdrager zijn. Laat de vrijwilligersgroep zelf nadenken over hoe de geschiedenis van de plek sterker naar voren kan komen.
Plas Bergermeer Dankzij de lage gebruiksintensiteit kan er vol ingezet worden op de natuurwaarden. Bouw de bestaande kwaliteiten uit middels inrichting en beheer.
Ecozone Boekelermeer + Ringslootzone 1. Bezin over het doel en de inrichting: is een permanente pionierssituatie gericht op met name éen doelsoort hier gewenst, of het bouwen van een ecosysteem dat zichzelf (relatief) in stand kan houden? Samenwerking met een kennisinstituut kan wellicht leiden tot lessen om het habitat voor de Rugstreeppad nog beter te maken. 2. Onderzoek de wenselijkheid en mogelijkheid van een doorgaande fietsroute langs de ringslootzone van Alkmaar naar Heilo/Akersloot.
Rekerhout 1. Stel een masterplan op dat rekening houdt met de verwachte groei aan gebruikers. Zorg dat deze visie een overkoepelende identiteit, zonering en hoofdstructuur neerzet, die heldere en robuuste principes biedt voor toekomstige ingrepen. Ga specifiek in op de overdaad aan paden en verharding. Breng hiërarchie in de paden en kies ook voor plekken waar minder of geen paden voldoen. 2. Versterk de verbinding met Groenstrook ‘T Rak.
Egmonderhout 1. De aanwezigheid van de natuurvereniging kan een grote kans zijn, maar is dat door onenigheid helaas niet. Maak duidelijke afspraken tussen gemeente en natuurvereniging en handhaaf ze om tot een prettige samenwerking te komen. 2. Verbeter de parkentrees en oversteekbaarheid van de Terborchlaan. 3. Blijf inzetten op de twee verschillende sferen in de parkdelen: in het noordelijke deel inzetten op ecologie en in het zuidelijke deel het uitdragen van de geschiedenis als heemtuin. 4. Maak de connectie met onderwijs door een natuurspeelplek te maken in het noordelijke deel voor educatie en spelen.