240221 Raadsinformatiebrief voortgang Stompetoren-west bijlage - Rapport Onderbouwing Woningbouw Stompetoren-West

Hierbij is het essentieel om bij de bouw en het beheer van een gebouw meer Dit betekent een goede samenwerking aandacht te besteden aan circulariteit, tussen overheidsinstanties, waarbij bouwmaterialen in een gesloten ontwikkelaars, en andere stakeholders kringloop worden gehouden. om tot doordachte besluitvorming te komen. Ondanks technische en financiële beperkingen zijn haalbare stappen voorgesteld om specifieke uitdagingen aan te gaan. Daarbij zal moeten worden gezocht naar een evenwichtige kosten- en batenverdeling, met de erkenning dat de ontwikkeling niet alle maatschappelijke uitdagingen kan oplossen.

4. Maatschappelijke uitdagingen 45

Uitgangspunten • Verhoogde ambities op het gebied van • Flexibiliteit in woningontwerpen een gezonde leefomgeving resulteert bevordert het aanpassingsvermogen bijvoorbeeld in groenvoorzieningen van gebouwen met recreatieve functies, • Actieve betrokkenheid van fietsvriendelijkheid, beperking van bewoners in het ontwerp- en autoverkeer, sport- en speelruimtes besluitvormingsproces levert en een hoogwaardige inrichting van inzicht in wensen, behoeften en de openbare ruimte toekomstplannen, waarmee de • Energieneutrale of zelfs woningbouwontwikkeling kan energiepositieve wijken zijn mogelijk. anticiperen op het benodigde Dit vergt een hogere ambitie dan aanpassingsvermogen van woningen. gebruikelijk. Daarbij zal rekening Tevens draagt het bij aan het moeten worden gehouden met bevorderen van de gemeenschapszin zowel een warmte- als koudevraag, • Op het gebied van natuurinclusief energieopslag en de betaalbaarheid bouwen zal moeten worden ingezet voor bewoners op ecologische en klimaatadaptieve • Om circulariteitsdoelstellingen te profielen, het verbinden van halen is het implementeren van groengebieden/biotopen, het creëren circulaire principes in bouwmaterialen, van natuurinclusieve gebouwen en zoals hergebruik en herbruikbaarheid, ecologisch beheer.

Een ecoloog zal van belang moeten worden betrokken bij dit proces • Hogere ambities stellen op het gebied van water zal in deze situatie naar verwachting een beperkte bijdrage leveren aan provinciale klimaatdoelstellingen en de ontwikkeling van de bouwsector. De vraag kan zelfs worden gesteld of bouwen in een droogmakerij vanuit een lang termijnperspectief verstandig is

47

5. LANDSCHAP

Een goede landschappelijke inpassing belang waren voor het waterbeheer. van Stompetoren in De Schermer is van Het beleid van de provincie voor belang. De Schermer maakt onderdeel nieuwe ontwikkelingen benadrukt het uit van het Bijzonder Provinciaal behoud van de unieke kenmerken van Landschap (BPL), dit zijn in totaal de Schermer, met een sterke focus 32 gebieden die de provincie heeft op het behouden van de ruimtelijke aangewezen en waarvoor uniforme openheid en de originele uitstraling. Dit regels gelden die zijn vastgelegd in betekent dat elke nieuwe ontwikkeling de Omgevingsverordening NH2020. zorgvuldig moet worden geïntegreerd Deze gebieden, naast natuurgebieden, in het landschap om de harmonie te worden beschermd en wordt extra zorg behouden en tegelijkertijd te voldoen besteed aan hun unieke eigenschappen aan de behoeften van de gemeenschap. en waarde voor mens en natuur. Elk van de 32 landschappen heeft specifieke In dit hoofdstuk worden de kernkwaliteiten op het gebied van uitgangspunten gegeven voor een ecologie, landschap, cultuurhistorie goede landschappelijke inpassing. en aardkunde, die niet mogen worden Daarbij zijn voorwaarden voorgesteld aangetast. Ruimtelijke ontwikkelingen waaraan de woningbouwontwikkeling zijn mogelijk binnen het BPL, zolang de dient te voldoen, op basis van de kernkwaliteiten niet worden aangetast. identiteit van het gebied.

Daarnaast Uitvoering van woningbouwplannen wordt ingezoomd op de wijze waarop is enkel mogelijk als het van groot de overgang tussen de beoogde openbaar belang is en als er kan ontwikkeling en het landschap kan worden aangetoond dat er geen worden vormgegeven. Voor een goede andere mogelijkheden zijn. De schade landschappelijke inpassing is de wijze aan het landschap moet dan worden waarop de omlijsting van het gebied gecompenseerd. wordt ontworpen van groot belang voor de beleving vanuit de nieuwe wijk én De rijke geschiedenis van De Schermer vanuit het landschap. is goed zichtbaar. De Schermer is zorgvuldig ontworpen met duidelijk geplande wegen en waterlopen, en wordt verlevendigd door kenmerkende molens die vroeger van essentieel

48 5. Landschap

5.1 UITGANGSPUNTEN VOOR LANDSCHAPPELIJKE INPASSING In de 'Leidraad Landschap en Cultuurhistorie het lint. Groene accenten langs vaarten 2018' van de provincie Noord-Holland zijn en lengtewegen definiëren de ruimtelijke specifieke kernkwaliteiten vastgesteld eenheden, die duidelijk wordt ingekaderd die van toepassing zijn op het Provinciaal door de ringdijk. De belangrijkste ruimtelijke Beschermd Landschap De Schermer, dat dragers zijn de ringvaart met ringdijk onderdeel uitmaakt van het ensemble rond de droogmakerij en de Noorder- en Schermer-Beemster. Het ensemble wordt Zuidervaart met daaraan ondergeschikt de gekenmerkt door de samenvloeiing van het bijbehorende bebouwingslinten en kleinere fijnmazige veenpolderlandschap ('oud' land) waterlopen. Samen vormen zij een helder en de twee grote droogmakerijen, Schermer raamwerk. In de linten is een groot aantal en Beemster ('nieuw' land), aan weerszijden. stolpen aanwezig, vaak met zorgvuldig Volgens de leidraad zijn de belangrijkste ontworpen erven. Daarnaast is het behoud ontwikkelprincipes voor woningbouw in van vrije ruimte rond historische windmolens Stompetoren gericht op het behoud van cruciaal voor windvang en zichtbaarheid.

landschappelijke karakteristieken, het versterken van openheid, en duidelijke De principes die in deze paragraaf worden positionering ten opzichte van ruimtelijke getoond zijn gebaseerd op de Leidraad van dragers, zoals de Noordervaart. de provincie Noord-Holland en vormen de basis van het integreren van Stompetoren- De landschappelijke karakteristieken van West in De Schermer. Het doel is om de De Schermer wordt gekenmerkt door een nieuwe ontwikkelingen naadloos te laten geometrische opzet en de binnenboezem, samengaan met de unieke kenmerken gevormd door de Noorder- en Zuidervaart. van het landschap, met respect voor Deze vaarten fungeren als hoofdassen de historische uitstraling. De volgende waaraan de bebouwing is verbonden, uitgangspunten zijn daarbij van toepassing: met groene vierkante erven doorgaans omringd door een sloot met een (dubbele) • Respect voor het geometrische ontwerp bomenrij. De openheid en ruimtebeleving • Rekening houden met de molenbiotoop van de polder wordt benadrukt door • Behoud van openheid en vergezichten een variatie aan brede vergezichten • Behoud van waterstructuren en bebouwingslinten die de ruimte aan • Het ordenen van bebouwing in heldere weerszijden begrenzen. Deze linten bebouwingsstructuren zijn niet volledig dicht; bebouwde erven • Geïntegreerde groene elementen liggen als losse groene eenheden langs • Groene zoom

5. Landschap 49

RESPECT VOOR HET GEOMETRISCHE ONTWERP Het behoud van het oorspronkelijke geometrische ontwerp van het landschap staat centraal in de inpassing van de woningbouwontwikkeling. Dit houdt in dat zorgvuldig rekening wordt gehouden met de ruimtelijke structuur van het gebied, waarbij de positionering van nieuwe structuren en wegen zo wordt gepland dat de historische patronen en lijnen intact blijven en de unieke identiteit van het landschap behouden blijft. De geometrische indeling komt op verschillende schaalniveaus terug in sloot- en wegenpatroon, kavelverdeling, -inrichting en de bebouwing. Afb. 17: Geometrisch ontwerp De Schermer

Afb. 18: Geometrisch ontwerp Stompetoren

50 5. Landschap

Het vrijwaren van deze historische en REKENING HOUDEN MET DE visuele samenhang draagt niet alleen bij MOLENBIOTOOP aan het behoud van de molenbiotoop De term "molenbiotoop" verwijst naar maar ook aan het versterken van de de omgeving rondom een windmolen lokale identiteit en het karakter van die van belang is voor zijn functioneren. de gemeenschap. Daarom dient bij de In het kader van de droogmakerij is uitbreiding van Stompetoren rekening de molenbiotoop van cruciaal belang te worden gehouden met het behoud voor de doeltreffende werking van van deze visuele connectie en de windmolens, waarbij een ongehinderde molenbiotoop die vrij moet zijn van windvang essentieel is. Dit geldt ook obstakels die de windvang kunnen voor Stompetoren, waar de molen niet belemmeren. alleen een historisch en functioneel element vertegenwoordigt, maar ook BEHOUD VAN OPENHEID EN een onderdeel is van de identiteit van VERGEZICHTEN de gemeenschap. De zeer grote openheid in de Schermer Het behoud van de visuele verbinding is ervaarbaar door brede vergezichten tussen de uitbreiding, het bestaande over de tochten. De openheid is vrijwel dorp en de molen wordt beschouwd overal goed te beleven, en maakt het als een fundamenteel aspect bij de gebied aantrekkelijk voor weidevogels. verdere ontwikkeling van Stompetoren. Behoud van de openheid is een belangrijk uitgangspunt.

Ruimtelijke ontwikkelingen die de habitat voor weidevogels verkleinen of verstoren moeten worden voorkomen. Wel zijn er mogelijkheden als de verstoring past binnen de verstoringszone van bestaande elementen.

De integratie van de woningbouwontwikkeling houdt rekening met de ruimtelijke openheid van het landschap, met een specifieke Afb. 19: Respecteer molenbiotoop

5. Landschap 51

focus op de oost-west zichtlijn parallel en de bestaande waterstructuur. Het aan de Noordertocht. Houd het zicht resultaat is een geïntegreerd geheel over de tocht in een ruime zone vrij, waarin het unieke gevoel van ruimte en beperk de lengte van opstallen zodat vrijheid dat typerend is voor De Schermer, de vergezichten behouden blijven. behouden blijft en zelfs verder wordt Deze oriëntatie wordt als cruciaal versterkt door de bewuste integratie van beschouwd, aangezien het de bestaande oost-west zichtlijnen en waterstructuren. karakteristieke zichtlijnen respecteert en BEHOUD VAN WATERSTRUCTUREN versterkt. Houd om dezelfde reden de dwarswegen (haaks op de hoofdassen) Het behoud en de versterking van vrij van opgaande beplanting, met bestaande waterstructuren zijn essentieel uitzondering van de erven. om de kenmerkende identiteit van Stompetoren en De Schermer te bewaren. Aan de hoofdvaarten werd een regelmatig stelsel van wegen en waterlopen gekoppeld, hier werd de kavelstructuur van smallere kavelstroken op gebaseerd. De voorgestelde woningbouwontwikkeling zal naadloos moeten aansluiten op de polderstructuur van de droogmakerij, waarbij waterrijke elementen als leidend worden beschouwd.

Afb. 20: Openheid en vergezichten behouden Door te investeren in het behouden van historische watergangen, groene oevers en Bovendien wordt binnen de woningbouwontwikkeling gelet op de plaatsing van gebouwen en structuren, waarbij de bestaande waterstructuur als leidraad dient voor de creatie van nieuwe zichtlijnen. Hierdoor wordt niet alleen de ruimtelijke openheid gewaarborgd, maar wordt ook een visuele synergie tot stand Afb. 21: Historische waterstructuren gebracht tussen de bebouwde omgeving zichtbaar in bebouwd gebied

52 5. Landschap

verkaveling is opvallend regelmatig. Ruimtelijke ontwikkelingen mogen de geometrische indeling of het verkavelingspatroon niet aantasten. In De Schermer is de bebouwing herkenbaar aan de losse groene erven langs de linten, met een kenmerkende opzet voor de agrarische erven waar Afb. 22: Karakteristieke 'watercarrés' op doorgaans een sloot met een (dubbele) passende wijze integreren bomenrij rondom het vierkante erf duurzaam watergebruik wordt niet alleen ligt. Dit zijn de 'watercarrés' rond de de lokale identiteit versterkt, maar ontstaat erven zoals besproken in ‘behoud ook een veerkrachtig watersysteem dat van waterstructuren’. Voor nieuwe het unieke karakter van Stompetoren ontwikkelingen geldt dat wegen dwars onderstreept. Bovendien dragen de op de hoofdassen vrij van ontwikkeling waterstructuren bij aan de verbinding worden gehouden. met het omliggende landschap door dit GEÏNTEGREERDE GROENE ELEMENTEN ecologisch en visueel het gebied in te trekken. Het landschap blijft ook zichtbaar De landschappelijke inpassing zal vanuit het gebied, dankzij de zichtlijnen die worden verrijkt door zorgvuldige de watergangen met zich meebrengen. integratie van groene accenten, waaronder passende beplanting rond HET ORDENEN VAN BEBOUWING IN erven en langs de erfranden.

Het HELDERE BEBOUWINGSSTRUCTUREN behoud van de groene esthetiek van het Volgens het Besluit Herindelingsontwerp landschap zal worden gewaarborgd door van 13.12.2012 is nieuwbouw in De respectvolle integratie van beplanting, Schermer enkel toegestaan in het dorp Stompetoren. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen is het belangrijk aan te sluiten bij de bestaande bebouwingstructuur. De verkaveling, ontwatering en ontsluitingswegen zijn opgehangen aan de hoofdassen, de Noorder- en Zuidervaart. De Afb. 23: Groen straatprofiel

5. Landschap 53

waarbij de natuurlijke schoonheid van het terug komt in het landschap. De openheid gebied wordt versterkt en de ecologische en ruimtebeleving over de tochten diversiteit wordt gestimuleerd. wordt niet verstoord, maar benadrukt door de contrastrijke overgang van GROENE ZOOM groene openheid naar groene massa, gevolgd door de bebouwing. Het dorp Bij het plannen van de rand van Stompetoren komt als losse groene Stompetoren is het van essentieel eenheid, van deze schaal, langs de belang om te overwegen hoe de nieuwe hoofdas te liggen. woningen eruit zullen zien vanuit het omringende landschap. Om het dorp niet In de volgende paragraaf wordt verder te dominant te laten lijken, is het cruciaal ingegaan op deze groene zoom, en wat om een groene overgang te creëren de opgave betekent voor de omlijsting tussen de bebouwing en het landschap die kan worden gecreëerd. die het dorp omlijst. Op deze manier zijn de woningen niet zichtbaar vanaf het omliggende landschap.

De woningbouwontwikkeling met een groene zoom tast de kernkwaliteiten van het landschap niet aan. De geometrische opzet wordt benadruk door het groene lijnelement, het dorp krijgt een groene vierkant uiterlijk vanuit het landschap dat past bij de wijze waarop bebouwing

Afb. 24: Groene zoom

54 5. Landschap

5.2 GROENE ZOOM Een weloverwogen landschappelijke Linten," legt de nadruk op het harmonieus inpassing vereist een goed gedefinieerde integreren van nieuwe ontwikkelingen groene zoom met voldoende massa. in het historisch gevormde landschap. Want directe aansluiting van woningen De term "kamers" verwijst naar het of tuinhekken op het landschap of een rij gestructureerde verkavelingspatroon met bomen als afscheiding, zonder een van de droogmakerij, de boerenerven substantiële en duidelijk gedefinieerde met kavelbeplanting en de dorpen die groene buffer, doet afbreuk aan de uit de droogmakerij zijn ontstaan. Deze beleving vanuit de omgeving. Een visie beoogt de integratie van nieuwe subtiele groene overgangszone die het ontwikkelingen in de context van "de bebouwde gebied op een natuurlijke Kamer," waarbij de groene dorpsrand manier scheidt van het omringende niet alleen een esthetisch aantrekkelijke landschap, zal de impact op het gevoel omgeving vormt, maar ook een duurzame van oneindige natuur tot een minimum basis biedt voor een veilige inrichting en beperken. Deze groene buffer biedt het behoud van groene elementen in de niet alleen een esthetisch aantrekkelijke dorpsomgeving.

overgang, maar stelt ook de inwoners van het dorp in staat om het landschap In deze paragraaf wordt verder ingegaan te ervaren door gebruik te maken van op het vormgeven van deze groene zoom, deze groene zoom. Het draagt daarmee waarbij rekening wordt gehouden met bij aan een harmonieuze verbinding diverse aspecten. Daarbij wordt gekeken wat tussen het bebouwde gebied en het het effect is van de woningbouwontwikkeling omliggende polderlandschap en blijven op het ruimtegebruik in combinatie met de vergezichten over de tochten deze groene dorpsrand. behouden. De keuze voor een bepaalde rand wordt gemaakt op basis van de ruimte die Het principe van een groene zoom vindt beschikbaar is en de landschappelijke- zijn oorsprong in de structuurvisie van de (ruimtegebruik, ecologische waarde, voormalige gemeente Schermer, die nu beleving vanuit het landschap) en deel uitmaakt van de gemeente Alkmaar. leefbaarheidswaarden (wateroverlast, Hoewel de structuurvisie uit 2011 formeel toegankelijkheid, natuurlijke omgeving en niet meer van kracht is, behouden recreatie). bepaalde aspecten ervan hun waarde. Het concept, bekend als "Kamers en

5. Landschap 55

Afb. 25: Schematische weergave concept van de Kamers en Linten (Bron: Structuurvisie 2040 Kamers en Linten, gemeente Schermer)

56 5. Landschap

FASEREN Het plan zal in twee fasen worden uitgevoerd, daardoor ontstaat er een tijdelijke en permanente buitenrand. In beide fasen dient de buitenrand voldoende groene massa te hebben voor een goede landschappelijke inpassing. Er kan niet met zekerheid worden gesteld dat de tweede fase ook wordt uitgevoerd. Zodoende biedt de tijdelijke rand voldoende massa voor een goede landschappelijke inpassing. Voor de permanente buitenrand wordt een zoom van 50 meter aangehouden, voor de tijdelijke buitenrand 20 meter. Deze tijdelijke buitenrand van 20 meter zal na het realiseren van fase 2 binnen de woningbouwontwikkeling komen te Afb. 26: Uitbreiding na fase 1 liggen.

Op basis van de woningbehoefte tot In de tweede fase krijgt het dorp de 2030 (zie hoofdstuk 3.2) is voor de figuur van een strak vierkant, passend eerste fase gerekend met 180 tot bij het karakter van De Schermer (zie 250 extra woningen. Op basis van de afbeelding 27). In deze fase zal specifiek gegeven dichtheid van 25 woningen per rekening moeten worden gehouden hectare is er een bouwkavel nodig van met de molen ten westen van de 7-10 hectare. Ook zal rekening moeten ontwikkeling. Deze vormt een belangrijk worden gehouden met de groene zoom. onderdeel van de identiteit van het Aan de noordzijde komt een permanente gebied. De woningbouwontwikkeling zal rand van 50 meter en aan de west- en rekening moeten houden met zichtlijnen zuidzijde een tijdelijke buffer van 20 richting de molen, om de beleving van meter (zie afbeelding 26). De bouwgrond het landschap te versterken. Daarvoor tussen de groene zones is ongeveer 9,5 is een groene strook aangehouden van hectare. 20 meter die tevens functioneert als

5. Landschap 57

Afb. 27: Uitbreiding na fase 2

verbindend groenelement tussen de de plancapaciteit te handhaven. In het bestaande bebouwing en de nieuwe geval van een toenemende vraag naar zoom. De zoom aan de westkant van de woningen in de periode 2030-2040, kan ontwikkeling is een permanente groene plot 5 ook worden ontwikkeld. Hierdoor buffer van 50 meter. zal de permanente groene buffer opschuiven naar de rand van plot 5. Door de toevoeging van een permanente Indien plot 5 wordt toegevoegd aan het groene buffer en de groene zichtlijn bebouwbare gebied in fase 2, bedraagt blijft er een bebouwbaar oppervlak de totale bouwgrond in deze fase 12 over van 6,5 hectare. Dit is ruimschoots hectare. Deze strategische benadering toereikend om tegemoet te komen aan biedt de mogelijkheid om in te spelen de vraag naar 70-100 extra woningen op veranderende marktomstandigheden in de periode van 2030-2040. Het is en de plannen aan te passen aan de van belang om een zekere flexibiliteit in dynamiek van de vraag.

58 5. Landschap

INRICHTING VAN DE GROENE ZOOM De groene omlijsting van de BELEVING VANUIT HET LANDSCHAP woningbouwontwikkeling zal van grote • De groene zoom moet voldoende toegevoegde waarde zijn voor de massa hebben om de zichtbaarheid van leefbaarheid en vitaliteit van Stompetoren, de woningen vanuit het landschap te kan worden ingezet voor maatschappelijke minimaliseren uitdagingen én is een vereiste voor een • Specifieke functies die worden geplaatst goede landschappelijke inpassing. Deze in de groene zoom, zoals een speeltuin, bufferzone, tussen het dichte bebouwde zullen niet prominent zichtbaar worden gebied en het open polderlandschap, vanuit het landschap kan op diverse wijzen worden ingericht. • De groene zoom en de vergezichten Voor de groene zoom van 50 meter zullen over de tochten gaat goed samen meer combinaties van de onderstaande uitgangspunten voor de hand liggen. De BELEVING VANUIT HET DORP groene zoom van 20 meter aan de westkant • De groene omlijsting van het dorp zal met name functioneren als volwaardige moet een directe connectie met het buffer met voldoende massa. Aan de landschap bevorderen, om de beleving zuidkant van fase 1 komt een groene rand van het landschap te vergroten die in fase 2 de basis vormt voor de visuele • Groene gebieden moeten gemakkelijk verbinding met de molen, in de vorm van toegankelijk zijn voor de lokale een zichtas.

Deze zichtas zal een meer bevolking open karakter krijgen. • De groenvoorzieningen moeten goed worden geïntegreerd in de bestaande De volgende uitgangspunten worden en nieuwe infrastructuur om optimale geadviseerd mee te nemen in de uitwerking bereikbaarheid te waarborgen van de groene bufferzone: • Integreer uitkijkpunten en rustplaatsen die een panoramisch uitzicht bieden op het omliggende landschap • Speel met massa en ruimte om zichtlijnen naar het landschap te creëren vanaf de openbare weg. Dit heeft als doel de nieuwsgierigheid op te wekken en het stimuleren van interesse bij het publiek om het gebied te betreden

5. Landschap 59

ECOLOGISCHE WAARDE RECREATIE EN SOCIALE RUIMTES • Laat de lokale flora die representatief • Stem de recreatieve voorzieningen af zijn voor de natuurlijke omgeving van op de behoeften van de bewoners Stompetoren terugkomen in de groene • Maak de groene gebieden zoom multifunctioneel, dienend als recreatieve • Introduceer bloemrijke gebieden en ruimtes en sociale ontmoetingsplekken habitats die bijdragen aan lokale flora voor de gemeenschap en fauna • Denk bij functies aan picknickplaatsen, • Implementeer ecologisch verantwoord speelplaatsen en sportfaciliteiten beheer • Het groenontwerp kan educatieve elementen bevatten om bewustwording Voor de voorgestelde groene randen zijn over natuur en milieu te vergroten een aantal voorbeelden gegeven met • Betrek kinderen bij de ontwikkeling van daarin de belangrijkste uitgangspunten. De het gebied, laat ze bijvoorbeeld een profielen kunnen over de lengte variëren boom planten van functie, waardoor verschillende ruimten • Stimuleer natuureducatieprogramma’s en sferen ontstaan. Zo zal de beleving passend in het gebied, afgestemd met de van de groene zoom als lijnelement lokale basisschool en in samenwerking interessanter worden en meer bijdragen met lokale natuurorganisaties aan de leefbaarheid van het dorp.

WATER • Laat de watergangen die aanwezig zijn in het gebied intact • Maak het water beleefbaar, en toegankelijk • Integreer duurzaam waterbeheer in het plan • Bouw bodem en watersturend • De tochten met vergezichten blijven instand

60 5. Landschap

PERMANENTE GROENE ZOOM - 50M - RECREATIE

Afb. 28: Doorsnede van de groene zoom met recreatievoorzieningen

PERMANENTE GROENE ZOOM - 50M - BEGROEID

Afb. 29: Doorsnede van de groene zoom als volwaardige groene buffer

5. Landschap 61

TIJDELIJKE GROENE ZOOM - 20M - BEGROEID

Afb. 30: Doorsnede van de groene zoom als tijdelijke groene buffer

GETRANSFORMEERDE GROENE ZOOM NAAR GROENGEBIED BINNEN BEBOUWING

Afb. 31: Doorsnede van groengebied binnen bebouwing met het thema recreatie

62 5. Landschap

GROENE ZONE - 20M - OPEN

Afb. 32: Doorsnede van de groene zone om zicht op molen te waarborgen

5. Landschap 63

5.3 CONCLUSIE EN UITGANGSPUNTEN De landschappelijke inpassing van inzetten van bestaande waterstructuren, Stompetoren-West in De Schermer zal de verbinding tussen bewoners en het vereist een zorgvuldige integratie polderlandschap versterken. van nieuwe ontwikkelingen in het bestaande landschap. De grenzen van de De voorgestelde benadering biedt niet woningbouwontwikkeling zijn afgestemd alleen een duurzame oplossing voor op de geometrische vormentaal en het de huidige woningbehoefte maar ook open karakter van het landschap. In de flexibiliteit om in te spelen op toekomstige afbakening van de ontwikkeling staat het veranderingen in de vraag naar behoud van de ruimtelijke openheid aan de woningen. Het strategisch faseren van het noordzijde van het dorp en de bescherming woningbouwplan, met aandacht voor zowel van de molenbiotoop aan de westzijde permanente als tijdelijke buitenranden, centraal. Haar contouren omarmen de is niet enkel een praktische benadering, vormentaal van het landschap, waardoor maar een cruciaal onderdeel van een het dorp de gestileerde figuur aanneemt doordachte landschappelijke inpassing. van een strak vierkant of rechthoek. Het biedt niet alleen flexibiliteit om aan toekomstige woningbehoeften te voldoen, Het ontwerp van de woningbouw- maar waarborgt tevens de continuïteit ontwikkeling wordt beïnvloed door het van de groene zoom.

Zo wordt niet alleen streven naar een goede landschappelijke het huidige landschap gerespecteerd, inpassing en het benadrukken van maar wordt ook een solide kader de beleving van het landschap. Een gecreëerd waarbinnen de ontwikkeling doordachte landschappelijke inpassing van Stompetoren op een georganiseerde van Stompetoren in De Schermer staat of en duurzame wijze plaatsvindt, rekening valt met de kwaliteit van de groene zoom. houdend met de evoluerende vraag en de Dit cruciale element is van belang om de dynamiek van de tijd. overgang tussen het bebouwde gebied en het open landschap te verzachten. Het De rijke geschiedenis van De Schermer, is een groene omlijsting die niet alleen de de provinciale focus op een goede schoonheid van het gebied versterkt, maar landschappelijke inpassing en het streven ook een duurzame en vitale basis biedt voor naar een leefbaar en vitaal gebied vormen het welzijn van Stompetoren. Het handhaven de basis voor de gegeven uitgangspunten. van openheid en vergezichten binnen de bebouwde gebieden, door bijvoorbeeld het

64 5. Landschap

BELANGRIJKSTE UITGANGSPUNTEN (ALGEMEEN): • Respect voor het geometrische • Het ordenen van bebouwing in heldere ontwerp: Het behoud van de bebouwingsstructuren: Aansluiten oorspronkelijke ruimtelijke structuur bij de bestaande bebouwingstructuur, is van essentieel belang. Nieuwe verkaveling is regelmatig en mag de structuren moeten zorgvuldig worden geometrische indeling niet aantasten. gepositioneerd om historische patronen De verkaveling, ontwatering en en lijnen te respecteren. ontsluitingswegen zijn opgehangen aan • Rekening houden met de de hoofdassen. Herkenbare bebouwing molenbiotoop: Het behoud van is aanwezig met groene erven langs een buffer tussen Poldermolen E linten waar mogelijk een sloot met en de beoogde ontwikkeling is van een (dubbele) bomenrij rondom het belang voor het respecteren van de vierkante erf ligt. molenbiotoop. Daarnaast draagt de • Geïntegreerde groene elementen: visuele verbindingen met de historische Zorgvuldige integratie van groene molen bij aan het waarborgen van de accenten, inclusief passende identiteit van het gebied. beplanting, draagt bij aan de esthetiek • Behoud van openheid en vergezichten: en ecologische diversiteit van het Het integreren van woningbouw moet de landschap.

ruimtelijke openheid van het landschap • Groene zoom: Het creëren van een respecteren, met speciale aandacht groene buffer tussen de bebouwing voor het behoud van lange zichtlijnen en het landschap, met aandacht voor en panoramische vergezichten. een goed gedefinieerde groene zoom, • Behoud van waterstructuren: Het is essentieel voor een harmonieuze versterken en behouden van bestaande verbinding tussen het bebouwde gebied waterstructuren draagt bij aan de en het omliggende polderlandschap. identiteit van Stompetoren en De Schermer, terwijl groene oevers en duurzaam watergebruik bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen.

5. Landschap 65

BELANGRIJKSTE OVERWEGINGEN (GROENE ZOOM): • Faseren: Het gefaseerd uitvoeren van • Ecologische Waarde: Het behouden en het plan met permanente en tijdelijke introduceren van lokale flora en fauna, buitenranden biedt flexibiliteit en ecologisch verantwoord beheer en waarborgt een goede landschappelijke het betrekken van de lokale bevolking inpassing, zelfs als de tweede fase niet bij natuureducatieprogramma's zijn wordt uitgevoerd. belangrijke overwegingen. • Inrichting van de Groene Zoom: De • Water en Recreatie: Het behoud van groene omlijsting moet niet alleen watergangen, duurzaam waterbeheer esthetisch aantrekkelijk zijn, maar ook en het afstemmen van recreatieve multifunctioneel. Het bevorderen van voorzieningen op de behoeften de beleving van het landschap, het van bewoners dragen bij aan een behouden van ecologische waarde en evenwichtige inrichting van de groene het bieden van recreatieve en sociale zoom. ruimtes zijn cruciale overwegingen. • Beleving vanuit het Landschap: Het minimaliseren van de zichtbaarheid van woningen vanuit het landschap en het bevorderen van toegankelijkheid van groene gebieden voor de lokale bevolking zijn sleutelfactoren voor de leefbaarheid en vitaliteit van het gebied.

67

6. CONCLUSIE EN AANBEVELINGEN

Het streven naar sterke kernen en sterke In conclusie biedt de voorgestelde regio's, zoals uiteengezet in provinciaal woningbouwontwikkeling in Stompetoren- beleid, vormt een belangrijke pijler voor West een veelbelovende kans om de een succesvolle woningbouwontwikkeling principes van sterke kernen en sterke in Stompetoren-West. De invloed van deze regio's te verwezenlijken, waarbij het ontwikkeling op de leefbaarheid en vitaliteit integreren van regionale samenwerking, van het gebied, alsook de mogelijke bijdrage actieve participatie, en aandacht voor aan maatschappelijke uitdagingen en de maatschappelijke uitdagingen niet alleen landschappelijke inpassing, biedt inzichten aan de woningbehoefte voldoet, maar ook die van belang zijn voor het vormgeven van een duurzame en leefbare toekomst voor een duurzame en weloverwogen toekomst Stompetoren en De Schermer stimuleert. voor Stompetoren en De Schermer.

68 6. Conclusie en aanbevelingen

LEEFBAARHEID EN VITALITEIT De woningbouwontwikkeling kan een • Lokale samenwerking en participatie: positieve bijdrage leveren aan de Betrek lokale belanghebbenden, leefbaarheid en vitaliteit van het gebied. waaronder bewoners, ondernemers Belangrijke voorwaarden hiervan zijn en maatschappelijke organisaties, in gefaseerde ontwikkeling, waarbij in fase een vroeg stadium van het proces 1 180-250 woningen worden gerealiseerd om te zorgen voor weloverwogen en in fase 2 70-100 woningen, alle besluitvorming en aansluiting bij nieuwbouw in De Schermer is slechts lokale behoeften. in Stompetoren toegestaan en zal • Mobiliteitsonderzoek: Voer verder aanvullend onderzoek moeten worden onderzoek uit naar de capaciteit van gedaan naar de basisvoorzieningen en de hoofdwegen, met name de N243, het bijkomende mobiliteitsvraagstuk. Het om toenemend woon-werkverkeer identificeren van de capaciteit van lokale te accommoderen en ontwikkel gezondheidszorg en basisonderwijs is doeltreffend mobiliteitsbeleid in lijn van belang. Lokale samenwerking en met de verwachte groei. participatie is de succesfactor voor het waarborgen van leefbaarheid en vitaliteit.

Deze aanbevelingen richten zich op het waarborgen van een gecontroleerde AANBEVELINGEN: ontwikkeling, het versterken van lokale • Faseer de ontwikkeling: Implementeer voorzieningen, en het bevorderen de gefaseerde benadering met 180- van actieve betrokkenheid van de 250 woningen in fase 1 en 70-100 gemeenschap, wat essentieel is voor het woningen in fase 2 om gecontroleerde handhaven van leefbaarheid en vitaliteit groei te waarborgen. in Stompetoren. • Voorzieningenonderzoek: Voer aanvullend onderzoek uit naar de MAATSCHAPPELIJKE UITDAGINGEN capaciteit van basisvoorzieningen De woningbouwontwikkeling in zoals gezondheidszorg en Stompetoren-West wordt gezien als een basisonderwijs om te zorgen voor kans om maatschappelijke uitdagingen voldoende capaciteit voor de aan te gaan. De woningbouwsector groeiende bevolking. Werk hierin kan een rol vervullen in de opgaven samen met lokale partijen om tijdig omtrent klimaatneutraliteit, circulariteit passende maatregelen te nemen. en klimaatadaptieve bouw. De noodzaak van samenwerking tussen

6. Conclusie en aanbevelingen 69

overheden, ontwikkelaars en andere duurzaamheidsdoelstellingen te belanghebbenden om haalbare ondersteunen. stappen te zetten en evenwichtige • Ambitie - Ecologische en kosten-batenverdelingen te realiseren klimaatadaptieve benaderingen: Zet is daarbij van belang. Verschillende in op ecologische en klimaatadaptieve uitgangspunten en overwegingen profielen, het verbinden van worden aangehaald, zoals flexibiliteit groengebieden, natuurinclusieve in woningontwerpen, betrokkenheid gebouwen en ecologisch beheer. van bewoners, ecologische en Betrek een ecoloog bij het proces. klimaatadaptieve benaderingen, en • Ambitie - Evenwichtige aanpak voor circulariteitsprincipes. gezonde leefomgeving: Verhoog de ambitie op het gebied van een AANBEVELINGEN: gezonde leefomgeving, met aandacht • Verhoog het ambitieniveau gericht: voor groenvoorzieningen, beperking • Identificeer specifieke uitdagingen van autoverkeer en hoogwaardige waarop het ambitieniveau aanzienlijk inrichting van de openbare ruimte. kan worden verhoogd en beperk • Ambitie - Energieneutrale wijken: dit tot één uitdaging om realistische Streef naar energieneutrale of zelfs doelen te behouden. energiepositieve wijken met aandacht • Kosten-batenverdelingen: voor warmte- en koudevraag, • Houdt oog voor een goede kosten- energieopslag en betaalbaarheid batenverdeling, waarbij belangen voor bewoners.

van alle partijen inzichtelijk worden • Ambitie - Circulaire principes: gemaakt. Implementeer circulaire principes • Stimuleer continue samenwerking: in bouwmaterialen, zoals • Moedig voortdurende samenwerking hergebruik en herbruikbaarheid, om aan tussen overheden, ontwikkelaars circulariteitsdoelstellingen te halen. en belanghebbenden om gezamenlijke ambities voor een duurzame toekomst Deze aanbevelingen richten zich op het te realiseren. vergroten van duurzaamheidsambities • Ambitie - Flexibiliteit in en het implementeren van specifieke woningontwerpen: Bevorder maatregelen om maatschappelijke flexibiliteit in woningontwerpen om uitdagingen aan te gaan in de aanpasbaarheid te vergroten en woningbouwontwikkeling.

70 6. Conclusie en aanbevelingen

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING behoud van de molenbiotoop en De landschappelijke inpassing van stimuleer visuele verbindingen met Stompetoren-West is een belangrijk de historische molen. onderdeel van deze ontwikkeling • Behoud openheid en vergezichten: in De Schermer, een Provinciaal Respecteer de ruimtelijke openheid Beschermd Landschap. Een zorgvuldige van het landschap, met speciale integratie van nieuwe ontwikkelingen aandacht voor het behoud van is van belang voor het bestaande lange zichtlijnen en panoramische landschap, met specifieke aandacht vergezichten. voor de geometrische vormentaal, het • Behoud van waterstructuren: Versterk open karakter van het landschap, het en behoud bestaande waterstructuren behoud van ruimtelijke openheid aan voor identiteit en ecologisch de noordzijde en bescherming van de watergebruik en betrek deze bij molenbiotoop aan de westzijde. De maatschappelijke uitdagingen. beoogde ontwikkeling zal daarmee • Het ordenen van bebouwing in bijdragen aan de landschappelijke heldere bebouwingsstructuren: kwaliteit van het gebied en vormt een Verkaveling geïntegreerd met ‘groene kamer’ binnen De Schermer. bestaande structuur, behoudt Daarvoor is het van cruciaal belang een regelmaat, volgt geometrie. groene buffer te creëren tussen het Ontsluiting en ontwatering bebouwd gebied en het open landschap, langs hoofdassen.

Groene erven in de vorm van een groene omlijsting van met herkenbare bebouwing en het dorp: de groene zoom. bomenrijen. • Geïntegreerde groene elementen: AANBEVELINGEN: Integreer zorgvuldig groene accenten • Respect voor geometrisch ontwerp: en passende beplanting voor Behoud de oorspronkelijke esthetiek en ecologische diversiteit. ruimtelijke structuur met zorgvuldige • Groene zoom: Creëer een goed positionering van nieuwe structuren gedefinieerde groene buffer tussen om historische patronen en lijnen te bebouwing en landschap voor respecteren. een harmonieuze verbinding, met • Behoud molenbiotoop: Houd een aandacht voor multifunctionaliteit en buffer tussen Poldermolen E en inrichting. de ontwikkeling in stand voor het

6. Conclusie en aanbevelingen 71

Overwegingen voor de groene zoom: fauna, betrek de lokale bevolking • Faseer ontwikkeling: Faseer de bij natuureducatie, en zorg voor uitvoering met permanente en ecologisch verantwoord beheer. tijdelijke buitenranden voor een • Water en Recreatie: Behoud goede landschappelijke inpassing. watergangen, zet in op duurzaam • Inrichting van de Groene Zoom: Maak waterbeheer en stem voorzieningen de groene omlijsting multifunctioneel, af op bewonersbehoeften. gericht op beleving, ecologische waarde en recreatie. De aanbevelingen benadrukken het • Beleving vanuit het Landschap: behoud van landschappelijke kenmerken, Woningen zijn niet zichtbaar vanuit het bevorderen van duurzaamheid en het landschap, groene zoom is vitaliteit, en het creëren van een groene toegankelijk voor bewoners. zoom als een integraal onderdeel van de • Ecologische Waarde: Behoud landschappelijke inpassing. en introduceer lokale flora en

Afb. 33: Uitbreiding Stompetoren-West na fase 2

7. BRONNEN

- Alle Cijfers (2023) Statistieken woonplaats Stompetoren. Geraadpleegd op 30 oktober 2023 via https://allecijfers.nl/woonplaats/stompetoren/ - Lijzenga, J., & Van Dongen, L. (augustus 2021) Woningmarktonderzoek Alkmaar (Projectnummer 2361.102/G). Opdrachtgever: Alkmaarse woningcorporaties en gemeente Alkmaar. - Bosten, J., Crommentuijn, L., & Verhorst, J. (2003) Ruimte voor landelijk wonen (RIVM- rapport 711931008/2003) - STIPO (maart 2012) Kennisbank Voorzieningenscan, Van Mensen naar Meter. Geraadpleegd op 21 november 2023 via https://www.bouwstenen.nl/sites/bouwstenen.nl/files/ uploads/1205%20Kennisbank_voorzieningenscan,%20Stipo.pdf - Gemeente Schermer (2011) Structuurvisie 2040 Kamers en Linten. - De Jonge, H. (2023, 12 juli) ABF rapportages PRIMOS en plancapaciteit en betekenis voor de bouwopgave [Kamerbrief]. Geraadpleegd via: https://open.overheid.nl/ documenten/506640d0-78cb-40b3-a81f-5b67735193b0/file - Geluk, L.K. (2023, 10 juli) Brief aan beide kamers n.a.v. val kabinet [Kamerbrief]. Geraadpleegd via: https://vng.nl/sites/default/files/2023-07/20230710_lbr_23_029_val_van_het_kabinet. pdf - Groenemeijer, L. (2021, 1 december) Inventarisatie Plancapaciteit Oktober 2021. Delft: ABF Research - Groenemeijer, L. (2022, 28 november) Inventarisatie Plancapaciteit Najaar 2022.

Delft: ABF Research - https://plancapaciteit.nl/kaart - https://allecijfers.nl/gemeente/alkmaar/ - Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (maart 2022) Programma woningbouw 2022-2026. - Stuart-Fox, M., Klenepier, T., Ligthart, D. & Blijie, B. (2022) Wonen langs de meetlat. Resultaten van het WoonOnderzoek Nederland 2021. Den Haag: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. - CBS, RIVM (2021) Welke sectoren stoten broeikasgassen uit? Geraadpleegd op 19 juli 2023 via https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-broeikasgassen/welke-sectoren-stoten- broeikasgassen-uit- - Nflux (2021, 1 februari) Maatregelen klimaatadaptief bouwen. Geraadpleegd via https:// open.overheid.nl/documenten/ronl-1234a833-79c4-43e6-aff0-93676d8ac0b1/pdf - Arcadis & TAUW (2022, 2 december) Bouwstenen – Maatlat groene klimaatadaptieve

gebouwde omgeving. Referentie: V37EDHD6DFVD-6076139-135:1 - Vervoordeldonk, J., Bieckmann, D., Blok, M., Roemers, G. & Embregts, N (2021) Handboek Circulaire Gebiedsontwikkeling. Een integrale aanpak. Amsterdam: Metabolic. - Provincie Noord-Holland (2020, maart) Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025. Haarlem: Provincie Noord-Holland - Bosch, D., Bossink, T., Van Eijk, A., De Graef, M., Van Leeuwen, B., De Roo, I., Schaap, J., Schoen, C., Steijvers, J. & Tjarks, J. (2018, 19 november) Omgevingsvisie NH2050. Balans tussen economische groei en leefbaarheid. Haarlem: Provinciale Staten - Rijksoverheid. (2019) Klimaatakkoord. - Rijksoverheid. (2021) Jaarverslag 2021. 4.4 Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit. Geraadpleegd via: https://www.rijksfinancien.nl/jaarverslag/2021/VII/ onderdeel/1314688 - Rijksoverheid (2016) Kamerstukken II 2015/16, 32852, nr. 33. Geraadpleegd via: https:// zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-32852-33.html - Provincie Noord-Holland (2020, maart) Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025. Haarlem: Provincie Noord-Holland - Gedeputeerde Staten (2018, 10 april) Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018. Haarlem: Provincie Noord-Holland

RUIMTEMEESTERS NOVEMBER 2023