1d Bp Pendorp Toelichting - verbeterde versie
Tekst van het document
Bestemmingsplan Pendorp
Vastgesteld
Gemeente Alkmaar
Sweco Nederland B.V. Alkmaar, 15 mei 2024
Pagina 1 van 43
Inhoudsopgave
TOELICHTING .............................................................................................................................. 4
1 Inleiding ......................................................................................................................... 5 1.1 Aanleiding en doelstelling ............................................................................................. 5 1.2 Ligging plangebied ........................................................................................................ 5 1.3 Vigerend bestemmingsplan .......................................................................................... 6 1.4 Leeswijzer ..................................................................................................................... 6
2 Plangebied .................................................................................................................... 7 2.1 Huidige ruimtelijke en functionele structuur .................................................................. 7 2.2 Visie planvorming .......................................................................................................... 7 2.3 Stedenbouwkundig plan en programma ....................................................................... 9
3 Beleidskader ............................................................................................................... 13 3.1 Inleiding ....................................................................................................................... 13 3.2 Rijksbeleid ................................................................................................................... 13 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) .............................................................................. 13 3.2.2 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) ................................................................................ 13 3.2.3 Visie Erfgoed en Ruimte ............................................................................................. 14 3.2.4 Nationaal waterbeleid ................................................................................................. 14 3.3 Provinciaal en regionaal beleid ................................................................................... 15 3.3.1 Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 en Omgevingsverordening NH2020 ............... 15 3.3.2 Woonagenda 2020-2050 ............................................................................................ 16 3.3.3 Woonakkoord regio Alkmaar.......................................................................................
17 3.3.4 Woondeal 2.0 Regio Noord-Holland Noord ................................................................ 17 3.4 Gemeentelijk beleid .................................................................................................... 17 3.4.1 Omgevingsvisie Alkmaar 2040 ................................................................................... 17 3.4.2 Omgevingsbeeld Kanaalzone en Ontwikkelbeeld Viaanse Molen ............................. 18 3.4.3 Groenbeleidsplan Alkmaar 2017 – 2027 .................................................................... 18 3.4.4 Duurzaam Alkmaar 2020-2024 ................................................................................... 19 3.4.5 Beleid hogere waarden Wet geluidhinder ................................................................... 19 3.4.6 Welstandsnota Alkmaar 2016 ..................................................................................... 19 3.4.7 Parkeernormennota Alkmaar 2020 – 2027 ................................................................. 19 3.4.8 Beleidsplan klimaatadaptatie 2024-2028 .................................................................... 20 3.5 Conclusie beleidskader ............................................................................................... 20
4 Milieu- en omgevingsaspecten ................................................................................... 21 4.1 Algemeen .................................................................................................................... 21 4.2 Water ........................................................................................................................... 21 4.3 Bodem ......................................................................................................................... 23 4.4 Archeologie ................................................................................................................. 24 4.5 Cultuurhistorie ............................................................................................................. 24 4.6 Molenbiotoop............................................................................................................... 24 4.7 Natuur ......................................................................................................................... 24 4.8 Verkeer en parkeren ................................................................................................... 26 4.9 Geluid wegverkeer ......................................................................................................
26 4.10 Luchtkwaliteit............................................................................................................... 27
4.11 Externe veiligheid ........................................................................................................ 28 4.12 Bedrijven en milieuzonering ........................................................................................ 29 4.13 Duurzaamheid ............................................................................................................. 30 4.14 Ontplofbare oorlogsresten .......................................................................................... 31 4.15 Windhinder .................................................................................................................. 31 4.16 Vormvrije m.e.r.-beoordeling....................................................................................... 32 4.17 Conclusie milieu- en omgevingsfactoren .................................................................... 32
5 Juridische planbeschrijving ......................................................................................... 34 5.1 Algemeen .................................................................................................................... 34 5.2 Planopzet en systematiek ........................................................................................... 34 5.3 Verbeelding ................................................................................................................. 34 5.4 Planregels ................................................................................................................... 34 5.5 Handhaafbaarheid ...................................................................................................... 36
6 Financiële uitvoerbaarheid .......................................................................................... 37
7 Maatschappelijke uitvoerbaarheid .............................................................................. 38 7.1 Participatie en vooroverleg ......................................................................................... 38 7.2 Procedure.................................................................................................................... 42
TOELICHTING
Pagina 4 van 43
Inleiding
1 Inleiding
1.1 Aanleiding en doelstelling De aanleiding voor het opstellen van voorliggend bestemmingsplan is het voornemen om de kantorenlocatie PEN-dorp in Alkmaar te herontwikkelen naar een gemengd woon- en werkge- bied. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat de landschappelijke, stedenbouwkundige en tuinar- chitectonische waarden van het complex behouden blijven. Er zijn maximaal 550 woningen en maximaal 7.500 m2 aan maatschappelijke en commerciële voorzieningen, waaronder een su- permarkt en mogelijke school.
De voorgenomen ontwikkeling is in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan. Met voorliggend bestemmingsplan wordt een nieuw ruimtelijk regime van kracht, waarmee de wo- ningbouw binnen het plangebied planologisch mogelijk wordt gemaakt.
1.2 Ligging plangebied Het plangebied is gesitueerd aan de Ampèrestraat en Voltastraat in het gebied Viaanse Molen aan de westzijde van Alkmaar. De locatie ligt ingeklemd tussen de N9 aan de westzijde, de Hel- derseweg aan de oostzijde, het volkstuinencomplex van ATV De Rekere aan de noordzijde en het bedrijventerrein De Viaanse Molen aan de zuidzijde.
Afbeelding 1.1: luchtfoto met ligging plangebied (rood omlijnd)
Pagina 5 van 43
Inleiding
1.3 Vigerend bestemmingsplan Voor het plangebied geldt het bestemmingsplan ‘Viaanse Molen’, door de gemeenteraad vast- gesteld op 14 juni 2012. De gronden van het plangebied hebben in dit bestemmingsplan voor het overige grote deel de bestemming ‘Gemengd - 1’. De bestemming is primair gericht op be- drijven in categorie 1 t/m 3, kantoren, maatschappelijke voorzieningen en culturele en ontspan- nende voorzieningen. Er geldt een maximum bebouwingspercentage van 30% binnen de bouw- vlakken. De maximum bouwhoogte bedraagt 16 meter. De bestaande waterlopen hebben de bestemming ‘Water’.
Voor een deel van het plangebied geldt aan de zijde van het Noordhollandsch Kanaal de dub- belbestemming ‘Waterstaat – Waterkering’ ten behoeve van de bescherming van de waterke- ring.
Afbeelding 1.2: uitsnede bestemmingsplan ‘Alkmaar Noord’ (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl).
1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 van dit bestemmingsplan wordt een beschrijving van de huidige en toekomstige situatie van het plangebied gegeven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 ingegaan op het vige- rende beleid, waarbij het beleid op verschillende bestuursniveaus aan bod komt. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de verschillende milieu- en omgevingsaspecten, waarna in hoofdstuk 5 de juridische aspecten worden toegelicht. Vervolgens wordt in hoofdstuk 6 ingegaan op de uitvoer- baarheid en ten slotte worden in hoofdstuk 7 de maatschappelijke uitvoerbaarheid en de proce- dure uitgewerkt.
Pagina 6 van 43
Plangebied
2 Plangebied
2.1 Huidige ruimtelijke en functionele structuur In mei 1982 opende in de omgeving van Alkmaar een nieuw dorp: het PEN-dorp. Op een terrein van circa 70.000 m² groot in de Bergermeerpolder vestigde zich het bedrijfskantoor van het Pro- vinciaal Elektriciteitsbedrijf Noord-Holland (PEN). Het werd het grootste kantoor van Alkmaar. Naast 14.500 m² aan kantoren kwamen er binnentuinen, dakterrassen, waterpartijen, werkplaat- sen, koffiehoeken, instructie- en ontspanningsruimten en zelfs een sporthal. Tevens zijn twee beheerderswoningen gerealiseerd. Op het nieuwe bedrijventerrein Viaanse Molen ontstond een vriendelijk dorpje voor de meer dan 500 medewerkers.
Het complex beslaat een groot deel van het terrein en bestaat uit verschillende gebouwen welke onderling verbonden zijn door overdekte passages. Het betreft een ontwerp van de archi- tect A. Bonnema. Het complex is opgebouwd uit eenheden van 7,20 x 7,20 meter van geprefa- briceerde betonelementen. Onder andere door gebruik van drie verschillende hoogtes van half- hoge tussenwanden zijn kantoorwerkplekken met openheid en een zekere mate van geborgen- heid gecreëerd.
De tuinaanleg door Mien Ruys is beeldbepalend voor het PEN-dorp. Tussen de gebouwen zijn waterpartijen (vijvers) en pleintjes aanwezig, welke zijn verbonden door diverse loopbruggen. Ook is er groen aanwezig tussen de gebouwen. Rondom het complex zijn verschillende par- keergelegenheden en losstaande gebouwen aanwezig, welke zijn verbonden door een rond- gaande ontsluitingsweg (Ampèrestraat). In het noordwesten van het gebied is wat groen aan- wezig. Ook liggen hier een aantal watergangen. Nabij het plangebied is aan de Helderseweg 61 een stolpboerderij aanwezig.
Netwerkbeheerder Liander werd de nieuwe gebruiker van het pand, nadat de taken van het pro- vinciaal elektriciteitsbedrijf waren geprivatiseerd. Als gevolg van technische ontwikkelingen en automatisering kwam vanaf 2016 een steeds groter deel van het complex leeg te staan. Voor de lege gedeelten meldden zich geen nieuwe kandidaten die het wilden huren. Als kantoorpand bleek het niet toekomstbestendig ontworpen. Het kantoorpand was zo exact toegesneden op de wensen van begin jaren ‘80, dat onvoldoende kon worden ingespeeld op veranderingen in de kantorenmarkt. Ook gebruiks- en klimaattechnisch kwamen tekortkomingen aan het licht. Her- ontwikkeling naar wonen in de vorm van renovatie is gelet op bouwkundige, functionele en fi- nanciële redenen niet haalbaar.
Door Bureau Steenhuis Meurs en stedenbouw- en architectuurbureau De Zwarte Hond zijn stu- dies uitgevoerd naar de cultuurhistorische waarde van PEN-dorp. Hieruit volgt dat sprake is van een bijzondere architectuur (Bonnema) en de stedenbouwkundige en landschappelijke opzet (van de bekende landschapsontwerper Mien Ruys) als totaal van grote culturele waarde is. De symbiose van het gebouw en het landschap, met aandacht voor overgangen van binnen naar buiten en de zorgvuldig ontworpen relaties met het landschap, is bijzonder.
2.2 Visie planvorming Alkmaar ziet het kanaal als rivier waar de stad als vanzelfsprekend op is georiënteerd. Het le- ven op en rond het water staat centraal bij ontwikkelingen en er wordt actief gezocht naar
Pagina 7 van 43
Plangebied
manieren om water in te zetten om te bouwen aan de stad van de toekomst. De stad aan het kanaal is modern, divers, fris en laat tegelijk de cultuurhistorische beleving van de oude stad Alkmaar tot volle wasdom komen door locatie-specifiek te ontwerpen. Het is een vanzelfspre- kendheid dat voor iedere losse ontwikkeling in de Kanaalzone zowel de samenhang met andere locaties langs het kanaal wordt bekeken als de maatschappelijke meerwaarde van de ontwikke- ling voor de stad als geheel. Een integrale aanpak met als doel het creëren van een unieke stad langs het water.
De gemeente zet de huidige barrièrewerking van het kanaal om in een levendige verbindings- zone tussen de verschillende stadsdelen. Langs het kanaal komen aantrekkelijke verblijfsplek- ken en een doorgaande groene promenade voor langzaam verkeer. Langs het kanaal wordt ge- woond, gewerkt en gerecreëerd. De Helderseweg blijft op de huidige locatie liggen.
De ontwikkeling van het kanaal betekent een impuls voor de hele stad: hier vinden voorbeeld- projecten plaats op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie, ontstaan kleine repre- sentatieve bedrijven en worden nieuwe stedelijke woonmilieus ontwikkeld die niet alleen aan- trekkelijk zijn voor Alkmaarders zelf, maar ook een serieus alternatief bieden voor bewoners van de Metropoolregio Amsterdam. Niet alleen door wonen langs het water van het Kanaal, maar ook door delen van het water de wijken in te trekken om zo nieuwe kwaliteiten toe te voegen aan gebieden langs het kanaal.
De Kanaalzone, die zich uitstrekt langs de oevers van het Noordhollandsch Kanaal, biedt in de toekomst ruimte aan 30.000 inwoners gecombineerd met werkgelegenheid. De Kanaalzone wordt een veelzijdige leefomgeving met een stedelijke sfeer. Op 4 juli 2019 heeft de gemeente- raad van Alkmaar het Omgevingsbeeld Kanaalzone en de ontwikkelbeelden van de 5 deelge- bieden vastgesteld. Het plangebied maakt onderdeel uit van het ontwikkelbeeld Viaanse Molen.
In het Omgevingsbeeld is voor Viaanse Molen de gebiedsidentiteit ‘Zachte stad’ opgenomen. De zachte stad staat voor een moderne stad in een vertrouwd Hollands landschap van water, riet en polderbomen. Je kunt hier wonen en werken binnen eilanden in het groen. Aan het ka- naal ontmoet je elkaar. Voor de onderhavige locatie zijn met name de kwaliteiten van het water en het groen van belang. De architectuur voegt zich qua kleur en materiaalgebruik in het land- schap. Er is volop ruimte voor experimentele woonvormen en nieuwe vormen van bouwen.
Viaanse Molen mag in de toekomst transformeren naar een meer stedelijk woongebied gecom- bineerd met sociaal maatschappelijke voorzieningen en werken. Het totale deelgebied is 67 hectare groot. Voor het hele gebied is in de toekomst ruimte voor 80% wonen en 20% sociaal maatschappelijke voorzieningen en werken van het totaal aan vierkante meters bebouwing. Dit geeft bij een stedelijk woonmilieu (gemiddelde van 5 bouwlagen) ruimte voor circa 5.400 woningen. Een derde van de woningen valt binnen de sociale sector.
Feitelijk is in het ontwikkelbeeld aangegeven dat de Zachte Stad een stedelijk karakter heeft van clusters in het groen. De maximale bouwhoogte is 35 meter met incidenteel ruimte voor to- rens van maximaal 50 meter..
Op 24 november 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het behoud van het tracé Hel- derseweg Noord op de huidige locatie. Tevens is een ambitie geformuleerd voor het opwaarde- ren van de Helderseweg Noord met als uitgangspunt de aanleg van het Alkmaars Kanaalpark, een verkeersveilige inrichting en het toevoegen van openbare verblijfsruimte.
Gelet op de cultuurhistorische waarde van de locatie is het uitgangspunt om de stedenbouw- kundige opzet en het landschap van Mien Ruys geheel te behouden. Het grootste gedeelte van de bestaande gebouwen wordt gesloopt en herbouwd op een energetisch betere wijze. Deze nieuwe gebouwen worden teruggebouwd op dezelfde plek volgens het gedachtegoed van Bon- nema en het PEN-Dorp. Om dit te waarborgen zijn voor de (her)ontwikkeling regels opgesteld. Hier wordt in de volgende paragraaf nader op ingegaan. Om het plan financieel haalbaar te ma-
Pagina 8 van 43
Plangebied
ken, de voorgenomen woningaantallen te halen en om er een levendige buurt van te maken zul- len aan de randen van het gebied nieuwe woningen en appartementen worden gebouwd die passen binnen de stedenbouwkundige opzet.
2.3 Stedenbouwkundig plan en programma In het ontwikkelbeeld Viaanse Molen zijn ruimtelijke opgaven benoemd die vertaald zijn in een stedenbouwkundig plan en programma voor de locatie Pendorp.
Pendorp is straks een gemengde stadswijk met maximaal 550 woningen en maximaal 7.500 BVO aan maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Hier maakt onder andere een su- permarkt (maximaal 1.500 m² BVO), overige detailhandel (maximaal 500 m² BVO) en horeca (maximaal 500 m² BVO) onderdeel van uit. Tevens wordt mogelijk een basisschool met gym- zaal (maximaal 2.500 m² BVO) gerealiseerd. Het betreft voorzieningen die gericht zijn op de be- woners van de nieuwe wijk.
In deze zogenaamde “zachte stad” wordt in hoge dichtheid gewoond in een landschappelijke setting met ook ruimte voor commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Er is aandacht voor het wonen aan het landschap, ruimte voor nieuwe woonvormen, veel aandacht voor plek- ken van ontmoeting en interactie en de relatie die de gebouwen aan gaan met de omgeving. De nieuwe gebouwen worden ontworpen als eeuwige schoonheid, met robuuste materialen die mooi oud worden. Net als het PEN-gebouw worden deze gebouwen gekenmerkt door hun her- kenbare structuur. De gebouwen kennen natuurlijke en robuuste materialen in terughoudende kleur en laten het omringende landschap spreken. Er is aandacht voor diversiteit, in plekken en woontypen. Het plan biedt plaats aan mens, groen en dier. Het wordt een uniek en duurzaam stukje Alkmaar.
Afbeelding 2.1: Stedenbouwkundig plan (indicatief)
Vijf pijlers liggen ten grondslag aan het stedenbouwkundigplan van Pendorp.
1. Een extravert klimaateiland Pendorp is één van de klimaateilanden binnen de Viaanse Molen in Alkmaar. De locatie transformeert van een introverte enclave naar een extravert, stedelijk, klimaateiland. We
Pagina 9 van 43
Plangebied
versterken het 'eilandgevoel' middels het landschapsontwerp en takken aan op de ontwikkeling van het Kanaalpark en de Helderseweg. De gebouwen staan in het landschap. Opvallend is de binnen-buiten relatie van de gebouwen ten opzichte van de openbare ruimte.
2. Een symbiose van landschap en stad We combineren het beste van twee werelden: stad en landschap gaan hand in hand in Pendorp. De vijf 'tuinen' vormen de belangrijkste publieke plekken van Pendorp waarin de leefkwaliteit voorop staat. De gebouwen hebben een stedelijke maat en schaal, passend bij Alkmaar, maar laten ruimte voor lucht en landschap. Gebouwen hebben altijd een duidelijke re- latie of overgang met de omgeving. De buitenruimte is een verlengstuk van de woning.
3. Voortbouwen op het gedachtegoed van Pendorp Het gedachtegoed van Pendorp vormt de basis. Een aantal kenmerkende ontwerpprincipes van het Pendorp zijn uitgangspunt voor het nieuwe ontwerp. Eigentijds, én met respect voor de historie. Er wordt gestreefd naar een hoogwaardige architectonische kwaliteit en samenhang tussen de gebouwen en ensembles met aandacht voor vakmanschap net zoals Bonnema dit deed. Materiaalgebruik is zorgvuldig gekozen en gelijkwaardig aan architectuur Bonnema. Ste- denbouw, landschapsontwerp en architectuur gaan samen en beïnvloeden elkaar. De ontwerp- gedachte van Mien Ruys en Abe Bonnema leeft hiermee voort in een plan dat meer is dan een 21e-eeuwse vertaling van een oud ontwerp.
4. Verschillende tijdlagen komen samen op plekken voor alle Alkmaarders Het Pendorp wordt uitgebreid met een stedelijke rand van vier nieuwe tuinen met daar in compacte, eigentijdse gebouwen. De tuinen zijn een intermediair tussen oud en nieuw, met verbijzonderingen als het stedelijke PEN-plein en het buurtplein. Door het maken van compacte volumes met een open en eigentijds uitstraling zorgen we voor een verschil tussen gebouwen in de stedelijke rand en het PEN-ensemble. De gebouwen in de stedelijke rand gaan door natuurlijke kleurtinten op in het landschappelijk decor. De overeenkomsten tussen tijdlagen wordt gezocht door net als het huidige PEN-Gebouw in het PEN-ensemble en de stedelijke rand de structuur kenmerkend te maken in de architectuur en het materialenpalet van natuur- lijke, robuuste materialen. Gebouwen worden overhoeks ontworpen en conformeren zich zowel aan de tuin als aan de rand. De buitenruimte van de woningen speelt hier op in met zachte - en op andere plekken juist stedelijke overgangen.
5. Een uniek, inclusief én duurzaam stuk stad Pendorp is een zichtbaar duurzaam en gezond stuk stad. Toen, nu en straks. De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan het verbeteren van de biodiversiteit en het tegengaan van hit- testress en wateroverlast. Gevels en daken dragen hieraan bij. Duurzaamheidsmaatregelen zijn integraal onderdeel van de architectuur. In het plan komen geïntegreerde natuurinclusieve maatregelen en is aandacht voor biodiversiteit in inrichting en sortiment keus groen.
Om samenhang in het plan te waarborgen zijn er op basis van de vijf pijlers algemene beeld- kwaliteitscriteria opgesteld. Deze gelden voor het hele plan. Voor de gebouwen en de aanslui- ting op de verschillende tuinen en rand zijn nog specifieke criteria geformuleerd. De beeldkwali- teitscriteria zijn opgenomen in een beeldkwaliteitsplan1.
De twee belangrijkste ontwerpprincipes in alle plannen van Mien Ruys zijn: 1. Krachtige contrasten tussen architectuur en natuur, oftewel: heldere strakke vormen van paden, kademuren, pleintjes, geschoren hagen en bomenblokken in contrast met zachte oevers, weelderige beplanting en los gestrooide bomen; 2. Een belangrijke rol voor de beplanting. De nadruk ligt op kleur en variatie en het bele- ven van de seizoenen.
1 Pendorp Beeldkwalitetscriteria, De Zwarte Hond – Buro Mien Ruys, april 2024
Pagina 10 van 43
Plangebied
De openbare ruimte van het Pendorp heeft drie verschillende zone’s: 1. Het groene hart, de tuin van Mien Ruys. Dit is een omsloten groene ruimte, alleen toegankelijk voor voetgangers. Er is een contrast tussen strakke vormen (kademu- ren, vlonders) en de weelderige beplanting met een natuurlijk karakter. De borging van de openheid van de binnentuin is met een aanduiding in dit bestemmingsplan geborgd; 2. De groen stedelijke zone tussen het PEN-ensemble en de gebouwen van de stede- lijke rand. Dit is de zone waar zich publieke functies bevinden, waar de entree’s van de gebouwen van de stedelijke rand zijn en waar verkeersbewegingen plaatsvin- den. Het deel met de meeste ‘reuring ‘. De zone is niet overal even breed, er zijn 4 delen die een grotere maat hebben en daardoor ook een belangrijke functie als ver- blijfsgebied hebben: het zijn de 4 nieuwe tuinen van het Pendorp; 3. De landschappelijke rand, tussen de gebouwen van de stedelijke rand en de ring- sloot. Dit is de meest groene en natuurlijke zone van het plangebied, de ringsloot langs de grens van het plangebied maakt deel uit van deze rand. Het terrein ligt hier van oudsher lager, tussen de 0.5 en 1.5 meter lager dan het vloerpeil van het PEN-ensemble. Delen van deze zone zullen daardoor een drassig en moerasachtig karakter hebben en plaatselijk wordt de grenssloot verbreed.
Dit versterkt samen het eiland-karakter van het Pendorp. Met de bestemming Groen is de landschappelijke rand in dit bestemmingsplan geborgd.
Afbeelding 2.2: De drie zones in de stedenbouwkundige opzet van destijds en straks
Verschillende lagen komen bij elkaar in Pendorp. Het PEN-ensemble, met daarom heen de ste- delijke rand. Om dit mogelijk te maken is de beeldkwaliteit opgedeeld in twee delen. Voor elk van deze plekken worden in het beeldkwaliteitsplan specifieke uitspraken gedaan die bijdragen aan onder andere architectuur, uitstraling, massaopbouw en materialiteit. Ook voor de specials zoals de beheerderswoningen worden uitspraken gedaan over de samenhang. De vijf principes en algemene criteria blijven overkoepelend gelden voor het hele plan.
In het onderhavige bestemmingsplan is geborgd dat de bouwhoogte in het gebied achter de stolpboerderij aan de Helderseweg 61 niet meer mag bedragen dan 12 meter. Op afbeelding 2.3 zijn de ‘specials’ weergegeven. Hierbij geldt dat voor 2 van deze specials, één aan de noordzijde en één aan de zuidzijde, een maximum bouwhoogte van 51,5 meter geldt. Voor de gebouwen aan de westzijde, nabij de N9, geldt een maximum bouwhoogte van 24,5 meter. Bin- nen het overige te ontwikkelingen gebied bedraagt de maximale bouwhoogte 23 meter.
Pagina 11 van 43
Plangebied
Afbeelding 2.3: Specials
In de regels van dit bestemmingsplan is bepaald dat moet voldaan aan de beeldkwaliteitscriteria die in het beeldkwaliteitsplan zijn opgenomen.
Uit een inventarisatie van de ondergrond in de huidige situatie volgt dat er geen knelpunten worden verwacht met betrekking tot de bodemingrepen, toekomstige ondergrondse infrastruc- tuur en klimaatadaptieve maatregelen. In de uitwerking van het plan behoudt dit de aandacht.
Pagina 12 van 43
Beleidskader
3 Beleidskader
3.1 Inleiding Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de inhoud van het ruimtelijk relevante beleid op provinci- aal, regionaal en gemeentelijk schaalniveau. Dit beleid vormt het kader waarbinnen de nieuwe ontwikkeling plaats dienen te vinden.
3.2 Rijksbeleid 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Vanaf 1 januari 2024 is de nieuwe Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet bun- delt alle huidige wetten over de leefomgeving. Daarbij hoort ook één rijksvisie op de leefomge- ving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). In de NOVI zijn de maatschappelijke opgaven sa- mengevat in 4 prioriteiten: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie duurzaam economisch groeipotentieel sterke en gezonde steden en regio’s toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.
Met betrekking tot ‘sterke en gezonde steden en regio’s’ is in de NOVI aangegeven dat vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig zijn voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Tegelijk streeft men naar een verbetering naar de leefbaarheid en klimaatbestendigheid in steden en dorpen. Schonere lucht, voldoende groen en water en genoeg publieke voorzieningen waar mensen kunnen bewegen (wandelen, fietsen, sporten, spelen), ontspannen en samenkomen.
Betekenis voor het project Voorliggend bestemmingsplan sluit aan op het thema 'sterke en gezonde steden en regio's' uit de NOVI. Met het plan wordt invulling gegeven aan de aanwezige woningbehoefte binnen bestaand stedelijk gebied en wordt tevens bijgedragen aan de beleving van de openbare ruimte aan het kanaal. De woningen voldoen aan de huidige duurzaamheids-eisen.
3.2.2 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) In artikel 3.1.6, lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is voorgeschreven dat indien bij een bestemmingsplan 'een nieuwe stedelijke ontwikkeling' mogelijk wordt gemaakt, in de toe- lichting van het bestemmingsplan een verantwoording daarvan moet plaatsvinden. Per 1 juli 2017 is het Bro op enkele onderdelen gewijzigd.
Artikel 3.1.6, lid 2 Bro luidt: “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.”
Pagina 13 van 43
Beleidskader
Betekenis voor het project Met de voorgenomen ontwikkeling worden maximaal 550 woningen en maximaal 7.500 m² aan commerciële en maatschappelijke voorzieningen mogelijk gemaakt. Er is sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.
Het vigerende bestemmingsplan staat de meeste voorzieningen (exclusief de supermarkt en zelfstandige horeca) toe. Wat betreft de woningbouw geldt dat de realisatie van maximaal 550 woningen invulling geeft aan de aanwezige kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte. In pa- ragraaf 3.3.2 is dit toegelicht. Voor de vestiging van een supermarkt (maximaal 1.500 m² BVO) dient met een distributieplanologisch onderzoek te worden aangetoond dat er voldoende markt- ruimte is. Hiervoor is een voorwaardelijke verplichting in de regels opgenomen. De overige de- tailhandel (maximaal 500 m² BVO) en horeca (maximaal 500 m² BVO) zijn wijkgebonden voor- zieningen die gericht zijn op de nieuwe wijk. De behoefte aan deze voorzieningen hoeft daarom niet separaat te worden aangetoond.
De ladder schrijft voor dat bekeken moet worden of in de behoefte kan worden voorzien binnen bestaand stedelijk gebied (BSG). In artikel 1.1.1 onder h van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip 'bestaand stedelijk gebied' vastgelegd. Als bestaand stedelijk gebied wordt aan- gemerkt: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’. In de Nota van Toelichting wordt opgemerkt dat de kwalificatie bestaand stedelijk gebied afhangt van de omstandigheden van het geval, de specifieke ligging, de feitelijke situatie, het bestemmingsplan en de aard van de omgeving. In de jurisprudentie is het begrip nader ingevuld. Rust op gronden een niet-agrari- sche bestemming dan is er sprake van bestaand stedelijk gebied ook al is de locatie nog onbe- bouwd, mits de locatie onderdeel is van het bestaand stedelijk samenstel van bebouwing.
Op grond van de huidige bestemming en het feit dat de locatie onderdeel is van het bestaand stedelijk samenstel van bebouwing, wordt de locatie aangemerkt als bestaand stedelijk gebied. Het woningbouwplan voldoet aan de Ladder voor duurzame verstedelijking en is daarmee ge- baseerd op zorgvuldig ruimtegebruik.
3.2.3 Visie Erfgoed en Ruimte De Visie Erfgoed en Ruimte ‘Kiezen voor Karakter’ is de vervanging voor de in 2009 verlopen ‘Nota Belverdere’, waarin een visie is gegeven op de wijze waarop met de cultuurhistorische kwaliteiten van gebieden en objecten in de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling in Nederland kan worden omgegaan.
De Visie Erfgoed en Ruimte (VER) ‘Kiezen voor Karakter’, is gericht op het verbinden van de zorg voor het cultureel erfgoed met andere ruimtelijke ontwikkelingsopgaven op het gebied van onder meer economie, veiligheid en duurzaamheid. De visie zet overheden, initiatiefnemers, ei- genaren, ontwikkelaars en ruimtelijk ontwerpers er toe aan om de waarde van het cultureel erf- goed in te zetten bij de ontwikkeling van gebieden. De Visie Erfgoed en Ruimte ‘Kiezen voor Karakter’ is aanvullend aan de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte, waarin het kabinet de unieke cultuurhistorische waarde van nationaal belang planologisch borgt. Daarnaast is in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) aangegeven dat in het bestemmingsplan een beschrijving moet worden opgenomen van de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden.
Betekenis voor het project In paragraaf 4.4 en 4.5 wordt nader ingegaan op de archeologische en cultuurhistorische waar- den in het plangebied
3.2.4 Nationaal waterbeleid Europese Kaderrichtlijn Water Sinds december 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water van kracht. De belangrijkste doelstel- ling is het geven van een kader voor het beheer van oppervlaktewater en grondwater op basis van stroomgebieden en stroomgebieddistricten. De richtlijn wil het duurzaam gebruik van water
Pagina 14 van 43
Beleidskader
bevorderen. Daarnaast wil de richtlijn de aan water gebonden natuur beschermen en verbete- ren met als uitgangspunt een goede ecologische toestand van het water.
De Commissie Waterbeheer 21e eeuw heeft onderzocht welke maatregelen genomen kunnen worden om Nederland ook in de toekomst veilig en leefbaar te houden. De adviezen van de commissie staan in het rapport ‘Waterbeleid voor de 21e eeuw’. De belangrijkste aanbevelingen waren: anticiperen in plaats van reageren, meer ruimte naast techniek en ‘vasthouden-bergen- afvoeren’.
Naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Waterbeheer 21e eeuw, heeft het ka- binet zijn standpunt bepaald in de nota ‘Anders omgaan met water’ (2000). Deze Nota bena- drukt dat het antwoord op de problemen niet alleen ligt in technische oplossingen, maar vooral ook in het ruimte geven aan water (flexibel peilbeheer en ruimtelijke maatregelen in de vorm van calamiteitenberging, piekberging en voorraad-beheer, etc.). Daarnaast moet meer gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid om water vast te houden. Als meer water vasthouden niet zomaar gaat, moeten er voorzieningen worden aangelegd om tijdelijk water te bergen. Pas als deze twee mogelijkheden, vasthouden en bergen, zijn gebruikt mag het overtollige water wor- den afgevoerd.
Nota “Anders omgaan met water, Waterbeleid in de 21e eeuw” Met de nota Anders omgaan met water, Waterbeleid in de 21e eeuw wil het Rijk een ander wa- terbeleid realiseren. Er moet geanticipeerd worden op een stijgende zeespiegel, een stijgende rivierafvoer, bodemdaling en een toename van de neerslag. Nieuwe ruimtelijke besluiten mogen de problematiek van veiligheid en wateroverlast niet ongemerkt vergroten. Bij nieuwe ruimtelijke besluiten moeten de gevolgen voor veiligheid en wateroverlast expliciet in beeld worden ge- bracht. De nota geeft twee drietrapsstrategieën als uitgangspunten. Voor waterkwantiteit bestaat die uit vasthouden, bergen en afvoeren. Voor waterkwaliteit is het schoonhouden, scheiden en zuive- ren. Deze strategieën vertalen zich voor het stedelijk gebied in aandachtspunten als: meer ruimte voor water, relatie tussen het stedelijk water en het water in het omliggende gebied, ver- groting van het waterbergend vermogen met name in de stadsranden, verbetering van de wa- terkwaliteit, vergroting van de belevingswaarde van water, en kansen voor natuur en recreatie in en rondom stedelijk water.
Nationaal Water Programma 2022-2027 In het Nationaal Water Programma 2022-2027 (NWP) beschrijft de Rijksoverheid de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en de uitvoering ervan in de rijkswateren en -vaarwegen. Dit staat in één programma waarmee de Rijksoverheid anticipeert op de inwerkingtreding van de Omge- vingswet.
Het NWP beschrijft de nationale beleids- en beheerdoelen op het gebied van klimaatadaptatie, waterveiligheid, zoetwater & waterverdeling, waterkwaliteit & natuur, scheepvaart, en de func- ties van de rijkswateren. Het NWP geeft een overzicht van de ontwikkelingen binnen het water- domein en legt nieuw ontwikkeld beleid vast voor de periode 2022 – 2027. Uitgangspunt is schoon, veilig en voldoende water dat klimaatadaptief en toekomstbestendig is.
Betekenis voor het project Onderdeel van het bestemmingsplan is de watertoets. In de watertoets is aangegeven wat de gevolgen van het plan zijn voor de waterhuishouding en op welke wijze water (regen-, afval- en oppervlaktewater) wordt ingepast in het plan. De watertoets is afgestemd met de betreffende waterbeheerder. In paragraaf 4.2 wordt hier nader op ingegaan.
3.3 Provinciaal en regionaal beleid 3.3.1 Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 en Omgevingsverordening NH2020
Pagina 15 van 43
Beleidskader
Op 19 november 2018 hebben de Provinciale Staten van Noord-Holland de Omgevingsvisie NH2050 vastgesteld. Hierin staat de visie op de fysieke leefomgeving beschreven. De Omge- vingsvisie vervangt de Structuurvisie Noord-Holland 2040, het Provinciaal Verkeers- en Ver- voerplan, het Provinciaal Milieubeleidsplan 2015-2018 en de Agenda Groen. De leidende hoofdambitie in de Omgevingsvisie NH2050 is de balans tussen economische groei en leef- baarheid. Een gezonde en veilige leefomgeving, die goed is voor mens, plant én dier, is een voorwaarde voor een goed economisch vestigingsklimaat. Tegelijkertijd is duurzame economi- sche ontwikkeling een voorwaarde voor het kunnen investeren in een prettige leefomgeving. De provincie wil dat de kwalitatieve en kwantitatieve vraag en aanbod van werk- en woonlocaties met elkaar in overeenstemming zijn en streeft naar behoud en versterking van de unieke kwali- teiten van de diverse landschappen en cultuurhistorie.
Het beleid van de Omgevingsvisie Noord-Holland 2050 is, voor zover het een bindende werking moet hebben, neergelegd in de Omgevingsverordening NH2020 zoals vastgesteld op 22 okto- ber 2020.
Betekenis voor het project Hieronder zijn de artikelen uit de Omgevingsverordening NH2020 toegelicht die voor het onder- havige bestemmingsplan relevant zijn.
Artikel 6.3: Nieuwe stedelijke ontwikkelingen In artikel 6.3 is bepaald dat een ruimtelijk plan uitsluitend kan voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als de ontwikkeling in overeenstemming is met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken. Gedeputeerde Staten stellen nadere regels aan deze afspraken.
Met het Regionaal Actie Programma (RAP) uit 2017 heeft de regio Alkmaar een eerste stap ge- zet om te komen tot een regionale afspraak volgens de provinciale uitvoeringsregeling. Het RAP heeft in 2019 een vervolg gekregen met het rapport Woningbouwafspraken en Program- mering. De gemeenten in de regio Alkmaar hebben daarna ook een regionale woningprogram- mering opgesteld. Deze wordt enkele malen per jaar geactualiseerd. Het project ‘Viaanse Mo- len: PEN dorp / Alliander’ is met 550 woningen opgenomen in de gemeentelijke plancapaciteit.
Artikel 6.62: Klimaatadaptatie Op grond van artikel 6.62 dient de toelichting van een ruimtelijk plan dat een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling mogelijk maakt, een beschrijving te bevatten van de wijze waarop in het plan reke- ning is gehouden met de risico’s van klimaatverandering. Deze beschrijving dient in te gaan op het risico op wateroverlast, overstroming, hitte en droogte en de maatregelen en voorzieningen die worden getroffen om deze risico’s te voorkomen of te beperken en de afweging die daarbij is gemaakt. Ten behoeve van de beschrijving is overleg met in ieder geval het waterschap in wiens beheergebied de ontwikkeling plaatsvindt noodzakelijk. Er vindt overleg plaats met het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier (HHNK). In paragraaf 4.2 is nader ingegaan op klimaatadaptatieve maatregelen.
Het onderhavige bestemmingsplan is passend binnen de regels zoals deze zijn opgenomen in de Omgevingsverordening NH2020.
3.3.2 Woonagenda 2020-2050 In april 2020 is de Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025 vastgesteld. Doelstelling van de woonagenda is dat de provincie Noord-Holland wil zorgen voor voldoende betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen voor alle doelgroepen. De speerpunten van het provinciale woonbeleid zijn een woning voor iedereen, productie op peil: aanjagen woningbouw- productie, gezond, duurzaam en toekomstbestendig wonen in een aantrekkelijke provincie en een kwalitatief, betaalbaar en divers woningaanbod. Deze speerpunten zijn vertaald in de Regi- onale Actieprogramma's.
Betekenis voor het project
Pagina 16 van 43
Beleidskader
Met het plan wordt een bijdrage geleverd aan de vraag naar woningen voor verschillende doel- groepen. In paragraaf 3.3.3 is nader ingegaan op de het regionaal Woonakkoord.
3.3.3 Woonakkoord regio Alkmaar In de Woonagenda 2020-2025 van de provincie Noord-Holland is bepaald dat de regio’s samen met de provincie Woonakkoorden opstellen. Hierin zijn afspraken over woningbouw, nieuwbouw en een overzicht van woningbouwplannen in het landelijk gebied opgenomen. Het Woonak- koord is de opvolger van het Regionaal Actieprogramma (RAP). De regio Alkmaar ziet het Woonakkoord als een goede basis om de woningbouw versneld te realiseren. Het akkoord biedt een actuele en krachtige impuls en inspiratie voor lokale woonvisies en prestatieafspraken, maar heeft zelf niet die status. Het Woonakkoord Regio Alkmaar is vastgesteld in juli 2021 en zet in op het toevoegen van minimaal 2.000 woningen per jaar binnen de regio tot 2030.
De regio Alkmaar zet in op binnenstedelijk bouwen. Er wordt prioriteit gegeven aan de ontwik- keling van woningen op inbreidingslocaties, nabij OV-knooppunten en in de nabijheid van an- dere voorzieningen. In de Regio Alkmaar is ruimte om een deel van de benodigde nieuwbouw- opgave van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) op te vangen door aanvullende woonmilieus en productmarktcombinaties te realiseren. De regio bouwt niet meer woningen dan nodig is voor de woningbehoefte, maar zoekt wel naar flexibiliteit waar dat leidt tot een grotere vraagge- richtheid van de nieuwbouw.
Betekenis voor het project De voorgenomen ontwikkeling voorziet in de herontwikkeling van een voormalige bedrijfslocatie naar een gemengde stadswijk binnen bestaand stedelijk gebied. Het plan sluit aan bij de afspra- ken die in het Woonakkoord zijn gemaakt met betrekking tot het geven van prioriteit aan de rea- lisatie van een divers woningaanbod waaronder levensloopbestendige woningen. Op grond van de actuele behoefteprognose en de aanwezige plancapaciteit, wordt geconcludeerd dat er vol- doende kwantitatieve behoefte is. Tevens wordt invulling gegeven aan de kwalitatieve behoefte gelet op de differentiatie in het woningaanbod. Minimaal een derde van de woningen in het plangebied betreft sociale woningen. De voorgenomen ontwikkeling is in overeenstemming met het regionale woonakkoord, voorziet in zowel de lokale als de regionale behoefte en bevordert de doorstroming op de woningmarkt.
3.3.4 Woondeal 2.0 Regio Noord-Holland Noord De regio Alkmaar heeft samen met het Rijk de Woondeal NHN 2.0 (2023) afgesloten. Het doel van de Woondeals is om snel meer (betaalbare) woningen te bouwen in deze regio’s. Er moe- ten tot en met 2030 ongeveer 220.000 woningen bij komen. De Woondeal NHN richt zich op de bouw van voldoende betaalbare woningen in de regio, in samenwerking met marktpartijen en corporaties. In de Woondeal staat de inzet voor 30% sociale huur en 36,67% middensegment (huur of koop) (ofwel 2/3 betaalbaar).
Betekenis voor het project Met de voorgenomen ontwikkeling wordt bijgedragen aan de bouw van betaalbare woningen. De regels over het percentage sociale huur en middensegment zijn niet van toepassing op dit plan, omdat voor dit plan reeds afspraken zijn gemaakt.
3.4 Gemeentelijk beleid 3.4.1 Omgevingsvisie Alkmaar 2040 De gemeenteraad van Alkmaar heeft op 5 oktober 2017 de Omgevingsvisie Alkmaar 2040 vast- gesteld. De Omgevingsvisie Alkmaar 2040 is een strategisch beleidsdocument dat betrekking heeft op de fysieke leefomgeving van Alkmaar. De visie biedt een handvat om op hoofdlijnen sturing te geven aan de ontwikkeling van stad en land tot 2040. Sturing vindt plaats op omge- vingskwaliteit, een begrip dat naast ruimtelijke kwaliteit ook de mate van leefbaarheid van een gebied en zaken als concurrentiekracht en milieukwaliteit meeneemt.
Pagina 17 van 43
Beleidskader
In de visie wordt een algemene ambitie en drie verhalende ambities uiteengezet. De algemene ambities hebben een algemeen karakter en zijn altijd van toepassing. Doel van deze ambities is Alkmaar goed te laten fungeren als een gemeente met een complete stad met gezonde stads- voorzieningen, een innovatief en toekomstbestendig buitengebied, een brede werkgelegenheid, een aantrekkelijk aanbod voor bezoekers en een prettig leefmilieu voor bewoners, inclusief een gezond sport- en recreatieklimaat. De drie verhalende ambities komen voort uit maatschappe- lijke trends en bestaande Alkmaarse kwaliteiten. Ze fungeren als ontwikkelingsdoelen voor de toekomst. De eerste ambitie betreft het Noordhollandsch kanaal, die van een industrieel trans- portkanaal verandert in een uitnodigende stadsrivier. Hier vinden ontwikkelingen plaats van voorbeeldprojecten op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie en ontstaan represen- tatieve bedrijven. De tweede ambitie is dat Alkmaar zichzelf ziet als compacte stad. Ze kiest daarom niet voor uitbreiding, maar voor verdichting die bijdraagt aan de kwaliteit van de stad. De compacte stad Alkmaar is een duurzame en klimaatbestendige stad, waarin iedereen ge- zond kan leven. De derde ambitie is een toekomstbestendig en innovatief landelijk gebied bin- nen de gemeentegrenzen.
Alkmaar streeft naar behoud van het landschap en haar karakteris- tieken en faciliteert tegelijkertijd veranderingen in de landbouw, zoals schaalvergroting.
Het uitwerkingsprogramma voor de Alkmaarse Kanaalzone heeft inmiddels verder gestalte ge- kregen in de vorm van het Omgevingsbeeld Kanaalzone en de ontwikkelbeelden van de 5 deel- gebieden. Zie hoofdstuk 2.
Betekenis voor het project In de Omgevingsvisie is aangegeven dat de gemeente het Kanaal omarmt door aantrekkelijke kanaaloevers te realiseren met ruimte voor woningen, cultuur en creativiteit aan het water. Van een kanaal dat Alkmaar in tweeën deelt naar de Stadsrivier van het centrum. In combinatie met de opwaardering van de Helderseweg Noord en de aanleg van het Alkmaars Kanaalpark met openbare verblijfsruimte geeft het project hier invulling aan. Daarnaast wordt met het plan bijge- dragen aan een compacte stad en behoud van het landschap.
3.4.2 Omgevingsbeeld Kanaalzone en Ontwikkelbeeld Viaanse Molen Op 4 juli 2019 zijn het Omgevingsbeeld Kanaalzone en de ontwikkelbeelden van de verschil- lende deelgebieden (waaronder Viaanse Molen) vastgesteld. Het Omgevingsbeeld en de Ont- wikkelbeelden geven richting aan de transformatie van de Kanaalzone en bieden hiervoor aan- vullende kaders. In paragraaf 2.3 is reeds ingegaan op de inhoud van de beelden.
Betekenis voor het project Met de voorgenomen ontwikkeling wordt voor het plangebied invulling gegeven aan het Omge- vingsbeeld Kanaalzone en het Ontwikkelbeeld Viaanse Molen.
3.4.3 Groenbeleidsplan Alkmaar 2017 – 2027 Het groenbeleidsplan Alkmaar 2017-2027 is op 15 december 2016 vastgesteld door de ge- meenteraad. Het plan beschrijft de visie en ambitie van de gemeente op het (openbare) groen in de gemeente Alkmaar, voor de periode 2017 - 2027. De nadruk ligt hierbij op het gemeente- lijke groen; de parken, het groen in de wijken en dorpen en de bomen. De gemeente wil met het Groenbeleidsplan het belang van groen onderstrepen. Groen is essentieel voor de leefkwaliteit in Alkmaar. Het Groenbeleidsplan is kaderstellend. Het geeft richting aan groenbewust hande- len bij ruimtelijke ontwikkelingen en is uitgangspunt voor het gemeentelijk groenbeheer.
In hoofdlijnen wordt ingezet op: 1. Behouden van aanwezig groen en verder versterken van de waarde(n) ervan; 2. Vergroenen van de buitenruimte, onder meer voor een klimaatbestendige gemeente; 3. Groen dat moet verdwijnen wordt gecompenseerd; 4. Behouden van de (beheer-)kwaliteit van het groen; 5. Vergroten groenbewustzijn en participatie vanuit de samenleving.
Betekenis voor het project
Pagina 18 van 43
Beleidskader
Ondanks de hoge dichtheid van het aantal woningen in het plangebied, is sprake van een groen karakter. Conform het ontwikkelbeeld zal minimaal 20% van de gronden onverhard en onbe- bouwd worden ingericht en minimaal 10% van het totale gebied groen worden ingericht.
3.4.4 Duurzaam Alkmaar 2020-2024 Het Programma Duurzaam Alkmaar 2020-2024 geeft weer op welke wijze de gemeente Alk- maar de komende jaren de opgaven uit het klimaatakkoord oppakt. Naast een aantal grote on- derdelen als de uitvoering van de warmtevisie, de RES-opgave en grote projecten als het ener- gieleverend geluidsscherm en het Europese Horizon2020 project gaat het om onderdelen als mobiliteit, landbouw, innovatie, isolatie, klimaatadaptatie en vergroening. Met de uitvoering van het programma draagt de gemeente bij aan de uitvoering van de landelijke doelstellingen voor 2030.
Betekenis voor het project In paragraaf 4.13 is toegelicht op welke wijze het aspect duurzaamheid wordt toegepast in het project. Er wordt met het project aangesloten op de het Programma Duurzaam Alkmaar 2020- 2024.
3.4.5 Beleid hogere waarden Wet geluidhinder De gemeente Alkmaar heeft in het ‘Beleid hogere waarden Wet geluidhinder gemeente Alkmaar 2016’ uitgangspunten omtrent het verlenen van hogere waarden vastgesteld. De door de Wet geluidhinder aan gemeentebesturen gelaten ruimte met betrekking tot het verlenen van hogere waarden wordt in dit beleid door middel van uitgangspunten ingevuld.
Betekenis voor het project Uit het uitgevoerde akoestisch onderzoek (zie paragraaf 4.8) komt naar voren dat voor een deel van de woningen de voorkeursgrenswaarde uit de Wet geluidhinder wordt overschreden. Er zijn hogere waarden nodig waarbij wordt voldaan aan het ‘Beleid hogere waarden Wet geluidhinder gemeente Alkmaar 2016’.
3.4.6 Welstandsnota Alkmaar 2016 Ten behoeve van het behoud van de beeldkwaliteit (het uiterlijk van de bebouwde omgeving), voert de gemeente een welstandsbeleid (Welstandsnota Alkmaar 2016). Voor veranderingen aan het uiterlijk van de bestaande bebouwing gelden welstandscriteria. Nieuwe bouwwerken en ingrepen moeten passen bij de beeldbepalende kenmerken van de bebouwing in de buurt. Ook wordt gelet op de “passendheid” in de omgeving. Er zijn ook gebieden waar bijzonder op de omgeving wordt gelet en waar de gemeente zorgvuldig omgaat met beeldkwaliteit.
Betekenis voor het project De criteria uit de Welstandsnota zien voor deze locatie niet op herontwikkeling. Om die reden worden voor deze locatie, met inachtneming van de uitgangspunten en randvoorwaarden uit het Omgevingsbeeld en Ontwikkelbeeld specifieke beeldkwaliteits- en welstandscriteria opgesteld waaraan de aan te vragen omgevingsvergunningen voor bouwen zullen worden getoetst.
3.4.7 Parkeernormennota Alkmaar 2020 – 2027 De Parkeernormennota 2020 – 2027 van de gemeente Alkmaar is een leidraad voor het beoor- delen van de parkeeropgave van stedenbouwkundige visies en plannen voor (her-)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Daarnaast vormt de nota het kader dat invulling geeft aan het be- grip “voldoende parkeer- of stallingsruimte” in bestaande en op ontwikkeling gerichte nieuwe bestemmingsplannen. Ten slotte is de nota ook het beoordelingskader voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor het bouwen en/of wijzigen van de functie. De parkeeropgave wordt in al deze gevallen op basis van de Parkeernormennota bepaald.
Betekenis voor het project In paragraaf 4.8 wordt ingegaan op het aspect parkeren en wordt aangegeven hoe dit plan zich verhoudt tot de Parkeernormennota 2020 – 2027.
Pagina 19 van 43
Beleidskader
3.4.8 Beleidsplan klimaatadaptatie 2024-2028 Op 12 maart 2024 is het Beleidsplan Klimaatadaptatie 2024-2028 vastgesteld. Het beleid heeft tot doel om in het omgevingsplan tot verankering voor beleid voor wateroverlast, hitte, droogte en biodiversiteit en natuurinclusiviteit te komen. Gemeente Alkmaar wil in 2050 een gemeente zijn die zich heeft aangepast aan het veranderende klimaat. Hiervoor wordt ingezet op het kli- maatadaptief uitvoeren van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Er zijn normen en richtlijnen op- gesteld die zijn afgeleid van de landelijke Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving en de Basisveiligheidsniveaus klimaatbestendige nieuwbouw 3.0, opgesteld door de Metropool- regio Amsterdam (MRA). Het betreffen normen en richtlijnen voor: wateroverlast, hitte, droogte, overstromingen en natuurinclusiviteit en biodiversiteit.
Betekenis voor het project In paragraaf 4.2 wordt ingegaan op de klimaatadaptieve maatregelen.
3.5 Conclusie beleidskader Op basis van voorgaande paragrafen wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling passend is binnen de beleidskaders op rijks-, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau.
Pagina 20 van 43
Milieu- en omgevingsaspecten
4 Milieu- en omgevingsaspecten
4.1 Algemeen Diverse milieuaspecten vormen belangrijke input bij de ontwikkeling van het plangebied. In dat verband dient bij de afweging van het al dan niet toelaten van bepaalde ruimtelijke ontwikkelin- gen te worden onderzocht welke milieuaspecten daarbij een rol (kunnen) spelen. Tevens is het van belang milieubelastende functies ruimtelijk te scheiden van milieugevoelige functies.
4.2 Water De watertoets is een verplicht onderdeel van een bestemmingsplan. Het is verplicht in beeld te brengen wat de effecten van de voorgenomen activiteit op de waterhuishouding zijn. Het gaat hier zowel om de waterkwaliteit als waterkwantiteit. Het streven is er zoveel mogelijk op gericht om water (regen-, afval- en oppervlaktewater) op een goede manier in te passen in het ontwerp.
Het plangebied maakt onderdeel uit van het beheersgebied van het Hoogheemraadschap Hol- lands Noorderkwartier (HHNK). HHNK heeft samen met haar partners haar waterbeleid op lange termijn (Deltavisie) en op middellange termijn (Waterprogramma 2022-2027) opgesteld. In het Waterprogramma 2022-2027 zijn de programma's en beheerstaken van het hoogheem- raadschap opgenomen met de programmering en uitvoering van het waterbeheer. Het pro- gramma is nodig om het beheersgebied klimaatbestendig te maken, toegespitst op de thema’s waterveiligheid, wateroverlast, watertekort, schoon en gezond water en crisisbeheersing. Door het veranderende klimaat wordt het waterbeheer steeds complexer. Alleen door slim samen te werken is integraal en doelmatig waterbeheer mogelijk. Bij de ontwikkeling van het Waterpro- gramma is hieraan invulling gegeven door middel van een partnerproces en de ontwikkeling van gezamenlijke bouwstenen.
Daarnaast beschikt het Hoogheemraadschap over een verordening: de Keur 2016. Hierin staan de geboden en verboden die betrekking hebben op watergangen en waterkeringen. Voor het uitvoeren van werkzaamheden kan een vergunning nodig zijn.
Betekenis voor het project Voor het plan is een watertoets2 opgesteld. Hierover heeft afstemming plaatsgevonden met het HHNK.
Watersysteem In en rondom het plangebied zijn een aantal watergangen aanwezig. Het betreft een watergang langs de grenzen van het plangebied en een aantal watergangen in het westen van het plange- bied. Deze wateren zijn allen secundair, op de watergang aan de westgrens (langs de provinci- ale weg N9) na. De waterpartijen tussen de gebouwen zijn niet meegenomen in de Legger.
Waterkwantiteit Er geldt op grond van de regels van de Keur een compensatieplicht vanaf een toename aan verharding van 800 m². Die toename aan verharding heeft te maken met het versneld afvoeren van regenwater richting het watersysteem. Uit een oppervlakteanalyse van de huidige en toe- komstige situatie volgt dat de toename aan verharding circa 5.618 m² bedraagt. Door HHNK zal
2 Watertoets PEN-dorp Alkmaar, Sweco Nederland BV, 6 oktober 2023
Pagina 21 van 43
Milieu- en omgevingsaspecten
een maatwerkberekening voor de benodigde watercompensatie worden gemaakt. Vooralsnog is uitgegaan van een compensatiepercentage van 13%. Als gevolg van de verhardingstoename dient 730 m² aan nieuw water te worden gegraven. Uit een analyse van het stedenbouwkundig plan volgt dat het oppervlak aan nieuw water 2.242 m² bedraagt. Er wordt ruimschoots voldaan aan de compensatie-eis.
Waterkwaliteit en riolering Nadelige effecten op oppervlaktewater worden niet verwacht. In de huidige situatie is al het ver- hard of afvoerend oppervlak (infrastructuur, daken en tuinen) aangesloten op een gemengd ge- meentelijke rioolstelsel. De ambitie van het hoogheemraadschap is om 100% van het hemelwa- ter van nieuwe oppervlakken te scheiden van het afvalwater. Er zal daarom een gescheiden stelsel worden toegepast. Conform het advies van het HHNK zal het gebruik van uitloogbare materialen zoals koper, lood en zink zoveel mogelijk worden voorkomen
Waterkering Aan de oostzijde van het plangebied is een waterkering aanwezig. Dit betreft de boezemkade (regionale waterkering) van het Noordhollandsch Kanaal (Helderseweg). Het waterstaatswerk (kernzone) ligt op de grens van het plangebied. Binnen deze kernzone is het niet mogelijk om gebouwen te realiseren. De beschermingszone van de waterkering ligt voor circa 100 meter het plangebied in, richting het westen. Binnen de beschermingszone gelden regels voor het graven, belasten, het slopen en bouwen van gebouwen, het plaatsen van objecten, etc.
Ter plaatse van de het dichtst bij de waterkering geprojecteerde bebouwing heeft het Profiel van Vrije Ruimte een diepte van circa 4,5 meter ten opzichte van het huidige maaiveld. De bebou- wing dient buiten dit profiel te blijven en heeft daarom lokaal een maximale diepte van 4,5 meter ten opzichte van het huidige maaiveld.
Conform het voorgaande bestemmingsplan is de waterkering beschermd met de dubbelbestem- ming ‘Waterstaat – Waterkering’.
Klimaatadaptatie In het Ontwikkelbeeld is aangegeven dat per ontwikkeling 20% van de locatie onverhard en on- bebouwd moeten blijven ten behoeve van infiltratie van regenwater. Uitgangspunt daarbij is een “normale” regenbui. Dit als een belangrijke bijdrage aan de klimaatadaptieve stad. Deze ruimte ligt 40 centimeter onder het peil van de straten. Wanneer minder diepte wordt gemaakt, wordt de oppervlakte naar verhouding groter.
Het thema wateroverlast kan worden uitgewerkt in de volgende punten: De vijvers in het plangebied kunnen functioneren als vertraagde afvoer van het hemelwater. Dit door een peilstijging in de vijvers toe te laten; Er kan gekeken worden in hoeverre het plein en het groter groen in het plangebied lager kunnen worden aangelegd. Hierdoor kan water afstromen naar het groen en kan, in extreme situaties, het groen (deels) inunderen; Door de relatief korte afstand van het verhard oppervlak tot de omliggende watergangen kan oppervlakkig afvoer van hemelwater plaatsvinden. Dit maakt het watersysteem robuuster.
Bovenstaande punten krijgen aandacht in de verdere uitwerking van het plan.
Vergunningen en ontheffingen Voor werkzaamheden in, onder, langs, op, bij of aan oppervlaktewater, waterkeringen en wegen in het beheer van het hoogheemraadschap is een watervergunning van het hoogheemraad- schap nodig.
Conclusie Geconcludeerd wordt dat de ontwikkeling geen nadelig effect heeft op het watersysteem. Bij de herinrichting van de locatie worden diverse maatregelen toegepast om negatieve effecten als gevolg van extreme neerslag, hitte en droogte te voorkomen.
Pagina 22 van 43
Milieu- en omgevingsaspecten
4.3 Bodem In een bestemmingsplan dat nieuwe functies mogelijk maakt dient de bodemgesteldheid in kaart te worden gebracht. Onderzocht moet worden of de bodem verontreinigd is en wat voor gevolgen een eventuele bodemverontreiniging heeft voor de uitvoerbaarheid van het plan. Een nieuwe bestemming mag pas worden opgenomen als is aangetoond dat de bodem geschikt is (of geschikt te maken is) voor de nieuwe bestemming. Wanneer (een deel van) de bodem in het plangebied verontreinigd is, moet worden aangetoond dat het bestemmingsplan, rekening hou- dend met de kosten van sanering, financieel uitvoerbaar is.