Programmabegroting 2023 college 20sept22.pdf

Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 20242026

VOORWOORD Voor u ligt de Programmabegroting 2023 met de meerjarenraming 2024 - 2026. Bij het opstellen van de Programmabegroting lijkt de pandemie al weer wat verder weg. Tegelijkertijd werken een aantal effecten tot op de dag van vandaag door en is er sprake van een flinke inflatie mede als gevolg van de oorlogssituatie in Oekraïne. Deze oorlogssituatie heeft zowel financieel als beleidsmatig invloed op het jaar 2022, echter waarschijnlijk ook op 2023. De financiële effecten zijn verwerkt in deze begroting. Het jaar 2022 was tevens het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Er is een raadsbreed programma opgesteld en ook het nieuwe college is geïnstalleerd. Uitgesproken is de komende jaren een breed gedragen programma uit te voeren met de titel “denken, durven en doen!” met een frisse blik op lokaal bestuur. Op basis hiervan is het college bezig met de vertaling naar een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma was bij het opstellen van de Programmabegroting nog niet gereed. Derhalve treft u een Programmabegroting aan waarin alleen bestaand beleid wordt gecontinueerd en financieel is doorgewerkt. De invulling van het beleid in een Collegewerkprogramma (hierna: CWP), alsmede de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden in de raadsvergadering van december.

Na vaststelling van het CWP worden de financiële effecten verwerkt in de Programmabegroting middels een begrotingswijziging. Komend jaar zal ook de BAR samenwerking een belangrijk onderwerp van gesprek zijn tussen de drie BAR gemeenten. De leidraad voor onze inzet hierbij is de unaniem aangenomen motie “Albrandswaard staat voor de BAR samenwerking”.

Wij kunnen u voor de komende jaren een sluitende begroting aanbieden. Omdat sprake is van incidentele baten is het ook een opdracht om ons voor te bereiden op financieel mogelijk mindere jaren. Albrandswaard, 20 september 2022 Burgemeester en wethouders van de gemeente Albrandswaard

1

LEESWIJZER Planning & Control cyclus De Programmabegroting is één van de producten van de Planning & Control-cyclus. De basis voor deze begroting is de door u vastgestelde Voorjaarsnota. Zoals in het voorwoord geschetst is het college bezig met de opmaat naar een Collegewerkprogramma (CWP). Bij het opstellen van de begroting was het CWP nog niet gereed. In deze Programmabegroting is bestaand beleid gecontinueerd en financieel doorgewerkt. De doorwerking van het CWP met speerpunten, inclusief de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden. De Programmabegroting 2023 en het u later aangeboden CWP geven gezamenlijk de plannen voor 2023 weer. In 2023 zullen twee tussenrapportages verschijnen waarin aan de raad de afwijkingen gerapporteerd worden met betrekking tot de uitvoering van de in de begroting opgenomen plannen. Indeling van de begroting Artikel 7 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat een begroting ten minste bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. Wellicht ten overvloede maar gezien het voorstaande is in deze begroting bestaand beleid gecontinueerd. Het collegewerkprogramma zal u in 2022 separaat aangeboden worden.

De beleidsbegroting dient vervolgens te bestaan uit: • het programmaplan • de paragrafen De financiële begroting dient ten minste te bestaan uit: • het overzicht van baten en lasten en de toelichting • de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting Opbouw van deze begroting Hoofdstuk 1 is anders dan in eerdere jaren en vooral een inleidend geheel. Het betreft nu het vooral financieel doorrekenen van het bestaand beleid. Dit zal worden geactualiseerd via het CWP wat u later dit jaar wordt aangeboden. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de begroting op financiële hoofdlijnen. In hoofdstuk 3 is het programmaplan opgenomen, waarin de programma’s van deze begroting centraal staan. Per programma zijn achtergrond en politiek taakveld beschreven. Omdat een programma vaak een breed taakveld bestrijkt, zijn de programma’s onderverdeeld in programmaonderdelen. In hoofdstuk 4 zijn de paragrafen opgenomen. Dit zijn de paragrafen, zoals deze zijn voorgeschreven in het BBV. Ze geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting. Het gaat met name om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de begroting veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk voor de gemeenteraad.

2

Hoofdstuk 5 bevat de financiële begroting. Hierin worden de hoofdstukken 1 tot en met 4 uitgewerkt in een gedetailleerd overzicht van de financiële positie van de gemeente. In de bijlagen zijn de volgende overzichten opgenomen: 1. Investeringen met economisch en maatschappelijk nut 2. Reserves en voorzieningen 3. Subsidieplafond 2023 4. Overzicht van de begroting op taakvelden.

3

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD.................................................................................................................- 2 LEESWIJZER...................................................................................................................- 3 1. HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN.....................................................................- 6 2. BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG.............................................................................- 11 3. PROGRAMMA- PLAN....................................................................................................- 14 PROGRAMMA 1 - OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID & ALGEMEEN BESTUUR....- 15 PROGRAMMA 2 - RUIMTELIJKE ORDENING, WONEN & ECONOMIE......................- 19 PROGRAMMA 3 – BUITENRUIMTE..............................................................................- 22 PROGRAMMA 4 - FINANCIEN......................................................................................- 25 PROGRAMMA 5 – EDUCATIE.......................................................................................- 27 PROGRAMMA 6 – SPORT............................................................................................- 29 PROGRAMMA 7 - SOCIAAL DOMEIN...........................................................................- 31 NIET IN VOORGAANDE PROGRAMMA'S VERANTWOORDE BATEN EN LASTEN..- 35 1.

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN..........................................................................- 35 2. OVERHEAD................................................................................................................- 39 3. VENNOOTSCHAPSBELASTING (VPB)....................................................................- 41 4. ONVOORZIEN............................................................................................................- 42 4. PARAGRAFEN...............................................................................................................- 43 PARAGRAAF 1 - LOKALE HEFFINGEN........................................................................- 44 PARAGRAAF 2 - WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING..................- 54 PARAGRAAF 3 - FINANCIERING..................................................................................- 67 PARAGRAAF 4 - ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN.............................................- 74 PARAGRAAF 5 - BEDRIJFSVOERING.........................................................................- 85 PARAGRAAF 6 - VERBONDEN PARTIJEN..................................................................- 89 PARAGRAAF 7 - GRONDBELEID...............................................................................- 109 5.

FINANCIËLE BEGROTING..........................................................................................- 111 FINANCIËLE SAMENVATTING...................................................................................- 112 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN............................................................................- 113 UITGANGSPUNTEN MEERJARENRAMING...............................................................- 117 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN.......................................................................- 118 MEERJAREN BALANS................................................................................................- 120 EMU-SALDO................................................................................................................- 122 BIJLAGEN........................................................................................................................- 123 BIJLAGE 1 - INVESTERINGEN...................................................................................- 124 BIJLAGE 2 - RESERVES EN VOORZIENINGEN........................................................- 125 BIJLAGE 3 - SUBSIDIEPLAFOND 2023......................................................................- 127 BIJLAGE 4 - OVERZICHT VAN DE BEGROTING OP TAAKVELDEN........................- 128 -

4

1. HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN

5

HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN Omschrijving Saldo primitieve begroting inclusief 1e wijziging Correctie afschrijvingslasten Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2021 Gevolgen 1e tussenrapportage 2022 Uitgangspunt voorjaarsnota 2023

2023 685.000

2024 495.600

2025 695.300

2026 -23.000

-38.900 -38.900 -35.100 -35.100 -149.000 -150.000 -153.800 -153.800 -135.700 361.400

Voorjaarsnota 2023 B. Rekenkundige en algemene kaders D. Autonome ontwikkelingen E. Bedrijfsvoering F. Investeringen G. Voorgestelde dekking Totaal na Voorjaarsnota

66.700 373.400

213.400 719.800

411.400 199.500

-466.000 -466.000 -466.000 -466.000 -247.800 -223.000 -228.800 -228.800 -83.900 -83.900 -83.900 -83.900 -436.300 -399.500 -58.900 -579.200

Diverse aanpassingen begroting 2023 Ontwikkeling algemene uitkering

3.763.80 5.394.00 6.471.00 4.856.00 0 0 0 0 -858.200 -516.300 -516.300 -516.300 -296.900 -360.100 -333.400 -261.200 4.300 -22.400 -23.900 -16.400 -46.100 -45.600 -40.800 -66.200 60.100 61.800 63.600 305.500

GRJR BAR-bijdrage Kapitaallasten Overige mutaties Toename OZB-opbrengsten Saldo begroting na wijzigingen

2.190.70 0

4.111.90 5.561.30 0 0

3.722.20 0

-/- is nadelig + is voordelig Het college is bezig met de opmaat naar een Collegewerkprogramma. De invulling van het beleid in een Collegewerkprogramma, alsmede de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden in de raadsvergadering van december. Na vaststelling van het Collegewerkprogramma worden de financiële effecten verwerkt in de Programmabegroting en zal invloed hebben op bovenstaand saldo.

6

Toelichtingen Algemeen en technische correcties Bij de Voorjaarsnota wordt een globale inschatting gegeven van de financiële uitwerking van rekenkundig kaders. Pas bij het opstellen van de programmabegroting worden budgetten op detailniveau doorgerekend en aangepast. Hierdoor treden verschillen op. Vooral bij de laatste jaarschijf (2026) is dit het geval. Deze is nieuw en wordt voor de Voorjaarsnota in eerste instantie gekopieerd vanuit de laatst bekende jaarschijf (2025). Opschonen stelposten Bij het opstellen van de begroting is kritisch gekeken naar de stelposten die uit oudere begrotingen overgeheveld zijn naar 2023 en waar nodig gecorrigeerd. Onvermijdelijke ontwikkelingen De onvermijdelijke ontwikkelingen betreffen de volgende posten. Uitkering uit het gemeentefonds In de Programmabegroting 2023 – 2026 zijn, zoals wettelijk is voorgeschreven, de structurele gevolgen van de Meicirculaire 2022 verwerkt. Over de gevolgen van de Meicirculaire bent u geïnformeerd d.m.v. de RIB nr. 541384 d.d. 28 juni 2022. Voor de herijking van het gemeentefonds is een ingroeipad afgesproken van maximaal € 15 per inwoner per jaar, zowel bij voordeel- als nadeelgemeenten met een negatieve dan wel positieve suppletie.

Dat is nu eerst gemaximeerd op de jaren 2023 t/m 2026, ofwel 4 x € 15 = € 60 per inwoner (heeft geen betrekking op het onderdeel beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet, beide hebben een eigen ingroeipad). Uit het ‘actualisatie verdeelvoorstel gemeentefonds naar 2019’ is gebleken dat de herijking voor Albrandswaard nog slechter uitpakt. Volgens de laatste gegevens zal de Algemene Uitkering voor Albrandswaard dalen met € 81 per inwoner. Omdat het ingroeipad van € 15 per inwoner per jaar niet gewijzigd is, heeft het voor de begroting 2023 – 2026 geen gevolgen. Specificatie ingroeipad herijking ingroeipad herijking Voorlopige nadelige gevolgen AW rekeninghoudend met ingroepad Reële raming op basis van inwoneraantal 2017: 25.590 (constant gehouden)

2023 € 15

2024 € 30

2025 € 45

2026 € 60

2027 € 75

2028 € 81

per per per per per per inwoner inwoner inwoner inwoner inwoner inwoner -384.000 -768.000 -1.152.000 -1.536.000 -1.919.000 -2.073.000

Voor 2023 kunnen gemeenten als bijdrage Jeugd een bedrag van € 1,6 miljard inboeken. Ook voor de jaren daarna zijn inmiddels afspraken gemaakt om de huidige stelposten van € 300 miljoen voor 2023 en verder - conform de uitspraak van de arbitragecommissie - te verhogen. In overleg met het ministerie van BZK en het IPO is nu overeenstemming over de jaren vanaf 2023. 7

Ondanks dat een nieuw kabinet hierover definitief zal gaan besluiten, hebben de provinciaal toezichthouders onderling afgesproken dat 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat. Voor 2023 is besloten dat dit percentage opgehoogd mag worden naar 100%. Dit laatste hebben wij voorzichtigheidshalve nog niet opgenomen in de begroting 2023 - 2026. De volgende mutaties zijn verwerkt in de begroting 2023. omschrijving 2023 2024 2025 2026 Meicirculaire 2022 3.381.000 4.626.000 5.319.000 3.320.000 Vrijval stelpost jeugd -1.203.600 0 0 0 Vrijval stelpost herijking 384.000 768.000 1.152.000 1.536.000 Meicirculaire 2023 Jeugd van stelpost naar AU 1.202.400 0 0 0 Totaal correcties Algemene uitkering 3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 GRJR Voor de bijdrage aan de GRJR ten behoeve van de jeugdzorg is uitgegaan van de begroting 2023 van de GRJR. Via een raadsinformatiebrief bent u geïnformeerd over de stijging van dit budget van € 578 duizend. Tevens is aanvullende budget noodzakelijk gebleken ad € 280 duizend. Dit budget is nodig om de transitie van daghulp en ambulante hulp van regionale naar lokale jeugdzorg mogelijk te maken. BAR-bijdrage De BAR-bijdrage is 296.900 hoger, deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt ( € 260.900) door noodzakelijke investeringen in ICT om toekomstbestendig te zijn.

Het restant € 36.000 wordt veroorzaakt door uitbreiding van FTE's. Overige mutaties en kapitaallasten De verschillen zijn kleiner dan € 50 duizend euro en worden niet nader toegelicht. OZB-opbrengsten De OZB opbrengsten worden jaarlijks herzien als gevolg van areaaluitbreidingen, met name in 2026 is een groot effect zichtbaar door een prognose toename van 500 woningen . Provinciaal toezicht De door de raad vastgestelde begroting 2023 dient vóór 10 november 2022 aan de provincie te worden toegestuurd ter goedkeuring. De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke vereisten en provinciale regelgeving. De minste vorm van provinciaal toezicht is repressief toezicht. Dit betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten (zgn. materieel begrotingsevenwicht). Om in beeld te brengen of de begroting materieel in evenwicht is, moet het begrotingssaldo gecorrigeerd worden met het saldo van incidentele baten en lasten. Wat het effect daarvan is voor de gemeente Albrandswaard, is opgenomen in onderstaande tabel.

8

Structureel meerjarensaldo exclusief incidentele baten en lasten Presentatie van het structurele begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo Saldo incidentele baten en lasten Gecorrigeerd saldo

2023

2024

2025

2026

1.296 3.000 4.724 3.504 895 1.112 838 218 2.191 4.112 5.561 3.722 275 663 467 -38 2.465 4.775 6.028 3.685 voordeel voordeel voordeel voordeel

Een overzicht en toelichting op de incidentele posten is te vinden in het gedeelte Financiële begroting. Indien de begroting niet materieel in evenwicht is, kan de gemeente onder preventief provinciaal toezicht worden geplaatst. Dit betekent dat een gemeente de begroting en begrotingswijzigingen pas mag uitvoeren na voorafgaande goedkeuring van de provincie.

9

2. BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG

10

Baten per programma Programma 1 Openbare Orde & Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie 3 Buitenruimte 4 Financiën 5 Educatie 6 Sport 7 Sociaal Domein Algemene dekkingsmiddelen Overhead Totaal baten

Lasten per programma Programma 1 Openbare Orde & Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie 3 Buitenruimte 4 Financiën 5 Educatie 6 Sport 7 Sociaal Domein Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal lasten

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 660.400 663.400 665.700 665.700 7.446.800

5.351.600

1.484.100

471.200

9.208.000 432.500 191.700 407.900 4.792.700 44.876.900 27.500 68.044.400

9.264.200 353.500 197.000 421.000 4.802.200 46.856.700 27.800 67.937.400

9.274.900 275.700 202.400 434.100 4.812.100 48.687.600 29.200 65.865.800

8.714.400 197.000 202.400 434.100 4.812.100 46.712.200 29.200 62.238.300

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 5.333.600 5.215.800 5.173.000 5.158.200 8.777.500

6.678.000

2.883.800

1.865.000

17.410.700 830.600 2.691.500 1.682.200 21.025.100 147.200 7.855.700 24.600 75.000 65.853.700

17.461.200 1.039.900 2.682.400 1.673.100 20.977.600 106.000 7.892.100 24.400 75.000 63.825.500

17.534.400 1.314.900 2.682.400 1.672.900 20.965.400 47.100 7.930.900 24.700 75.000 60.304.500

16.981.500 1.314.900 2.591.100 1.667.600 20.933.900 26.600 7.930.800 24.700 75.000 58.516.100

11

Dekking van en naar programma's

Dekking van en naar programma's 2023 in 1.000 EUR 50,000

44,730

40,000 30,000 20,000 10,000 -4,673

-10,000

-398

-1,331

-25

-2,500 -1,274 -7,828

-8,203

Onv oor zien

uim teli j

ke O

Alg e

Ove rhe Ven ad noo tsch apb ela stin g

sm

in me

ne dek king

7S

oci aa

l Do me

por t 6S

duc atie 5E

ncië n ina 4F

uite nru im t e

3B

ng, W

one n

&E

con om ie

tuu r B es en me

rde ni

&A l ge l igh ei d V ei 1O

2R

Ord e&

idd ele n

-16,232

-20,000

pen bar e

-75

Baten

Lasten

Saldo

De programma indeling is ongewijzigd ten opzichten van de vorige begrotingen. Gewenste wijzigingen in de programmabegroting, bijvoorbeeld vanuit het Collegewerkprogramma, zullen aan de gemeenteraad worden voorgelegd ter besluitvorming voordat deze worden verwerkt. In hoofdstuk drie wordt de begroting per programma weergegeven.

12

3. PROGRAMMAPLAN

13

PROGRAMMA 1 - OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID & ALGEMEEN BESTUUR Missie In Albrandswaard zorgen we samen met de inwoners, ondernemers en partners voor een veilige leefomgeving. Preventie en handhaving zijn de lijnen waarop wij de veiligheid en het veiligheidsgevoel bevorderen. Jeugd en Jongeren (Jeugd) overlast is een van de aandachtspunten voor de inwoners van Albrandswaard. Uit een eerste evaluatie blijkt dat er meer aandacht moet zijn voor thema’s middelengebruik, wapenbezit, geweld en sociale media. Vroegsignalering door scholen en sportverenigingen maar ook meldingen van burgers helpen ons om beter inzicht te krijgen en in te spelen op jeugdoverlast. Door preventief beleid op te stellen welke is gericht op ontspanning en ontplooien en hieraan uitvoering te geven willen wij de overlast terugdringen. Daarnaast is er aandacht voor zorg en handhaving. Zorg en Veilig Door onze partners wordt geconstateerd dat steeds vaker overlast wordt veroorzaakt door personen die (geestelijke) zorg hebben of nodig hebben. Vroegsignalering en een goede samenwerking tussen de ketenpartners kunnen er voor zorgen om in een vroeg stadium hulp te bieden of in te grijpen. Handhaving Zichtbare toezicht en handhaving werken positief op het veiligheidsgevoel van inwoners. Hierbij is ook aandacht voor de inzet en zichtbaarheid van onze eigen boa’s.

Met name de specifieke gebieden Antes/Fivoor, metrostations, scholen en sportlocaties vragen om meer zichtbare toezicht en handhaving. Samen met onze partners wordt jaarlijks een uitvoeringsplan gemaakt met daarin de prioriteiten/aandachtsgebieden. Communicatie Onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties verwachten een gemeente die aanspreekbaar, open en betrouwbaar is. Uitgangspunt is dat we in onze communicatie duidelijk zijn, open, transparant en betrouwbaar. We stemmen onze communicatie af op de behoefte van inwoners. Wij nodigen onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke instellingen actief uit om deel te nemen aan de besluitvorming. Albrandswaard is effectief in haar communicatie met regionale partners zoals de MRDH, VRR, Landschapstafel, Jeugdhulp, NRIJ etc. We zijn helder over onze besluiten en zijn duidelijk over waarom soms toch een besluit moet worden genomen dat afwijkt van de wensen van inwoners, ondernemers, verenigingen of een maatschappelijke partner. Wijkregie Inwoners die zich goed voelen in hun woonomgeving zien meer de waarde van het samen bijdragen aan diezelfde woonomgeving. Wijkregie faciliteert en ondersteunt inwoners hierin. Dat doen we door regelmatig en intensief contact te hebben met inwoners.

Zo weten we wat er leeft en zorgen we ervoor dat we als gemeente hun ideeën en initiatieven helpen mogelijk te maken. Dit betekent ruimte geven en vertrouwen bieden. Maar soms ook heel praktisch mensen de weg wijzen of vragen om mee te helpen bij plannen voor hun buurt of wijk. Hiermee groeit de betrokkenheid over hun eigen leefomgeving en bereidheid om opnieuw een bijdrage aan te leveren. 14

Onze maatschappij verandert snel. Een belangrijke manier om mensen een stem te geven in die verandering en waar mogelijk regie te geven over hun eigen wijk of buurt is door bijvoorbeeld burgerparticipatie. Dienstverlening Onze inwoners, ondernemers en organisaties staat centraal in de keuzes die wij maken bij de ontwikkeling van de dienstverlening van de Gemeente Albrandswaard. . Wij blijven werken aan verbetering en uitbreiding van onze diensten aan onze inwoners, ondernemers en organisaties en we betrekken hen actief in deze ontwikkeling. We denken in mogelijkheden en leggen het helder uit als iets niet kan. We kijken continu naar hoe we processen voor onze inwoners en onszelf makkelijker kunnen maken en waar maatwerk nodig is. Passend bij wat onze inwoners nodig hebben. Ontwikkelingen zoals digitalisering hebben grote invloed op ons leven. Zeker op het gebied van online dienstverlening gaat het enorm snel. Er is sprake van continu nieuwe wetgeving waar we aan hebben te voldoen en die uitgaat van het bieden van makkelijke en betrouwbare online dienstverlening door de gemeente. Daarnaast verwachten inwoners dat we inspelen op deze ontwikkelingen. Zij zijn een soepele online klantreis gewend bij andere partijen en verwachten dit ook van onze gemeente. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

Kerngegevens Bestuurlijke structuur Echt voor Albrandswaard (EVA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Stem Lokaal GroenLinks-PvdA Christen Democratisch Appel (CDA) Leefbaar Albrandswaard Nieuwe Albrandswaardse partij (NAP) Totaal

15

Raadsleden 6 4 3 3 3 1 1 21

Wethouders 1 (1 fte) 1 (1 fte) 1 (1 fte) 3 (3,0 fte)

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Openbare orde & 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Veiligheid & Algemeen bestuur Lasten 1.1-Openbare orde & 1.734.672 1.572.900 2.262.300 2.304.100 2.343.600 2.357.900 Veiligheid 1.2-Algemeen Bestuur 3.445.650 4.694.100 3.046.300 2.886.700 2.804.400 2.775.300 Totaal Lasten 5.180.322 6.267.000 5.308.600 5.190.800 5.148.000 5.133.200 Baten 1.1-Openbare orde & 108.964 67.100 68.800 70.500 72.400 72.400 Veiligheid 1.2-Algemeen Bestuur 1.068.820 532.600 536.400 537.700 538.100 538.100 Totaal Baten 1.177.784 599.700 605.200 608.200 610.500 610.500 Saldo baten en -4.002.539 -5.667.300 -4.703.400 -4.582.600 -4.537.500 -4.522.700 lasten Onttrekkingen 188.398 291.300 55.200 55.200 55.200 55.200 Stortingen 8.100 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000 Mutaties reserves 180.298 266.300 30.200 30.200 30.200 30.200 Totaal programma 1 -3.822.240 -5.401.000 -4.673.200 -4.552.400 -4.507.300 -4.492.500

Verklaring van verschillen Verschillen programma 1 ten Begroting 2022 Begroting 2023 opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 1.1-Openbare orde & Veiligheid 1.572.900 2.262.300 1.2-Algemeen Bestuur 4.694.100 3.046.300 Totaal 1 Openbare Orde & 6.267.000 5.308.600 Veiligheid & Algemeen Bestuur Baten 1.1-Openbare orde & Veiligheid 67.100 68.800 1.2-Algemeen Bestuur 532.600 536.400 Totaal 1 Openbare Orde & 599.700 605.200 Veiligheid & Algemeen Bestuur Totaal baten en lasten -5.667.300 -4.703.400

Verschil

689.400 -1.647.800 -958.400

1.700 3.800 5.500 -963.900

De BAR-bijdrage, is verdeeld als overhead en direct toe te rekenen lasten aan programma’s. Deze direct toe te rekenen lasten zijn per saldo € 1,3 miljoen hoger dan in 2022. Deze bijdrage zal in elk deel programma uitgewerkt worden, de som van de verschillenverklaringen komt uit op de genoemde € 1,3 miljoen.

16

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 1.1 Toename van de lasten komt met name door de hogere BAR-bijdrage voor crisisbeheersing en openbare orde € 5 ton en een hogere bijdrage aan de GR Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond € 1 ton. 1.2 Afname van lasten komt met name door een hogere verdeling van de direct toewijsbare lasten van de BAR-bijdrage naar de verschillende taakvelden in andere deelprogramma’s. Een ander effect is een lagere formatie van 0,4 FTE in het nieuw aangestelde college. Beleidsindicatoren Nr Indicator . 1 Diefstallen uit woningen (bron: CBS) 2 Vernielingen (bron: CBS)

Beschrijving indicator

A NL Cijfers W * over Het aantal diefstallen uit woningen per 1 1,3 2021 1.000 inwoners.

Vernielingen en beschadigingen in de 5,8 6,1 openbare ruimte, zoals brandstichting, opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, openlijlke geweldpleging en godslastering. 3 Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 5 8 (bron: Stichting Halt) inwoners van 12 tot 18 jaar. 4 Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 0,2 1,8 (bron: CBS) inwoners. 5 Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven per 5 4,3 (bron: CBS) 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag, en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling etc.) Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

17

2021

2021 2021 2021

PROGRAMMA 2 - RUIMTELIJKE ORDENING, WONEN & ECONOMIE Inleiding en Missie Programma 2 Er is een groot tekort aan betaalbare huur- en koopwoningen. In Albrandswaard is behoefte aan gelijkvloerse woningen en woningen, waarin op een goede manier zorg kan worden verleend. Het college wil de komende jaren meer sociale woningen op verschillende locaties: Mariput, Schutskooiwijk/Poortugaal-West, Omloop en Antesterrein. Om de sociale woningbouw te kunnen betalen onderzoekt het college ook actief bouwlocaties die winstgevend kunnen zijn. In de samenwerking met de woningcorporaties, de regio en de provincie Zuid-Holland staat het aanpakken van het woningtekort centraal. Dit alles in goede balans met groen en infrastructuur. De Woonvisie wordt geactualiseerd, inclusief het vaststellen van een Woonzorgvisie, en met bijzondere aandacht voor alternatieve woonvormen zoals flex-woningen en tiny houses. Na enkele jaren van uitstel treedt de Omgevingswet naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. Dit betekent lichte procedures waar het kan en zware procedures waar dat noodzakelijk is. Dit met aandacht voor een goede rolverdeling tussen college en raad. De Omgevingsvisie dient als basis voor ons ruimtelijk beleid en wordt de komende jaren verder uitgewerkt in gebiedsprogramma’s en gefaseerd in een Omgevingsplan. Albrandswaard is te klein om effectief lokaal economisch beleid te voeren.

De lokale economie hangt daarvoor teveel af van een externe context met factoren waarop Albrandswaard zelfstandig niet of nauwelijks invloed kan uitoefenen vanwege schaalgrootte en gebrek aan middelen en ruimte. Voor zover Albrandswaard betekenis heeft voor het regionaal economisch vestigingsklimaat, is dat vooral vanwege de bijzondere kwaliteit van de woonkernen en het groene buitengebied. Wij zetten daarom in op beleidsmatige afstemming op regionaal niveau om recht te doen aan juist deze betekenis. Op lokaal niveau neemt de gemeente initiatief voor gezamenlijke inzet met stakeholders op versterking van het woon- en verblijfsklimaat door (transitie richting) een daaraan ondersteunend hoogwaardig innovatief en duurzaam bedrijfs-, winkel- en voorzieningenapparaat. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

18

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Ruimtelijke 2021 2022 2023 2024 2025 2026 ordening, Wonen & Economie Lasten 2.1-Ruimtelijke 4.242.560 2.934.100 8.546.400 6.449.600 2.655.400 1.636.700 ordening 2.2-Wonen 172.998 142.100 100.000 97.700 98.100 98.400 2.3-Economie 111.636 118.600 106.100 105.700 105.300 104.900 Totaal lasten 4.527.195 3.194.800 8.752.500 6.653.000 2.858.800 1.840.000 Baten 2.1-Ruimtelijke 4.290.695 1.785.000 7.019.300 4.710.800 1.049.900 49.800 ordening 2.2-Wonen 540.376 513.700 385.700 376.200 377.100 377.100 2.3-Economie 36.442 40.600 41.800 43.100 44.300 44.300 Totaal baten 4.867.513 2.339.300 7.446.800 5.130.100 1.471.300 471.200 Saldo baten en 340.318 -855.500 -1.305.700 -1.522.900 -1.387.500 -1.368.800 lasten Onttrekkingen 553.001 915.200 0 221.500 12.800 0 Stortingen 1.547.214 921.900 25.000 25.000 25.000 25.000 Mutaties reserves -994.213 -6.700 -25.000 196.500 -12.200 -25.000 Totaal programma 2 -653.895 -862.200 -1.330.700 -1.326.400 -1.399.700 -1.393.800

19

Verklaring van verschillen Verschillen programma 2 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 2.1-Ruimtelijke ordening 2.2-Wonen 2.3-Economie Totaal 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie Baten 2.1-Ruimtelijke ordening 2.2-Wonen 2.3-Economie Totaal 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

2.934.100 142.100 118.600 3.194.800

8.546.400 100.000 106.100 8.752.500

5.612.300 -42.100 -12.500 5.557.700

1.785.000 513.700 40.600 2.339.300

7.019.300 385.700 41.800 7.446.800

5.234.300 -128.000 1.200 5.107.500

-855.500

-1.305.700

-450.200

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 2.1 Verschil betreft voor € 5,5 ton een hogere BAR-bijdrage, het restant is een afwijking die ontstaat door de jaarschijf van grondexploitaties. In 2023 zijn de lasten en daarmee ook het bouwtempo hoger. Dit is in lijn met het vastgestelde MPO 2022. Baten 2.1 Het verschil betreft een afwijking die ontstaat ten opzichte van grondexploitaties. De grondexploitaties zijn geraamd in lijn zoals besloten in het MPO 2022. 2.2 Het verschil wordt geheel verklaar door lagere opbrengsten uit omgevingsvergunningen, dit omdat in 2022 een eenmalig uitgestelde post van 2021 is opgenomen.

20

PROGRAMMA 3 – BUITENRUIMTE Inleiding en Missie Programma 3 Een schoon, veilig en groen Albrandswaard. Om dit te bereiken zijn acties nodig op gebied van zowel groen, verkeer als de afvalinzameling. Op deze terreinen gaan we de komende periode hard aan de slag om dit verder en blijvend te verbeteren. Albrandswaard koestert ook haar rijke culturele bezit. Cultuur is een cruciaal en onmisbaar onderdeel van de Albrandswaardse samenleving. Cultuur in Albrandswaard verrijkt, verbindt en versterkt. Het college wil dit de komende vier jaar graag versterken. Dit is vastgelegd in de nota ‘De kracht van kunst en cultuur’. De gemeente pakt haar aanjagende en verbindende rol. Dat doen we door samen te werken en te faciliteren wanneer het aankomt op evenementen, cultuur, erfgoed, verenigingsleven en maatschappelijke initiatieven. Groen ‘Dorpen tussen groen en stad’ is iets wat ons al jaren kenmerkt. Om dit te versterken stellen we een integrale visie op over natuur. Hierin staat beschreven wat onze ambities zijn en hoe we ervoor zorgdragen dat onze gemeente groen blijft. Het versterken van de biodiversiteit in de gemeente is hierbij een belangrijk aandachtspunt, net als hoe we omgaan met het behoud en/of kappen van bomen en hoe we zorg dragen voor een bestendige groene ruimte. We richten onze buitenruimte klimaat adaptief in waar dit mogelijk is.

De visie vormt straks de leidraad om tijd en middelen effectief en juist in te zetten. Afvalinzameling De afvalstroom in Albrandswaard kan verder afnemen door samen nog beter afval te scheiden. Dit willen we o.a. doen door het voor bewoners zo makkelijk mogelijk te maken om hun afval en grondstoffen dichtbij huis te kunnen scheiden. Hierbij stimuleren we afvalscheiding, geven we meer voorlichting en onderzoeken we innovatieve vormen van scheiding en hergebruik. Verkeer De druk op onze wegenstructuur neemt steeds meer toe. Geplande en bestaande bouwontwikkelingen zorgen voor een toename aan verkeer. De huidige beleidsplannen op dit gebied zijn achterhaald en sluiten niet aan op de nieuwste verkeersontwikkelingen en trends. Het actualiseren van het beleid gaat helpen om beter in te spelen op de impact van deze nieuwe ontwikkelingen. Daarom wordt er de komende periode een nieuw mobiliteitsplan opgesteld. Dit geeft heldere kaders hoe we om gaan met de toenemende vraag naar (deel)mobiliteit en hoe we onze dorpen bereikbaar en veilig kunnen houden. Uiteraard wachten we niet tot het plan klaar is.

Om de verkeersveiligheid te verbeteren worden er nu al maatregelen genomen, waarbij de fietser en voetganger centraal staan in het verkeer; Voorbeelden hiervan zijn dat in de dorpskern de auto te gast zal zijn en dat het aanpassen van schoolroutes en schoolomgevingen prioriteit zullen krijgen. Daarnaast bevorderen we vormen van deelmobiliteit en stimuleren we de aanleg van voldoende laadvoorzieningen.

21

Duurzaamheid Albrandswaard stelt zich actief op als het gaat om behoud van het leefklimaat en het tegengaan van bedreigingen. Actueel speelt met name klimaatproblematiek die we lokaal niet kunnen keren maar waarvan we wel de gevolgen ondervinden, zoals perioden van droogte en hittestress of juist wateroverlast. Tegen die gevolgen zullen we waar mogelijk maatregelen treffen. Gemeentelijk inzet is de projectgewijze afweging van mogelijkheden daartoe, alsmede het bezien in hoeverre particuliere bijdrage kan worden gestimuleerd. Aansluitend spannen we ons in om het lokale aandeel aan oorzaken van klimaatproblematiek en roofbouw op de aarde te minimaliseren. Zuinig en circulair gebruik van materiaal en grondstoffen door de gemeente staat voorop, alsmede het betrekken van de ‘buitenwereld’ in deze aanpak. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Buitenruimte 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 3.1-Buitenruimte 16.009.934 16.275.100 17.007.900 17.059.300 17.133.000 16.583.100 3.2-Kunst & Cultuur 481.474 554.900 381.300 380.400 379.900 376.900 Totaal 3 16.491.408 16.830.000 17.389.200 17.439.700 17.512.900 16.960.000 Buitenruimte Baten 3.1-Buitenruimte 8.503.475 8.670.800 8.673.100 8.653.700 8.651.900 8.619.900 3.2-Kunst & Cultuur 14.333 17.700 18.200 18.800 19.300 19.300 Totaal 3 8.517.807 8.688.500 8.691.300 8.672.500 8.671.200 8.639.200 Buitenruimte Saldo baten en -7.973.600 -8.141.500 -8.697.900 -8.767.200 -8.841.700 -8.320.800 lasten Onttrekkingen 1.308.285 707.300 516.700 591.700 603.700 75.200 Stortingen 771.500 21.500 21.500 21.500 21.500 21.500 Mutaties reserves 536.785 685.800 495.200 570.200 582.200 53.700 Totaal programma -7.436.816 -7.455.700 -8.202.700 -8.197.000 -8.259.500 -8.267.100 3

22

Verklaring van verschillen Verschillen programma 3 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 3.1-Buitenruimte 3.2-Kunst & Cultuur Totaal 3 Buitenruimte Baten 3.1-Buitenruimte 3.2-Kunst & Cultuur Totaal 3 Buitenruimte Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

16.275.100 554.900 16.830.000

17.007.900 381.300 17.389.200

732.800 -173.600 559.200

8.670.800 17.700 8.688.500 -8.141.500

8.673.100 18.200 8.691.300 -8.697.900

2.300 500 2.800 556.400

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 3.1 Het verschil ontstaat door een toename van de BAR-bijdrage € 5 ton, het restant (€ 2 ton) zijn hogere lasten ten behoeve van de energie transitie. 3.2 Afname van lasten wordt geheel veroorzaakt door een vermindering van de BARbijdrage

23

PROGRAMMA 4 - FINANCIEN Inleiding en Missie Programma 4 Dit programma bevat de speerpunten over de ontwikkeling van de financiële positie en risico’s van gemeente Albrandswaard. De Planning- en Control cyclus is het instrument om zicht te houden op de voortgang van het gevoerde beleid en de financiële gezondheid van de gemeente. 4.1 FINANCIEN Missie Wij geven niet meer uit dan we ontvangen. Onze structurele lasten zijn in evenwicht met de structurele baten. Op deze wijze kunnen wij de voorzieningen voor onze inwoners duurzaam bekostigen, en zijn wij financieel betrouwbaar voor onze maatschappelijke partners. De gemeentelijke belastingen voor inwoners en bedrijven worden zo laag mogelijk gehouden en waar mogelijk gematigd. Daarnaast blijven we verstandig omgaan met de reserve- en schuldenposities van Albrandswaard en trachten we deze in de komende jaren te verbeteren om zo onze toenemende risico’s op te kunnen vangen. Kerngegevens Financiële structuur Omvang totale begroting/exploitatieomzet (Begrotings)resultaat Omvang algemene uitkering incl stelpost Jeugd Algemene reserve Beklemde reserves en bestemmingsreserve Weerstandscapaciteit Voorzieningen

Jaarrekening Begroting 2022 na Begroting 2021 wijziging 2023 € 78.856.600 € 63.496.000 € 65.853.700 € 1.137.356 € 32.491.472

-€ 383.100 € 2.190.700 € 34.995.000 € 37.067.400

€ 13.495.785 € 19.903.203

€ 13.495.785 € 12.774.385 € 19.903.203 € 18.630.303

€ 17.241.558 € 9.308.384

€ 15.281.700 € 16.247.285 € 8.623.900 €8.775.384

Wat mag het kosten Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Financiën 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 4.1-Financien 20.766 1.193.900 819.800 1.029.100 1.304.100 1.304.100 Baten 4.1-Financien 216.680 0 0 0 0 0 Totaal baten en 195.914 -1.193.900 -819.800 -1.029.100 -1.304.100 -1.304.100 lasten Onttrekkingen 11.290.384 576.200 432.500 353.500 275.700 197.000 Stortingen 10.725.644 10.800 10.800 10.800 10.800 10.800 Mutaties reserves 564.740 565.400 421.700 342.700 264.900 186.200 Totaal programma 4 760.654 -628.500 -398.100 -686.400 -1.039.200 -1.117.900 24

Verklaring van verschillen Verschillen programma 4 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 4.1-Financiën Totaal 4 Financiën Baten 4.1-Financiën Totaal 4 Financiën Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

1.193.900 1.193.900

819.800 819.800

-374.100 -374.100

0 0 1.193.900

0 0 819.800

0 0 -374.100

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 4.1 De afname wordt veroorzaakt doordat in 2022 een eenmalige last is opgenomen van € 4 ton voor het ophogen van de voorziening wachtgeld voormalig bestuurders.

25

PROGRAMMA 5 – EDUCATIE Inleiding en Missie Programma 5 Het programma Educatie richt zich op het bevorderen van de ontwikkeling van alle kinderen, het bevorderen van de toeleiding naar specifieke activiteiten, de doorgaande leerlijn en doorgaande zorglijn. Daarnaast is een goede ouderbetrokkenheid een belangrijke succesfactor om kinderen optimaal te kunnen laten ontwikkelen. Het maatschappelijk middenveld is een sterke partner bij het behalen van de doelstellingen. Samenwerking zien wij als een belangrijke voorwaarde om succesvol te kunnen zijn. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026. Wat mag het kosten? Programma Educatie Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 5.1-Educatie 2.864.435 3.151.200 2.691.500 2.682.400 2.682.400 2.591.100 Baten 5.1-Educatie 475.757 588.000 175.000 180.300 185.700 185.700 Saldo baten en -2.388.678 -2.563.200 -2.516.500 -2.502.100 -2.496.700 -2.405.400 lasten Onttrekkingen 16.700 60.400 16.700 16.700 16.700 16.700 Totaal programma 5 -2.371.978 -2.502.800 -2.499.800 -2.485.400 -2.480.000 -2.388.700

Verklaring van verschillen Verschillen programma 5 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 5.1-Educatie Totaal 5 Educatie Baten 5.1-Educatie Totaal 5 Educatie Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

3.151.200 3.151.200

2.691.500 2.691.500

-459.700 -459.700

588.000 588.000 -2.563.200

175.000 175.000 -2.516.500

-413.000 -413.000 -46.700

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 5.1 In 2022 zijn er twee SISA regelingen voor onderwijs opgenomen (onderwijs achterstanden beleid en nationaal programma onderwijs), deze lopen budget neutraal door de begroting. In 2023 zijn deze regelingen niet opgenomen. Doordat er nog geen zekerheid is dat deze regelingen in 2023 nog bestaan.

26

Baten 5.1 In 2022 zijn er twee SISA regelingen voor onderwijs opgenomen (OAB en NPO), deze lopen budget neutraal door de begroting. In 2023 zijn deze regelingen niet opgenomen. Doordat er nog geen zekerheid is dat deze regelingen in 2023 nog bestaan. Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

AW NL* Cijfers over 1 Absoluut verzuim Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een 2,1 2,5 2021 (bron: leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere DUO/Ingrado) niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen. 2 Relatief verzuim Er is sprake van relatief verzuim als een jongere 12 19 2021 (bron: wel op een school staat ingeschreven, maar DUO/Ingrado) gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen. 3 Voortijdig Het percentage van het totaal aantal leerlingen 1,4% 1,9% 2021 schoolverlaters van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, (bron: dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het DUO/Ingrado) onderwijs verlaat. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

27

PROGRAMMA 6 – SPORT Inleiding en Missie Programma 6 Binnen Albrandswaard kennen wij een zeer actief verenigingsleven, waardoor er voor elke inwoner een passende hobby te vinden is. Wij koesteren onze verenigingen, mede omdat zij saamhorigheid brengen maar daarnaast ook een laagdrempelige ontmoetingsplek zijn voor veel mensen. Zo wordt niet alleen de algemene gezondheid bevordert, maar geeft het individuen en groepen ook een gemeenschappelijke identiteit, van waaruit zij in verbinding kunnen komen met nieuwe ervaringen, andere mensen en voorheen onbereikbare omgevingen. Sport staat naast plezier en passie, ook voor samenwerking en verbinding. Omdat sport breed aanspreekt en veel gedrevenheid en energie met zich meebrengt. Om dit te kunnen bewerkstelligen zijn gezonde en sterke verenigingen van groot belang. Zij verdienen aandacht en ondersteuning van de gemeente, waarbij wederkerigheid een uitgangspunt is. Sport en cultuur hebben gedeelde belangen en zijn samen op zoek naar kansrijke lokale verbindingen. Wij trekken samen met elkaar op! Missie Het verenigingsleven vervult een belangrijke functie binnen de Albrandswaardse samenleving, en zij zijn daarin het cement van de maatschappij. Wij faciliteren en ondersteunen hen bij de uitvoering van hun verenigingsleven, waarbij samenwerking en wederkerigheid voorop staat.

De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026. Wat mag het kosten? Programma Sport Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 6.1-Sport 1.859.266 1.773.300 1.682.200 1.673.100 1.672.900 1.667.600 Baten 6.1-Sport 691.912 395.500 407.900 421.000 434.100 434.100 Saldo baten en -1.167.354 -1.377.800 -1.274.300 -1.252.100 -1.238.800 -1.233.500 lasten Totaal programma 6 -1.167.354 -1.377.800 -1.274.300 -1.252.100 -1.238.800 -1.233.500

28

Verklaring van verschillen Verschillen programma 6 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 6.1-Sport Totaal 6 Sport Baten 6.1-Sport Totaal 6 Sport Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

1.773.300 1.773.300

1.682.200 1.682.200

-91.100 -91.100

395.500 395.500 -1.377.800

407.900 407.900 -1.274.300

12.400 12.400 -103.500

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 6.1 De afname wordt verklaard door elf individuele verschillen kleiner dan € 50.000. Overkoepelend effect is hier hogere incidentele lasten in 2022 en doorgeschoven budgetten uit 2021 naar 2022, welke gemeld zijn in de eerste tussenrapportage 2022 Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

1 Niet-sporters (bron: gezondheidsmonitor volwassenen, GGD'en, CBS en RIVM)

Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

29

AW

NL*

Cijfers over 42,7% 49,3% 2020

PROGRAMMA 7 - SOCIAAL DOMEIN Inleiding en Missie Programma 7 De komende jaren bouwt de gemeente samen met partners en inwoners aan een krachtige, inclusieve samenleving. Waar iedereen zich naar vermogen kan ontwikkelen en kan deelnemen aan de maatschappij. Het is een samenleving waarin het welzijn en welbevinden van onze inwoners centraal staat Inwoners voelen zich verbonden en weten hun weg te vinden naar (welzijns)activiteiten, verenigingen en noodzakelijke zorg . Iedereen hoort erbij, doet er toe, iedereen doet mee. Iedereen kan ook zelf binnen zijn of haar mogelijkheden aan de samenleving bijdragen, hetgeen de zingeving en het welbevinden vergroot. Mensen zijn betrokken bij elkaar, respecteren elkaar, helpen elkaar. Als samenleving nemen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid. De gemeente is zich daarbij bewust van de grenzen van informele zorg en biedt desgewenst ook kwalitatieve ondersteuning aan degenen die omzien naar hun naaste. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

30

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Sociaal Domein 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 7.14.171.452 4.696.000 4.156.800 4.153.000 4.154.200 4.154.100 Maatschappelijke Ondersteuning 7.2-Kwetsbare 686.686 664.100 675.100 678.900 682.600 682.800 Groepen 7.3-Participatie 9.557.831 8.397.000 7.623.200 7.608.900 7.602.200 7.576.100 7.4-Jeugdzorg 5.815.688 5.240.900 5.688.900 5.686.100 5.686.500 5.686.500 7.5-Zorg & Welzijn 3.223.326 738.500 568.300 565.200 560.900 559.500 7.6-Wijkteams 1.938.560 1.691.600 2.268.800 2.241.500 2.235.000 2.230.900 Totaal 7 Sociaal 25.393.542 21.428.100 20.981.100 20.933.600 20.921.400 20.889.900 Domein Baten 7.1253.010 139.200 142.400 145.900 149.200 149.200 Maatschappelijke Ondersteuning 7.3-Participatie 6.479.757 5.052.600 4.445.000 4.445.000 4.445.000 4.445.000 7.4-Jeugdzorg 103.298 414.300 0 0 0 0 7.5-Zorg & Welzijn 2.704.439 188.300 194.000 199.700 205.800 205.800 7.6-Wijkteams 40.031 11.300 11.300 11.600 12.100 12.100 Totaal 7 Sociaal 9.580.535 5.805.700 4.792.700 4.802.200 4.812.100 4.812.100 Domein Saldo baten en lasten 15.813.007 15.622.400 16.188.400 16.131.400 16.109.300 16.077.800 Onttrekkingen 1.237.000 485.400 0 0 0 0 Stortingen 1.032.000 44.000 44.000 44.000 44.000 44.000 Mutaties reserves 205.000 441.400 -44.000 -44.000 -44.000 -44.000 Totaal programma 7 15.608.007 15.181.000

16.232.400 16.175.400 16.153.300 16.121.800

31

Verklaring van verschillen Verschillen programma 7 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning 7.2-Kwetsbare Groepen 7.3-Participatie 7.4-Jeugdzorg 7.5-Zorg & Welzijn 7.6-Wijkteams Totaal 7 Sociaal Domein Baten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning 7.3-Participatie 7.4-Jeugdzorg 7.5-Zorg & Welzijn 7.6-Wijkteams Totaal 7 Sociaal Domein Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 Begroting 2023

4.696.000 664.100 8.397.000 5.240.900 738.500 1.691.600 21.428.100

4.156.800 675.100 7.623.200 5.688.900 568.300 2.268.800 20.981.100

-539.200 11.000 -773.800 448.000 -170.200 577.200 -447.000

139.200 5.052.600 414.300 188.300 11.300 5.805.700 -15.622.400

142.400 4.445.000 0 194.000 11.300 4.792.700 -16.188.400

3.200 -607.600 -414.300 5.700 0 -1.013.000 -566.000

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 7.1 De afname wordt verklaard door een lagere BAR-bijdrage € 3 ton. In 2022 zijn er lasten voor opvang van Oekraïners opgenomen € 1 ton, deze zijn voor 2023 niet begroot. Het restant betreft lagere lasten WMO, doordat er in 2022 aanvullend budget gevraagd is voor wegwerken van wachtlijsten WMO welke in 2023 niet wordt verwacht.. 7.3 De daling wordt verklaard door een lager verwachte uitgaaf voor WWB. In de eerste tussenrapportage 2022 is een incidentele bijstelling geraamd van € 6 ton. Voor 2023 wordt het niveau van 2021 verwacht. Daarnaast is er € 124 duizend minder uitgaven verwacht die in 2022 beschikbaar zijn om de Tozo uitkeringen af te wikkelen. 7.4 De toename wordt verklaard door een hogere begroting van de GRJR, zie daarvoor ook de verklaring op pagina 9. 7.5 Lasten zijn lager door verlaging BAR-bijdrage € 170 duizend. 7.6 Lasten zijn hoger door verhoging BAR-bijdrage € 600 duizend. Baten 7.3 Zie voor de afwijking de beschrijving onder lasten 7.3 de €6 ton lager verwachte WWB uitkering leidt ook tot een lagere bijdrage van het Rijk. 7.4 De lagere baten hebben te maken met het vervallen van de vlaktax bij de GRJR.

32

Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

AW

NL*

Cijfers over 601,7 805,5 2021

1 Banen (bron: CBS/LISA) Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. Betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 2 Jongeren met een delict Het percentage jongeren (12 t/m 21 1% 1% voor de rechter (bron: jaar) dat met een delict voor de rechter CBS) is verschenen. 3 Kinderen in Percentage kinderen tot 18 jaar die in 3% 6% uitkeringsgezinnen (bron: een gezin leven dat van een CBS) bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. 4 Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame 71,5% 68,4% (bron: CBS) beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. 5 Jeugdwerkloosheid Percentage personen van 16 t/m 22 jaar 1% 2% (bron: CBS) die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. 6 Personen met een Het aantal personen met een uitkering 304,1 431,7 bijdtandsuitkering (bron: op grond van de Wet werk en bijstand CBS) (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015), exclusief uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling en dak- en thuislozen. Betreft het aantal personen per 10.000 inwoners.

7 Aantal reHet aantal re-integratievoorzieningen, 150,8 202,2 integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van (bron: CBS) 15-64 jaar.

33

2020 2020

2020 2020

2021

2020

Nr. Indicator

Beschrijving indicator

8 Jongeren met jeugdhulp (bron: CBS)

AW NL*

Cijfers over 12,9% 2021

Het percentage jongeren tot 18 jaar met 8,1% jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). 9 Jongeren met Betreft percentage jongeren tot 18 jaar die 0,5% 1,2% jeugdbescherming op enig moment in de verslagperiode een (bron: CBS) maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. 10 Jongeren met Het percentage jongeren (12-23 jaar) met 0,3% 0,3% jeugdreclassering een jeugdreclasseringsmaatregel ten (bron: CBS) opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). 11 Wmo-cliënten met Aantal per 10.000 inwoners in de 540 onbekend een maatwerkarr. betreffende bevolkingsgroep. Een (bron: CBS) maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

Kerngegevens Sociale structuur Aantal inwoners Aantal inwoners tot 20 jaar Aantal inwoners 65 jaar en ouder Aantal bijstandsgerechtigden

2021

2021 2021

Jaarrekening 2021 Begroting 2022 Begroting 2023 25.951 25.871 26.210 6.233 6.264 6.237 4.670 4.615 4.805 390

34

NIET IN VOORGAANDE PROGRAMMA'S VERANTWOORDE BATEN EN LASTEN Baten en lasten die direct verbandhouden met activiteiten die gericht zijn op de externe klant, worden verantwoord in de programma’s. Baten en lasten die hier niet onder vallen, worden buiten de programma’s gehouden. Het gaat hierbij om overheadkosten, algemene dekkingsmiddelen, Vennootschapsbelasting en onvoorzien. Zo komt er meer inzicht in de omvang van de baten en lasten van het primaire proces in het algemeen en de overhead in het bijzonder. 1. ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen relatie hebben met een bepaalde activiteit. Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de taakvelden 0.5 Treasury, 0.61 OZB woningen, 0.62 OZB niet-woningen, 0.64 Belasting overig en 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds. Wat mag het kosten? Algemene Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting dekkingsmiddelen 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten Algemene 339.293 318.100 147.200 106.000 47.100 -26.600 dekkingsmiddelen Baten Algemene 39.832.651 41.632.900 44.876.900 46.856.700 48.687.600 46.712.200 dekkingsmiddelen Totaal baten en 39.493.359 41.314.800 44.729.700 46.750.700 48.640.500 46.738.800 lasten Totaal Algemene 39.493.359 41.314.800 44.729.700 46.750.700 48.640.500 46.738.800 dekkingsmiddelen

Verklaring van verschillen Verschillen algemene dekkingsmiddelen ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten Algemene dekkingsmiddelen Baten Algemene dekkingsmiddelen Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

318.100

147.200

-170.900

41.632.900 41.314.800

44.876.900 44.729.700

3.244.000 3.414.900

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten De afname wordt verklaard door een lagere toerekening rente € 66k duizend. Het restant betreft een lagere BAR-bijdrage.

35

Baten De toename wordt veroorzaakt door een toename van de OZB-opbrengsten € 280 duizend. Het restant betreft een hogere algemene uitkering ad € 2,9 miljoen. De bedragen zijn als volgt samengesteld: Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen Dividend Saldo financieringsfunctie Verzekeringen Bijdrage BAR Saldo lasten Lokale heffingen Algemene uitkering Dividend Saldo financieringsfunctie Saldo baten Totaal Algemene dekkingsmiddelen

Begroting 2023 282.800 17.800 -234.300 0 80.900 147.200 7.596.900 37.067.400 203.500 9.100 44.876.900 44.729.700

Begroting 2024 285.800 17.800 -278.200 0 80.600 106.000 7.824.800 38.855.300 167.500 9.100 46.856.700 46.750.700

Begroting 2025 288.400 17.800 -339.200 0 80.100 47.100 8.059.500 40.451.500 167.500 9.100 48.687.600 48.640.500

Begroting 2026 288.300 17.800 -412.400 0 79.700 -26.600 8.301.400 38.234.200 167.500 9.100 46.712.200 46.738.800

Lokale heffingen De gemeente kent de volgende niet-bestedingsgebonden gemeentelijke heffingen. Lokale heffingen Lasten heffing en invord.gem.belastingen Bijdrage BAR Saldo lasten OZB woningen OZB niet-woningen Overige Saldo baten Totaal Lokale heffingen

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 228.400 231.500 234.600 234.600 54.400 282.800 4.674.900 2.922.000 0 7.596.900 7.314.100

54.300 285.800 4.815.100 3.009.700 0 7.824.800 7.539.000

53.800 288.400 4.959.600 3.099.900 0 8.059.500 7.771.100

53.700 288.300 5.108.400 3.193.000 0 8.301.400 8.013.100

Onder de post Lasten heffing en invordering gemeentelijke belastingen wordt de bijdrage aan de SVHW verantwoord. De bijdrage BAR betreft de doorberekening van de bijdrage aan het taakveld 0.61 OZB woningen, 0.65 Belasting overig en 0.8 Overige baten en lasten.

36

Algemene uitkering De verantwoorde algemene uitkering uit het Gemeentefonds is gebaseerd op de ten tijde van het opstellen van de begroting bekende informatie (meicirculaire). Voor een specificatie van de ontwikkeling van de algemene uitkering wordt verwezen naar de verschillenanalyse in de Financiële begroting. omschrijving 2023 2024 2025 2026 Meicirculaire 2022 3.381.000 4.626.000 5.319.000 3.320.000 Vrijval stelpost jeugd -1.203.600 0 0 0 Vrijval stelpost herijking 384.000 768.000 1.152.000 1.536.000 Meicirculaire 2023 Jeugd van stelpost naar AU 1.202.400 0 0 0 Totaal correcties Algemene uitkering 3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 saldo financieringsfunctie Het saldo van de betaalde rente en de ontvangen rente wordt door middel van het renteomslag% via de kapitaallasten doorberekend aan de taakvelden. Deze doorberekening is gebaseerd op de boekwaarde van de vaste activa per 1 januari x renteomslag%. Het renteomslag% wordt berekend bij het opstellen van de begroting, waarbij uitgegaan wordt van de geraamde boekwaarde van de vaste activa en de geraamde rente. Het saldo financieringsfunctie betreft het verschil tussen rentelasten van de geldleningen OG (verminderd met de eventueel ontvangen rente) en de doorbelaste rentelasten naar de taakvelden.

saldo financieringsfunctie tabel Saldo financieringsfunctie Financiering Toerekenen rente vanuit de activa Toerekenen rente overig Saldo lasten Financiering Toerekenen rente vanuit de activa Toerekenen rente overig Saldo baten Totaal Saldo financieringsfunctie

Begroting 2023 606.800 -757.100

Begroting 2024 503.700 -760.200

Begroting 2025 401.900 -741.100

Begroting 2026 308.400 -720.800

-84.000 -234.300 9.100 0

-21.700 -278.200 9.100 0

0 -339.200 9.100 0

0 -412.400 9.100 0

0 9.100 243.400

0 9.100 287.300

0 9.100 348.300

0 9.100 421.500

37

Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

1 Gemiddelde WOZ-waarde De gemiddelde WOZ waarde van (bron: CBS) woningen in duizenden euro's. 2 Gemeentelijke woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in eenpersoonshuishouden (bron: euro’s per jaar dat een COELO) éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. 3 Gemeentelijke woonlasten Het gemiddelde totaalbedrag in meerpersoonshuishouden euro’s per jaar dat een (bron: COELO) meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

38

AW

NL* Cijfers over 332 29 2021 0 876 73 2021 3

1.03 81 1 0

2021

2. OVERHEAD Overheadkosten zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (BBV artikel 1 lid 2). In de notitie Overhead van de commissie BBV is aangegeven welke baten en lasten verantwoord worden onder overheadkosten. In het kort komt het erop neer dat de volgende uitgangspunten gehanteerd kunnen worden. - Directe kosten worden zoveel mogelijk direct toerekenen aan de desbetreffende taakvelden en programma’s. - Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren daarom tot de overhead. - Sturende taken vervult door hiërarchische leidinggevende behoren tot de overhead. - De positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead. De baten en lasten voor overhead zijn verantwoord op het taakveld 0.4 Overhead. Wat mag het kosten Overhead Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten Overhead 8.088.488 8.217.700 7.855.700 7.892.100 7.930.900 7.930.800 Baten Overhead 39.549 27.500 27.500 27.800 29.200 29.200 Totaal -8.048.940 -8.190.200 -7.828.200 -7.864.300 -7.901.700 -7.901.600 Overhead