Nota Activabeleid def.pdf
Tekst van het document
++
Gemeente AtbrandsuJaard
Nota activabeleid Gemeente Albrandswaard 2021 Investeren, activeren, waarderen en afschrijven
INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING......................................................................................................................................4 1.1 ALGEMEEN.......................................................................................................................................4 1.2 UITGANGSPUNTEN.............................................................................................................................4 1.3 LEESWIjZER......................................................................................................................................6
2. INVESTEREN...................................................................................................................................7 2.1 WAT IS INVESTEREN...........................................................................................................................7 2.2 ONDERGRENS VOOR HET ACTIVERENVAN INVESTERINGEN.........................................................................
7
2.3 INVESTERING OF ONDERHOUD?............................................................................................................7 3. ACriVEREN....................................................................................................................................9 3.1 DEFINITIE VAN ACTIVEREN...................................................................................................................9 3.2 IMMATERIELE VASTE ACTIVA................................................................................................................9 3.2.1 Kostenverbonden aan het sluiten van geldleningenen het saldo van agio en disagio.....9 3.2.2 Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief.......................................9 3.2.3 Bijdragen aan activa in eigendom van derden.................................................................10 3.3 MATERIELEVASTEACTIVA.................................................................................................................
10
3.3.1 Investeringen met een economisch nut..........................................................................10
3.3.2 Investeringenmet een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven....................................................................................................11
3.3.3 Investeringenin de openbare ruimte met een maatschappelijknut...............................11 3.3.4 Erfpacht...........................................................................................................................11 3.3.5 Bruto-netto activeren......................................................................................................11 3.3.6 Totaalbenadering of componentenbenadering............................................................... 12 3.4 FINANCIELEVASTEACTIVA.................................................................................................................
12
4. WAARDEREN...............................................................................................................................14 4.1 ALGEMEEN.....................................................................................................................................
14
4.2 VERKRIJGINGSPRIJS.......................................................................................................................... 14 4.3 VERVAARDIGINGSPRIJS....................................................................................................................14 4.4 OVERIGEWAARDERINGSVOORSCHRIFTEN.............................................................................................
14
4.5 WAARDEVERMINDERINGVAN VASTEACTIVA.........................................................................................
14
4.6 WAARDERING FINANCIELEVASTEACTIVA..............................................................................................
15
4.7 WAARDERING VASTGOED MET EEN ECONOMISCH NUT............................................................................
15
4.8 VERKOOPOF BUITENG[BRUIKSTELLING (DESINVESTERING).......................................................................
17
5. AFSCFIRIJVEN...............................................................................................................................18
5.1 ALGEMEEN..................................................................................................................................... 18 5.2 AFSCHRIjVINGSBELEID...................................................................................................................... 18 5.3 METHODES VAN AFSCHRIJVING..........................................................................................................
18
5.3.1 Lineair.............................................................................................................................. 18 5.3.2Annuïtair.......................................................................................................................... 18 5.4 STARTENMET AFSCHRIJVEN...............................................................................................................
18
5.5 AFSCHRIJVINGSTERMIjNEN PER (SUB)CATEGORIE...................................................................................19
5.5.1 Uitzonderingen................................................................................................................19 2
5.6 COMPONENTENBENADERING.............................................................................................................20 5.7 RESTWAARDE................................................................................................................................. 20 5.8 RENTrrogRrKENINGAAN VASÏE ACTIVA...............................................................................................20
5.9 STELSEL- EN SCHArrINGSWIjZIGINGEN.................................................................................................21 5.9.1 Stelselwijziging.................................................................................................................21 5.9.2 Schattingswijziging................................,..........................................................................21
6. ONDERHOUD...............................................................................................................................22 6.1 ALGEMEEN.....................................................................................................................................
22
6.2 KADERS EN BEHEERPLANNFN.............................................................................................................22 6.3 SOORTgN ONDERHOUD.....................................................................................................................22 6.3.1 Klein onderhoud..............................................................................................................22
6.3.2 Groot onderhoud............................................................................................................. 22 6.3.3 Achterstallig onderhoud..................................................................................................22 7. iNVESTERiNGSBUDGETrEN..................................................................,.......................................24 7.1 ALGEMENE KADERS..........................................................................................................................
24
7.2 AANVRAGEN ENVASTLEGGEN VAN INVESTERINGSBUDGErrEN..................................................................24 7.3 REALISTISCH PLANNENVAN INVESTERINGEN EN DOORSCHUIVEN VAN INVESTERINGSBUDGErrEN.....................25
8. INWERKINGTREDINGEN ONDERTEKENING.................................................................................26 BIJLAGEA: STELLIGEUITSPRAKENVAN DE COMMISSIEBBV............................................................27 BIJLAGE B: RELEVANTE WETSARTIKELEN UIT HET BESLUIT BEGROTING EN VERANTWOORDING
PROVINCIES ENGEMEENTEN (BBV).................................................................................................28 BIJLAGEC: AFSCHRIJVINGSTERMIJNEN PERCATEGORIE..................................................................32
BIJLAGED: WIJZIGINGENTENOPZICHTE VAN VORIGENOTA..........................................................35 D.1 VERGELIJKING UITGANGSPUNTEN.......................................................................................................35 D.2 WIJZIGINGEN AFSCHRIJVINGSTABEL.....................................................................................................
37
1. Inleiding 1.1 Algemeen Voor u ligt de nota activabeleidgemeente Albrandswaard.De doelstelling van deze nota is het formuleren van beleid en vastleggingvan uniforme regelsten aanzien van investeren,activeren, waarderen en afschrijven. Dezenota stelt hiervoor de kadersen beoogt daarmee het volgen van een bestendige gedragslijn. Op basis van de gemeentewet art 212 stett de raad een financiële verordening vast. In de financiële verordening van Albrandswaard is in artikel 9 opgenomen dat het beleid en de uitgangspunten voor waarderen en afschrijven in een separate nota activabeleid zijn uitgewerkt. Door vernieuwingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna te noemen BBV) is het wenselijk om het beleid omtrent investeringen met enige regelmaat te herzien. De laatste nota activabeleid (2016) is eind maart 2016 vastgesteld. Door wijzigingen in het BBVen aanverwante regelgeving is een herziening noodzakelijk geworden. Aan deze nota ligt het meest recente BBV (geldend vanaf 1 juli 2019) en de notitie Materiëte Vaste Activa van de commissie BBVd.d. januari 2020 ten grondslag.
1.2 Uitgangspunten De uitgangspunten zijn zoveel mogelijk onveranderd gebleven ten opzichte van de vorige nota, mits het actuele BBVen de notitie materiële vaste activa van de commissie BBVgeen aanleiding geven tot een wijziging. De belangrijkste 'eigen' wijziging is het stellen van de ondergrens voor activering op € 25.000, tenzij de raad in voorkomende gevallen anders besluit. In de oude nota werd nog onderscheid gemaakt in investeringen met een economisch nut (ondergrens € 10.000) en met een maatschappelijk nut
(ondergrens€ 25.000). Tot 2017 stond het BBVde keuze toe om investeringen met een maatschappelijknut wel of niet te activeren.Vanaf 2017 is deze keuze niet meer van toepassing; alle investeringenmoeten worden geactiveerden op dezelfde wijze worden behandeld. De ondergrens voor activering voor beide typen investeringen stellen wij derhalve gelijk. In de financiële verordening is in artikel 6 opgenomendat afwijkingen groter dan € 25.000 van het oorspronkelijke budget op productniveau of per investeringdienen te worden toegelicht in de tussentijdse rapportages.De ondergrensvan € 25.000 1igtin lijn met dit artikel. De uitgangspunten en afschrijvingstabel uit deze nota zijn van toepassing op de nieuw te voteren investeringen vanaf het begrotingsjaar 2022. Voor bestaande activa of reeds gevoteerde investeringen blijven de oude uitgangspunten en afschrijvingstermijnen gelden.
De uitgangspunten genoemd in deze nota hebben wij hieronder samenvattend weergegeven. 1.
De ondergrens voor activering is gesteld op € 25.000,tenzij de raad in voorkomende gevallen anders besluit.
2.
Investeringen in gronden, terreinen en financiële vaste activaworden altijd geactiveerd,
onafhankelijkvan het bedrag. Er is sprake van onderhoud wanneer uitgaven worden gedaan ten behoeve van het
3.
behoud van de oorspronkelijke kwaliteit en levensduur van een actief. Deze mogen niet worden geactiveerd.
4.
Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio activeren wij alleen als de raad hier expliciet toe besluit.
5.
Bijdragen aan activa in eigendom van derden activeren wij alleen als de raad hier expliciet toe besluit.
6.
Bijdragen van derden die in directe relatie tot een vast actief staan worden op het investeringsbedrag in mindering gebracht.
7.
Wij passen de componentenbenadering toe, tenzij anders aangegeven in de bijgevoegde tabel met afschrijvingstermijnen
8.
Kosten welke rechtstreeks aan de verkrijgings- of vervaardigingsprïjs kunnen worden toegerekend, moeten worden geactiveerd. Daaronder vallen ook de interne en externe salarislasten.
9.
Kosten van overhead worden geactiveerd middels een opslag voor indirecte kosten op het
geldende uurtarief. Rentekostenworden niet separaatgeactiveerd. 10.
11.
Jaarlijks toetsen wij bij het opstellen van de jaarrekening de waarde van het vastgoed met een economische functie aan de hand van de indirecte opbrengstwaarde. Wij passen standaard de lineaire afschrijvingsmethode toe. Bij uitzondering kan, middels
een expliciet raadsbesluit,gekozenworden voor toepassingvan de annuïtaire methode. 12.
13.
De afschrijving start vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoed
gereed komt/verworven wordt of in gebruik wordt genomen. De afschrijvingsmethoden en -termijnen zijn vastgelegd in de bij deze nota bijgevoegde afschrijvingstabel met een indeling in (sub)categorieën. Indien er bij een voorgenomen
investering sprakeis van een nieuwe (sub)categorieen/of afwijkende afschrijvingstermijn wordt dit in het betreffende raadsvoorstel expliciet benoemd en gemotiveerd. 14.
De restwaarde van het vaste actief wordt op nihil gesteld
15
Het omslagpercentage ten behoeve van het toerekenen van rente aan de taakvelden, wordt voor het nieuwe begrotingsjaar bepaald bij de vaststelling van de begroting.
16.
De raad autoriseert bij de vaststelling van de begroting de budgetten voor de investeringen van het begrotingsjaar. Voor investeringen in de loop van het begrotingsjaar die niet in de begroting zijn
17.
opgenomen, legt het college een voorstel voor het vaststellenvan een investeringsbudget aan de raad voor.
18
Investeringsbudgetten waarvan de uitvoering met een jaar is opgeschoven kunnen, na toestemming van de raad, eenmalig worden verschoven naar een volgend jaar
1.3 Leeswijzer De nota is vrijwel volledig herschreven en daardoor anders van opzet dan de vorige nota. In de
hoofdstukken 2 tot en met 5 gaan we in op de kadersrondom de relevante begrippen met betrekking tot de levensloop van een vast actief: investeren, activeren, waarderen en afschrijven. In
hoofdstuk 6 bestedenwe aandachtaan het begrip onderhoud. In hoofdstuk 7 komt het proces rondom aanvraagen verwerking van investeringsbudgettenaan de orde. In bijlage A zijn de stellïge uitspraken van de commissie BBV uit de notitie materiële vaste activa (2020) opgenomen. In bijlage B vindt u de relevante artikelen van het BBV. Als bijlage C is een overzicht van de afschrijvingstermijn en -methode per (sub)categorie opgenomen. In bijlage D zijn de uitgangspunten uit deze nota vergeleken rnet de vorige nota. In deze bijlage is ook een overzicht van de gewijzigde afschrijvingstermijnen opgenomen.
2. Investeren 2.1 Wat is investeren Een gangbare definitie van het begrip investeren is: Het vastleggen van vermogen in objecten waarvan het nut zich over meer dan een jaar uitstrekt. In de meeste gevallen gaat het om kapitaalgoederen, zoals gebouwen, wegen of machines en installaties. Het is echter ook mogelijk vermogen vast te leggen in onstoffelijke (immateriële) of financiële objecten. Ook hiervoor gebruiken we in deze nota de term investeren.
Door het doen van investeringen ontstaan meerjarige bezittingen,oftewel vaste activa. Dewaarde van deze vaste activa worden bepaald (waarderen) en opgenomen op de gemeentelijke balans (activeren). De lasten die als gevolg van deze investeringen ontstaan, zoals bijvoorbeeld kapitaallasten (afschrijvïngen en toegerekende rente) en onderhoudslasten, behoren tot de jaarlijkse
exploitatielasten.
2.2 Ondergrensvoor het activeren van investeringen In artikel 59 van het BBVis opgenomen dat: “Alle investeringen worden geactiveerd” (uitgezonderd kunstvoorwerpen met een cultuur-historische waarde). De Commissie BBV beveelt gemeenten daarbij aan uit het oogpunt van efficiency en het in de hand houden van de administratieve lasten een ondergrens voor het activeren van investeringen te hanteren. Bij het hanteren van een
act{veringsgrensmoet de verplichting tot het activeren van investeringen in acht worden genomen. Het is niet toegestaan om de activeringsgrens zodanig hoog te stellen dat hierdoor (bepaalde typen) actIva individueel of als verzameling in totaal van materiële omvang buiten de balans worden gehouden.
Het is ook niet toegestaan deze grens aan te passenmet het oog op financieel evenwicht. Elke wijziging van de grens wordt beschouwd als een stelselwijziging en heeft tot gevolg dat vergelijkende cijfers moeten worden opgesteld. De ondergrens voor activering stellen wij in deze nota vast op € 25.000. Uitgaven met een lager bedrag worden ten laste van de exploitatie geraamd en verantwoord,
tenzij de raad in voorkomende gevallenanders besluit. Een uitzondering op deze beleidsregel vormen aankopen welke als losstaand actief weliswaar onder de ondergrens blijven, maar wel in grotere aantallen worden aangeschaft en daardoor deze ondergrens overstijgen, zoals bijvoorbeeld computers of meubilair, maar ook lantaarnpalen en speeltoestellen. Vanuit het wettelijke kader vormen ook de investeringen in gronden, terreinen en financiële vaste activa een uitzondering. Deze worden altijd geactiveerd, onafhankelijk van het bedrag.
2.3 Investering of onderhoud? Van een investering is sprake als het nut zich over meerdere jaren uitstrekt en wordt geactiveerd conform de wettelijke (BBV)en beleidsmatige (deze nota) kaders. Kosten van onderhoud worden gemaakt om het actief in goede, of oorspronkelijke staat te houden en zijn dus niet van invloed op de
vooraf bepaaldegebruiksduur (afschrijvingstermijn)van het object. De CommissieBBVheeft de stellige uitspraak gedaandat kosten voor onderhoud niet levensduurverlengendzijn. Deze onderhoudskosten mogen niet worden geactiveerd. Investeringen die worden gepleegd ten behoeve van een bestaand actief en expliciet leiden tot een substantiële kwaliteitsverbetering en/of levensduurverlenging van betreffend actief moeten wel worden geactiveerd. Bijvoorbeeld, het renoveren (= vernieuwen naar de huidige maatstaven en normen) van een gebouw. Dit geldt ook voor aanpassingen om te voldoen aan wet- en regelgeving 7
(bijv. investeringen in een gebouw om te voldoen aan veiligheidsvoorschriften die invloed hebben op de waarde en de levensduur). De verschillen tussen onderhoud of substantïële kwaliteitsverbetering en/of levensduurverlenging lijken redelijk ondoorzichtig. De grondregel is dat, wanneer uitgaven worden gedaan ten behoeve van het behoud van de oorspronkelijke kwaliteit en levensduur van een actief, er sprake is van onderhoud.
3. Activeren 3.1 Definitie van activeren De Commissie BBVgeeft de volgende definitie van het boekhoudkundige begrip activering: Het op de balans presenteren van de financiële waarde van het aangeschafte of vervaardigde
bezit/kapitaalgoed met meerjarig nut dat vanaf dat moment alsbezitting kan worden beschouwd.Dit houdt in dat het bedrag onder de [vaste] activa op de balans geplaatst wordt, en jaarlijks afgeschreven wordt, in plaats van het direct volledig als kosten op te nemen. De vaste activa worden op basis van artikel 33 van het BBVop de balans ingedeeld in immateriële,
materiële en financiële vaste activa. Dezecategorïeënlichten wij hieronder toe.
3.2 Immateriële vaste activa Immateriële vaste activa zijn niet stoffelijk of financieel van aard, maar hebben wel betrekking op
uitgaven met een meerjarig nut. Het BBVstaat activering van immateriële vaste activa in beperkte mate toe. Daarbij is activeringvan immateriële vaste activa niet verplicht. Het BBVonderscheidt in artikel 34, limitatief, welke immateriële investeringen uitsluitend mogen worden geactiveerd : a. kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio; b. kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief; c. bijdragen aan activa in eigendom van derden.
3.2.1 Kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio Het BBVbiedt de mogelijkheid om deze kosten van meerjarigegeldleningen,gedurende de looptijd van de lening, af te schrijven. Het BBVbeveelt echter aan deze kosten niet af te schrijven,maar direct als last in de exploitatie te nemen. Wij volgen dit advies en activeren deze lasten alleen, na een
raadsbesluit,bij uitzondering.
3.2.2 Kosten van onderzoek en ontwikkeling voor een bepaald actief Artikel 60 van het BBVgeeft aan onder welke voorwaarde de kosten van onderzoek en ontwikkeling geactiveerd mogen worden:
a. het voornemen bestaat het actief te gebruiken of te verkopen; b. de technische uitvoerbaarheid om het actief te voltooien vaststaat; c. het actief in de toekomst economischof maatschappelijknut zalgenereren en; d.
de uitgaven die aan het actief zijn toe te rekenen betrouwbaar kunnen worden vastgesteld.
Volgens deze voorwaarden is er al sprake van een redelijk omlijnd en technisch uitvoerbaar plan tot
investering en dat deze investering zelf ook activeerbaaris. Voor het overige laat dit artikel de spelregels redelijk open. Wel is duidelijk dat activering niet is toegestaan alsnog niet duidelijk is wat er gerealiseerdgaat worden. Ook de voorbereiding van vervangingsinvesteringenbehoort niet tot deze categorie; deze lasten moeten worden geactiveerd als onderdeel van het materieel vast actief. Als de investering tot stand komt, worden de kosten van onderzoek en ontwikkeling, zoals voorgeschreven in het BBV, in maximaal vijf jaren afgeschreven. Wordt besloten de investering niet uit te voeren, dan worden de reeds geactiveerde uitgaven afgeboekt en ten laste van de exploitatie van het lopende begrotingsjaar gebracht. Voor deze uitgaven dient dan dekking te worden gezocht.
9
Het onderscheid tussen kosten van onderzoek en ontwikkeling en kosten van voorbereiding van een
investering is niet nader omschreven.Als scheïdslijnstelt Deloitte Accountantsvoor het moment van besteksgereed maken en aanbesteden. Alles wat daarvoor ligt zien wij als kosten van onderzoek en ontwikkeling en mogen worden geactiveerd onder de immateriële vaste activa. Alles daarna, en daarmee na een positíeve investeringsbeslissing, wordt gezien als voorbereidingskosten die rechtstreeks aan de vervaardiging van het actief kunnen worden toegerekend en moeten als onderdeel van de vervaardigingsprijs worden geactiveerd onder de materiële vaste activa.
3.2.3 Bijdragenaan activa in eigendomvan derden Bijdragenin activa in eigendomvan derden kunnenvolgens artikel 61 van het BBVworden geactiveerd, indien wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: a.
b.
er sprake is van een investering door een derde; de investering bijdraagt aan de publieke taak;.
c.
de derde zich heeft verplicht tot het daadwerkelijk investeren, op een wijze zoals is overeengekomen en; d. de bijdrage kan worden teruggevorderd, indien de derde in gebreke blijft of de provincie onderscheidenlijk gemeente anders recht kan doen gelden op de activa die samenhangen met de investering. Het activeren van deze bedragen draagt niet altijd bij aan een correct inzicht in de vermogenspositie van de gemeente. De gemeente Albrandswaard activeert daarom alleen, na een raadsbesluit, bij uitzondering.
Het BBVschrijft voor dat de afschrijvingstermijn maximaalgelijk wordt gesteld aan de afschrijvingsduur die door de betreffende derde wordt gehanteerd voor dit activum. In geval de termijn waarop de gemeente een dergelijke investering zelf zou afschrijven korter is, kiezen we voor de afschrïjvingsduur zoals genoemd in bijlage C.
3.3 Materiële vaste activa Het grootste deel van de investeringen betreft materiële vaste activa. Deze zijn altijd fysiek van aard. De uitzondering hierop is software, wat in feite onstoffelijk (immaterieel) is, maar niet is opgenomen in de limitatieve lijst van immateriële vaste activa genoemd in BBVartikel 34. Op grond hiervan doet de Commissie BBVde stellïge uitspraak dat software of licenties op software voor onbepaalde duur, die in één keer in rekening worden gebracht, dienen te worden opgenomen onder de materiële vaste activa Volgens artikel 35 BBVworden investeringen in materiële vaste activa als volgt op de balans opgenornerl: a. investeringen met een economisch nut; b. investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven; c.
investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut.
3.3.1 Investeringen met een economisch nut Investeringen hebben een economisch nut indien ze verhandelbaar zijn en/of kunnen bijdragen aan
het genereren van middelen. Met andere woorden: de investering kan worden verkocht en er is een markt voor. Voorbeelden hiervan zijn bedrijfswagens, inventarissen of gebouwen.
Ook software behoort tot deze categorie, waarbij wel een uitzondering wordt gemaakt voor cloudtoepassingen (Software as a Service, ofwel SaaS).De gemeente sluit daarbij een overeenkomst 10
of abonnement met de dienstverlener en schaft de software zelf niet aan. De gemeente beschikt dan
niet over het juridisch of economischeigendom. De kosten van deze overeenkomstmogen daarom niet worden geactiveerd, maar moeten worden opgenomen alsexploitatielast. Dat geldt ook voor de bijbehorende implementatietasten. Er is immers geen sprake van een verkrijgingsprijs, waardoor deze lasten niet kunnen worden gekwalificeerd als bijkomende kosten.
3.3.2 Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Dezeinvesteringen zijn feitelijk identiek aan bovenstaandecategorie met de toevoegingdat een (publiekrechtelïjke) bestemmingsheffingkan worden geheventer bestrijding van de kosten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan investeringen ten behoeve van de afvalinzameling, een begraafplaats of ten
behoevevande weekmarkt. De categorie is in het leven geroepen om de kostentoerekening aan gemeentelijke taken waarvoor een gebonden heffing kan worden gevraagd, zoals de afvalstoffenheffing, inzichtelijk te houden. Onjuiste onderbouwing van deze kostentoerekening kan juridische consequenties hebben.
De bedoelde heffing betreft ook rechten die op grond van artikel 229 lid la en b van de Gemeentewet geheven kunnen worden. Dit zijn rechten die maximaal kostendekkend mogen zijn, alleen besteed mogen worden aan het doel waarvoor de rechten zijn geheven en die ook een spaarbedrag voor vervanging van de betrokken activa mogen bevatten.
3.3.3 Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut Voor deze investeringen geldt dat er geen markt voor is en ze dus niet of nauwelijks verhandelbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn wegen, fietspaden of bruggen. In artikel 59 lid 1 van het BBVis bepaald dat alle investeringen worden geactiveerd.Dit artikel is op deze wijze pas vanaf 2017 van toepassing. Voor investeringen met een maatschappelijk nut van voor
2017 gelden de 'oude’ regels.De CommissieBBVschrijft voor dat in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangeven dient te worden welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens de oude systematiek.
3.3.4 Erfpacht In lid 2 van artikel 35 BBV is opgenomen dat (afzonderlijk) wordt aangegeven welke materiële vaste
activa in erfpacht zijn uitgegeven. Dit moet tot uitdrukking worden gebracht en toegelicht in de balans. Deze materiële vaste activa staan niet meer volledig ter beschikking van de gemeente; door de vestiging van een zakelijk recht zijn deze (grotendeels) vervreemd.
De CommissieBBVconstateert dat in toenemende mate ook met betrekking tot gebouwen (opstallen) zakelijke rechten (zoals erfpacht) worden gevestigd. Ook in deze gevallen is artikel 35 lid 2 van toepassing.
3.3.5 Bruto-netto activeren In artikel 62 BBV is beschreven op welke wijze de bedragen van de investeringen moeten worden geactiveerd.
Alle investeringen worden op basisvan het volledige investeringsbedrag(excl.compensabeleof verrekenbare btw) geactiveerd (bruto-methode). Daarop worden de bijdragen van derden die in directe relatie tot dit vaste actief staan op het investeringsbedrag in mindering gebracht (nettomethode). Een door de raad ingestelde bestemmingsreserve kan niet in mindering worden gebracht op de investering, maar wordt gebruikt ter dekking van de jaarlijkse, met de investering verband houdende afschrijvïngslasten . 11
De wettelijke mogelijkheid bestaatom via de riool- of afvalstoffenheffing bedragenop te nemen voor toekomstige vervangingsinvesteringen. Deze bedragen moeten op grond van artikel 44 lid Id BBV aan een voorziening worden toegevoegd. Op deze bedragen rust een verplichting en zij staan niet ter vrije beschikking van de raad. In het jaar dat de daadwerkelijke vervangingsinvestering plaatsvindt, wordt de investering geactiveerd en de vervangingsbijdrage uit de voorziening direct in mindering gebracht op de vervangingsinvestering (artikel 62 lid 3 BBV).
3.3.6 Totaalbenadering of componentenbenadering Het BBVgeeft gemeentesde mogelijkheid om bij het activeren van complexe, samengestelde investeringen te kiezenvoor de totaalbenadering of de componentenbenadering. Bij een investering in vastgoed bestaat het activum uit meerdere onderdelen, zoals de grond, het gebouw, de inventaris en de inrichting. Elk onderdeel heeft een eigen economische of technische levensduur. Als gekozen wordt voor de totaalbenaderïng wordt het actief als één geheel geactiveerd op de balans en geldt één afschrijvingstermijn. Grond vormt hierop een uitzondering. Omdat hierop niet mag worden afgeschreven, wordt grond buiten de totaalbenadering gelaten en apart geactiveerd. Activeren volgens de totaalbenadering leidt ertoe dat sommige onderdelen langer worden afgeschreven dan de geschatte levensduur. De onderdelen die een kortere gebruiksduur hebben dan de vooraf bepaalde gebruiksduur van het gehele actief, en dus eerder vervangen moeten worden,
vallen onder het groot onderhoud. Via het vormen van een onderhoudsvoorzieningkunnen de kosten van toekomstig groot onderhoud gelijkmatig gespreid worden in de tijd. In Albrandswaard kiezen we voor de componentenbenadering, tenzij anders aangegeven in de
bijgevoegdetabel met afschrijvingstermijnen.Decomponentenbenadering houdt in dat de verschillende samenstellende delen afzonderlijk worden geactiveerd en afgeschreven conform de
levensduurvan het betreffende activum. Dezemethode leidt er wel toe dat het aantal activa in de administratie toeneemt. Om deze toename beheersbaarte houden, kiezenwe ervoor om de opsplitsing in componenten te bepalen aan de hand van de tabel met afschrijvingstermijnen die als bijlage bij deze nota is opgenomen. De Commissie BBVheeft in de notitie materiële vaste activa bepaald dat een gemeente die de componentenbenadering voor een bepaalde categorie kapïtaalgoederen wiI (gaan} gebruiken dit consequent voor deze categorie moet toepassen en de keuze (en ingangsdatum) vastlegt in de Hnanciële verordening. In de vigerende financiële verordening van de gemeente Albrandswaard verwijzen we naar deze nota activabeleid.
3.4 Financiëte vaste activa Financiële vaste activa hebben betrekking op f{nanciële kapitaalgoederen zoals deelnemingen in andere ondernemingen, effecten, verstrekte langlopende leningen, en vorderingen die op lange
termijn aan derden ter beschikkingzijn gesteld. Het BBVneemt in artikel 36 een lange lijst op met de verplichte indeling, welke in hoofdlijnen neerkomt op: a. kapitaalverstrekkingen; b. langlopende leningen (langer dan een jaar);
c. uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Elkonderdeel kent nog een eigen nadere,verplichte specificatie, bijvoorbeeld leningenverstrekt aan deelnemingen, verbonden partijen, woningbouwcorporaties, etc. 12
Het onderscheid tussen een kapitaalverstrekking of een verstrekte lening is in het BBVniet nader gedefinieerd. Het verstrekken van kapitaal aan een verbonden partij kan in theorie zowel beschouwd worden als een kapitaalverstrekking en als een lening. In het laatste geval gaan we er echter van uit dat er sprake is van een vooraf vastgesteld aflossingsschema. Anders dan voor de immateriële en materiële vaste activa geldt, worden financïële vaste activa altijd geactiveerd. Hierbij hanteren we geen ondergrens.
13
4. Waarderen 4.1 Algemeen De waarderingsgrondslagen zijn de basisvoor het bepalen van de balanswaarde van de bezittingen. Aan de hand van deze waarderingsgrondslagen wordt het bedrag waarover wordt afgeschreven vastgesteld. In artikel 63 BBVzijn de voorschriften omtrent het waarderen van activa en passiva opgenomen. Voor (vaste) activa is de hoofdregel dat deze worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs.
4.2 Verkrijgingsprijs Het begrip verkrijgingsprijs is in artikel 63 lid 2 van het BBVgedefinieerd als de inkoopprijs (exclusief compensabele BTW) en de bijkomende kosten. De toevoeging 'bijkomende kosten’ is in het BBV niet verder uitgewerkt, maar in de notitie materiële vaste activa heeft de Commissie BBVwel opgenomen
dat kosten die noodzakelijkzijn om het actief in gebruik te kunnen nemen (zowelvan externen als eigen medewerkers) zijn te kwalificeren als bijkomende kosten en moeten worden geactiveerd. Een
voorbeeld hiervan zijn de implementatiekosten van aangeschaftesoftware (niet-SaaS)of hardware; zonder deze implementatie kan het activum niet in gebruik worden genomen.
4.3 Vervaardigingsprijs In lid 3 van artikel 63 BBV is bepaald dat de vervaardigingsprijs de aanschaffingskosten van de
gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten bevat, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. Onder de overige kosten worden ook de salariskosten (intern en
extern) bedoeld die direct aan een actief zijn toe te rekenen. Deze kosten moeten worden geactiveerd. De Commissie BBVvoegt hier de keuze aan toe dat in de vervaardigingsprïjs tevens een redelijk deel van de indirecte kosten, zoals overhead en de rente over het tijdvak dat aan de vervaardiging van het
actief kan worden toegerekend, mogen worden opgenomen.Als sprakeis van activering van rente wordt dat vermeldt in de toelichting op de balans.Degemeente Albrandswaard hanteert de richtlijn dat kosten van overhead worden geactiveerd middels een opslag voor indirecte kosten op het geldende uurtarief. Rentekosten worden niet separaat geactiveerd.
4.4 Overige waarderingsvoorschriften In artikel 63 BBVzijn naast de waardering op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs nog een tweetal bijzondere bepalingen opgenomen in de volgende leden: 4.
Voor in erfpacht uitgegevengronden geldt de uitgifteprijs van eerste uitgifte als verkrijgingsprijs. Gronden in eeuwigdurende erfpacht worden gewaardeerd tegen regïstratiewaarde.
5.
Van activa waarvan de bestemming verandert, wordt de actuele waarde van de nieuwe bestemming in de toelichting op de balans opgenomen.
Bij de toepassing van lid 4 dient te worden opgemerkt dat voor eeuwigdurend in erfpacht uitgegeven gronden waarvoor canon wordt ontvangen, geldt dat deze economische waarde behouden, ondanks
het feit dat het economischeigendom is overgedragen,en gewaardeerd worden tegen uitgifte- of verkrijgingsprijs.. Waardering tegen de (lagere) registratiewaarde vindt alleen plaats bij afgekochte eeuwigdurende erfpacht.
14
4.5 Waardevermindering van vaste activa Het BBVbepaalt in artikel 65 lid 1 dat naar verwachting duurzame waardeverminderingen van vaste activa onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking worden genomen. De waarde van een vast actief kan in de loop van de tijd veranderd zijn ten opzichte van de
boekwaarde op de balans. Herwaardering naar een hogere waarde is niet toegestaan; boekwinsten
op activa mogen pasworden genomen bij het moment van realisatie,bijvoorbeeld verkoop. Waardering van vaste activa geschiedtconform artikel 63 BBVtegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, waardoor artikel 65 lid 1 BBV moet worden gezien als de uitzondering op die regel: Onder bepaalde voorwaarden en omstandigheden zijn waardeverminderingen toegestaan of verplicht. Daarbij is de toevoeging 'naar verwachting duurzaam' ( = blijvend) een belangrijke toevoeging.
Duurzamewaardeverminderingenals gevolg van bijvoorbeeld schadeof milieuvervuiling en wijziging van de bestemming van het actief moeten worden verwerkt in de balans. Dit is mogelijk via een tijdelijke voorziening waardevermindering, zodat waardeherstel mogelijk blijft. Wanneer de duurzame waardevermindering definitief genomen is middels een extra afschrijving, is er bij een
eventueel later waardeherstel geen mogelijkheid meer om de boekwaardete vermeerderen. Om te bepalen of er sprake is van duurzame waardevermindering hanteert de Commissie BBV het
begrip directe opbrengstwaarde,waarmee de waarde van het kapitaalgoedbij directe verkoop wordt bedoeld. Omdat investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut niet
verhandelbaar zijn (geen markt) sluiten we deze categorie uit van mogelijke waardeverminderingen.
4.6 Waardering financiële vaste activa Voor financiële vaste activa zijn in het BBVgeen specifieke voorschriften opgenomen, anders dan dat deze gewaardeerd worden op kostprijs dan wel duurzaam lagere waarde.
Waardering op duurzaam lagerewaarde komt in de praktijk nauwelijksvoor, omdat de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale Overheden (Ruddo)in artikel 3 de voorwaarde stelt dat openbare lichamen uitsluitend gelden uit mogen zetten in de vorm van producten waarbij de hoofdsom tenminste aan het einde van de looptijd intact is. In artikel 65 lid 2 geeft het BBVdaarbij nog aan dat deelnemingen dienen te worden gewaardeerd tegen de marktwaarde, indien deze lager is dan de verkrijgings- of vervaardïgingsprïjs. Bij een deelneming die in het verleden is afgewaardeerd vanwege een lagere marktwaarde, maar waarbij inmiddels de marktwaarde significant hoger is dan zowel de boekwaarde op de balans, kan geen waardeherstel plaats vinden. Een afwaardering kan alleen worden teruggenomen, tot maximaal de aanschafwaarde, indien destijds een voorziening was gevormd voor het waardeverschil tussen de boekwaarde en de marktwaarde.
4.7 Waardering vastgoed met een economisch nut De Commissie BBVheeft in de notitie materiële vaste activa aanuari 2020) opgenomen dat voor vastgoed met een economische functie - ingeval van een duurzame waardevermindering -
afwaardering verplicht is en wordt getoetst met behulp van de directe opbrengstwaarde. Door gewijzigde omstandigheden komt het voor dat vastgoed in waarde afneemt. Daarin maakt de Commissie BBVonderscheid tussen vastgoed met een maatschappelijke functIe en vastgoed met een
bedrijfseconomischefunctie. Het overgrote deel van het vastgoedbij gemeenten is maatschappelijk.
15
Onder vastgoed met een maatschappelijke functie verstaat de Commissie BBV bijvoorbeeld een gemeentehuis of gebouwen en terreinen met een functie op het gebied van onderwijs, sport,
cultuur, welzijn of maatschappelijkeopvangen/of zorg. Kenmerkvan vastgoed met een maatschappelijke functie is dat bij een negatieve exploitatie van het vastgoed er in wezen duurzaam een subsidie wordt verstrekt. Duurzame waardevermindering van vastgoed met een maatschappelijke functie speelt geen rol zolang het voornemen bestaat het vastgoed blijvend in deze functie te exploiteren. Als het voornemen echter bestaat om vastgoed met een maatschappelijke functíe te verkopen of de bestemming ervan te wijzigen naar vastgoed met een bedrijfseconomische functie dan moet, in geval van een naar verwachting duurzaam lagere marktwaarde dan de boekwaarde, een duurzame
waardevermindering worden verantwoord. Bij vastgoed met een bedrijfseconomïsche functie gaat het om vastgoed dat door de gemeente wordt aangehouden om bewust winst en/of waardestijgingen te realiseren. In deze situatie worden panden aangehouden en verhuurd en/of staan in de verkoop. Voor vastgoed met een economische
functie is afwaarderingverplicht en wordt de toets met behulp van de directe opbrengstwaarde voorgeschreven. In de notitie materiële vaste activa heeft de Commissie BBV ter verduidelijking het volgende schema opgenornerl:
16
Duurzame
waardeverminderIng toepassen DIrecte
opbrengstwaarde < boekwaarde?
Lal Maat5chapFnluke functie?
U
/m
Geen duurzame waardevermindering toepassen
BedrIJfs-
economische functIe
ad Duurzame
waarde. IntentIe
DIrecte
vermInderIng
duurzaam
opbrengstwaarde
toepassen
exploiteren
< txJekwaarde
Geen duurzame waardevermindering toepassen Duurzame waardevermInderIng speelt geen rol
Aan de hand van een inschatting van de indirecte opbrengstwaarde (bedrijfswaarde, bijvoorbeeld huidige exploitatieresultaat van het pand of actuele WOZ-waarde) kan worden vastgesteld of er mogelijke sprake is van een duurzame waardevermindering. Deze inschatting mag niet gebruikt worden om de waarde te bepalen. De Commissie BBVschrijft de toets van de directe opbrengstwaarde voor, welke wordt vastgesteld door middel van een onafhankelijke taxatie. De toepassing van een duurzame waardevermindering betreft een schattingswijziging welke direct
dient te worden verwerkt, onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar (artIkel 65 lid 1). De gemeente Albrandswaard toetst jaarlijks, bij het opstellen van de jaarrekening, de waarde van het vastgoed met een economische functie aan de hand van de indirecte opbrengstwaarde.
4.8 Verkoop of buitengebruikstelling (desinvestering) Als een materieel vast actief buiten gebruik wordt gesteld en/of wordt verkocht, moet het actief afgewaardeerd worden als de verwachte marktwaarde lager is dan de boekwaarde. Wanneer een actief wordt bestemd voor verkoop dan moet daarbij tevens overboeking plaatsvinden naar de voorraden. De eventueel verkregen (verkoop-)opbrengst wordt als incidentele bate verantwoord in de
jaarrekening. De restantboekwaardevan het object moet, indien van toepassing,geheelworden 17
afgeboekt en worden verantwoord als een incidentele last in de jaarrekening. De verkoopopbrengst
en het afboeken van de boekwaarde mogen niet met elkaar worden verrekend en worden dus als afzonderlijke posten opgenomen. Ook verrekening van de verkoopopbrengst met de aanschafwaarde van een eventueel vervangingsobject is niet toegestaan.
18
5 . Afschrijven 5.1 Algemeen Investeringen in kapitaalgoederen verliezen naar mate de tijd verstrijkt hun waarde. Deze
waardevermindering noemen we 'afschrijven’. Afschrijvenis het boekhoudkundig verwerken van de waardevermindering van de kapitaalgoederen. De hoogte van de afschrijving wordt bepaald door de economische gebruiksduur en de wijze van afschrijven, en mag niet worden beïnvloed door het resultaat in enig jaar. De gekozen grondslagen moeten in beginsel consistent worden aangehouden.
5.2 Afschrijvingsbeleid Het BBVgeeft gemeentende keuzevrijheidbij het vaststellen van het afschrïjvingsbeleid.Een voorwaarde is wel dat de economische levensduur in lijn is met de technische levensduur, met andere woorden, een afschrijvingstermijn van 5 jaar op een pand, of 50 jaar op software is niet realistisch. De Commissie BBVstelt voor dat gemeenten de beleidskeuzes vastlegt in de financiële verordening. In de financiële verordening van de gemeente Albrandswaard is er voor gekozen de beleidskeuzes vast te leggen in een separate nota activabeleid. Daarin kan de gemeente kiezen om gelijksoortige activa op dezelfde wijze te behandelen door de activa in te delen in categorieën (bijvoorbeeld gebouwen) en subcategorieën (bijvoorbeeld schoolgebouwen, sportgebouwen etc.). Voor elke (sub)categorie geldt wel dat slechts een en dezelfde afschrijvingsmethode kan worden gehanteerd. In bijlage C is de afschrijvingstabel opgenomen met daarin een onderverdeling naar (sub)categorieën.
5.3 Methodes van afschrijving Het BBV schrijft geen afschrijvingsmethode voor. Ook hierin heeft de gemeente keuzevrijheid,
waarbij wel het belangwordt onderstreept om de vermindering van de boekwaarde en de op de balans opgenomen restant boekwaarde zo goed mogelijk te benaderen. Zoals hierboven beschreven geldt tevens dat gelijksoortige activa volgens dezelfde methode worden afgeschreven. Gemeenten passen over het algemeen de lineaire en / of annuïtaire afschrijvingsmethode toe. Er zijn meerdere methodes, maar die worden in deze nota niet verder toegelicht.
5.3.1 Lineair Bij de lineaire afschrijvingsmethode wordt jaarlijks een vast percentage van de aanschafwaarde afgeschreven. Hierdoor daalt de boekwaarde van het actIef ieder jaar met hetzelfde bedrag en dalen de toegerekende rentelasten door de afnemende boekwaarde. De totale kapitaallasten (afschrijving en toegerekende rente) nemen hierdoor dus jaarlijks af.
5.3.2 Annuïtair Bij de annuïtaire afschrijvingsmethode blijven de kapitaallasten jaarlijks gelijk (annuïteit). Deze annuïteit bestaat uit rente en afschrijving. Doordat de rente wordt berekend over de actuele boekwaarde, nemen de rentekosten per jaar af en de afschrijvingskosten per jaar toe. Bij deze methode zijn de afschrijvingen aan het begin laag en aan het einde hoog. De gemeente Albrandswaard past standaard de lineaire methode toe. Bij uitzondering kan, middels
een expliciet raadsbesluit, gekozenworden voor toepassingvan de annuïtaire methode.
5.4 Starten met afschrijven Ook in het kiezen voor het startmoment van afschrijven laat het BBVde gemeente vrij. Degemaakte keuze geldt wel voor alle investeringen;afwijken per categorie is niet toegestaan.
19
Het BBVstelt de volgende mogelijkheden voor: •
•
•
•
vanaf het begin van het jaar waarin het kapitaalgoedgereed komt/verworven wordt (een volledig jaar afschrijving); of medio het begrotingsjaar waarin het kapitaalgoed gereed komt/verworven wordt (een half jaar afschrijving); of
vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoedgereed komt/verworven
wordt; of vanaf het moment van ingebruikname.
De gemeente Albrandswaard kiest er voor om af te schrijven vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin het kapitaalgoed gereed komt/verworven wordt of in gebruik wordt genomen. Een belangrijke voorwaarde is dat de gereedmelding tijdig plaatsvindt en dat de afschrijvingsperiode de economische of technische levensduur niet gaat overschrijden doordat de uitvoering over meerdere jaren wordt verdeeld. Dat laatste kan het geval zijn bij een langdurig investeringsproject.
5.5 Afschrijvingstermijnen per (sub)categorie Op grond van artikel 64 lid 3 BBVwordt op vaste activa met een beperkte gebruiksduurjaarlijks afgeschreven volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur. Dit kan de technische of economische gebruiksduur zijn. Voor het bepalen van de afschrijvingstermijn gaan wij uit van de verwachte economische gebruiksduur. Het BBV schrijft geen afschrijvingstermijnen voor, buiten de enkele uitzonderingen die we hieronder verder benoemen. De gemeente dient zelf per (sub)categorie de afschrijvingstermijn vast te stellen. De afschrijvingstermijnen moeten consistent worden toegepast, waarvan alleen bij gegronde redenen en na een expliciet raadsbesluit mag worden afgeweken. In bijlage C is een afschrijvingstabel opgenomen met een indeling in (sub)categorieën. De tabel is niet uitputtend; Indien er bij een voorgenomen investering sprake is van een nieuwe (sub)categorie en/of afwijkende
afschrijvingstermijn wordt dit in het betreffende voorstel expliciet benoemd en gemotiveerd.
5.5.1 Uitzonderingen Voor enkele typen activa noemt het BBVwel een verplichte afschrijvingstermijn,waarvan niet mag worden afgeweken. Het betreft hier: 1.
Grond Grond is niet aan slijtage onderhevig en wordt daarom niet afgeschreven. Dit geldt ook voor
2.
grond die in erfpacht is uitgegeven. Op grond onder een weg wordt wel afgeschreven. In dit geval wordt de grond gezien als onderdeel van de weg en niet als zelfstandig object. De investering die gepaard gaat met de aanleg van de weg wordt, inclusief de aankoopkosten van de grond, over de levensduur van de weg afgeschreven. Immateriële vaste activa In lid 4 t/m 6 van artIkel 64 BBVzijn de bepalingen rondom het afschrijven op de verschillende soorten immateriële vaste activa opgenomen. Lid 4: De afschrijvingstermijn op kosten van het sluiten van geldlenïngen is maximaal gelijk aan de looptijd van de lening. Lid 5: Op kosten van onderzoek en ontwikkeling bedraagt de afschrijvingstermijn ten hoogste vijf jaar.
20
3.
Lid 6: Voor bijdragen aan de activa in eigendom van derden is de afschrijvingsduur maximaal gelijk aan de afschrijvingsduur van de activa die door de betreffende derden wordt gehanteerd . Fïnanciële vaste activa Op financiële vaste activa wordt, gezien hun aard, niet afgeschreven. Wel kan de waarde wijzigen doordat bijvoorbeeld op de leningen wordt afgelost.
5.6 ComponentenbenaderIng In paragraaf 3.5.6 - Activeren is de componentenbenadering toegelicht. Kort samengevat houdt de componentenbenadering in dat de verschillende samenstellende delen van een materieel vast actief,
afzonderlijk kunnen worden afgeschrevenop basisvan de individuele waardeverminderingvan die delen. De afschrijvingstermijnenvan deze afzonderlijke delen bepalen we aan de hand van de afschrijvingstabel in bijlage C.
5.7 Restwaarde De restwaarde is een schatting van de opbrengst die na de gebruiksduur nog kan worden gerealiseerd, verminderd met de kosten van sloop en/of verwijdering. Daarbij is het prijspeil van het moment van ingebruikname maatgevend en mag er geen rekening worden gehouden met inflatie,
deflatie of veranderendemarktomstandigheden.De restwaardedient reëel en per individueel actief te worden geschat.
Het schattenvan een reële restwaarde is over het algemeen niet eenvoudig.De gemeente Albrandswaard kiest er voor om, mede vanuit het voorzichtigheidsbeginsel,de restwaarde op nihil te stellen
5.8 Rentetoerekening aan vaste activa In de notitie rente (2017) heeft de Commissie BBVeen stellige uitspraak opgenomen met betrekking tot de toerekening van rente:
'De omslagrente wordt bij de begroting berekenddoor de werkelijk aan de taakvelden toe te rekenen rente (in Euro's) te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste actïva die integraal zijn geÓnancierd. De omslagrente moet vervolgens op consistente en eenduidige wijze worden toegerekend aan de individuele activa. Het is niet toegestaan om per investering of taakveld te differentiëren in het toe te rekenen rentepercentage. Het bij de begroting 8ecalculeerde omslagrentepercentage mag binnen een marge van O,5%worden afgerond. Indien de werkelijke rentelasten (in Euro's) die over een jaar aan taakvelden hadden moeten worden doorbelast afwijken van de rentelasten (in Euro's) die op basis van de voorgecalculeerde renteomslag aan de taakvelden zijn toegerekend, dan kan de gemeente besluiten tot correctie. Correctie wordt verplicht gesteld indien deze afwijking groter is dan 25%. ’
Rentetoerekeningheeft, anders dan het activeren van rente zoalsgenoemd in paragraaf4.3, geen waardeverhogend effect op de vaste activa en is in feite budgetneutraal. Het gaat hier om een toerekening van de rentelasten (en -baten) aan de taakvelden. Als zodanig heeft deze paragraaf dan ook geen invloed op ons beleid van waarderen, activeren en afschrijven. Deze passageis slechts opgenomen om het volgende uitgangspunt te bepalen: De gemeente Albrandswaard bepaalt het omslagpercentage voor het nieuwe begrotingsjaar bij de vaststelling van de begroting.
21
5.9 Stelsel- en schattingswijzigingen Het BBV schrijft voor dat grondslagen consistent moeten worden toegepast, waaronder de grondslagen voor waarderen, activeren en afschrijven. De gemeente dient immers in de jaarrekening, de begroting en de meerjarenraming zo goed mogelijk inzicht te geven in de financiële positie en de meerjarige ontwikkeling daarvan. In artikel 64 lid 2 BBVis daar het volgende over opgenomen: 'Slechts om gegronde redenen mogen de afschrijvingen geschieden op andere grondslagen dan die welke in het voorafgaande begrotïngsjaar zijn toegepast. De reden van de verandering wordt in de toelichting op de balans uiteengezet. Tevenswordt inzicht gegeven in haar betekenis voor de Ónanciële positie en voor de baten en de lasten aan de hand van aangepaste cijfers voor het begrotingsjaar of voor het voorafgaande begrotingsjaar. ’
Het BBVziet de balanspositie als (rest)boekwaarden die nog met de burgers verrekend kunnen worden. Daarom staat het BBVhet niet toe dat bij een wijziging van de afschrijvingsmethode of duur herrekening over de eerdere jaren plaatsvindt. De bestaande (rest)boekwaarde wordt vanaf het
moment van de wijzigingover de langere,kortere, of gelijkblijvende verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. Het BBVonderscheidt twee soorten wijzigingen: de stelsetwijziging en de schattingswijzigïng.
5.9.1 Stetselwijziging Een stelselwijziging betreft een wijziging van de gekozen waardering- en/of activeringsgrondslagen. Het wijzigen van het aanvangsmoment van afschrijven is een voorbeeld van een stelselwijziging.
5.9.2 Schattingswijziging Afschrijving op de vaste activa vindt jaarlijks plaats op basis van een vooraf bepaalde gebruiksduur en afschrijvingsmethode, zoals opgenomen in bijlage C. Als, bij nader inzien, blijkt dat de verwachte
gebruiksduurafwijkt van de feitelijke gebruiksduur, kan de afschrijvingstermijn of -methode worden aangepast. Het wijzigen van de toekomstïg verwachte gebruiksduur, en daarmee de
afschrijvingstermijn,of het wijzigen van de afschrijvingsmethode(lineair of annuïtair) is een schattingswïjziging. Beide wijzigingen moeten door de raad worden vastgesteld en moeten (op grond van het stelselmatigheidsbeginsel) worden onderbouwd. Omdat de Hnanciële gevolgen van de wijziging in de begroting moet worden verwerkt, dient het besluit tot een stelsel- of schattingswijziging voor het einde van het betreffende begrotingsjaar door de raad te zijn genomen. Wettelijk verplichte stelselwijzïging dienen in de begroting verwerkt te worden. Er is dan geen sprake van een (raads)keuze, maar een dwingende reden. Eendergelijke stelselwijzïging leidt in de regel ook tot aanpassing van de financiële verordening en/of de nota activabeleïd.
22
6. Onderhoud 6.1 Algemeen In de notitie materiële vaste activa (2020) besteedt de Commissie BBVveel aandacht aan het begrip
onderhoud. Over het algemeenvertegenwoordigen de materiële vaste activa het grootste kapitaal van de gemeente. Het beheer en onderhoud kost de gemeente jaarlijks veel geld. Verantwoord
omgaan met de materiële vaste activa is daarom van groot belang. Zoals eerder in deze nota beschreven, worden de kosten van onderhoud niet geactiveerd en dus ook
niet afgeschreven.Kostenvan onderhoud zijn immers niet levensduurverlengend,maarworden gemaakt om het actief in goede, originele staat te houden.
6.2 Kaders en beheerplannen De raad stelt het te handhaven kwaliteitsniveau van activa in eigendom vast. Daarbij stelt zij ook de
benodigde budgetten van onderhoud en beheervast. In de, in jaarrekening en begroting, verplichte paragraaf 'onderhoud kapitaalgoederen’ worden de beleidskaders geschetst. In de beheerplannen zijn de beleidskaders verder uitgewerkt en wordt inzicht gegeven in de financïële consequenties van de gemaakte keuzes.
6.3 Soorten onderhoud De lasten van onderhoud kunnen op twee manieren in de begroting en jaarrekening worden
verwerkt: • •
Lastenin het jaar van uitvoering direct ten laste van de exploitatie brengen; Lastenin het jaar van uitvoering ten laste van een (voorafgevormde)voorziening brengen (artikel 44, lid lc, van het BBV).
Het BBV maakt daarbij onderscheid tussen de verwerkingsmogelijkheden bij klein en groot onderhoud.
6.3.1 Klein onderhoud De kosten van klein onderhoud worden in het jaar van uitvoering ten laste van de exploitatie gebracht. Het gaat hierbij om alledaagse reparaties om het actief in goede en werkende staat te houden, zoals een onderhoudsbeurt van een CV-installatie of het vervangen van een kapotte ruit.
6.3.2 Groot onderhoud DeCommissieBBVhanteert de volgende definitie van groot onderhoud: Uitvoering van correctieve maatregelen, als gevolg van slijtage na een langere periode van gebruik, om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Groot onderhoud dient zich
in de regel aan, is daaromvaak gepland, is veelal ingrijpend van aard en betreft een groot of belangrijk deel van het object. Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel M lid lc BBV). Deze voorziening wordt door de raad gevormd
om de lasten van groot onderhoud over meerdere begrotingsjarente egaliseren.Voorwaarde is wel dat er sprakeis van een recent beheerplan (niet ouder dan vijf jaar) en dat de voorziening systematisch gevoed wordt, zodanig dat de voorziening over de gehele looptIjd voldoende is voor de bekostiging van de onderhoudslasten.
23
6.3.3 Achterstallig onderhoud In het BBVwordt voor achterstallig onderhoud een uitzondering gemaakt. We spreken van achterstallig onderhoud als het onderhoud niet op tijd is uitgevoerd, waardoor een
onderhoudsrichtlijn is overschredenen niet (meer)wordt voldaan aan het door de raadvastgestelde kwaliteitsniveau. Achterstallig onderhoud kan leiden tot schade en/of onveilige situaties, en daarmee tot hogere herstelkosten. In dat geval is er een zodanig slechte onderhoudstoestand dat de waarde, het gebruik en/of de levensduur van het investeringsgoed wordt aangetast (kapitaalvernietiging). Wanneer er sprake is van achterstallig onderhoud moet dit zo spoedig mogelijk (maar wel binnen een redelijke termijn) hersteld worden. Dit herstel wordt aangemerkt als een verplichting waarvan de omvang1door middel van een inventarisatie en een financiële vertaling van het achterstallig onderhoud1 redelijkerwijs in te schatten is. Op basisvan artikel 44 lid la BBVwordt daartoe een voorziening gevormd. Het achterstallig onderhoud wordt vervolgens ten laste van deze voorziening gebracht.
24
7. Investeringsbudgetten 7.1 Algemene kaders In de financíële verordening is opgenomen dat de raad bij de vaststelling van de begroting de budgetten voor de investeringen van het begrotingsjaar autoriseert. De opgenomen investeringen voor de volgende drie jaren hebben veelal een indicatief karakter en dienen als basis om de meerjarige kapitaallasten te ramen. Deze voorgestelde investeringen worden dan ook door de raad alleen voor kennisgeving aangenomen. Voorts geeft de financiële verordening aan dat voor investeringen in de loop van het begrotingsjaar
die niet in de begroting zijn opgenomen, het college een voorstel voor het vaststellenvan een investeringsbudget aan de raad voorlegt. Voordat er verplichtingen voor deze investering worden aangegaan, stelt de raad dit voorstel vast. In de tussenrapportages geeft het college de raad een uitvoerig inzicht in de realisatie en raming van
de uitputting van de investeringsbudgettenen doet het college voorstellen voor wijziging van de geautoriseerde investeringsbudgetten. Bij de jaarstukken legt het college verantwoording af aan de raad over de realisatie van de voorgenomen investeringen.
7.2 Aanvragen en vastleggen van investeringsbudgetten Bij een nieuw investeringsvoorstel worden de volgende gegevensogenomen: a.
Onderbouwing van de investeringsaanvraagen de uit te voeren activiteiten;
b.
Bedrag van de (bruto)investering (inclusief bijkomende kosten, waaronder directe salarislasten);
c.
De uitsplitsing in componenten bij toepassing van de componentenbenadering;
d.
Het programma / taakveld waartoe deze investering behoort; Afschrijvingstermijn en -methode, conform de bijgevoegdetabel van (sub)categorieën; Deverwachte startdatum van de investering en de datum van ingebruikname(looptijd). Bij
e. f.
meerjarige investeringsprojecten wordt een realistische raming van het investeringsbedrag per jaar opgenomen; g.
h.
i. j.
Eenopgave van de kapitaallasten voor de komende vier jaar, uitgesplitst in rente en afschrijvingen. De rente is gebaseerd op de berekende omslagrente, zoals opgenomen in de voorjaarsnota; De aan de investering verbonden risico's; Eventuele bijdragen van derden aan de investering, zoals subsidies; Eentoelichting van de bijkomende lasten en baten zoals bijvoorbeeld onderhoudslasten of huuropbrengsten.