86. 597458 Raadsvoorstel Programmabegroting 2023-2026.pdf

Voorstel Onderwerp: Programmabegroting 2023 - 2026 gemeente Albrandswaard

College van burgemeester en wethouders 20 september 2022

Portefeuillehouder Mario Bianchi

Zaaknummer 597458

Openbaar

E-mailadres opsteller: d.govers@bar-organisatie.nl

Geadviseerd besluit 1. De Programmabegroting 2023 inclusief de paragrafen vast te stellen. 2. In afwachting van besluitvorming rondom het Collegewerkprogramma 2022-2026 het huidige beleid te gebruiken als kaders voor deze primaire begroting voor het komende begrotingsjaar. 3. Het college te machtigen voor de jaarschijf 2023, binnen de kaders van deze Programmabegroting, de lasten en baten binnen de programma's te realiseren, inclusief de opgenomen subsidieplafonds 2023 en investeringen. 4. Vanuit de wetswijziging IV3 in te stemmen met de verdeling taakvelden in separate bijlage “waswordt-tabel-2022-2023” en deze op te nemen onder programma 7. 5. De wethouder financiën te mandateren om, na het vaststellen van de begroting 2023, bijlage 4 (begroting op taakvelden) te wijzigen.

1/5

Raadsvoorstel Inleiding Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2023 van de gemeente Albrandswaard aan. Naast de Programmabegroting 2023 geven wij ook inzicht in het meerjarenperspectief 2024 - 2026, zie bijlage. Beoogd effect Met de vaststelling van de Programmabegroting 2023 stelt u het kader waarbinnen het college de uitvoering van de gemeentelijke taken in 2023 vorm kan geven. Argumenten 1.1 Hiermee geeft de raad invulling aan haar kaderstellende en controlerende taak. De raad geeft de (financiële en regelgevende) kaders waarbinnen het college in 2023 uitvoering moet geven aan de gemeentelijke taken en activiteiten. 3.1 Conform (eigen) wet- en regelgeving moet het college op programmaniveau geautoriseerd worden de financiële lasten en baten te realiseren van de Programmabegroting 2023. Door het machtigen van het college wordt deze autorisatie door de raad verstrekt. Voor de investeringen en subsidies gelden afzonderlijke financiële kaders. Per investering van de investeringslijst dient het college gemachtigd te worden voor de besteding van een krediet ten behoeve van investeringswerken. Met het subsidieplafond worden kaders gesteld aan de subsidiebedragen die per beleidsthema verstrekt kunnen worden door het college.

4.1 Om te kunnen voldoen aan IV-3 voorschriften van 2023 dient er een wijziging in de begroting op taakvelden plaats te vinden (bijlage “was-wordt-tabel-2022-2023”) De wijziging op taakvelden die opgenomen moet worden betreft een verdieping op bestaande taakvelden. Zie hiervoor tevens de opgenomen was wordt lijst. Deze wijziging heeft verder geen impact op programmaniveau, het heeft alleen invloed op de begroting op taakvelden in de begroting (bijlage 4). 5.1 Om te kunnen voldoen aan IV-3 voorschriften van 2023 dienst er een wijziging in de begroting op taakvelden een wijziging plaats te vinden (bijlage 4) Dit om te kunnen voldoen aan de IV-3 voorschriften van 2023. De wijziging op taakvelden die opgenomen moet worden betreft een verdieping op bestaande taakvelden en heeft op programma niveau geen effect. Door het later wijzigen van bijlage 4 kunnen wij voldoen aan de vereisten voor de begroting 2023. Overleg gevoerd met wethouder Financiën Kanttekeningen 1.1 Een financiële opstelling is altijd een momentopname op basis van de informatie die op dat moment bekend is. Voor u ligt de primaire begroting 2023. De structurele gevolgen van de 2e Tussenrapportage 2022 zijn niet verwerkt in de Programmabegroting 2023. Bij het doorrekenen van het nieuwe Collegewerkprogramma 2022-2026 en de nog te ontvangen Septembercirculaire 2022 gaat de financiële opstelling veranderen.

Dit geldt ook voor de inschatting van de financiële risico's in relatie tot de exploitatiebudgetten en het weerstandsvermogen. Uitvoering/vervolgstappen Na besluitvorming in de raad zal de begroting opgestuurd worden naar de Provincie Zuid-Holland en het CBS. Financiën In hoofdstuk 1 van de Programmabegroting 2023 worden de financiële gevolgen toegelicht. De begrotingssaldi bedragen: Omschrijving 2023 2024 2025 2026 Saldo na Voorjaarsnota 2023 -436.300 -399.500 -58.900 -579.200 Onvermijdelijke ontwikkelingen 2.627.000 4.511.400 5.620.200 4.301.400 Begrotingssaldo na wijzigingen

2.190.700 4.111.900 5.561.300 3.722.200

2/5

De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke eisen. De gemeentebegroting moet materieel in evenwicht zijn, dit betekent dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Om dit in beeld te brengen wordt het begrotingssaldo gecorrigeerd met het saldo van de incidentele baten en lasten. De Programmabegroting 2023 is materieel in evenwicht. Zie onderstaand overzicht. Presentatie van het structurele begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo Saldo incidentele baten en lasten Gecorrigeerd saldo

2023

2024 1.296 895 2.191 275 2.465

voordeel

2025 3.000 1.112 4.112 663 4.775

voordeel

2026 4.724 838 5.561 467 6.028

voordeel

3.504 218 3.722 -38 3.685 voordeel

In de Programmabegroting zijn de volgende onvermijdelijke ontwikkelingen verwerkt. Onvermijdelijke ontwikkelingen 2023 2024 2025 2026 Lasten GRJR 858.200 516.300 516.300 516.300 BAR-bijdrage 296.900 360.100 333.400 261.200 Kapitaallasten -4.300 22.400 23.900 16.400 Overige mutaties 46.100 45.600 40.800 66.200 Baten Ontwikkeling algemene uitkering OZB-ontwikkeling

3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 60.100 61.800 63.600 305.500

Totaal onvermijdelijke ontwikkelingen

2.627.000 4.511.400 5.620.200 4.301.400

Een substantieel bedrag bij de onvermijdelijke posten is de aanpassing van de Algemene Uitkering. In de Programmabegroting 2023 is rekening gehouden met een stelpost voor een hogere uitkering Jeugdzorg. Voor 2024 en verder kunnen gemeenten als bijdrage Jeugdzorg een bedrag van € 1,6 miljard inboeken. In overleg met het ministerie van BZK en het IPO is overeenstemming over de jaren tot en met 2023. De provinciaal toezichthouders hebben onderling afgesproken dat 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat. De gevolgen van de ontwikkeling van de Algemene Uitkering is als volgt opgebouwd: Omschrijving 2023 2024 2025 2026 Meicirculaire 2022 3.381.000 4.626.000 5.319.000 3.320.000 Vrijval stelpost jeugd -1.203.000 0 0 0 Vrijval stelpost herijking 384.000 768.000 1.152.000 1.536.000 Meicirculaire 2022 Jeugd van stelpost naar AU 1.202.400 0 0 0 Totaal correcties Algemene uitkering 3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 Communicatie/participatie na besluitvorming Na besluitvorming in de raad wordt de begroting geplaatst op de website van de gemeente.

Bijlagen

3/5

1. was-wordt-tabel-2022-2023.pdf 2. Programmabegroting 2023 college 20sept22.docx 3. RVS.pdf

4/5

CONCEPT RAADSBESLUIT Onderwerp: Programmabegroting 2023 - 2026 gemeente Albrandswaard

Zaaknummer: 597458

De raad van de gemeente Albrandswaard, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 20 september 2022,

BESLUIT: 1. De Programmabegroting 2023 inclusief de paragrafen vast te stellen.

2. In afwachting van besluitvorming rondom het Collegewerkprogramma 2022-2026 het huidige beleid te gebruiken als kaders voor deze primaire begroting voor het komende begrotingsjaar.

3. Het college te machtigen voor de jaarschijf 2023, binnen de kaders van deze Programmabegroting, de lasten en baten binnen de programma's te realiseren, inclusief de opgenomen subsidieplafonds 2023 en investeringen.

4. Vanuit de wetswijziging IV3 in te stemmen met de verdeling taakvelden in separate bijlage “waswordt-tabel-2022-2023” en deze op te nemen onder programma 7.

5. De wethouder financiën te mandateren om, na het vaststellen van de begroting 2023, bijlage 4 (begroting op taakvelden) te wijzigen.

5/5

Was

Welke activiteiten?

Wordt

Activiteiten door Centra voor Jeugd en gezin die betrekking hebben op loketvoorziening, gericht op 7.1 - Volksgezondheid het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juiste vorm van individuele ondersteuning

6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

Alle activiteiten op dit taakveld (naamwijziging taakveld)

6.2 - Wijkteams

6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

Schuldhulpverlening

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

6.3 - Inkomensregelingen

Alle activiteiten op dit taakveld, behalve dagbesteding van niet-arbeidsmatige aard (naamwijziging taakveld)

6.4 - Begeleide participatie

6.4 - WSW en beschut werk

Woondiensten Vervoersdiensten

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO)

Hulp bij het huishouden

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

6.71a - Hulp bij het huishouden (WMO)

Begeleiding en ondersteuning Individuele begeleiding Persoonlijke verzorging (WMO) Kortdurend verblijf (WMO)

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

6.71b - Begeleiding (WMO)

Dagbesteding in het kader van de WMO

6.4 - Begeleide participatie

6.71c - Dagbesteding (WMO)

Inloopfunctie GGZ

6.81 - Geëscaleerde zorg 18+

6.71c - Dagbesteding (WMO)

Overige maatwerkarrangementen (WMO), alleen indien deze niet kunnen worden toegedeeld over de taakvelden 6.71a, 6.71b, 6.71c, 6.81a of 6.81b

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+

6.71d - Overige maatwerkarrangementen (WMO)

Jeugdhulp zonder verblijf: begeleiding en persoonlijke verzorging

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.72a – Jeugdhulp begeleiding

Jeugdhulp zonder verblijf: behandeling

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.72b – Jeugdhulp behandeling

Jeugdhulp zonder verblijf: dagbesteding en dagbehandeling Jeugdhulp vervoersdiensten

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.72c – Jeugdhulp dagbesteding

Overige jeugdhulp zonder verblijf Maatwerkarrangementen jeugdhulp, alleen indien 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18deze niet kan worden toegedeeld aan taakvelden 6.72a, 6.72b of 6.72c Pleegzorg

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.72d – Jeugdhulp zonder verblijf overig

6.73a - Pleegzorg

Welke activiteiten? Gezinsgerichte jeugdhulp

Was 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

Overige jeugdhulp met verblijf, alleen indien deze niet kan worden toegedeeld aan taakvelden 6.73a 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18of 6.73b

Wordt 6.73b – Gezinsgericht

6.73c – Jeugdhulp met verblijf overig

GGZ-behandeling zonder verblijf

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.74a – Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf

Jeugdhulp die wordt verleend in een crisissituatie Jeugdhulp die valt onder het Landelijk Transitiearrangement (LTA) GGZ-handeling waarbij sprake is van opname

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.74b – Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

Gesloten plaatsing

6.72 - Maatwerkdienstverlening 18-

6.74c – Gesloten plaatsing

Beschermd wonen WMO maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen en dagbesteding bij Beschermd Wonen

6.81 - Geëscaleerde zorg 18+

6.81a - Beschermd wonen (WMO)

Overige opvang Vrouwenopvang Maatschappelijke opvang voor cliënten met een meervoudige problematiek, waaronder verslaving 6.81 - Geëscaleerde zorg 18+ Zorg die wordt verleend in het kader van de Wet verplichte ggz en de Wet zorg en dwang. WMO maatwerkdienstverlening en maatwerkvoorzieningen bij opvang

6.81b – Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

kinderbeschermingsmaatregelen opvang (18-) individuele maatwerkdienstverlening voor jeugdigen 18- in opvangvoorziening programma's rond verslaving (18-)

6.82 - Geëscaleerde zorg 18-

6.82a - Jeugdbescherming

Jeugdreclassering

6.82 - Geëscaleerde zorg 18-

6.82b - Jeugdreclassering

Basispakket jeugdgezondheidszorg

7.1 - Volksgezondheid

Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 20242026

-1-

VOORWOORD Voor u ligt de Programmabegroting 2023 met de meerjarenraming 2024 - 2026. Bij het opstellen van de Programmabegroting lijkt de pandemie al weer wat verder weg. Tegelijkertijd werken een aantal effecten tot op de dag van vandaag door en is er sprake van een flinke inflatie mede als gevolg van de oorlogssituatie in Oekraïne. Deze oorlogssituatie heeft zowel financieel als beleidsmatig invloed op het jaar 2022, echter waarschijnlijk ook op 2023. De financiële effecten zijn verwerkt in deze begroting. Het jaar 2022 was tevens het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Er is een raadsbreed programma opgesteld en ook het nieuwe college is geïnstalleerd. Uitgesproken is de komende jaren een breed gedragen programma uit te voeren met de titel “denken, durven en doen!” met een frisse blik op lokaal bestuur. Op basis hiervan is het college bezig met de vertaling naar een collegewerkprogramma. Het collegewerkprogramma was bij het opstellen van de Programmabegroting nog niet gereed. Derhalve treft u een Programmabegroting aan waarin alleen bestaand beleid wordt gecontinueerd en financieel is doorgewerkt. De invulling van het beleid in een Collegewerkprogramma (hierna: CWP), alsmede de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden in de raadsvergadering van december.

Na vaststelling van het CWP worden de financiële effecten verwerkt in de Programmabegroting middels een begrotingswijziging. Komend jaar zal ook de BAR samenwerking een belangrijk onderwerp van gesprek zijn tussen de drie BAR gemeenten. De leidraad voor onze inzet hierbij is de unaniem aangenomen motie “Albrandswaard staat voor de BAR samenwerking”.

Wij kunnen u voor de komende jaren een sluitende begroting aanbieden. Omdat sprake is van incidentele baten is het ook een opdracht om ons voor te bereiden op financieel mogelijk mindere jaren. Albrandswaard, 20 september 2022 Burgemeester en wethouders van de gemeente Albrandswaard

-2-

LEESWIJZER Planning & Control cyclus De Programmabegroting is één van de producten van de Planning & Control-cyclus. De basis voor deze begroting is de door u vastgestelde Voorjaarsnota. Zoals in het voorwoord geschetst is het college bezig met de opmaat naar een Collegewerkprogramma (CWP). Bij het opstellen van de begroting was het CWP nog niet gereed. In deze Programmabegroting is bestaand beleid gecontinueerd en financieel doorgewerkt. De doorwerking van het CWP met speerpunten, inclusief de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden. De Programmabegroting 2023 en het u later aangeboden CWP geven gezamenlijk de plannen voor 2023 weer. In 2023 zullen twee tussenrapportages verschijnen waarin aan de raad de afwijkingen gerapporteerd worden met betrekking tot de uitvoering van de in de begroting opgenomen plannen. Indeling van de begroting Artikel 7 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat een begroting ten minste bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. Wellicht ten overvloede maar gezien het voorstaande is in deze begroting bestaand beleid gecontinueerd. Het collegewerkprogramma zal u in 2022 separaat aangeboden worden.

De beleidsbegroting dient vervolgens te bestaan uit: • het programmaplan • de paragrafen De financiële begroting dient ten minste te bestaan uit: • het overzicht van baten en lasten en de toelichting • de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting Opbouw van deze begroting Hoofdstuk 1 is anders dan in eerdere jaren en vooral een inleidend geheel. Het betreft nu het vooral financieel doorrekenen van het bestaand beleid. Dit zal worden geactualiseerd via het CWP wat u later dit jaar wordt aangeboden. Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de begroting op financiële hoofdlijnen. In hoofdstuk 3 is het programmaplan opgenomen, waarin de programma’s van deze begroting centraal staan. Per programma zijn achtergrond en politiek taakveld beschreven. Omdat een programma vaak een breed taakveld bestrijkt, zijn de programma’s onderverdeeld in programmaonderdelen. In hoofdstuk 4 zijn de paragrafen opgenomen. Dit zijn de paragrafen, zoals deze zijn voorgeschreven in het BBV. Ze geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting. Het gaat met name om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de begroting veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk voor de gemeenteraad.

-3-

Hoofdstuk 5 bevat de financiële begroting. Hierin worden de hoofdstukken 1 tot en met 4 uitgewerkt in een gedetailleerd overzicht van de financiële positie van de gemeente. In de bijlagen zijn de volgende overzichten opgenomen: 1. Investeringen met economisch en maatschappelijk nut 2. Reserves en voorzieningen 3. Subsidieplafond 2023 4. Overzicht van de begroting op taakvelden.

-4-

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .............................................................................................................. - 2 LEESWIJZER ................................................................................................................ - 3 1. HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN................................................................... - 6 2. BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG .......................................................................... - 11 3. PROGRAMMA- PLAN ................................................................................................. - 14 PROGRAMMA 1 - OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID & ALGEMEEN BESTUUR.... - 15 PROGRAMMA 2 - RUIMTELIJKE ORDENING, WONEN & ECONOMIE ..................... - 19 PROGRAMMA 3 – BUITENRUIMTE ........................................................................... - 22 PROGRAMMA 4 - FINANCIEN .................................................................................... - 25 PROGRAMMA 5 – EDUCATIE .................................................................................... - 27 PROGRAMMA 6 – SPORT .......................................................................................... - 29 PROGRAMMA 7 - SOCIAAL DOMEIN ........................................................................ - 31 NIET IN VOORGAANDE PROGRAMMA'S VERANTWOORDE BATEN EN LASTEN . - 35 1.

ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ....................................................................... - 35 2. OVERHEAD............................................................................................................. - 39 3. VENNOOTSCHAPSBELASTING (VPB) .................................................................. - 41 4. ONVOORZIEN......................................................................................................... - 42 4. PARAGRAFEN............................................................................................................ - 43 PARAGRAAF 1 - LOKALE HEFFINGEN ..................................................................... - 44 PARAGRAAF 2 - WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ................. - 54 PARAGRAAF 3 - FINANCIERING ............................................................................... - 67 PARAGRAAF 4 - ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ........................................... - 74 PARAGRAAF 5 - BEDRIJFSVOERING ....................................................................... - 85 PARAGRAAF 6 - VERBONDEN PARTIJEN ................................................................ - 89 PARAGRAAF 7 - GRONDBELEID ............................................................................. - 109 5. FINANCIËLE BEGROTING .......................................................................................

- 111 FINANCIËLE SAMENVATTING ................................................................................. - 112 INCIDENTELE BATEN EN LASTEN.......................................................................... - 113 UITGANGSPUNTEN MEERJARENRAMING............................................................. - 117 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN .................................................................... - 118 MEERJAREN BALANS .............................................................................................. - 120 EMU-SALDO ............................................................................................................. - 122 BIJLAGEN ..................................................................................................................... - 123 BIJLAGE 1 - INVESTERINGEN ................................................................................. - 124 BIJLAGE 2 - RESERVES EN VOORZIENINGEN ...................................................... - 125 BIJLAGE 3 - SUBSIDIEPLAFOND 2023 .................................................................... - 127 BIJLAGE 4 - OVERZICHT VAN DE BEGROTING OP TAAKVELDEN ....................... - 128 -

-5-

1. HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN

-6-

HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN Omschrijving Saldo primitieve begroting inclusief 1e wijziging Correctie afschrijvingslasten Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2021 Gevolgen 1e tussenrapportage 2022 Uitgangspunt voorjaarsnota 2023 Voorjaarsnota 2023 B. Rekenkundige en algemene kaders D. Autonome ontwikkelingen E. Bedrijfsvoering F. Investeringen G. Voorgestelde dekking Totaal na Voorjaarsnota Diverse aanpassingen begroting 2023 Ontwikkeling algemene uitkering GRJR BAR-bijdrage Kapitaallasten Overige mutaties Toename OZB-opbrengsten Saldo begroting na wijzigingen

2023 685.000

2024 495.600

2025 695.300

2026 -23.000

-38.900 -38.900 -35.100 -35.100 -149.000 -150.000 -153.800 -153.800 -135.700 361.400

66.700 373.400

213.400 719.800

411.400 199.500

-466.000 -466.000 -466.000 -466.000 -247.800 -223.000 -228.800 -228.800 -83.900 -83.900 -83.900 -83.900 -436.300 -399.500 -58.900 -579.200

3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 -858.200 -516.300 -516.300 -516.300 -296.900 -360.100 -333.400 -261.200 4.300 -22.400 -23.900 -16.400 -46.100 -45.600 -40.800 -66.200 60.100 61.800 63.600 305.500

2.190.700 4.111.900 5.561.300 3.722.200

-/- is nadelig + is voordelig Het college is bezig met de opmaat naar een Collegewerkprogramma. De invulling van het beleid in een Collegewerkprogramma, alsmede de financiële effecten, zal u later dit jaar worden aangeboden in de raadsvergadering van december. Na vaststelling van het Collegewerkprogramma worden de financiële effecten verwerkt in de Programmabegroting en zal invloed hebben op bovenstaand saldo.

-7-

Toelichtingen Algemeen en technische correcties Bij de Voorjaarsnota wordt een globale inschatting gegeven van de financiële uitwerking van rekenkundig kaders. Pas bij het opstellen van de programmabegroting worden budgetten op detailniveau doorgerekend en aangepast. Hierdoor treden verschillen op. Vooral bij de laatste jaarschijf (2026) is dit het geval. Deze is nieuw en wordt voor de Voorjaarsnota in eerste instantie gekopieerd vanuit de laatst bekende jaarschijf (2025). Opschonen stelposten Bij het opstellen van de begroting is kritisch gekeken naar de stelposten die uit oudere begrotingen overgeheveld zijn naar 2023 en waar nodig gecorrigeerd. Onvermijdelijke ontwikkelingen De onvermijdelijke ontwikkelingen betreffen de volgende posten. Uitkering uit het gemeentefonds In de Programmabegroting 2023 – 2026 zijn, zoals wettelijk is voorgeschreven, de structurele gevolgen van de Meicirculaire 2022 verwerkt. Over de gevolgen van de Meicirculaire bent u geïnformeerd d.m.v. de RIB nr. 541384 d.d. 28 juni 2022. Voor de herijking van het gemeentefonds is een ingroeipad afgesproken van maximaal € 15 per inwoner per jaar, zowel bij voordeel- als nadeelgemeenten met een negatieve dan wel positieve suppletie.

Dat is nu eerst gemaximeerd op de jaren 2023 t/m 2026, ofwel 4 x € 15 = € 60 per inwoner (heeft geen betrekking op het onderdeel beschermd wonen en het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet, beide hebben een eigen ingroeipad). Uit het ‘actualisatie verdeelvoorstel gemeentefonds naar 2019’ is gebleken dat de herijking voor Albrandswaard nog slechter uitpakt. Volgens de laatste gegevens zal de Algemene Uitkering voor Albrandswaard dalen met € 81 per inwoner. Omdat het ingroeipad van € 15 per inwoner per jaar niet gewijzigd is, heeft het voor de begroting 2023 – 2026 geen gevolgen. Specificatie ingroeipad herijking ingroeipad herijking Voorlopige nadelige gevolgen AW rekeninghoudend met ingroepad Reële raming op basis van inwoneraantal 2017: 25.590 (constant gehouden)

2023 € 15

2024 € 30

2025 € 45

2026 € 60

2027 € 75

2028 € 81

per inwoner per inwoner per inwoner per inwoner per inwoner per inwoner -384.000

-768.000 -1.152.000 -1.536.000 -1.919.000 -2.073.000

Voor 2023 kunnen gemeenten als bijdrage Jeugd een bedrag van € 1,6 miljard inboeken. Ook voor de jaren daarna zijn inmiddels afspraken gemaakt om de huidige stelposten van € 300 miljoen voor 2023 en verder - conform de uitspraak van de arbitragecommissie - te verhogen. In overleg met het ministerie van BZK en het IPO is nu overeenstemming over de jaren vanaf 2023.

-8-

Ondanks dat een nieuw kabinet hierover definitief zal gaan besluiten, hebben de provinciaal toezichthouders onderling afgesproken dat 75% geraamd mag worden van de bedragen waar de Arbitragecommissie van uit gaat. Voor 2023 is besloten dat dit percentage opgehoogd mag worden naar 100%. Dit laatste hebben wij voorzichtigheidshalve nog niet opgenomen in de begroting 2023 - 2026. De volgende mutaties zijn verwerkt in de begroting 2023. omschrijving 2023 2024 2025 2026 Meicirculaire 2022 3.381.000 4.626.000 5.319.000 3.320.000 Vrijval stelpost jeugd -1.203.600 0 0 0 Vrijval stelpost herijking 384.000 768.000 1.152.000 1.536.000 Meicirculaire 2023 Jeugd van stelpost naar AU 1.202.400 0 0 0 Totaal correcties Algemene uitkering 3.763.800 5.394.000 6.471.000 4.856.000 GRJR Voor de bijdrage aan de GRJR ten behoeve van de jeugdzorg is uitgegaan van de begroting 2023 van de GRJR. Via een raadsinformatiebrief bent u geïnformeerd over de stijging van dit budget van € 578 duizend. Tevens is aanvullende budget noodzakelijk gebleken ad € 280 duizend. Dit budget is nodig om de transitie van daghulp en ambulante hulp van regionale naar lokale jeugdzorg mogelijk te maken. BAR-bijdrage De BAR-bijdrage is 296.900 hoger, deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt ( € 260.900) door noodzakelijke investeringen in ICT om toekomstbestendig te zijn.

Het restant € 36.000 wordt veroorzaakt door uitbreiding van FTE's. Overige mutaties en kapitaallasten De verschillen zijn kleiner dan € 50 duizend euro en worden niet nader toegelicht. OZB-opbrengsten De OZB opbrengsten worden jaarlijks herzien als gevolg van areaaluitbreidingen, met name in 2026 is een groot effect zichtbaar door een prognose toename van 500 woningen . Provinciaal toezicht De door de raad vastgestelde begroting 2023 dient vóór 10 november 2022 aan de provincie te worden toegestuurd ter goedkeuring. De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke vereisten en provinciale regelgeving. De minste vorm van provinciaal toezicht is repressief toezicht. Dit betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten (zgn. materieel begrotingsevenwicht). Om in beeld te brengen of de begroting materieel in evenwicht is, moet het begrotingssaldo gecorrigeerd worden met het saldo van incidentele baten en lasten. Wat het effect daarvan is voor de gemeente Albrandswaard, is opgenomen in onderstaande tabel.

-9-

Structureel meerjarensaldo exclusief incidentele baten en lasten Presentatie van het structurele begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo Saldo incidentele baten en lasten Gecorrigeerd saldo

2023

2024

2025

2026

1.296 3.000 4.724 3.504 895 1.112 838 218 2.191 4.112 5.561 3.722 275 663 467 -38 2.465 4.775 6.028 3.685 voordeel voordeel voordeel voordeel

Een overzicht en toelichting op de incidentele posten is te vinden in het gedeelte Financiële begroting. Indien de begroting niet materieel in evenwicht is, kan de gemeente onder preventief provinciaal toezicht worden geplaatst. Dit betekent dat een gemeente de begroting en begrotingswijzigingen pas mag uitvoeren na voorafgaande goedkeuring van de provincie.

- 10 -

2. BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG

- 11 -

Baten per programma Programma 1 Openbare Orde & Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie 3 Buitenruimte 4 Financiën 5 Educatie 6 Sport 7 Sociaal Domein Algemene dekkingsmiddelen Overhead Totaal baten

Lasten per programma Programma 1 Openbare Orde & Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie 3 Buitenruimte 4 Financiën 5 Educatie 6 Sport 7 Sociaal Domein Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Totaal lasten

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 660.400 663.400 665.700 665.700 7.446.800

5.351.600

1.484.100

471.200

9.208.000 432.500 191.700 407.900 4.792.700 44.876.900 27.500 68.044.400

9.264.200 353.500 197.000 421.000 4.802.200 46.856.700 27.800 67.937.400

9.274.900 275.700 202.400 434.100 4.812.100 48.687.600 29.200 65.865.800

8.714.400 197.000 202.400 434.100 4.812.100 46.712.200 29.200 62.238.300

Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 5.333.600 5.215.800 5.173.000 5.158.200 8.777.500

6.678.000

2.883.800

1.865.000

17.410.700 830.600 2.691.500 1.682.200 21.025.100 147.200 7.855.700 24.600 75.000 65.853.700

17.461.200 1.039.900 2.682.400 1.673.100 20.977.600 106.000 7.892.100 24.400 75.000 63.825.500

17.534.400 1.314.900 2.682.400 1.672.900 20.965.400 47.100 7.930.900 24.700 75.000 60.304.500

16.981.500 1.314.900 2.591.100 1.667.600 20.933.900 26.600 7.930.800 24.700 75.000 58.516.100

- 12 -

Dekking van en naar programma's

Dekking van en naar programma's 2023 in 1.000 EUR 50.000

44.730

40.000 30.000 20.000 10.000 -10.000

-4.673

-398

-1.331

-25

-2.500 -1.274

-75

-7.828

-8.203

-20.000

-16.232

Baten

Lasten

Saldo

De programma indeling is ongewijzigd ten opzichten van de vorige begrotingen. Gewenste wijzigingen in de programmabegroting, bijvoorbeeld vanuit het Collegewerkprogramma, zullen aan de gemeenteraad worden voorgelegd ter besluitvorming voordat deze worden verwerkt. In hoofdstuk drie wordt de begroting per programma weergegeven.

- 13 -

3. PROGRAMMAPLAN

- 14 -

PROGRAMMA 1 - OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID & ALGEMEEN BESTUUR Missie In Albrandswaard zorgen we samen met de inwoners, ondernemers en partners voor een veilige leefomgeving. Preventie en handhaving zijn de lijnen waarop wij de veiligheid en het veiligheidsgevoel bevorderen. Jeugd en Jongeren (Jeugd) overlast is een van de aandachtspunten voor de inwoners van Albrandswaard. Uit een eerste evaluatie blijkt dat er meer aandacht moet zijn voor thema’s middelengebruik, wapenbezit, geweld en sociale media. Vroegsignalering door scholen en sportverenigingen maar ook meldingen van burgers helpen ons om beter inzicht te krijgen en in te spelen op jeugdoverlast. Door preventief beleid op te stellen welke is gericht op ontspanning en ontplooien en hieraan uitvoering te geven willen wij de overlast terugdringen. Daarnaast is er aandacht voor zorg en handhaving. Zorg en Veilig Door onze partners wordt geconstateerd dat steeds vaker overlast wordt veroorzaakt door personen die (geestelijke) zorg hebben of nodig hebben. Vroegsignalering en een goede samenwerking tussen de ketenpartners kunnen er voor zorgen om in een vroeg stadium hulp te bieden of in te grijpen. Handhaving Zichtbare toezicht en handhaving werken positief op het veiligheidsgevoel van inwoners. Hierbij is ook aandacht voor de inzet en zichtbaarheid van onze eigen boa’s.

Met name de specifieke gebieden Antes/Fivoor, metrostations, scholen en sportlocaties vragen om meer zichtbare toezicht en handhaving. Samen met onze partners wordt jaarlijks een uitvoeringsplan gemaakt met daarin de prioriteiten/aandachtsgebieden. Communicatie Onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties verwachten een gemeente die aanspreekbaar, open en betrouwbaar is. Uitgangspunt is dat we in onze communicatie duidelijk zijn, open, transparant en betrouwbaar. We stemmen onze communicatie af op de behoefte van inwoners. Wij nodigen onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke instellingen actief uit om deel te nemen aan de besluitvorming. Albrandswaard is effectief in haar communicatie met regionale partners zoals de MRDH, VRR, Landschapstafel, Jeugdhulp, NRIJ etc. We zijn helder over onze besluiten en zijn duidelijk over waarom soms toch een besluit moet worden genomen dat afwijkt van de wensen van inwoners, ondernemers, verenigingen of een maatschappelijke partner. Wijkregie Inwoners die zich goed voelen in hun woonomgeving zien meer de waarde van het samen bijdragen aan diezelfde woonomgeving. Wijkregie faciliteert en ondersteunt inwoners hierin. Dat doen we door regelmatig en intensief contact te hebben met inwoners.

Zo weten we wat er leeft en zorgen we ervoor dat we als gemeente hun ideeën en initiatieven helpen mogelijk te maken. Dit betekent ruimte geven en vertrouwen bieden. Maar soms ook heel praktisch mensen de weg wijzen of vragen om mee te helpen bij plannen voor hun buurt of wijk. Hiermee groeit de betrokkenheid over hun eigen leefomgeving en bereidheid om opnieuw een bijdrage aan te leveren.

- 15 -

Onze maatschappij verandert snel. Een belangrijke manier om mensen een stem te geven in die verandering en waar mogelijk regie te geven over hun eigen wijk of buurt is door bijvoorbeeld burgerparticipatie. Dienstverlening Onze inwoners, ondernemers en organisaties staat centraal in de keuzes die wij maken bij de ontwikkeling van de dienstverlening van de Gemeente Albrandswaard. . Wij blijven werken aan verbetering en uitbreiding van onze diensten aan onze inwoners, ondernemers en organisaties en we betrekken hen actief in deze ontwikkeling. We denken in mogelijkheden en leggen het helder uit als iets niet kan. We kijken continu naar hoe we processen voor onze inwoners en onszelf makkelijker kunnen maken en waar maatwerk nodig is. Passend bij wat onze inwoners nodig hebben. Ontwikkelingen zoals digitalisering hebben grote invloed op ons leven. Zeker op het gebied van online dienstverlening gaat het enorm snel. Er is sprake van continu nieuwe wetgeving waar we aan hebben te voldoen en die uitgaat van het bieden van makkelijke en betrouwbare online dienstverlening door de gemeente. Daarnaast verwachten inwoners dat we inspelen op deze ontwikkelingen. Zij zijn een soepele online klantreis gewend bij andere partijen en verwachten dit ook van onze gemeente. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

Kerngegevens Bestuurlijke structuur Echt voor Albrandswaard (EVA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Stem Lokaal GroenLinks-PvdA Christen Democratisch Appel (CDA) Leefbaar Albrandswaard Nieuwe Albrandswaardse partij (NAP) Totaal

- 16 -

Raadsleden 6 4 3 3 3 1 1 21

Wethouders 1 (1 fte) 1 (1 fte) 1 (1 fte) 3 (3,0 fte)

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Openbare orde & 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Veiligheid & Algemeen bestuur Lasten 1.1-Openbare orde & 1.734.672 1.572.900 2.262.300 2.304.100 2.343.600 2.357.900 Veiligheid 1.2-Algemeen Bestuur 3.445.650 4.694.100 3.046.300 2.886.700 2.804.400 2.775.300 Totaal Lasten 5.180.322 6.267.000 5.308.600 5.190.800 5.148.000 5.133.200 Baten 1.1-Openbare orde & 108.964 67.100 68.800 70.500 72.400 72.400 Veiligheid 1.2-Algemeen Bestuur 1.068.820 532.600 536.400 537.700 538.100 538.100 Totaal Baten 1.177.784 599.700 605.200 608.200 610.500 610.500 Saldo baten en -4.002.539 -5.667.300 -4.703.400 -4.582.600 -4.537.500 -4.522.700 lasten Onttrekkingen 188.398 291.300 55.200 55.200 55.200 55.200 Stortingen 8.100 25.000 25.000 25.000 25.000 25.000 Mutaties reserves 180.298 266.300 30.200 30.200 30.200 30.200 Totaal programma 1 -3.822.240 -5.401.000 -4.673.200 -4.552.400 -4.507.300 -4.492.500

Verklaring van verschillen Verschillen programma 1 ten Begroting 2022 Begroting 2023 opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 1.1-Openbare orde & Veiligheid 1.572.900 2.262.300 1.2-Algemeen Bestuur 4.694.100 3.046.300 Totaal 1 Openbare Orde & 6.267.000 5.308.600 Veiligheid & Algemeen Bestuur Baten 1.1-Openbare orde & Veiligheid 1.2-Algemeen Bestuur Totaal 1 Openbare Orde & Veiligheid & Algemeen Bestuur Totaal baten en lasten

Verschil

689.400 -1.647.800 -958.400

67.100 532.600 599.700

68.800 536.400 605.200

1.700 3.800 5.500

-5.667.300

-4.703.400

-963.900

De BAR-bijdrage, is verdeeld als overhead en direct toe te rekenen lasten aan programma’s. Deze direct toe te rekenen lasten zijn per saldo € 1,3 miljoen hoger dan in 2022. Deze bijdrage zal in elk deel programma uitgewerkt worden, de som van de verschillenverklaringen komt uit op de genoemde € 1,3 miljoen.

- 17 -

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 1.1 Toename van de lasten komt met name door de hogere BAR-bijdrage voor crisisbeheersing en openbare orde € 5 ton en een hogere bijdrage aan de GR Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond € 1 ton. 1.2 Afname van lasten komt met name door een hogere verdeling van de direct toewijsbare lasten van de BAR-bijdrage naar de verschillende taakvelden in andere deelprogramma’s. Een ander effect is een lagere formatie van 0,4 FTE in het nieuw aangestelde college. Beleidsindicatoren Nr. Indicator 1 Diefstallen uit woningen (bron: CBS) 2 Vernielingen (bron: CBS)

Beschrijving indicator Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.

AW NL* Cijfers over 1 1,3

2021

Vernielingen en beschadigingen in de 5,8 6,1 openbare ruimte, zoals brandstichting, opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, openlijlke geweldpleging en godslastering. 3 Verwijzingen Halt Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 5 8 (bron: Stichting Halt) inwoners van 12 tot 18 jaar. 4 Winkeldiefstallen Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 0,2 1,8 (bron: CBS) inwoners. 5 Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven per 5 4,3 (bron: CBS) 1.000 inwoners. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag, en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling etc.) Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

2021

- 18 -

2021 2021 2021

PROGRAMMA 2 - RUIMTELIJKE ORDENING, WONEN & ECONOMIE Inleiding en Missie Programma 2 Er is een groot tekort aan betaalbare huur- en koopwoningen. In Albrandswaard is behoefte aan gelijkvloerse woningen en woningen, waarin op een goede manier zorg kan worden verleend. Het college wil de komende jaren meer sociale woningen op verschillende locaties: Mariput, Schutskooiwijk/Poortugaal-West, Omloop en Antesterrein. Om de sociale woningbouw te kunnen betalen onderzoekt het college ook actief bouwlocaties die winstgevend kunnen zijn. In de samenwerking met de woningcorporaties, de regio en de provincie Zuid-Holland staat het aanpakken van het woningtekort centraal. Dit alles in goede balans met groen en infrastructuur. De Woonvisie wordt geactualiseerd, inclusief het vaststellen van een Woonzorgvisie, en met bijzondere aandacht voor alternatieve woonvormen zoals flex-woningen en tiny houses. Na enkele jaren van uitstel treedt de Omgevingswet naar verwachting op 1 januari 2023 in werking. Dit betekent lichte procedures waar het kan en zware procedures waar dat noodzakelijk is. Dit met aandacht voor een goede rolverdeling tussen college en raad. De Omgevingsvisie dient als basis voor ons ruimtelijk beleid en wordt de komende jaren verder uitgewerkt in gebiedsprogramma’s en gefaseerd in een Omgevingsplan. Albrandswaard is te klein om effectief lokaal economisch beleid te voeren.

De lokale economie hangt daarvoor teveel af van een externe context met factoren waarop Albrandswaard zelfstandig niet of nauwelijks invloed kan uitoefenen vanwege schaalgrootte en gebrek aan middelen en ruimte. Voor zover Albrandswaard betekenis heeft voor het regionaal economisch vestigingsklimaat, is dat vooral vanwege de bijzondere kwaliteit van de woonkernen en het groene buitengebied. Wij zetten daarom in op beleidsmatige afstemming op regionaal niveau om recht te doen aan juist deze betekenis. Op lokaal niveau neemt de gemeente initiatief voor gezamenlijke inzet met stakeholders op versterking van het woon- en verblijfsklimaat door (transitie richting) een daaraan ondersteunend hoogwaardig innovatief en duurzaam bedrijfs-, winkel- en voorzieningenapparaat. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

- 19 -

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Ruimtelijke 2021 2022 2023 2024 2025 2026 ordening, Wonen & Economie Lasten 2.1-Ruimtelijke 4.242.560 2.934.100 8.546.400 6.449.600 2.655.400 1.636.700 ordening 2.2-Wonen 172.998 142.100 100.000 97.700 98.100 98.400 2.3-Economie 111.636 118.600 106.100 105.700 105.300 104.900 Totaal lasten 4.527.195 3.194.800 8.752.500 6.653.000 2.858.800 1.840.000 Baten 2.1-Ruimtelijke ordening 2.2-Wonen 2.3-Economie Totaal baten Saldo baten en lasten Onttrekkingen Stortingen Mutaties reserves Totaal programma 2

4.290.695 1.785.000 7.019.300 4.710.800 1.049.900

49.800

540.376 513.700 385.700 376.200 377.100 377.100 36.442 40.600 41.800 43.100 44.300 44.300 4.867.513 2.339.300 7.446.800 5.130.100 1.471.300 471.200 340.318 -855.500 -1.305.700 -1.522.900 -1.387.500 -1.368.800 553.001 1.547.214 -994.213 -653.895

915.200 0 221.500 12.800 0 921.900 25.000 25.000 25.000 25.000 -6.700 -25.000 196.500 -12.200 -25.000 -862.200 -1.330.700 -1.326.400 -1.399.700 -1.393.800

- 20 -

Verklaring van verschillen Verschillen programma 2 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 2.1-Ruimtelijke ordening 2.2-Wonen 2.3-Economie Totaal 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie Baten 2.1-Ruimtelijke ordening 2.2-Wonen 2.3-Economie Totaal 2 Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

2.934.100 142.100 118.600 3.194.800

8.546.400 100.000 106.100 8.752.500

5.612.300 -42.100 -12.500 5.557.700

1.785.000 513.700 40.600 2.339.300

7.019.300 385.700 41.800 7.446.800

5.234.300 -128.000 1.200 5.107.500

-855.500

-1.305.700

-450.200

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 2.1 Verschil betreft voor € 5,5 ton een hogere BAR-bijdrage, het restant is een afwijking die ontstaat door de jaarschijf van grondexploitaties. In 2023 zijn de lasten en daarmee ook het bouwtempo hoger. Dit is in lijn met het vastgestelde MPO 2022. Baten 2.1 Het verschil betreft een afwijking die ontstaat ten opzichte van grondexploitaties. De grondexploitaties zijn geraamd in lijn zoals besloten in het MPO 2022. 2.2 Het verschil wordt geheel verklaar door lagere opbrengsten uit omgevingsvergunningen, dit omdat in 2022 een eenmalig uitgestelde post van 2021 is opgenomen.

- 21 -

PROGRAMMA 3 – BUITENRUIMTE Inleiding en Missie Programma 3 Een schoon, veilig en groen Albrandswaard. Om dit te bereiken zijn acties nodig op gebied van zowel groen, verkeer als de afvalinzameling. Op deze terreinen gaan we de komende periode hard aan de slag om dit verder en blijvend te verbeteren. Albrandswaard koestert ook haar rijke culturele bezit. Cultuur is een cruciaal en onmisbaar onderdeel van de Albrandswaardse samenleving. Cultuur in Albrandswaard verrijkt, verbindt en versterkt. Het college wil dit de komende vier jaar graag versterken. Dit is vastgelegd in de nota ‘De kracht van kunst en cultuur’. De gemeente pakt haar aanjagende en verbindende rol. Dat doen we door samen te werken en te faciliteren wanneer het aankomt op evenementen, cultuur, erfgoed, verenigingsleven en maatschappelijke initiatieven. Groen ‘Dorpen tussen groen en stad’ is iets wat ons al jaren kenmerkt. Om dit te versterken stellen we een integrale visie op over natuur. Hierin staat beschreven wat onze ambities zijn en hoe we ervoor zorgdragen dat onze gemeente groen blijft. Het versterken van de biodiversiteit in de gemeente is hierbij een belangrijk aandachtspunt, net als hoe we omgaan met het behoud en/of kappen van bomen en hoe we zorg dragen voor een bestendige groene ruimte. We richten onze buitenruimte klimaat adaptief in waar dit mogelijk is.

De visie vormt straks de leidraad om tijd en middelen effectief en juist in te zetten. Afvalinzameling De afvalstroom in Albrandswaard kan verder afnemen door samen nog beter afval te scheiden. Dit willen we o.a. doen door het voor bewoners zo makkelijk mogelijk te maken om hun afval en grondstoffen dichtbij huis te kunnen scheiden. Hierbij stimuleren we afvalscheiding, geven we meer voorlichting en onderzoeken we innovatieve vormen van scheiding en hergebruik. Verkeer De druk op onze wegenstructuur neemt steeds meer toe. Geplande en bestaande bouwontwikkelingen zorgen voor een toename aan verkeer. De huidige beleidsplannen op dit gebied zijn achterhaald en sluiten niet aan op de nieuwste verkeersontwikkelingen en trends. Het actualiseren van het beleid gaat helpen om beter in te spelen op de impact van deze nieuwe ontwikkelingen. Daarom wordt er de komende periode een nieuw mobiliteitsplan opgesteld. Dit geeft heldere kaders hoe we om gaan met de toenemende vraag naar (deel)mobiliteit en hoe we onze dorpen bereikbaar en veilig kunnen houden. Uiteraard wachten we niet tot het plan klaar is.

Om de verkeersveiligheid te verbeteren worden er nu al maatregelen genomen, waarbij de fietser en voetganger centraal staan in het verkeer; Voorbeelden hiervan zijn dat in de dorpskern de auto te gast zal zijn en dat het aanpassen van schoolroutes en schoolomgevingen prioriteit zullen krijgen. Daarnaast bevorderen we vormen van deelmobiliteit en stimuleren we de aanleg van voldoende laadvoorzieningen.

- 22 -

Duurzaamheid Albrandswaard stelt zich actief op als het gaat om behoud van het leefklimaat en het tegengaan van bedreigingen. Actueel speelt met name klimaatproblematiek die we lokaal niet kunnen keren maar waarvan we wel de gevolgen ondervinden, zoals perioden van droogte en hittestress of juist wateroverlast. Tegen die gevolgen zullen we waar mogelijk maatregelen treffen. Gemeentelijk inzet is de projectgewijze afweging van mogelijkheden daartoe, alsmede het bezien in hoeverre particuliere bijdrage kan worden gestimuleerd. Aansluitend spannen we ons in om het lokale aandeel aan oorzaken van klimaatproblematiek en roofbouw op de aarde te minimaliseren. Zuinig en circulair gebruik van materiaal en grondstoffen door de gemeente staat voorop, alsmede het betrekken van de ‘buitenwereld’ in deze aanpak. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

Wat mag het kosten? Programma Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Buitenruimte 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 3.1-Buitenruimte 16.009.934 16.275.100 17.007.900 17.059.300 17.133.000 16.583.100 3.2-Kunst & Cultuur 481.474 554.900 381.300 380.400 379.900 376.900 Totaal 3 16.491.408 16.830.000 17.389.200 17.439.700 17.512.900 16.960.000 Buitenruimte Baten 3.1-Buitenruimte 8.503.475 8.670.800 8.673.100 8.653.700 8.651.900 8.619.900 3.2-Kunst & Cultuur 14.333 17.700 18.200 18.800 19.300 19.300 Totaal 3 8.517.807 8.688.500 8.691.300 8.672.500 8.671.200 8.639.200 Buitenruimte Saldo baten en -7.973.600 -8.141.500 -8.697.900 -8.767.200 -8.841.700 -8.320.800 lasten Onttrekkingen 1.308.285 707.300 516.700 591.700 603.700 75.200 Stortingen 771.500 21.500 21.500 21.500 21.500 21.500 Mutaties reserves 536.785 685.800 495.200 570.200 582.200 53.700 Totaal programma -7.436.816 -7.455.700 -8.202.700 -8.197.000 -8.259.500 -8.267.100 3

- 23 -

Verklaring van verschillen Verschillen programma 3 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 3.1-Buitenruimte 3.2-Kunst & Cultuur Totaal 3 Buitenruimte Baten 3.1-Buitenruimte 3.2-Kunst & Cultuur Totaal 3 Buitenruimte Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

16.275.100 554.900 16.830.000

17.007.900 381.300 17.389.200

732.800 -173.600 559.200

8.670.800 17.700 8.688.500 -8.141.500

8.673.100 18.200 8.691.300 -8.697.900

2.300 500 2.800 556.400

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 3.1 Het verschil ontstaat door een toename van de BAR-bijdrage € 5 ton, het restant (€ 2 ton) zijn hogere lasten ten behoeve van de energie transitie. 3.2 Afname van lasten wordt geheel veroorzaakt door een vermindering van de BARbijdrage

- 24 -

PROGRAMMA 4 - FINANCIEN Inleiding en Missie Programma 4 Dit programma bevat de speerpunten over de ontwikkeling van de financiële positie en risico’s van gemeente Albrandswaard. De Planning- en Control cyclus is het instrument om zicht te houden op de voortgang van het gevoerde beleid en de financiële gezondheid van de gemeente. 4.1 FINANCIEN Missie Wij geven niet meer uit dan we ontvangen. Onze structurele lasten zijn in evenwicht met de structurele baten. Op deze wijze kunnen wij de voorzieningen voor onze inwoners duurzaam bekostigen, en zijn wij financieel betrouwbaar voor onze maatschappelijke partners. De gemeentelijke belastingen voor inwoners en bedrijven worden zo laag mogelijk gehouden en waar mogelijk gematigd. Daarnaast blijven we verstandig omgaan met de reserve- en schuldenposities van Albrandswaard en trachten we deze in de komende jaren te verbeteren om zo onze toenemende risico’s op te kunnen vangen. Kerngegevens Financiële structuur Omvang totale begroting/exploitatieomzet (Begrotings)resultaat Omvang algemene uitkering incl stelpost Jeugd Algemene reserve Beklemde reserves en bestemmingsreserve Weerstandscapaciteit Voorzieningen

Wat mag het kosten Programma Financiën Lasten 4.1-Financien Baten 4.1-Financien Totaal baten en lasten

Jaarrekening Begroting 2022 na Begroting 2021 wijziging 2023 € 78.856.600 € 63.496.000 € 65.853.700 € 1.137.356 € 32.491.472

-€ 383.100 € 2.190.700 € 34.995.000 € 37.067.400

€ 13.495.785 € 19.903.203

€ 13.495.785 € 12.774.385 € 19.903.203 € 18.630.303

€ 17.241.558 € 9.308.384

€ 15.281.700 € 16.247.285 € 8.623.900 €8.775.384

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 20.766 1.193.900

819.800 1.029.100 1.304.100 1.304.100

216.680 0 195.914 -1.193.900

0 0 0 0 -819.800 -1.029.100 -1.304.100 -1.304.100

Onttrekkingen 11.290.384 Stortingen 10.725.644 Mutaties reserves 564.740 Totaal programma 4 760.654

576.200 10.800 565.400 -628.500

432.500 10.800 421.700 -398.100

- 25 -

353.500 275.700 197.000 10.800 10.800 10.800 342.700 264.900 186.200 -686.400 -1.039.200 -1.117.900

Verklaring van verschillen Verschillen programma 4 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 4.1-Financiën Totaal 4 Financiën Baten 4.1-Financiën Totaal 4 Financiën Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

1.193.900 1.193.900

819.800 819.800

-374.100 -374.100

0 0 1.193.900

0 0 819.800

0 0 -374.100

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 4.1 De afname wordt veroorzaakt doordat in 2022 een eenmalige last is opgenomen van € 4 ton voor het ophogen van de voorziening wachtgeld voormalig bestuurders.

- 26 -

PROGRAMMA 5 – EDUCATIE Inleiding en Missie Programma 5 Het programma Educatie richt zich op het bevorderen van de ontwikkeling van alle kinderen, het bevorderen van de toeleiding naar specifieke activiteiten, de doorgaande leerlijn en doorgaande zorglijn. Daarnaast is een goede ouderbetrokkenheid een belangrijke succesfactor om kinderen optimaal te kunnen laten ontwikkelen. Het maatschappelijk middenveld is een sterke partner bij het behalen van de doelstellingen. Samenwerking zien wij als een belangrijke voorwaarde om succesvol te kunnen zijn. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026. Wat mag het kosten? Programma Educatie Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 5.1-Educatie 2.864.435 3.151.200 2.691.500 2.682.400 2.682.400 2.591.100 Baten 5.1-Educatie 475.757 588.000 175.000 180.300 185.700 185.700 Saldo baten en -2.388.678 -2.563.200 -2.516.500 -2.502.100 -2.496.700 -2.405.400 lasten Onttrekkingen 16.700 60.400 16.700 16.700 16.700 16.700 Totaal programma 5 -2.371.978 -2.502.800 -2.499.800 -2.485.400 -2.480.000 -2.388.700

Verklaring van verschillen Verschillen programma 5 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 5.1-Educatie Totaal 5 Educatie Baten 5.1-Educatie Totaal 5 Educatie Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

3.151.200 3.151.200

2.691.500 2.691.500

-459.700 -459.700

588.000 588.000 -2.563.200

175.000 175.000 -2.516.500

-413.000 -413.000 -46.700

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 5.1 In 2022 zijn er twee SISA regelingen voor onderwijs opgenomen (onderwijs achterstanden beleid en nationaal programma onderwijs), deze lopen budget neutraal door de begroting. In 2023 zijn deze regelingen niet opgenomen. Doordat er nog geen zekerheid is dat deze regelingen in 2023 nog bestaan.

- 27 -

Baten 5.1 In 2022 zijn er twee SISA regelingen voor onderwijs opgenomen (OAB en NPO), deze lopen budget neutraal door de begroting. In 2023 zijn deze regelingen niet opgenomen. Doordat er nog geen zekerheid is dat deze regelingen in 2023 nog bestaan. Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

AW NL* Cijfers over 1 Absoluut verzuim Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een 2,1 2,5 2021 (bron: leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere DUO/Ingrado) niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen. 2 Relatief verzuim Er is sprake van relatief verzuim als een jongere 12 19 2021 (bron: wel op een school staat ingeschreven, maar DUO/Ingrado) gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen. 3 Voortijdig Het percentage van het totaal aantal leerlingen 1,4% 1,9% 2021 schoolverlaters van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, (bron: dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het DUO/Ingrado) onderwijs verlaat. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

- 28 -

PROGRAMMA 6 – SPORT Inleiding en Missie Programma 6 Binnen Albrandswaard kennen wij een zeer actief verenigingsleven, waardoor er voor elke inwoner een passende hobby te vinden is. Wij koesteren onze verenigingen, mede omdat zij saamhorigheid brengen maar daarnaast ook een laagdrempelige ontmoetingsplek zijn voor veel mensen. Zo wordt niet alleen de algemene gezondheid bevordert, maar geeft het individuen en groepen ook een gemeenschappelijke identiteit, van waaruit zij in verbinding kunnen komen met nieuwe ervaringen, andere mensen en voorheen onbereikbare omgevingen. Sport staat naast plezier en passie, ook voor samenwerking en verbinding. Omdat sport breed aanspreekt en veel gedrevenheid en energie met zich meebrengt. Om dit te kunnen bewerkstelligen zijn gezonde en sterke verenigingen van groot belang. Zij verdienen aandacht en ondersteuning van de gemeente, waarbij wederkerigheid een uitgangspunt is. Sport en cultuur hebben gedeelde belangen en zijn samen op zoek naar kansrijke lokale verbindingen. Wij trekken samen met elkaar op! Missie Het verenigingsleven vervult een belangrijke functie binnen de Albrandswaardse samenleving, en zij zijn daarin het cement van de maatschappij. Wij faciliteren en ondersteunen hen bij de uitvoering van hun verenigingsleven, waarbij samenwerking en wederkerigheid voorop staat.

De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026. Wat mag het kosten? Programma Sport Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 6.1-Sport 1.859.266 1.773.300 1.682.200 1.673.100 1.672.900 1.667.600 Baten 6.1-Sport 691.912 395.500 407.900 421.000 434.100 434.100 Saldo baten en -1.167.354 -1.377.800 -1.274.300 -1.252.100 -1.238.800 -1.233.500 lasten Totaal programma 6 -1.167.354 -1.377.800 -1.274.300 -1.252.100 -1.238.800 -1.233.500

- 29 -

Verklaring van verschillen Verschillen programma 6 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 6.1-Sport Totaal 6 Sport Baten 6.1-Sport Totaal 6 Sport Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 - Begroting 2023

1.773.300 1.773.300

1.682.200 1.682.200

-91.100 -91.100

395.500 395.500 -1.377.800

407.900 407.900 -1.274.300

12.400 12.400 -103.500

Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht: Lasten 6.1 De afname wordt verklaard door elf individuele verschillen kleiner dan € 50.000. Overkoepelend effect is hier hogere incidentele lasten in 2022 en doorgeschoven budgetten uit 2021 naar 2022, welke gemeld zijn in de eerste tussenrapportage 2022 Beleidsindicatoren Nr. Indicator

Beschrijving indicator

1 Niet-sporters (bron: gezondheidsmonitor volwassenen, GGD'en, CBS en RIVM)

Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Waar staat je gemeente d.d. 19 juli 2022 * Klasse matig stedelijk

- 30 -

AW

NL*

Cijfers over 42,7% 49,3% 2020

PROGRAMMA 7 - SOCIAAL DOMEIN Inleiding en Missie Programma 7 De komende jaren bouwt de gemeente samen met partners en inwoners aan een krachtige, inclusieve samenleving. Waar iedereen zich naar vermogen kan ontwikkelen en kan deelnemen aan de maatschappij. Het is een samenleving waarin het welzijn en welbevinden van onze inwoners centraal staat Inwoners voelen zich verbonden en weten hun weg te vinden naar (welzijns)activiteiten, verenigingen en noodzakelijke zorg . Iedereen hoort erbij, doet er toe, iedereen doet mee. Iedereen kan ook zelf binnen zijn of haar mogelijkheden aan de samenleving bijdragen, hetgeen de zingeving en het welbevinden vergroot. Mensen zijn betrokken bij elkaar, respecteren elkaar, helpen elkaar. Als samenleving nemen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid. De gemeente is zich daarbij bewust van de grenzen van informele zorg en biedt desgewenst ook kwalitatieve ondersteuning aan degenen die omzien naar hun naaste. De uitwerking in speerpunten volgt in het nieuwe CollegeWerkProgramma 2022-2026.

Wat mag het kosten? Programma Sociaal Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Domein 2021 2022 2023 2024 2025 2026 Lasten 7.1-Maatschappelijke 4.171.452 4.696.000 4.156.800 4.153.000 4.154.200 4.154.100 Ondersteuning 7.2-Kwetsbare 686.686 664.100 675.100 678.900 682.600 682.800 Groepen 7.3-Participatie 9.557.831 8.397.000 7.623.200 7.608.900 7.602.200 7.576.100 7.4-Jeugdzorg 5.815.688 5.240.900 5.688.900 5.686.100 5.686.500 5.686.500 7.5-Zorg & Welzijn 3.223.326 738.500 568.300 565.200 560.900 559.500 7.6-Wijkteams 1.938.560 1.691.600 2.268.800 2.241.500 2.235.000 2.230.900 Totaal 7 Sociaal 25.393.542 21.428.100 20.981.100 20.933.600 20.921.400 20.889.900 Domein Baten 7.1-Maatschappelijke 253.010 139.200 142.400 145.900 149.200 149.200 Ondersteuning 7.3-Participatie 6.479.757 5.052.600 4.445.000 4.445.000 4.445.000 4.445.000 7.4-Jeugdzorg 103.298 414.300 0 0 0 0 7.5-Zorg & Welzijn 2.704.439 188.300 194.000 199.700 205.800 205.800 7.6-Wijkteams 40.031 11.300 11.300 11.600 12.100 12.100 Totaal 7 Sociaal 9.580.535 5.805.700 4.792.700 4.802.200 4.812.100 4.812.100 Domein Saldo baten en -15.813.007 -15.622.400 -16.188.400 -16.131.400 -16.109.300 -16.077.800 lasten Onttrekkingen 1.237.000 485.400 0 0 0 0 Stortingen 1.032.000 44.000 44.000 44.000 44.000 44.000 Mutaties reserves 205.000 441.400 -44.000 -44.000 -44.000 -44.000 Totaal programma 7 -15.608.007

-15.181.000 -16.232.400 -16.175.400 -16.153.300 -16.121.800

- 31 -

Verklaring van verschillen Verschillen programma 7 ten opzichte van gewijzigde begroting 2022 Lasten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning 7.2-Kwetsbare Groepen 7.3-Participatie 7.4-Jeugdzorg 7.5-Zorg & Welzijn 7.6-Wijkteams Totaal 7 Sociaal Domein Baten 7.1-Maatschappelijke Ondersteuning 7.3-Participatie 7.4-Jeugdzorg 7.5-Zorg & Welzijn 7.6-Wijkteams Totaal 7 Sociaal Domein Totaal baten en lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

Verschil 1e tr 2022 Begroting 2023

4.696.000 664.100 8.397.000 5.240.900 738.500 1.691.600 21.428.100

4.156.800 675.100 7.623.200 5.688.900 568.300 2.268.800 20.981.100

-539.200 11.000 -773.800 448.000 -170.200 577.200 -447.000

139.200 5.052.600 414.300 188.300 11.300 5.805.700 -15.622.400