Document · PDF

70. Raadsinformatiebrief 2022 455501 evaluatie minimabeleid en schuldhulpverlening Albrandswaard 2021.pdf

Gemeenteraad AW 3 oktober 2022, gemeente AlbrandswaardBij agendapunt: 8: Ingekomen stukken17.898 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Guido ontvangt minder huurtoeslag, zijn zorgtoeslag is gelijk gebleven. Hij heeft geen recht meer op minimaregelingen. Het totale inkomen van Guido is nu € 1.838, dit is € 185 (11 procent) meer dan toen hij een bijstandsuitkering had.

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Voorbeeldcasus tabel 2.4.2.: paar met kinderen Noa en Max hebben twee kinderen 8 en 13 jaar oud en krijgen een bijstandsuitkering, wat neerkomt op een netto-inkomen van € 1.560 per maand (dit is inclusief vakantietoeslag). Zij hebben maandelijks recht op € 956 aan toeslagen van het Rijk. Voor het gezin bestaat dit uit huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderbijslag en kindgebonden budget. Tot slot kunnen Noa en Max rekenen op een financiële bijdrage vanuit de gemeente van € 355 per maand. Dit bestaat uit kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, de korting op de collectieve zorgverzekering, Meedoen: Volwassenen, Tegemoetkoming Eigen Risico Zorgkosten en Tegemoetkoming Energietoeslag. Voor hun kinderen maken zij nog aanspraak op Meedoen: Kindpakket en Meedoen: Schoolkosten. In totaal hebben Noa en Max een inkomen van € 2.871 per maand. Als Noa of Max werk krijgt tegen een inkomen van 110 procent Wsm, dan stijgt hun nettoinkomen naar € 1.716 per maand. Zij houden recht op de toeslagen van het Rijk, maar deze bedragen zijn nu iets lager, en zijn nu in totaal € 950. Ze kunnen geen kwijtschelding meer aanvragen, maar houden wel recht op de andere gemeentelijke regelingen. De gemeentelijke bijdragen zijn dan € 270 per maand. Het totaal inkomen van Noa en Max is bij een inkomen van 110 procent Wsm € 2.936.

Dit is een stijging van € 65 (2 procent) ten opzichte van hun totaal inkomen bij een bijstandsuitkering. Wanneer Noa of Max tegen een loon van 120 procent Wsm gaat werken, stijgt hun nettoinkomen naar € 1.871 per maand. De bijdrage van het Rijk neemt iets verder af, en is nu € 876. Het gezin blijft recht houden op gemeentelijke regelingen. Het totaal inkomen is bij een inkomen van 120 procent Wsm € 3.017. Dit is € 147 (5 procent) meer dan wanneer zij een bijstandsuitkering hebben. Als Noa of Max gaat werken tegen een inkomen van 130 procent Wsm dan stijgt hun netto-inkomen naar € 2.027 per maand. De bijdragen van het Rijk dalen verder naar € 774 per maand. Het gezin heeft voor een groot deel geen recht meer op de gemeentelijke bijdragen. Alleen het recht op korting op de collectieve zorgverzekering blijft, dit is € 55. Het totale inkomen van het gezin is € 2.857 per maand. Dit is € 14 (-0 procent9) minder dan wanneer zij een bijstandsuitkering hebben. Tot slot wanneer Noa of Max gaat werken tegen 140 procent Wsm, dan stijgt hun nettoinkomen naar € 2.183 per maand. De bedragen van het Rijk nemen weer iets verder af naar € 664. Het gezin heeft geen recht meer op gemeentelijke regelingen. Het totaal inkomen is nu € 2.847. Dit is € 24 (-1 procent) minder dan wanneer zij een bijstandsuitkering hebben.

9 De percentages zijn afgerond op hele getallen. Het totaal inkomen is € 14 lager ten opzichte van de

bijstandssituatie.

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

3. Bevindingen Wat zijn de effecten van het landelijke en lokale beleid op de inkomens van de minima en in welke situatie(s) treedt er een armoedeval op? Financieel effect Het bedrag dat minima vanuit het Rijk aan toeslagen kunnen ontvangen is veel hoger dan het bedrag dat ze aan gemeentelijke regelingen kunnen ontvangen. Financieel gezien is de invloed van de gemeente dan ook kleiner dan de invloed van het Rijk. Het bedrag aan landelijke toeslagen neemt voor de meeste huishoudens geleidelijk af bij een hoger inkomen. Ditzelfde gaat op voor de gemeentelijke regelingen. De gemeentelijke regelingen zorgen ervoor dat huishoudens (meer) ruimte overhouden voor het doen van vrije bestedingen. Echter zoals te zien in is Hoofdstuk 2 geldt dit niet voor alle inkomens. Ondanks het uitgebreide pakket van de gemeente Albrandswaard zijn sommige huishoudens afhankelijk zijn van de gemeentelijke bijdragen voor hun vrije bestedingen. Het betreft in de meeste gevallen huishoudens met een inkomen van 100 en 110 procent Wsm. Deze huishoudens hebben zonder de bijdragen van de gemeente een negatief budget voor vrije bestedingen. Daarnaast is het belangrijk om te noemen dat binnen voor het huidige rapport de aanname is gedaan dat huishoudens gebruik maken van alle beschikbare regelingen. Echter in de praktijk blijkt dat huishoudens gemiddeld gebruik maken van 2,2 regelingen per huishouden.

In werkelijkheid zal het vrij besteedbaar inkomen nog lager zijn. Werken loont voor sommige huishoudens meer dan voor andere Werken loont meestal: wanneer huishoudens in de gemeente Albrandswaard vanuit de bijstand gaan werken tegen een loon gelijk aan 110, 120 of 140 procent Wsm (zie Figuur 3.1.1), gaan zij er in totaal inkomen altijd op vooruit (mits zij gebruikmaken van alle toeslagen en regelingen). Huishoudens die werken tegen een loon gelijk aan 130 procent Wsm gaan er in de meeste gevallen op achteruit vergeleken met de andere inkomens. Deze terugval heeft vooral als oorzaak dat het recht op gemeentelijke bijdragen vervalt en dat de landelijke toeslagen van het Rijk teruglopen. Het totaal inkomen bestaat uit het netto-inkomen (inclusief vakantietoeslag), landelijke toeslagen en gemeentelijke regelingen. Ondanks dat werken meestal loont, is er sprake van een terugval in het totale inkomen van alle huishoudtypen tussen 120 en 130 procent Wsm omdat dan de gemeentelijke regelingen wegvallen. Daarnaast heeft dit vooral te maken met een sterke toename in de kosten voor het levensonderhoud. De energieprijzen zijn sterk gestegen en de toeslag kan dit niet voldoende compenseren. Vanaf een inkomen van 130 procent Wsm gaan de alleenstaanden en alleenstaande ouders erop vooruit; dan stijgt het loon sneller dan dat de toeslagen en regelingen afnemen.

Voor paren (met kinderen) geldt dat deze trend nog niet optreedt; bij hen komt dit mogelijk bij een hoger inkomensniveau dan 140 procent Wsm aan de orde. Een alleenstaande gaat er bij ieder hoger inkomensniveau relatief gezien het meest op vooruit. De overige huishoudens gaan er ten opzichte van de bijstandssituatie niet telkens op vooruit wanneer hun inkomen stijgt. Wanneer alleenstaanden werken tegen een loon van 120 procent Wsm dan is dit ongeveer gelijk aan het inkomen als huishoudens van 140 procent Wsm. In 2021 steeg het totale inkomen bij ieder hoger inkomen. Het beleid is nagenoeg hetzelfde gebleven met uitzondering van de toevoeging van de Tegemoetkoming van Energietoeslag. De hoge energielasten hebben effect op totale inkomen. In de volgende paragraaf wordt dit verder toegelicht. Bij de paren met kinderen is het zelfs zo dat het totale inkomen er op achteruit gaat vanaf 130 procent Wsm ten opzichte van de bijstandssituatie. Het totale inkomen is op dat moment lager dan het bijstandsniveau. Hoewel dit om zeer kleine verschillen gaat ten opzichte van het bijstandsniveau is het wel zo dat deze huishoudens een aanzienlijk aantal uren werken per week 20

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

en een lager totaal inkomen hebben dan mensen die niet werken. De oorzaak hiervan is dat het recht op gemeentelijk bijdragen vervalt en de landelijke toeslagen van het Rijk sterk afnemen naarmate het inkomen stijgt. Echter blijven de vaste laste lasten even hoog. Werken loont in deze gevallen niet. De invloed van de hoge energiekosten De energietoeslag is begin 2022 door het Rijk aangekondigd om huishoudens met een laag inkomen te compenseren in de fors stijgende energiekosten. In deze inkomenseffect rapportage is zichtbaar geworden dat huishoudens een flink bedrag moeten betalen voor het gebruik van gas en energie, oplopend tot € 336 voor een vierpersoonshuishouden. Met name de gasprijs is sterk gestegen; ten opzichte van 2021 heeft een verdubbeling plaatsgevonden 10. De energietoeslag bedraagt € 800 euro per huishouden voor 2022. In dit rapport is de energietoeslag doorgerekend voor alle huishoudens met inkomen tot 120 procent Wsm. Uit de berekeningen en maandbegrotingen blijkt de compensatie van € 67 euro per maand zeker helpt in het betalen van de kosten, maar dat de toeslag de stijgende lasten niet volledig compenseren. Dit maakt dat verschillende huishoudens, met name paren met kinderen, iedere maand geld tekort komen, ook als zij gebruikmaken van de energietoeslag.

Daarnaast is te zien dat er een teruggang in besteedbaar budget optreedt voor de meeste huishoudens op een inkomensniveau van 100 en 110 procent Wsm; ondanks dat deze groep recht heeft op alle gemeentelijk regelingen en hoge bedragen ontvangt vanuit de landelijke toeslagen van het Rijk. Figuur 3.1.1. Inkomensvooruitgang t.o.v. 100% Wsm bij werkaanvaarding 110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

3% 10%

Alleenstaande

9% 11% 4% 8%

Paar zonder kinderen

5% 4% 2% 7%

Alleenstaande ouder

4% 8% 2%

Paar met kinderen

5% 0% -1%

10 Bron: Artikel ‘Prijs van energie 86 procent hoger’ van CBS, 18 februari 2022.

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Bijlage 1. Overzicht minimaregelingen Tabel B1.1 Gemeentelijke minimaregelingen in Gemeentenaam

Inkomensgrens t.o.v. Wsm

(Maximaal) bedrag

Individuele bijzondere bijstand

Tot 120% Wsm

Individuele vergoedingen tot maximaal € 200 tenzij aangesloten bij de collectiviteit van de gemeente

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen11

Tot 100% Wsm

Soort regeling

CZ: Pakket CZ Zorg-op-maat AV Extra: €154,19 i.p.v. €182,55; Collectieve zorgverzekering

Individuele inkomenstoeslag Meedoen: volwassenen

Tot 130% Wsm DSW: Pakket Zorgpolis AV-BAR: €133,00 i.p.v. €160,50. Alleenstaande € 410; Minimaal 3 jaar Alleenstaande ouder € 525; tot 120% Wsm Gehuwden € 621. Tot 120% Wsm

Meedoen: Kindpakket

Tot 120% Wsm

Meedoen: Schoolkosten

Tot 120% Wsm

Gratis openbaar vervoer voor Tot 120% Wsm AOW-gerechtigden Tegemoetkoming Eigen Risico Tot 120% Wsm Zorgkosten Tegemoetkoming Tot 120% Wsm Energiekosten

€150 per volwassene per jaar. Kinderen van 4 t/m 11 jaar: €350 per kind, per jaar; Kinderen van 12 t/m 17 jaar: €450 per kind, per jaar. €250 per kind in de brugklas per jaar; €175 per kind, per schooljaar van het voortgezet onderwijs na de brugklas. Gratis openbaar vervoer via de RET. Maximale vergoeding van €200 per jaar, per volwassene. Maximale vergoeding van €800 per huishouden per jaar.

11 In de gemeente Albrandswaard is tevens kwijtschelding aan te vragen voor wegenheffing. Deze kosten

en kwijtschelding zijn niet meegenomen in de rapportage.

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Bijlage 2. Opbouw totaal inkomen 100 tot 140% Wsm In deze bijlage geven we de opbouw van het totaal inkomen uit paragraaf 2.4 grafisch weer. Figuur B2.1 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, alleenstaande niet AOW-gerechtigd

Alleenstaanden Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

100% Wsm

€ 1.092

110% Wsm

€ 1.201

120% Wsm

€ 1.310

€ 378 € 125

130% Wsm

€ 1.419

€ 348 € 28

140% Wsm

€ 1.528

€ 310€ 0

€0

€ 378

Bijdrage gemeente

€ 183

€ 378 € 125

€ 500

€ 1.000

€ 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

Figuur B2.2 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar zonder kinderen

Paren zonder kinderen Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.560

100% Wsm

Bijdrage gemeente € 539

€ 1.716

110% Wsm

€ 533

€ 1.871

120% Wsm

€ 230

€ 459

€ 2.027

130% Wsm

€ 182

€ 357 € 55

€ 2.183

140% Wsm €0

€ 500

€ 1.000

€ 182

€ 247 €0 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 3.000

Figuur B2.3 Inkomensvooruitgang, alleenstaande ouder met twee kinderen (8 en 13 jaar)

Alleenstaande ouder Netto inkomen incl VT 100% Wsm

€ 1.092

110% Wsm

€ 1.201

120% Wsm

€ 1.310

130% Wsm

€ 1.419

140% Wsm

€ 1.528 €0

€ 500

Bijdrage Rijk

Bijdrage gemeente

€ 1.129

€ 297

€ 1.166

€ 213

€ 1.172 € 1.177

€ 1.000

€ 213 € 28

€ 1.182 € 1.500

€ 2.000

€0 € 2.500

€ 3.000

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Figuur B2.4 Inkomensvooruitgang na werkaanvaarding, paar met twee kinderen (8 en 13 jaar)

Paar met kinderen Netto inkomen incl VT

Bijdrage Rijk

€ 1.560

100% Wsm

€ 956

€ 1.716

110% Wsm

Bijdrage gemeente

€ 950

€ 1.871

120% Wsm

€0

€ 500

€ 1.000

€ 270

€ 774

€ 2.183

140% Wsm

€ 270

€ 876

€ 2.027

130% Wsm

€ 355

€ 664 € 1.500

€ 2.000

€ 2.500

€ 55 €0 € 3.000

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Bijlage 3. Financieel maandoverzicht In deze bijlage staat per huishoudtype het financieel maandoverzicht. De tabellen geven een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven, bij gebruikmaking van alle landelijke en lokale regelingen. De bedragen die horen bij de huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven zijn afkomstig van het Nibud. Tabel B3.1 Alleenstaande zonder kinderen, niet AOW-gerechtigd 100% 110% 120% Categorie Wsm Wsm Wsm Inkomsten Netto-inkomen incl. VT 1.092 1.201 1.310 Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

1.419

1.528

1.092

267 111 0 0 0 378

237 111 0 0 0 348

199 111 0 0 0 310

267 111 0 0 0 378

Totaal inkomsten

1.470

1.579

1.688

1.767

1.838

1.470

Uitgaven Huur Gas, water, elektra Telefoon, internet en kabel Gemeentelijke heffingen (Collectieve) zorgverzekering Overige verzekeringen Onderwijs Kosten BSO Vervoer Reserveringsuitgaven Huishoudelijke uitgaven Werkgerelateerde uitgaven Totaal uitgaven

588 197 68 59 183 24 0 0 17 183 240 0 1.559

588 197 68 59 183 24 0 0 17 183 240 66 1.625

588 197 68 59 153 24 0 0 17 183 240 66 1.596

588 197 68 59 183 24 0 0 17 183 240 0 1.559

-89

-46

142

243

-89

0 13 0 0 0 17 67 183

0 13 0 0 0 17 67 125

0 0 0 0 0 0 0 28

0 0 0 0 0 0 0 0

34 13 0 0 0 17 67 218

Budget inclusief regelingen gemeente

188

171

243

128

Vrije bestedingen Restant

100 -6

100 -21

100 88

100 71

100 143

100 28

Budget exclusief regelingen gemeente Regelingen gemeente Kwijtschelding gemeentelijke heffingen Korting collectieve zorgverzekering Individuele inkomenstoeslag Meedoen volwassen Meedoen kindpakket Meedoen schoolkosten Gratis ov ouderen Tegemoetkoming Eigen Risico Energietoeslag Totaal regelingen gemeente

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Tabel B3.2 Paar, niet AOW-gerechtigd, geen kinderen Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.560

1.716

1.871

2.027

2.183

1.560

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

327 212 0 0 0 539

324 209 0 0 0 533

278 181 0 0 0 459

213 144 0 0 0 357

139 108 0 0 0 247

327 212 0 0 0 539

Totaal inkomsten

2.099

2.249

2.330

2.384

2.430

2.099

630 264 80 48 365 35 0 0 35 284 435 0 2.177

630 264 80 48 365 35 0 0 35 284 435 66 2.243

630 264 80 48 307 35 0 0 35 284 435 66 2.185

630 264 80 48 365 35 0 0 35 284 435 0 2.177

-78

141

246

-78

0 25 0 0 0

0 0 0 0 0

52 25 0 0 0

230

182

282

Budget inclusief regelingen gemeente

152

188

269

198

246

203

Vrije bestedingen Restant

160 -8

160 28

160 109

160 38

160 86

160 43

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Tabel B3.3 Alleenstaande ouder, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar)12 Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.092

1.201

1.310

1.419

1.528

1.092

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

327 111 0 203 488 1.129

327 111 37 203 488 1.166

327 111 42 203 488 1.172

327 111 47 203 488 1.177

327 111 53 203 488 1.182

327 111 0 203 488 1.129

Totaal inkomsten

2.221

2.367

2.482

2.596

2.710

2.221

630 314 80 85 183 26 102 0 40 271 446 0 2.176

630 314 80 85 183 26 102 65 40 271 446 66 2.307

630 314 80 85 153 26 102 65 40 271 446 66 2.278

630 314 80 85 183 26 102 0 40 271 446 0 2.176

174

288

432

0 13 67 21 0

0 0 0 0 0

44 13 67 21 0

297

213

341

Budget inclusief regelingen gemeente

342

273

387

317

432

385

Vrije bestedingen Restant

205 137

205 68

205 182

205 112

205 227

205 180

12 Bij de kosten BSO is de tegemoetkoming kinderopvang al verrekend.

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Tabel B3.4 Paar, niet AOW-gerechtigd, met 2 kinderen (8 en 13 jaar) Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.560

1.716

1.871

2.027

2.183

1.560

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

327 212 0 203 214 956

324 209 0 203 214 950

278 181 0 203 214 876

213 144 0 203 214 774

139 108 0 203 214 664

327 212 0 203 214 956

Totaal inkomsten

2.516

2.666

2.748

2.802

2.848

2.516

630 361 104 85 365 36 102 0 57 369 556 0 2.666

630 361 104 85 365 36 102 0 57 369 556 66 2.732

630 361 104 85 307 36 102 0 57 369 556 66 2.674

630 361 104 85 365 36 102 0 57 369 556 0 2.666

-150

-66

174

-150

0 25 67 21 0

0 0 0 0 0

52 25 67 21 0

355

270

406

Budget inclusief regelingen gemeente

205

204

286

127

174

256

Vrije bestedingen Restant

266 -61

266 -62

266 20

266 -139

266 -92

266 -10

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Tabel B3.5 Alleenstaande, AOW-gerechtigd Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.213

1.334

1.456

1.577

1.698

1.213

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

269 111 0 0 0 380

268 111 0 0 0 379

222 111 0 0 0 333

172 111 0 0 0 283

269 111 0 0 0 380

Totaal inkomsten

1.593

1.714

1.835

1.910

1.981

1.593

588 244 68 59 183 14 0 0 15 185 238 0 1.593

588 244 68 59 183 14 0 0 58 185 238 0 1.636

588 244 68 59 182 14 0 0 58 185 238 0 1.636

588 244 68 59 183 14 0 0 15 185 238 0 1.593

198

274

345

0 13 0 0 15

0 13 0 0 58

0 0 0 0 0

0 13 0 0 15

198

183

198

Budget inclusief regelingen gemeente

198

261

381

302

345

198

Vrije bestedingen Restant

100 98

100 161

100 281

100 202

100 245

100 98

Gemeente Albrandswaard

Versie 0.1

Tabel B3.6 Paar, AOW-gerechtigd Categorie

100% Wsm

110% Wsm

120% Wsm

130% Wsm

140% Wsm

>3 jaar 100% Wsm

Inkomsten Netto-inkomen incl. VT

1.643

1.807

1.971

2.135

2.300

1.643

Bijdragen Rijk Huurtoeslag Zorgtoeslag Combinatiekorting Kinderbijslag Kindgebonden budget Totaal bijdragen Rijk

330 212 0 0 0 542

330 195 0 0 0 525

292 158 0 0 0 450

208 119 0 0 0 327

116 80 0 0 0 196

330 212 0 0 0 542

Totaal inkomsten

2.185

2.332

2.421

2.462

2.496

2.185

630 326 80 48 365 15 0 0 31 287 432 0 2.215

630 326 80 48 365 15 0 0 73 287 432 0 2.257

630 326 80 48 365 15 0 0 31 287 432 0 2.215

-30

164

205

239

-30

0 25 0 0 31

0 25 0 0 73

0 0 0 0 0

0 25 0 0 31

261

255

261

Budget inclusief regelingen gemeente

231

330

419

262

239

231

Vrije bestedingen Restant

160 71

160 170

160 259

160 102

160 79

160 71

DUIDINGSRAPPORTAGE DASHBOARD MINIMA GEMEENTE ALBRANDSWAARD Juli 2022

Opdrachtgever Gemeente Albrandswaard Datum Juli 2022 Auteurs Michelle Ellens Jitske van der Wijk Grafisch ontwerp Senne Trip KWIZ Stavangerweg 23-5 9723 JC Groningen 050-5252473 contact@kwiz.nl

Uitgave Deze uitgave is een uitgave van KWIZ B.V. Het overnemen van cijfers en/of teksten is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden in welke vorm dan ook zonder voorafgaande toestemming van KWIZ B.V..

INLEIDING De gemeente Albrandswaard voert een actief beleid ter bestrijding van armoede en schulden. Sinds 2014 maakt KWIZ jaarlijks een Armoedemonitor voor de gemeente Albrandswaard. De monitor geeft biedt de gemeente een overzicht van de ontwikkelingen in de omvang en samenstelling van de minimapopulatie en het bereik van de minimaregelingen. Vanaf de meting over 2020 worden de cijfers in een dashboard gepresenteerd; de huidige meting over 2021 is hieraan toegevoegd. In het dashboard kan de gemeente zelf nadere analyses maken door bijvoorbeeld in te zoomen op een bepaalde groep. In deze begeleidende duidingsrapportage worden de belangrijkste bevindingen genoemd. Voor de verdere cijfers verwijzen wij u naar het dashboard. Dashboard minima De gegevens over de omvang en samenstelling van de doelgroep geven de situatie per 1 januari 2022 weer (peildatum minimapopulatie), op basis van het inkomen op het Wettelijk sociaal minimum (Wsm). Het gebruik van de regelingen is gemeten over het jaar 2021. De cijfers worden (waar mogelijk) vergeleken met die van de Armoedemonitor uit 2019 en het minimadashboard van 2020. Methodiek van het onderzoek De gemeente heeft geen rechtstreekse toegang tot inkomensgegevens van haar inwoners.

Door gebruik van diverse informatiebronnen van gemeentelijke regelingen voor minimahuishoudens, maken we een inschatting van het aantal minimahuishoudens op 1 januari 2022. Daarvoor zijn registraties van de volgende voorzieningen gebruikt: de Participatiewet, minimaregelingen, collectieve zorgverzekering, kwijtschelding en gegevens van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Jeugdwet (JW) en schuldhulpverlening (shv). Met behulp van de Basisregistratie Personen (BRP) zijn de gebruikersgegevens vervolgens op huishoudniveau gegroepeerd. Op deze manier ontstaat een samenhangend beeld op de omvang en samenstelling van de minimapopulatie, de mate van gebruik van voorzieningen en de overlap in het gebruik van voorzieningen op andere beleidsterreinen. Daarnaast is een bestand van de Kamer van Koophandel met daarin alle zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) in de gemeente gekoppeld aan de BRP. Op die manier wordt inzichtelijk hoeveel zzp’ers gebruikmaken van het minimabeleid. Daarnaast is tevens gekeken in hoeverre de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is gebruikt onder zzp’ers in de gemeente. Omdat wij niet over inkomensgegevens van alle inwoners beschikken, is er een groep die, doordat ze geen gebruik maakt van de minimaregelingen, niet in de registratiebestanden voorkomt.

Dit betekent dat het feitelijk aantal minima iets hoger ligt dan het aantal dat de gemeente op basis van bovenstaande bestanden in beeld heeft. Wanneer we het in deze rapportage hebben over minimahuishoudens zijn dit de huishoudens die we in beeld hebben gekregen via de bovenstaande onderzoeksmethode; gemiddeld hebben we daarmee hebben circa 87 procent van de minimahuishoudens in de gemeente in beeld. De huishoudens die in beeld zijn op basis van bovenstaande methodiek beschouwen we als doelgroep voor het minimabeleid. De overige circa 13 procent maakt geen gebruik van het minimabeleid en ook niet van andere ondersteuning vanuit de Participatiewet waardoor ze niet als minima bekend zijn bij de gemeente. Het is op basis van de onderzoekmethodiek ook niet mogelijk om deze groep in beeld te krijgen. Het is mogelijk dat een deel van die groep ook geen gebruik wil maken van gemeentelijke ondersteuning. Opzet rapportage dashboard minima In deze rapportage worden de belangrijkste bevindingen weergegeven. We beginnen met het hoofdstuk over minimahuishoudens, waarna de belangrijkste bevindingen over de minimakinderen worden weergegeven. Daarna volgt het gebruik en bereik van de minimaregelingen en wordt de overlap met de Wmo en schuldhulpverlening beschreven. Tot slot wordt ingegaan op zzp’ers in de gemeente en het gebruik van Tozo.

MINIMAHUISHOUDENS

• • • •

549 minimahuishoudens tot 120% Wsm op 1 januari 2022 in beeld

5,2% van alle huishoudens in de gemeente Albrandswaard

22% van alle eenoudergezinnen met jonge kinderen heeft een minimuminkomen

46% van alle minimahuishoudens ontvangt een uitkering vanuit de Participatiewet

Het aantal en aandeel minimahuishoudens is licht gestegen. Het aandeel minimahuishoudens tot 100 procent Wsm is gedaald. Het aandeel minimahuishoudens tussen 100 en 120 procent Wsm is gestegen. Het aandeel eenoudergezinnen in de minimapopulatie is stabiel gebleven.

Op basis van de voor dit onderzoek aangeleverde bestanden heeft de gemeente op 1 januari 2022 467 huishoudens met een inkomen tot 100 procent Wsm in beeld en in totaal 549 huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm. Hiermee is niet de gehele doelgroep in beeld. Op basis van de Armoede Index van KWIZ schatten we het totaal aantal minimahuishoudens met een inkomen tot 100 procent Wsm in de gemeente Albrandswaard op 515 huishoudens (4,9 procent) en de totale groep tot 120 procent Wsm op 625 huishoudens (5,9 procent). Gemiddeld heeft zo’n 6 à 6,5 procent van alle huishoudens in gemeenten met minder dan 50.000 inwoners een inkomen tot 120 procent Wsm. De gemeente Albrandswaard heeft naar schatting 76 huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm niet in beeld (12 procent van alle minimahuishoudens in de gemeente Albrandswaard), omdat deze huishoudens geen uitkering vanuit de Participatiewet ontvangen en/of geen gebruikmaken van een inkomensondersteunende regeling. Kenmerken 549 minimahuishoudens tot 120 procent Wsm in beeld Het aantal en aandeel huishoudens met een inkomen tot 100 procent en tussen 100 en 120 procent Wsm is gestegen ten opzichte van voorgaande jaren; tot en met 2020 was er sprake van een stabilisering.

Het aantal huishoudens met een inkomen op 100 procent Wsm is toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren (452 huishoudens in 2019, 447 huishoudens in 2020 en 467 huishoudens in 2021). Het aantal minimahuishoudens met een inkomen tot 100 procent Wsm stijgt, maar relatief gezien daalt het aandeel minimahuishoudens al langere tijd (2019: 90 procent, 2020: 88 procent, 2021: 85 procent). Het aantal en aandeel minimahuishoudens met een inkomen tussen 100 en 120 procent Wsm stijgt eveneens (2020: 61 huishoudens, 12 procent; 2021: 82 huishoudens, 15 procent). Dit komt met name door een stijging van het aantal huishoudens met een overig inkomen (2020: 21 procent; 2021: 56 procent). Van de 549 minimahuishoudens ontvangt 46 procent (253 huishoudens) een uitkering vanuit de Participatiewet. Het aantal en aandeel huishoudens met een uitkering vanuit de Participatiewet is licht gedaald de afgelopen jaren (2019: 49 procent, 2020: 51 procent, 2021: 46 procent). Een kwart heeft een AOWuitkering en 30 procent heeft een overig inkomen, zoals inkomen uit arbeid of een WW uitkering. Het merendeel van de minimahuishoudens is alleenstaand (50 procent), 39 procent vormt een gezin met kinderen (25 procent eenoudergezinnen, 14 procent tweeoudergezinnen) en de overige 11 procent zijn meerpersoonshuishoudens zonder kinderen.

Er treden een aantal verschuivingen op in de samenstelling van de minimapopulatie. Zo is het aandeel meerpersoonshuishoudens met kinderen gestegen en het aandeel eenoudergezinnen licht gedaald. Het aandeel huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond is toegenomen, evenals het aandeel minimahuishoudens in Portugaal Zuid. Doelgroepen Eenoudergezinnen hebben vaker een minimuminkomen dan andere huishoudtypen, met name eenoudergezinnen met minderjarige kinderen. 22 procent (91 huishoudens) van alle eenoudergezinnen met minderjarige kinderen (406 huishoudens) heeft een inkomen tot 120 procent Wsm. Onder meerpersoonshuishoudens met minderjarige kinderen is dit 2 procent (46 huishoudens). Ook huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond zijn oververtegenwoordigd in de minimapopulatie; 19 procent alle huishoudens met een dergelijke achtergrond heeft een inkomen tot 120 procent Wsm. Onder huishoudens met een Nederlandse achtergrond is dit 3 procent. Daarnaast hebben huishoudens in Portugaal Zuid en Rhoon Noord vaker dan gemiddeld een inkomen tot 120 procent Wsm.

NIEUWE EN LANGDURIGE MINIMA • •

78% van alle minima is langdurig minima

367 personen zijn ingestroomd in de minimapopulatie

69%

van de 367 instromers is 69% in 2021 als minima in de gemeente komen wonen

276 personen zijn uitgestroomd uit de minimapopulatie

70%

van de 276 uitstromers heeft 70% een uitkering vanuit de Participatiewet

Acht op de tien minimahuishoudens is langdurig minima in de gemeente Albrandswaard. De omvang van de minimapopulatie is gestegen: de instroom overtreft de uitstroom.

Langdurige minima Acht op de tien minimahuishoudens in de gemeente Albrandswaard heeft langdurig een minimuminkomen: op 1 januari 2022 hadden 430 huishoudens (78 procent van de minimahuishoudens) al drie jaar of langer een inkomen tot 120 procent Wsm. Het aandeel langdurige minima is stabiel gebleven opzichte van 2020, hoewel het totale aantal langdurige minima is gestegen (396 huishoudens; 78 procent). Huishoudens met een AOW uitkering, huishoudens zonder kinderen en huishoudens in de wijken Rhoon Zuid en Portland hebben vaker dan gemiddeld een langdurig minimuminkomen.

Instromers in de minimapopulatie In 2021 zijn 66 huishoudens (12 procent) ‘ingestroomd’ in de minimapopulatie. Dit aantal is gestegen ten opzichte van 2020 toen 46 huishoudens instroomden in de minimapopulatie (9 procent). Instromers in de minimapopulatie vormen een groep die gestimuleerd kan worden om de arbeidsmarkt (weer) te betreden, of om meer te gaan werken. Deze groep heeft andere kenmerken dan langdurige minima. De doelgroep is jonger (50 procent is tussen de 27 en 45 jaar), woont veelal in de wijk Portugaal Zuid (41 procent) en de meerderheid van de instromers (53 procent) heeft een niet-westerse migratieachtergrond. Een relatief grote groep (43 procent) heeft een overig inkomen (44 procent) zoals inkomen uit arbeid, ten opzichte van 26 procent bij langdurige minima. Toch heeft het merendeel van de instromers (49 procent) een uitkering uit de Participatiewet. Op persoonsniveau blijkt dat 367 personen zijn ingestroomd in de minimapopulatie. Van deze groep is 69 procent als minima in de gemeente Albrandswaard komen wonen afgelopen jaar, 28 procent heeft te maken gehad met een inkomensdaling en 3 procent van de instromers in de minimapopulatie is in een minimahuishouden geboren. Uitstromers uit de minimapopulatie In de gemeente Albrandswaard zijn in totaliteit 276 personen uitgestroomd vanuit de minimapopulatie.

Van deze groep heeft 30 procent een inkomensstijging ervaren tot een inkomen boven de 120 procent Wsm. Het grootste deel, 70 procent, is echter uitgestroomd wegens een verhuizing of overlijden. Uitstromers hebben over vaak een uitkering vanuit de Participatiewet (68 procent) of een overig inkomen (22 procent) en een niet-westerse migratieachtergrond (48 procent). Wat betreft het huishoudtype bestaat het huishoudtype uit een meerpersoonshuishouden zonder kinderen (64 procent).

MINIMAKINDEREN TOT 18 JAAR • • • •

338

minimakinderen tot 18 jaar op 1 januari 2022 oftewel:

6,1% van alle kinderen in de gemeente Albrandswaard

54% van alle minimakinderen groeit op in een huishouden met een uitkering vanuit de Participatiewet

53% van alle minimakinderen groeit op in een eenoudergezin

11% van alle minimakinderen groeit op in de wijk Poortugaal Zuid

Aantal minimakinderen is licht gestegen ten opzichte van 2020. Aandeel minimakinderen dat opgroeit in een huishouden met een uitkering vanuit de Participatiewet is flink gedaald. Aandeel minimakinderen dat opgroeit in een eenoudergezin is licht gedaald. Bijna de helft van de minimakinderen groeit op in Portugaal Zuid.

Het aantal minimakinderen tot 18 jaar dat bij de gemeente Albrandswaard in beeld is toegenomen de afgelopen jaren (2019: 306 kinderen, 2020: 318 kinderen, 2021: 338 kinderen). Het aandeel minimakinderen dat de gemeente in beeld heeft, bedraagt 6,1 procent in 2021. Dat ligt lager dan het gemiddelde aandeel minimakinderen (7,7 procent) in vergelijkbare gemeenten. In dit hoofdstuk geven we een aantal kenmerken van de minimakinderen weer. Kenmerken minimakinderen tot 120 procent Wsm in beeld Ten opzichte van 2020 is een verschuiving opgetreden in de inkomensbron van de huishoudens met kinderen. In 2021 woont 54 procent van de minimakinderen in een huishouden met een uitkering uit de Participatiewet ten opzichte van 62 procent in 2020. Deze ontwikkeling valt samen met een toename van het aantal minimakinderen en een stijging van het aandeel huishoudens met een inkomen tussen 100 en 120 procent Wsm; mogelijk is hier sprake van een effect van de coronaperiode waar meer werkenden financiële zorgen hebben gekregen. Het aandeel minimakinderen dat opgroeit in een eenoudergezin is licht gedaald ten opzichte van vorig jaar (2020: 58 procent, 2021: 55 procent). Een steeds groter deel van de minimakinderen woont in de wijk Poortugaal Zuid (2019: 42 procent, 2020: 46 procent en 2021: 47 procent). Dit betekent dat intussen bijna de helft van de minimakinderen in deze wijk woont.

Het aandeel minimakinderen met een Nederlandse achtergrond is stabiel gebleven (2020: 30 procent en 2021: 31 procent) evenals aantal minimakinderen met een niet-westerse migratieachtergrond (2020: 68 procent, 2021: 67 procent). Minimakinderen ten opzichte van alle kinderen: wat valt op? Sommige kinderen hebben meer kans op opgroeien in armoede dan andere kinderen. In de gemeente Albrandswaard groeien kinderen in een eenoudergezin vaker op in een minimahuishouden dan kinderen uit andere huishoudens: 24 procent van alle minderjarige kinderen in een eenoudergezin groeit op in een huishouden met een inkomen tot 120 procent Wsm. Dit aandeel ligt onder kinderen uit tweeoudergezinnen aanzienlijk lager: 3 procent. Verder groeien kinderen in huishoudens met een niet-westerse migratieachtergrond vaker op in een minimahuishouden: 23 procent (227 kinderen) van alle kinderen met een dergelijke achtergrond woont in een minimahuishouden. Onder kinderen met een Nederlandse achtergrond ligt dit percentage veel lager, namelijk 2,5 procent (104 kinderen). Tot slot groeien kinderen in de wijk Poortugaal Zuid (13 procent) vaker op in een minimahuishouden dan kinderen uit andere huishoudens.

MINIMAREGELINGEN • • •

Het bereik van kwijtschelding, Meedoen-kindpakket en de Individuele Inkomenstoeslag ligt in lijn met vergelijkbare gemeenten. Het bereik van de collectieve zorgverzekering, Meedoen-volwassenen en Meedoenschoolkosten ligt lager dan het gemiddelde in vergelijkbare gemeenten. Het bereik van de regelingen is stabiel gebleven ten opzichte van 2020.

86% 75% 75%

Meedoen voor kinderen (Kindpakket) kent een goed bereik

Kwijtschelding Bijzondere bijstand 2019

Het gebruik van de regeling Schoolkosten is gedaald Huishoudens maken gemiddeld gebruik van 2,2 regelingen per huishouden

26% 20% 21%

2020

53% 42% 41%

Individuele Inkomenstoeslag

30% 32% 32%

Collectieve zorgverzekering

37% 30% 32%

65% 57%52%

34%17%14%

Meedoen Volwassenen

Meedoen Kindpakket

Meedoen Schoolkosten

2021

Het gebruik is gemeten over het gehele jaar 2021. Het bereik van de verschillende minimaregelingen is berekend door het gebruik van de regeling af te zetten tegen de totale doelgroep (dus inclusief de minima die de gemeente niet in beeld heeft). Tot en met 2019 is het bereik berekend door het gebruik van de regelingen af te zetten tegen de doelgroep die de gemeente in beeld heeft (dus exclusief de minima die de gemeente niet in beeld heeft). Hierdoor ligt het bereik van de regelingen in 2020 en 2021 (iets) lager dan in de voorgaande jaren, maar geeft het een realistisch beeld. Daarnaast heeft de coronacrisis in 2020 en 2021 invloed gehad op het dagelijks leven. De maatregelen hadden (onder andere) tot gevolg dat sportieve en culturele activiteiten niet door konden gaan en dat scholen meerdere keren zijn gesloten. Dit kan invloed hebben gehad op het gebruik van de regelingen. Het gebruik van de regelingen in de gemeente Albrandswaard ligt redelijk in lijn met het gemiddelde gebruik in vergelijkbare gemeenten: • Het bereik van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen (75 procent) is het hoogst van alle regelingen. Het ligt tevens in lijn met het landelijke gemiddelde van 70 tot 75 procent. • Het bereik van Meedoen-kindpakket zit op 52 procent in de gemeente Albrandswaard. Dat is iets hoger dan het landelijk gemiddelde van 45 tot 50 procent.

• Het bereik van de Individuele Inkomenstoeslag is stabiel gebleven (2020: 42 procent, 2021: 41 procent) en ligt in lijn met het landelijk gemiddelde van 40 tot 45 procent. Een aantal regelingen kent ook een lager bereik dan landelijk gemiddeld: • Het bereik van de collectieve zorgverzekering (32 procent) ligt net onder het landelijke gemiddelde in vergelijkbare gemeenten van 35 tot 40 procent. • Een op de drie huishoudens (31 procent) maakt gebruik van Meedoen-volwassenen. In vergelijkbare gemeenten ligt dat percentage tussen de 35 en 40 procent. • Het bereik van Meedoen-schoolkosten ligt op 17 procent. Dit bereik ligt net onder de lijn van het landelijk gemiddelde van 20 tot 25 procent. Huishoudens maken het vaakst gebruik van één regeling (186 huishoudens) of twee regelingen (110 huishoudens) per huishouden. Huishoudens met kinderen maken het vaakst gebruik van één kindregeling per huishouden (84 huishoudens).

MEERVOUDIGE PROBLEMATIEKEN • •

23%

van alle minimahuishoudens heeft ook Wmo

Aandeel minimahuishoudens met een Wmo-voorziening is gedaald ten opzichte van 2020. Aandeel minimakinderen met een indicatie vanuit de Jeugdwet is licht gedaald ten opzichte van 2020, hoewel het aantal stabiel is gebleven.

23%

Wmo Schuldhulpverlening

7% 17% 11%

Jeugdwet op huishoudniveau Jeugdwet op kindniveau

7% van alle minimahuishoudens is in beeld bij shv

17% van alle minimahuishoudens heeft een indicatie vanuit de Jeugdwet

11% van alle minimakinderen heeft een indicatie vanuit de Jeugdwet

Wmo-voorzieningen Een deel van de minimahuishoudens heeft ook andere ondersteuningsvragen. Zo krijgen 126 minimahuishoudens een of meerdere Wmo-voorzieningen (26 procent van alle minimahuishoudens). Het aandeel minimahuishoudens met een Wmovoorziening is gedaald (2020: 26 procent, 2021: 23 procent). Vergeleken met het aantal huishoudens met een Wmo-voorziening binnen de hele populatie (ongeacht de inkomenshoogte) van de gemeente Albrandswaard (1.188 huishoudens,11 procent), is dat een relatief hoog percentage. Het totale aantal huishoudens met een Wmovoorziening is licht gestegen van 1.164 in 2020 naar 1.188 in 2021. Schuldhulpverlening Van de minimahuishoudens met een inkomen tot 100 procent Wsm is 6 procent (26 huishoudens) in beeld bij de schuldhulpverlening. Bij de huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm gaat het om 12 procent (10 huishoudens). Het aantal en aandeel minimahuishoudens tot 120 procent Wsm dat in beeld is bij de schuldhulpverlening is gestegen ten opzichte van vorig jaar (2020: 29 huishoudens, 6 procent; 2021: 36 huishoudens, 7 procent). Dit zou een mogelijk gevolg kunnen zijn van de coronacrisis waardoor (ook werkende) huishoudens moeite kregen met het betalen van de rekeningen. Jeugdwet op huishoudniveau Verder heeft 1 op de 5 minimahuishoudens een of meerdere voorzieningen vanuit de Jeugdwet (36 huishoudens).

Het aantal minimahuishoudens met een Jeugdwetvoorziening is stabiel gebleven ten opzichte van vorig jaar (2020: 39 minimahuishoudens, 2021: 36 minimahuishoudens). Jeugdwet op kindniveau In totaal hebben 556 kinderen in de gemeente Albrandswaard een Jeugdwetvoorziening; 46 kinderen daarvan wonen in een minimahuishouden met een inkomen tot 120 procent Wsm. Het aantal minimakinderen met een Jeugdwetvoorziening is stabiel gebleven (2020: 43 kinderen, 2021: 46 kinderen) maar het aandeel is gedaald (2020: 14 procent, 2021: 11 procent). Huishoudens met een inkomen hoger dan 120 procent Wsm, maken minder vaak gebruik van een of meerdere voorzieningen vanuit de Jeugdwet, Wmo of schuldhulpverlening, dan huishoudens met een inkomen tot 120 procent Wsm.

ZELFSTANDIGEN EN TOZO Vanaf maart 2020 zijn door de overheid inkomensondersteunende regelingen ingesteld om inwoners te beschermen tegen de financiële gevolgen v an de coronacrisis. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het gebruik van de TOZO en kenmerken van de gebruikers. Zelfstandigen Er zijn 25.834 personen in de gemeente Albrandswaard, hiervan zijn 1.653 personen actief als zelfstandige zonder personeel (zzp’ers). Dit houdt in dat 6,4 procent van alle inwoners als zzp’er actief is. Vaak is er één zzp’er per huishouden actief, dus als we het aantal zzp’ers afzetten tegen het aantal huishoudens (10.422 huishoudens) in de gemeente, dan woont in 15,9 procent van alle huishoudens een zzp’er.

32 huishoudens maakte gebruik van de Tozo in 2021

1.653 inwoners van de gemeente Albrandswaard zijn zzp’er.

Meer dan de helft van alle (1.653) zzp’ers betreft een huishouden met kinderen. Er zijn echter meer paren met kinderen (56 procent) actief als zelfstandige dan eenoudergezinnen (8 procent). Zeven op de tien zelfstandigen hebben een Nederlandse achtergrond. In totaal behoren 29 zzp’ers tot de minimadoelgroep met een inkomen tot 120 procent Wsm; dat is een aandeel van 5 procent van alle minimahuishoudens. Opnieuw betreft dit grotendeels huishoudens met kinderen: 32 procent van de zelfstandigen die tot de minimadoelgroep behoren, leeft als paar met kinderen en 22 procent als eenoudergezin. Verder is het grootste deel (46 procent) van middelbare leeftijd. Tot slot heeft 54 procent een niet-westerse migratieachtergrond en 36 procent een Nederlandse achtergrond; hoewel er verhoudingsgewijs meer zzp’ers zijn met een Nederlandse achtergrond (68 procent), behoren meer zzp’ers met een migratieachtergrond tot de minima in de gemeente Albrandswaard. Tozo De Tozo is een regeling die tijdens de coronacrisis een tijdelijke overbrugging voor zelfstandig ondernemers verzorgde. De Tozo werd verstrekt in vijf fasen (Tozo1 tot Tozo5) waarvan Tozo1, Tozo2 en de eerste helft van Tozo3 in het onderzoek van 2020 vielen. De tweede helft van Tozo3, Tozo4 en Tozo5 wordt hier belicht.

In de gemeente Albrandswaard hebben 32 huishoudens gebruikgemaakt van de Tozo gedurende de periode van dit onderzoek (1 januari 2021 tot en met 1 januari 2022). Dat is 0,3 procent van alle huishoudens in de gemeente. Echter, alleen zelfstandig ondernemers konden gebruikmaken van de Tozo-regelingen. In de gemeente zijn 1.653 zzp’ers (zelfstandigen zonder personeel) actief. Als het aantal huishoudens met een Tozo tegemoetkoming afzetten tegen het aantal zzp’ers (1.653), dan is het bereik 1,9 procent. Het grootste deel van de huishoudens die gebruikmaken van Tozo betreft paren met kinderen (34 procent) of alleenstaanden (25 procent). Zes op de tien huishoudens is van middelbare leeftijd (56 procent). Bijna de helft heeft een Nederlandse achtergrond (41 procent) en een even groot deel heeft een niet-westerse migratieachtergrond (41 procent). Er is beperkte overlap tussen minimahuishoudens en de Tozo-gebruikers: slechts vijf huishoudens vallen in deze categorie.

EVALUATIE MINIMABELEID 2021 ALBRANDSWAARD

Evaluatie/resultaten minimabeleid 2021 Albrandswaard De evaluatie is als volgt opgezet:   

Inleiding Gegevens armoedemonitor 2021 Toelichting

Inleiding In deze evaluatie wordt er teruggekeken naar de resultaten van het jaar 2021. Wederom een jaar waarin de Coronapandemie een grote rol heeft gespeeld. Niet alleen de doelgroep minima heeft de gevolgen ondervonden van alle maatregelen, veel inwoners kregen te maken met financiële onzekerheid. De steunmaatregelen waren in 2021 nog steeds van kracht, naast de Tozo en de Tonk is er het Bbz-light (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen) bijgekomen. Deze regeling is bedoeld voor ondernemers die ondersteuning nodig hebben na de stopzetting van de Tozo. De voorwaarden en eisen zijn in deze ‘lightversie’ lager dan in het reguliere Bbz. Bbz-light heeft geduurd van 1 oktober 2021 tot 1 april 2022. Bij de gemeente hebben bovengenoemde steunvoorzieningen een grote groep ondernemers in beeld gebracht die zijn geïnformeerd over andere inkomensvoorzieningen en mogelijke hulpverlening. Door lockdown-periodes lag soms een deel van het sociale leven stil, geen sport, minder winkels bereikbaar of alleen online, geen zwemles, thuisonderwijs, etc. Dit was bijvoorbeeld merkbaar bij de Meedoen regeling. Ook is de gemeente geconfronteerd met de gevolgen van de ‘Toeslagen affaire’. Ongekend onrecht is naar boven gekomen en de hulpverlening op verschillende leefgebieden is op gang gekomen. De minimaregelingen zijn zo nodig ruimhartig ingezet bij deze ‘slachtoffers’.

In 2020 en 2021 waren we bevreesd dat er een grote groep minima aan het loket zou verschijnen ten gevolge van alle gebeurtenissen. Dat is tot op heden niet gebeurd, de minimapopulatie is echter wel licht gestegen in Albrandswaard. Deze evaluatie is onderdeel van het ‘Minimabeleid en Plan schuldhulpverlening Albrandswaard 2020- 2024. De volgende beleidsdocumenten zijn onderdeel van het minimabeleid: -Verordening Meedoen Albrandswaard 2016 inclusief Regeling schoolkosten VO Albrandswaard 2018 -Verordening Individuele studie- en inkomenstoeslag Albrandswaard 2016 -Beleidsregels Bijzondere Bijstand Albrandswaard 2021 De evaluatie is bedoeld om de resultaten van het afgelopen jaar weer te geven en bevat geen nieuw beleid.

Evaluatie minimabeleid Albrandswaard 2021

pag.1

Gegevens armoedemonitor 2021 Aantal minimahuishoudens

2022: 549 huishoudens

Aantal minimakinderen

2022: 338 2021 508

kinderen

huishoudens

2021: 318 kinderen

Bereik minimaregelingen op 1 januari 2022

Huishoudtype Alleenstaand Eenoudergezin minderjarige kinderen

Aantal huishoudens 274 91

Eenoudergezin minderjarige en meerderjarige kinderen

Eenoudergezin meerderjarige kinderen

Meerpersoonshuishouden zonder kinderen

Meerpersoonshuishouden minderjarige kinderen

Meerpersoonshuishouden minderjarige en meerderjarige kinderen Meerpersoonshuishouden meerderjarige kinderen Totaal

12 11 549

Evaluatie minimabeleid Albrandswaard 2021

pag.2

Wijkniveau

Minimakinderen en Huishoudtype in beeld Eenoudergezin minderjarige kinderen

1-1-2022 17

Eenoudergezin minderjarige en meerderjarige kinderen

163

Meerpersoonshuishouden minderjarige kinderen

Meerpersoonshuishouden minderjarige en meerderjarige kinderen Totaal

Geschat inkomen minima Participatiewet

1-1-2022 253

134 338

1-1-2021 261

AOW

140

150

Werkloosheidsuitkering

Arbeidsongeschiktheidsuitkering

Inkomen uit werk

ZZP

Totaal

625

600

Huishoudens minima 1-1-2022 Totale doelgroep 100 % v.d. bijstandsnorm 515 Totale doelgroep 110 % v.d. bijstandsnorm 550

1-1-2021 500 550

Totale doelgroep 120 % v.d. bijstandsnorm

625

600

Totale doelgroep 130 % v.d. bijstandsnorm

800

780

Totale doelgroep 140 % v.d. bijstandsnorm

950 925 Totaal aantal minima in Albrandswaard waarvan 549 huishoudens met een inkomen tot 120% in beeld zijn.

Evaluatie minimabeleid Albrandswaard 2021

pag.3

Toelichting Algemeen beeld De cijfers laten zien dat het aantal minimahuishoudens en het aantal minimakinderen is toegenomen in 2021. Bereik minimaregelingen Bij de aantallen hierboven is te zien dat er een lichte daling is geweest van het gebruik van de meeste minimaregelingen. De aanvragen bijzondere bijstand zijn toegenomen en de uitgaven zijn op dit onderdeel ook flink gestegen. Vooral voor de kosten van bewindvoering is veel bijzondere bijstand verstrekt. Er zijn ook meer langdurig werklozen die individuele inkomenstoeslag ontvangen in 2021. Bij sommige regelingen is het begrijpelijk dat de lockdowns hebben geleid tot minder activiteiten en minder bestedingen. Dit is vooral merkbaar bij Meedoen en het gratis openbaar vervoer 60+. Het aantal kwijtscheldingen is ook gestegen in 2021. Meedoen Het bereik en de besteding van het tegoed Meedoen is lager uitgevallen door de omstandigheden ten gevolge van corona. Activiteiten zoals sport, cultuur, muziek en uitjes waren beperkt mogelijk. Het gebruik van de schoolkostenregeling is nog lager geworden het afgelopen jaar. Ook op dit onderdeel zijn de gevolgen van corona merkbaar; geen schoolreisjes, geen vieringen op school. Bereik Meedoen Volwassenen

2022

2021

31,2%

27,2%

51,6%

64,4%

13,9%

21%

Kinderen Schoolkosten

Gratis OV 60+ Het aantal gebruikers is gestegen, echter het aantal reisbewegingen was niet hoog in 2020 en 2021 door corona. Alleen nieuwe 60+ met een laag inkomen vragen aan, de regeling blijft daarna doorlopen. Gratis OV 60+ Gebruik Gratis OV

Aantal 1-12022 131

Aantal 1-12021 119

Minima en het inkomen De cijfers laten zien dat er iets minder minima zijn binnen de Participatiewet en de categorie gepensioneerde. Er zijn meer minima binnen de categorieën werklozen, arbeidsongeschikten en kleine zelfstandigen. Communicatie In 2021 is de minimafolder opnieuw opgesteld door een externe vormgever. Er is gelet op het taalgebruik en de leesbaarheid. Niet te veel details zodat de tekst aantrekkelijk is om te lezen. De folders zijn toegestuurd naar de bij ons bekende minima, naar de samenwerkingspartners, organisaties, huisartsen, kerken en scholen. Daarnaast is er aandacht voor de teksten van de minimaregelingen op de website. Belangrijk is dat de informatie compleet en actueel is. Deze teksten voldoen aan de webrichtlijnen en zijn geschikt voor lezers met een beperking. De digitalisering krijgt ook steeds meer aandacht op de gemeentelijke website. Bij de jaarlijkse overstapronde van de collectieve zorgverzekering voor minima wordt er gecommuniceerd via de website, de plaatselijke krant, sociale media en de samenwerkingspartners. Gedurende het jaar is er aandacht in de Schakel voor specifieke onderwerpen rondom minima. Zo is er in 2021 geschreven over Tozo, Tonk en de jaarlijkse overstapronde van de zorgverzekering.

Evaluatie minimabeleid Albrandswaard 2021

pag.4

In 2021 is er een NIBUD-krant huis aan huis verspreid. In deze krant staat veel financiële informatie en ook informatie over de minimaregelingen. Collectieve Zorgverzekering minima Armoede en een slechte gezondheid gaan vaak samen. We ondersteunen minima, chronisch zieken en mensen met een beperking in de kosten en financiële risico’s die samenhangen met hun, soms slechte, gezondheid door het aanbieden van een betaalbare zorgverzekering. We ondersteunen deelnemers met een gemeentelijke bijdrage voor de aanvullende verzekering en een gedeeltelijke vergoeding van het wettelijk eigen risico via de bijzondere bijstand. Dit is geregeld in de Beleidsregels bijzondere bijstand. Deelnemers per verzekeraar Verzekeraar 2022 CZ 466 DSW 177 Totaal 643

2021 510 148 658

2020 488 119 607

Het aantal verzekerden via de collectiviteit van de gemeente is minimaal gedaald per 1 januari 2022. Er zijn meer verzekerden te zien bij DSW. DSW biedt een lagere premie, een lager wettelijk eigen risico, is kleinschalig en daardoor beter bereikbaar voor verzekerden. Aanvullende verzekering binnen de collectiviteit 18+ Jaar Midden aanvullende Uitgebreide aanvullende verzekering verzekering 2020 256 150 2021 276 167 2022 259 181 Er is een kleine stijging te zien van de ‘uitgebreide aanvullende verzekering’. Bij de uitgebreide aanvullende verzekering ontzorgt de gemeente de verzekerde met betrekking tot het wettelijk eigen risico, de zogenaamde ‘regeling eigen risico’. De gemeente betaalt aan het begin van het verzekeringsjaar het gehele wettelijk eigen risico aan de verzekeraar (€ 385 bij CZ en € 375 bij DSW). Naast de financiële ontzorging wordt zorgmijding tegengegaan. Preventie Samenwerken met de preventiemedewerkers schuldhulpverlening is belangrijk voor de bestrijding van armoede. Het voorkomen van problematische schulden voorkomt langdurige armoede. Betalingsachterstanden worden door deze medewerkers snel opgepakt en hulp wordt geboden. In 2021 is er aandacht besteed aan het herkennen van laaggeletterden door de professionals binnen de gemeente. Hiervoor zijn workshops aangeboden.

Speciale aandacht wordt gegeven aan betalingsachterstanden binnen onze collectieve zorgverzekering. Als de premie niet wordt betaald heeft dit verstrekkende gevolgen. De aanvullende verzekering wordt stopgezet waardoor er o.a. geen vergoeding is voor tandartskosten, kosten fysio of voor de aanschaf van een bril.

Wanbetalers Binnen de bijstand Overige Totaal

2020 40 130 170

Evaluatie minimabeleid Albrandswaard 2021

2019 40 150 190

2018 30 170 200

pag.5

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.albrandswaard.nl/api/v1/meetings/3421/documents/28003