62. Raadsvoorstel 2026-034866 Programmabegroting 2027 Albrandswaard en meerjarenraming 2028-2030.pdf

Voorstel Onderwerp: Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028 - 2030 College van burgemeester en wethouders 22 september 2026 Zaaknummer 2026-034866 Portefeuillehouder Mario Bianchi Openbaar Opsteller: Govers Davy Geadviseerd besluit 1. De primaire Programmabegroting 2027-2030 inclusief de paragrafen vast te stellen. 2. Het college te machtigen voor de jaarschijf 2027, binnen de kaders van deze Programmabegroting, de lasten en baten binnen de programma's te realiseren, inclusief de opgenomen subsidieplafonds 2027 en investeringen. 3. Het college voor het begrotingsjaar 2027 te mandateren om, indien de liquiditeitspositie daartoe aanleiding geeft, langlopende geldleningen aan te trekken tot een maximumbedrag van € 15 miljoen. 4. In afwachting van besluitvorming rondom het Collegewerkprogramma 2026-2030, het huidige beleid te gebruiken als kaders voor deze primaire begroting voor het komende begrotingsjaar. 2/5 Raadsvoorstel Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2027 van de gemeente Albrandswaard aan. Naast de programmabegroting 2027 geven wij ook inzicht in het meerjarenperspectief 2028 - 2030. De programmabegroting 2027 is structureel sluitend in de jaarschijven 2027 en 2030. Met het structureel sluiten van de jaarschijf 2027, voldoen we aan de eis van de provincie om in aanmerking te komen voor repressief toezicht.

Beoogd effect Met de vaststelling van de programmabegroting 2027 stelt u het kader vast waarbinnen het college de uitvoering van de bestuurlijke speerpunten en de gemeentelijke taken in 2027 vorm kan geven. Argumenten 1.1 Hiermee geeft de raad invulling aan haar kaderstellende en controlerende taak. De raad geeft de (financiële en regelgevende) kaders waarbinnen het college in 2027 uitvoering moet geven aan de bestuurlijke speerpunten en de gemeentelijke taken en activiteiten. 2.1 Conform (eigen) wet- en regelgeving moet het college op programmaniveau geautoriseerd worden de financiële lasten en baten te realiseren van de Programmabegroting 2027. Door het machtigen van het college wordt deze autorisatie door de raad verstrekt. Voor de investeringen en subsidies gelden afzonderlijke financiële kaders. Per investering van de investeringslijst dient het college gemachtigd te worden voor de besteding van een krediet ten behoeve van investeringswerken. Met het subsidieplafond worden kaders gesteld aan de subsidiebedragen die per beleidsthema verstrekt kunnen worden door het college. 3.1 Het mandaat biedt ruimte om bij een tegenvallende liquiditeitsontwikkeling tijdig te handelen In de begroting 2027 wordt ervan uitgegaan dat geen nieuwe langlopende leningen nodig zijn, mede vanwege de verwachte ontvangst van een omvangrijke subsidie.

Omdat het moment van ontvangst op het moment van dit raadsvoorstel onzeker is, kan in 2027 alsnog een financieringsbehoefte ontstaan. Met het mandaat van maximaal € 15 miljoen kan hierop tijdig worden ingespeeld, zonder dat hiervoor een afzonderlijk raadsvoorstel nodig is. Overleg gevoerd met De provincie. Kanttekeningen 1.1 Een financiële opstelling is altijd een momentopname op basis van de informatie die op dat moment bekend is. Voor u ligt de primaire begroting 2027, inclusief de structurele gevolgen van de 2e tussenrapportage 2026. Het nieuwe Collegewerkprogramma 2026-2030, en de nog te ontvangen september- en decembercirculaire 2026, zorgen voor een wijziging van de financiële opstelling. Uitvoering/vervolgstappen Na besluitvorming in de raad, moet de begroting voor 15 november 2026 worden opgestuurd naar de Provincie Zuid-Holland en het CBS. Financiën In hoofdstuk 1 van de Programmabegroting 2027 worden de financiële gevolgen toegelicht. Onderstaand een samenvatting van de saldi. 3/5 De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke eisen. Hierbij kijken ze onder andere in welke mate de gemeentebegroting 'materieel in evenwicht is'; dit betekent dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Om dit in beeld te brengen wordt het begrotingssaldo gecorrigeerd met het saldo van de incidentele baten en lasten.

Deze werkwijze leidt tot onderstaand overzicht: Hier is goed te zien dat de jaarschijven 2027 en 2030 structureel in evenwicht zijn. Inclusiviteitstoets N.v.t. Communicatie/participatie na besluitvorming Na besluitvorming in de raad wordt de begroting geplaatst op de website van de gemeente.

4/5 Bijlagen 1. Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 definitief.pdf 5/5 CONCEPT RAADSBESLUIT Gemeenteraad: 14 december 2026 Zaaknummer:Onderwerp: Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028 - 2030 De raad van de gemeente Albrandswaard, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 22 september 2026, BESLUIT: 1. De primaire Programmabegroting 2027-2030 inclusief de paragrafen vast te stellen. 2. Het college te machtigen voor de jaarschijf 2027, binnen de kaders van deze Programmabegroting, de lasten en baten binnen de programma's te realiseren, inclusief de opgenomen subsidieplafonds 2027 en investeringen. 3. Het college voor het begrotingsjaar 2027 te mandateren om, indien de liquiditeitspositie daartoe aanleiding geeft, langlopende geldleningen aan te trekken tot een maximumbedrag van € 15 miljoen. 4. In afwachting van besluitvorming rondom het Collegewerkprogramma 2026-2030, het huidige beleid te gebruiken als kaders voor deze primaire begroting voor het komende begrotingsjaar. Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028- 2030 - 1 - INHOUDSOPGAVE 1. ALGEMEEN ................................ ................................ ................................ .................. - 2 - VOORWOORD ................................ ................................ ................................ ..............

- 2 - LEESWIJZER ................................ ................................ ................................ ................ - 4 - HOOFDLIJNEN FINANCIËLE GEVOLGEN ................................ ................................ ... - 6 - BEGROTING IN ÉÉN OOGOPSLAG ................................ ................................ ........... - 11 - 2. PROGRAMMAPLAN ................................ ................................ ................................ ... - 13 - PROGRAMMA 1 - OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID & ALGEMEEN BESTUUR .... - 13 - PROGRAMMA 2 - RUIMTELIJKE ORDENING, WONEN EN ECONOMIE .................. - 16 - PROGRAMMA 3 - BUITENRUIMTE ................................ ................................ ............ - 20 - PROGRAMMA 4 - FINANCIËN ................................ ................................ .................... - 23 - PROGRAMMA 5 - EDUCATIE ................................ ................................ ..................... - 25 - PROGRAMMA 6 - SPORT ................................ ................................ ........................... - 27 - PROGRAMMA 7 - SOCIAAL DOMEIN ................................ ................................ ........ - 29 - NIET IN VOORGAANDE PROGRAMMA'S VERANTWOORDE BATEN EN LASTEN . - 33 - 1. ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ................................ ................................ .......

- 33 - 2. OVERHEAD ................................ ................................ ................................ ............. - 36 - 3. VENNOOTSCHAPSBELASTING (VPB) ................................ ................................ .. - 38 - 4. ONVOORZIEN ................................ ................................ ................................ ......... - 39 - 3. PARAGRAFEN ................................ ................................ ................................ ............ - 40 - PARAGRAAF 1 - LOKALE HEFFINGEN ................................ ................................ ..... - 40 - PARAGRAAF 2 - WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ................. - 48 - PARAGRAAF 3 - FINANCIERING ................................ ................................ ............... - 61 - PARAGRAAF 4 - ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ................................ ........... - 66 - PARAGRAAF 5 - BEDRIJFSVOERING ................................ ................................ ....... - 78 - PARAGRAAF 6 - VERBONDEN PARTIJEN ................................ ................................ - 82 - PARAGRAAF 7 - GRONDBELEID ................................ ................................ ............... - 89 - PARAGRAAF 8 - WET OPEN OVERHEID ................................ ................................ .. - 91 - 4.

FINANCIËLE BEGROTING ................................ ................................ ......................... - 93 - FINANCIËLE SAMENVATTING ................................ ................................ ................... - 93 - UITGANGSPUNTEN MEERJARENRAMING................................ ............................... - 94 - OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ................................ ................................ ...... - 96 - INCIDENTELE BATEN EN LASTEN ................................ ................................ ............ - 97 - MEERJAREN BALANS ................................ ................................ ................................ - 99 - EMU-SALDO ................................ ................................ ................................ ............. - 100 - 5. BIJLAGEN ................................ ................................ ................................ ................. - 101 - BIJLAGE 1 - INVESTERINGEN ................................ ................................ ................. - 101 - BIJLAGE 2 - RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................ ...................... - 102 - BIJLAGE 3 - SUBSIDIEPLAFOND 2027 ................................ ................................ .... - 104 - BIJLAGE 4 - OVERZICHT VAN DE BEGROTING OP TAAKVELDEN .......................

- 105 - BIJLAGE 5 - AFKORTINGENLIJST ................................ ................................ ........... - 107 - - 2 - 1. ALGEMEEN Voorwoord Samen werken aan groei in kwaliteit Voor u ligt de Programmabegroting 2027, met de financiële verwachtingen voor de jaren 2027 tot en met 2030. Hierin laten we zien wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel geld daarvoor beschikbaar is. Onze gemeente staat voor belangrijke keuzes. We willen investeren in de kwaliteit van onze gemeente en tegelijkertijd zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen. In 2026 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Daarna is een coalitieakkoord gesloten en is het nieuwe college gestart. De komende jaren geeft het college uitvoering aan het coalitieprogramma ‘Groei in kwaliteit’. De plannen uit dit programma worden verder uitgewerkt in een collegewerkprogramma. Bij het opstellen van deze begroting was het collegewerkprogramma nog niet vastgesteld. Daarom gaan we in deze begroting uit van voortzetting van het bestaande beleid. De kosten en opbrengsten daarvan zijn in de begroting opgenomen. Later dit jaar legt het college het collegewerkprogramma, met de financiële gevolgen, voor aan de gemeenteraad. Na vaststelling verwerken we deze gevolgen via een wijziging van de Programmabegroting 2027. Ondertussen gaan de bestaande opgaven door.

Een belangrijke opgave is het zorgen voor een duurzame, veilige en prettige leefomgeving. Het klimaat verandert, we stappen over op andere vormen van energie en de druk op de bereikbaarheid neemt toe. Daarom werken we aan een goede inrichting van de openbare ruimte, meer groen, het opvangen van hitte en hevige regen, duurzame energie en een goede bereikbaarheid. Deze ontwikkelingen bieden ook kansen om onze wijken en buurten gezonder en aantrekkelijker te maken. Ook op sociaal gebied verandert er veel. De vraag naar zorg en ondersteuning neemt op onderdelen toe. We willen dat inwoners zo veel mogelijk zelfstandig kunnen meedoen en passende hulp krijgen als dat nodig is. Daarom investeren we in het voorkomen van problemen, ontmoeting, deelname aan de samenleving en voorzieningen dichtbij huis. Ook versterken we wat inwoners zelf, samen met familie, vrienden en andere mensen in hun omgeving, kunnen doen. Veel vraagstukken houden niet op bij onze gemeentegrenzen. Daarom werken we samen met andere gemeenten, de regio, de provincie en maatschappelijke organisaties. Dat doen we onder meer op het gebied van wonen, verkeer, duurzaamheid, economie, zorg en ondersteuning. Door kennis en middelen te bundelen, kunnen we meer bereiken en de belangen van onze inwoners beter behartigen. Voor 2027 kunnen we een structureel sluitende begroting aanbieden.

Dat is positief, maar de financiële vooruitzichten blijven onzeker. Inkomsten kunnen veranderen, kosten stijgen en ook de taken van gemeenten blijven zich ontwikkelen. Daarom kijken we kritisch naar onze uitgaven en houden we voldoende ruimte om tegenvallers op te vangen en nieuwe keuzes te maken. Met deze begroting leggen we een stevige basis voor 2027 en de jaren daarna. Zo werken we samen aan een gemeente waar het prettig wonen, werken en leven is. - 3 - Namens het college van burgemeester en wethouders, Mario Bianchi, wethouder Financiën

- 4 - Leeswijzer Planning & Control cyclus De Programmabegroting is één van de producten van de Planning & Control-cyclus. De basis voor deze begroting is de door u vastgestelde Voorjaarsnota. Zoals in het voorwoord reeds is geschetst, is het college bezig met het opstellen van het Collegewerkprogramma (hierna: CWP). Bij het opstellen van de begroting was het CWP nog niet gereed. In deze Programmabegroting is bestaand beleid gecontinueerd en financieel doorgewerkt. De doorwerking van het CWP met de nieuwe speerpunten, inclusief de financiële effecten, zal u separaat later dit jaar worden aangeboden. Hierdoor geven deze programmabegroting en het CWP gezamenlijk de plannen voor 2027 en verder weer. In 2027 worden twee tussenrapportages aangeboden aan de raad, waarin afwijkingen worden gerapporteerd ten opzichte van de opgenomen plannen in de begroting. Indeling van de begroting Artikel 7 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat een begroting ten minste bestaat uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De beleidsbegroting dient vervolgens te bestaan uit: • het programmaplan, en • de paragrafen.

De financiële begroting dient ten minste te bestaan uit: • het overzicht van baten en lasten en de toelichting, en • de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting, en • bijlage met het overzicht van de geraamde baten en lasten per taakveld. Het programmaplan voor de begroting zal in het Collegewerkprogramma aan u aangeboden worden. In deze begroting is enkel het bestaand beleid gecontinueerd en financieel doorgerekend. Opbouw van de begroting Hoofdstuk 1 geeft een overzicht van de begroting op financiële hoofdlijnen. Hierin is te zien hoe de verwerkte financiële mutaties doorwerken, om zo vanuit de Voorjaarsnota tot de begroting te komen. Tevens worden de belangrijkste mutaties in dit hoofdstuk toegelicht. Hierbij wordt (nogmaals) opgemerkt dat alleen het bestaand beleid is doorgerekend. De eventuele effecten vanuit het nieuwe CWP zullen later worden aangeboden. In hoofdstuk 2 is het programmaplan opgenomen, waarin de programma’s van de begroting centraal staan. Per programma zijn achtergrond en politiek taakveld beschreven. Omdat een programma vaak een breed taakveld bestrijkt, zijn de programma’s onderverdeeld in programmaonderdelen. De bijbehorende speerpunten volgen vanuit het nieuwe CWP, en zitten niet in deze begroting. - 5 - In hoofdstuk 3 zijn de paragrafen opgenomen. Dit zijn de paragrafen, zoals deze zijn voorgeschreven in het BBV.

Ze geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting. Het gaat met name om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de begroting veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk voor de gemeenteraad. Hoofdstuk 4 bevat de financiële begroting. Hierin worden de hoofdstukken 1 tot en met 3 uitgewerkt in een gedetailleerd overzicht van de financiële positie van de gemeente. In de bijlagen zijn de volgende overzichten opgenomen: 1. Investeringen met economisch en maatschappelijk nut; 2. Reserves en voorzieningen; 3. Subsidieplafond 2027; 4. Overzicht van de begroting op taakvelden, en 5. Afkortingenlijst.

Hoofdlijnen financiële gevolgen Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo primitieve begroting | -1.802.600 | -2.300.700 | -1.105.600 | -1.776.000 Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2025 | -80.300 | -79.500 | -79.500 | -79.500 Structurele gevolgen 1e tussenrapportage 2026 | -1.667.250 | -1.937.450 | -2.023.250 | 87.250 MPO 2026 | -29.300 | 265.000 | 429.300 | 237.900 Saldo na 1e tussenrapportage 2026 | -3.579.450 | -4.052.650 | -2.779.050 | -1.530.350 Meicirculaire 2026 | 494.000 | -64.000 | -295.000 | -195.000 Uitgangspunt Voorjaarsnota 2027 | -3.085.450 | -4.116.650 | -3.074.050 | -1.725.350 Voorjaarsnota 2027 B. Rekenkundige en algemene kaders | 572.200 | 830.000 | 1.055.500 | 57.800 C. Actuele en autonome ontwikkelingen | 1.327.500 | 1.380.000 | 206.600 | -101.700 D. Bedrijfsvoering | -217.700 | -160.700 | -143.400 | -93.400 E. Investeringen | -160.000 | -266.700 | -158.400 | -73.400 F. Gevolgen gemeentelijk belastingbeleid | 350.000 | 400.000 | 450.000 | 700.000 G. Gewenste budgetten | p.m. | p.m. | p.m. | p.m. H. Ombuigingen | p.m. | p.m. | p.m. | p.m.

Totaal na Voorjaarsnota 2027 | -1.213.450 | -1.934.050 | -1.663.750 | -1.236.050 Aanpassingen in begroting 2027 Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2026 | -406.600 | -396.600 | -357.600 | -357.600 Mutaties kapitaallasten 2027-2030 | 1.302.300 | 1.255.100 | 56.300 | -51.300 Mutaties personeelsbegroting 2027-2030 | 159.500 | 367.300 | 526.800 | 171.400 Bijstellen budgetten n.a.v. taakveldanalyse provincie | 279.600 | 279.600 | 279.600 | 279.600 Bijstellen budgetten WMO | -500.000 | -500.000 | -500.000 | -500.000 Bijstellen baten afval en riool richting volledige kostendekkendheid | 868.600 | 868.500 | 895.000 | 900.800 Mutaties stelposten | -1.603.000 | -1.598.900 | -667.100 | 161.200 Nieuwe prognose rentelasten incl. vergoeding schatkistbankieren | 891.100 | 518.700 | 507.600 | 620.600 Aanpassingen in geplande reservemutaties | -409.100 | -409.100 | -184.100 | -184.100 Mutaties nieuwe VPB-prognose 2027-2030 | 44.000 | 58.000 | 56.000 | 566.000 Diverse mutaties | 206.400 | 99.900 | 31.700 | -11.100 Saldo begroting na wijzigingen | -380.650 | -1.391.550 | -1.019.550 | 359.450 +/+ is voordelig -/- is nadelig - 6 - Belangrijkste ontwikkelingen In de begroting 2027 | - 2030 zitten opnieuw veel ontwikkelingen.

Naast de autonome ontwikkelingen, komt dit met name door de kwetsbare financiële positie van de gemeente, waardoor we genoodzaakt zijn om diverse (financieel | -technische) aanpassingen door te voeren. Dankzij alle aanpassingen zijn we in staat om de begroting in ieder geval structureel sluitend maken. Hieronder volgt een overzicht van de ontwikkelingen zoals ze in het overzicht hierboven ('Aanpassingen in begroting 2027') worden genoemd. Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2026 In tegenstelling tot voorgaande jaren, hebben we in deze begroting de structurele gevolgen uit de 2e tussenrapportage van het voorgaande jaar meegenomen. De reden hiervoor is tweeledig; enerzijds is dit gedaan om het beeld zo compleet mogelijk te maken, en anderzijds omdat de structurele effecten dusdanig zijn, dat ze betrokken dienen te worden in de totstandkoming van het structureel saldo van de nieuwe begroting. Mutaties kapitaallasten 2027 | -2030 Elk jaar worden de kapitaallasten opnieuw berekend, waarbij ook de nieuw aangenomen kredieten worden meegenomen. Afhankelijk van de hoogte van de geplande investeringen en de omslagrente, leidt dit jaarlijks tot een voor- of nadeel. Vanwege het doorschuiven van diverse grote investeringen, zullen de kapitaallasten pas op een later moment starten. Dit levert in de eerste jaren een aanzienlijk voordeel op.

Mutaties personeelsbegroting 2027-2030 Om de nieuwe personeelsbegroting te kunnen verwerken, hebben we eerst de 'oude' versie van 2026 geheel teruggedraaid tot € 0,00, en vervolgens de nieuwe begroting opgenomen. Ondanks dat we in 2027 ongeveer 3,5 fte meer in vaste dienst verwachten te hebben | ten opzichte van 2026, zijn de lasten toch gedaald. Dit komt door het vrijvallen van een gereserveerd budget voor de uitbesteding van de afdeling VTH. Er is besloten dit toch 'in house' te houden en niet meer uit te besteden. De bijbehorende formatie is verwerkt in de nieuwe personeelsbegroting. De effecten van de huidige cao, lopend t/m 31-3-2027, zitten in de nieuwe personeelsbegroting verwerkt. Vanaf 1-4-2027 wordt gerekend met de indexering zoals die in de meicirculaire 2026 staat. Het verschil in lasten tussen de vorige en de nieuwe versie neemt in 2030 af, omdat dit de nieuwe jaarschijf is in deze begroting, waardoor de financiële effecten volledig worden meegenomen. Dit was bij de begroting van vorig jaar niet het geval. Bijstellen budgetten naar aanleiding van taakveldanalyse In het voorjaar van 2026 heeft de provincie, in samenwerking met de ambtelijke organisatie, een taakveldanalyse uitgevoerd. Hierbij wordt Albrandswaard op taakveldniveau met een aantal referentiegemeenten vergeleken. Uit de analyse zijn diverse voor- en nadelen t.o.v. de referentiegemeenten gekomen.

Als gevolg hiervan zijn, in combinatie met eigen gegevens uit de vorige jaren, diverse budgetten bijgesteld. Bijstellen budgetten WMO In de WMO merken we dat met name in de huishoudelijke hulp meer budget nodig is om de autonome groei en de indexaties van tarieven te kunnen bekostigen. Daarnaast heeft het Rijk de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage met (minimaal) een jaar uitg | esteld tot 1 januari 2028, en is van de ingeboekte ombuiging van de wasservice ongeveer 40% niet gerealiseerd. Bijstellen baten afval en riool richting volledige kostendekkendheid In de Voorjaarsnota is (opnieuw) bepaald dat de tarieven van afval en riool volledig kostendekkend dienen te zijn. In de voorgaande jaren was dat niet het geval. In deze - 7 - - 8 - begroting is een grote stap gezet naar volledige kostendekkendheid. Mutaties stelposten In de Voorjaarsnota is een voorschot genomen op de te verwachten voordelen, horende bij de nieuwe personeelsbegroting en de nieuwe reeks van de afschrijvingslasten als gevolg van het uitstellen van diverse grote investeringen. Nu de nieuwe personeelsbegroting en de kapitaallasten functioneel zijn verwerkt, draaien we de eerder opgenomen voordelen weer terug. Daarnaast is het restant van de 'stelpost nieuw beleid' vrijgevallen, omdat alle investeringen uit deze stelpost zijn verwerkt.

Verder hebben we het deel van de stelpost wat niet nodig was voor het bekostigen van het subsidieplafond, eveneens vrij laten vallen. Tot slot hebben we een nieuwe stelpost opgenomen voor de doorbelasting van interne uren naar investeringen en grondexploitaties. Nieuwe prognose rentelasten inclusief schatkistbankieren Als gevolg van de nieuwe investeringsplanning, is het de verwachting dat er de komende jaren minder kapitaal geleend hoeft te worden, dan eerder verwacht. Dit leidt tot een voordelige bijstelling van de te verwachten rentelasten. Daarnaast wordt eind 2026 een grote bijdrage (ca. € 17 mio) verwacht vanuit het Rijk voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). Deze regling is bedoeld om gemeenten te ondersteunen in het versnellen van de woningbouw. Deze gelden zorgen er eveneens voor dat er minder geleend hoeft te worden. Aanpassingen in reservemutaties De gemeente kent diverse reserves waar jaarlijks uit wordt onttrokken en/of gestort. Bij de vaststelling van de Voorjaarsnota 2027 is besloten om te stoppen met de verdere ontwikkeling van de flexwoningen. Met dit besluit wordt ook het financiële deel gestopt. Als gevolg hiervan is de begrote jaarlijkse onttrekking uit de reserve Migratie & Wonen teruggedraaid. Dit heeft een negatief effect op de exploitatie.

Daarnaast wordt er niet meer gestort in de reserve Sociaal Deelfonds, wat een klein positief effect op de exploitatie heeft. Tot slot wordt er vanaf 2029 jaarlijks een bedrag onttrokken uit de reserve De Omloop, als dekking voor de structurele lasten. Dit geeft ook een positief effect op de exploitatie. Mutaties nieuwe VPB-prognose Als gevolg van het bijstellen van het MPO, waarin de vooruitzichten van de grondexploitaties Schutskooiwijk en De Omloop zijn vernieuwd, is ook de bijbehorende VPB-last vernieuwd. Dit levert met name in 2030 een aanzienlijk voordeel op, omdat voor dat jaar oorspronkelijk werd uitgegaan van een grote VPB-last. Diverse mutaties Zoals elk jaar, hebben we nu ook in deze begroting diverse mutaties samengevoegd in één wijziging. Per saldo zorgen deze mutaties voor een voordelig effect van € 206.400 in 2027, aflopend tot een nadeel van € 11.100 in 2030. De belangrijkste onderdelen uit deze wijziging zijn de opgenomen lasten voor de NV BAR Afval (zodat we hun begroting blijven volgen), de aansluiting op het nieuwe subsidieplafond en de te ontvangen DUVO-middelen (Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang) en VT-middelen (Veilig Thuis) vanuit de gemeente Rotterdam.

Overzicht opbouw Algemene uitkering In de meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek, de koppeling van het accres aan het gemiddelde van het bruto binnenlands product over de laatste acht jaar, vervroegd ingegaan. In plaats van in 2027, heeft het Rijk de nieuwe systematiek al i | n 2024 in laten gaan. Dit leidt tot lagere ontvangsten vanuit het loon | -prijsaccres voor alle jaren, omdat de indexatiepercentages lager zijn in de nieuwe methodiek. In 2027 zijn er middelen toegevoegd aan het gemeentefonds vanwege het uitstellen van de invoering van de inkomens | - en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo van 2027 naar 2028, en voor de continuering van het uitvoeren van klimaat | - en energiebeleid | (de voormalige CDOKE | -regeling die is overgeheveld naar het gemeentefonds). De verdeling van deze middelen voor de periode vanaf 2028 is nog niet definitief vastgesteld. Vanwege deze ontwikkelingen is het effect van de meicirculaire het grootst in 2027. Vanaf 2028 zien we jaarlijks een neerwaartse bijstelling van de effecten van de algemene uitkering op de begroting. Dit komt met name door de herverdeling van de integratie | -uitkering Participatie, die voor onze gemeente nadelig uitpakt, en door de neerwaar | tse bijstelling van de stelpost BCF, als gevolg van een lagere afrekening over 2025.

Vanaf 2029 heeft het kabinet besloten om huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de WMO af te schaffen. Aangezien gemeenten hierdoor naar verwachting minder uitgaven zullen hebben, wordt vanaf dat jaar jaarlijks € | 1,4 miljard uit het gemeentefon | ds gehaald. Deze uitname wordt deels gedempt door een vangnetregeling voor inwoners die niet zelf in huishoudelijke hulp kunnen voorzien. Omdat de precieze uitwerking van deze maatregelen nog niet bekend is, wordt het gemeenten toegestaan om het 'netto | -effect' van deze bezuiniging te neutraliseren middels een stelpost 'afschaffing huishoudelijke hulp'. De totale effecten van alle mutaties vanuit de meicirculaire 2026, zoals die zijn verwerkt in de begroting 2027, worden hieronder weergegeven.

Ontwikkeling algemene uitkering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Mutaties accres, uitkeringsfactor/uitkeringsbasis | 297.000 | 360.000 | 212.000 | 325.000 Taakmutaties (met name de WMO) | 184.000 | -8.000 | -771.000 | -805.000 Overige mutaties | 748.000 | -116.000 | -200.000 | -212.000 Totaaleffect meicirculaire 2026 | 1.229.000 | 236.000 | -759.000 | -692.000 Mutatie stelpost BCF | -300.000 | -300.000 | -300.000 | -300.000 Vervallen baten SPUK CDOKE | -435.000 | 0 | 0 | 0 Mutatie stelpost huishoudelijke hulp | 0 | 0 | 764.000 | 797.000 Totaaleffect op begroting Albrandswaard | 494.000 | -64.000 | -295.000 | -195.000 +/+ is positief -/- is negatief Provinciaal toezicht De door de raad vastgestelde begroting 2027 dient vóór 15 november 2026 aan de provincie te worden toegestuurd ter goedkeuring. De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke vereisten en provinciale regelgeving. De minste v | orm van provinciaal toezicht is repressief toezicht. Dit betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door st | ructurele baten (zgn. 'materieel begrotingsevenwicht').

Om in beeld te brengen of de begroting materieel in evenwicht is, moet het begrotingssaldo gecorrigeerd worden met het saldo van incidentele baten en lasten. Wat het effect daarvan is voor gemeente Al | brandswaard, is opgenomen in onderstaande tabel. - 9 - Structureel meerjarensaldo exclusief incidentele baten en lasten Presentatie van het structurele begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo baten en lasten | -542 | -1.541 | -1.394 | 40 Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 161 | 150 | 375 | 320 Begrotingssaldo | -381 | -1.392 | -1.020 | 359 Saldo incidentele baten en lasten | -450 | -550 | 35 | -20 Gecorrigeerd saldo | 69 | -842 | -1.055 | 379 +/+ is positief -/- is negatief Een overzicht en toelichting op de incidentele posten is te vinden in hoofdstuk 4: Financiële begroting. Indien de begroting niet materieel in evenwicht is, kan de gemeente onder preventief provinciaal toezicht worden geplaatst. Dit betekent dat een gemeente de begroting en begrotingswijzigingen pas mag uitvoeren na voorafgaande goedkeuring van de provincie.

- 10 - Begroting in één oogopslag Baten per programma Programma | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 1 Openbare Orde & | -887.700 | -887.700 | -887.700 | -887.700 Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, | -7.098.400 | -2.646.700 | -8.914.200 | -9.073.100 Wonen & Economie 3 Buitenruimte | -10.854.700 | -10.937.800 | -10.878.300 | -10.879.000 4 Financiën | -1.028.800 | -1.294.500 | -2.067.500 | -1.900.500 5 Educatie | -518.100 | -518.100 | -518.100 | -518.100 6 Sport | -447.900 | -447.900 | -672.900 | -672.900 7 Sociaal Domein | -6.387.910 | -6.387.910 | -6.387.910 | -6.387.910 9 Overige Baten en Lasten 9.1 - Algemene | -57.101.700 | -56.895.300 | -58.299.400 | -61.216.500 dekkingsmiddelen 9.2 - Overhead | -394.600 | -387.400 | -389.200 | -133.800 Totaal 9 Overige Baten | -57.496.300 | -57.282.700 | -58.688.600 | -61.350.300 en Lasten Totaal baten | -84.719.810 | -80.403.310 | -89.015.210 | -91.669.510 Lasten per programma Programma | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 1 Openbare Orde & | 8.967.800 | 9.033.900 | 9.282.300 | 9.438.600 Veiligheid & Algemeen Bestuur 2 Ruimtelijke Ordening, | 9.538.300 | 5.209.400 | 11.569.400 | 11.822.900 Wonen & Economie 3 Buitenruimte | 18.405.700 | 18.454.100 | 18.634.400 | 18.726.400 4 Financiën | 580.000 | 903.000 | 1.205.000 | 1.472.700 5 Educatie | 3.497.000 |

3.673.400 | 3.463.800 | 3.369.200 6 Sport | 1.667.400 | 1.663.100 | 2.660.800 | 2.742.200 7 Sociaal Domein | 29.341.160 | 29.494.160 | 29.705.360 | 29.941.560 9 Overige Baten en Lasten 9.1 - Algemene | 471.200 | 535.000 | 529.300 | 623.000 dekkingsmiddelen 9.2 - Overhead | 12.631.900 | 12.828.800 | 12.972.400 | 13.154.500 9.3 - VPB | 0 | 0 | 12.000 | 19.000 Totaal 9 Overige Baten | 13.103.100 | 13.363.800 | 13.513.700 | 13.796.500 en Lasten Totaal lasten | 85.100.460 | 81.794.860 | 90.034.760 | 91.310.060 - 11 - - 12 - Dekking van en naar programma's

2. PROGRAMMAPLAN Programma 1 - Openbare Orde en Veiligheid & Algemeen Bestuur Inleiding Albrandswaard is een veilige en leefbare gemeente met een sterk dorps karakter, maar ondervindt ook de invloed van de nabijgelegen stad. Overlast, verkeersdrukte, online criminaliteit, ondermijning en incidenten blijven aandacht vragen. Daarom investeren we in zichtbare toezicht en handhaving, veilige wijken en bedrijventerreinen en in de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de gemeente bij crises en verstoringen. Veiligheid vraagt om samenwerking met inwoners, ondernemers en onze maatschappelijke en veiligheidspartners. Tegelijk bouwen we verder aan een gemeente die dichtbij, toegankelijk en betrouwbaar is. We versterken onze organisatie en bedrijfsvoering, verbeteren de grip op samenwerkingspartners en informatie en houden aandacht voor digitale veiligheid. Onze dienstverlening is digitaal waar dat kan en persoonlijk waar dat nodig is. Met tijdige communicatie en passende participatie betrekken we inwoners en organisaties bij wat er in Albrandswaard speelt. De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma.

Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Openbare orde & | na wijziging Veiligheid & Algemeen bestuur Lasten 1.1 - Openbare | 3.663.255 | 3.438.700 | 4.031.400 | 4.056.000 | 4.115.000 | 4.174.500 orde & Veiligheid 1.2 - Algemeen | 6.242.024 | 4.862.300 | 4.911.400 | 4.952.900 | 5.142.300 | 5.239.100 Bestuur Totaal Lasten | 9.905.278 | 8.301.000 | 8.942.800 | 9.008.900 | 9.257.300 | 9.413.600 Baten 1.1 - Openbare | 288.159 | 79.100 | 80.200 | 80.200 | 80.200 | 80.200 orde & Veiligheid 1.2 - Algemeen | 699.744 | 738.000 | 752.300 | 752.300 | 752.300 | 752.300 Bestuur Totaal Baten | 987.903 | 817.100 | 832.500 | 832.500 | 832.500 | 832.500 Saldo baten en | -8.917.375 | -7.483.900 | -8.110.300 | -8.176.400 | -8.424.800 | -8.581.100 lasten Onttrekkingen | 78.320 | 100.200 | 55.200 | 55.200 | 55.200 | 55.200 Stortingen | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 Mutaties reserves | 53.320 | 75.200 | 30.200 | 30.200 | 30.200 | 30.200 Totaal | -8.864.055 | -7.408.700 | -8.080.100 | -8.146.200 | -8.394.600 | -8.550.900 programma 1 - 13 - Verklaring van verschillen Verschillen programma 1 ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 1.1 - Openbare orde & Veiligheid | 3.438.700 | 4.031.400 |

-592.700 1.2 - Algemeen Bestuur | 4.862.300 | 4.911.400 | -49.100 Totaal Lasten | 8.301.000 | 8.942.800 | -641.800 Baten 1.1 - Openbare orde & Veiligheid | 79.100 | 80.200 | 1.100 1.2 - Algemeen Bestuur | 738.000 | 752.300 | 14.300 Totaal Baten | 817.100 | 832.500 | 15.400 Saldo baten en lasten | -7.483.900 | -8.110.300 | -626.400 Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Personeelslasten Als gevolg van het inrichten van onze eigen personeelsbegroting hebben we voor Algemeen Bestuur per 1-1-2027 de volgende teams: - BAO; - Team Dienstverlening; - Staf Bedrijfsvoering; - Management Bedrijfsvoering, en - Concernstaf. In totaal gaat het om 38,10 fte. Voor deze teams hebben we in totaal € | 3.987.400 begroot in 2027. Deze kosten worden, net als de DBP-bijdrage, verdeeld over de programma's middels een procentuele verdeelsleutel. Lasten 1.1 Voor integraal veiligheidsbeleid is het budget ongeveer € 55.000 lager, omdat vorig jaar eenmalig extra geld was toegekend voor het cameratoezicht rond metrostations . Verder wordt er meer aan loonkosten doorverdeeld aan dit subprogramma t.o.v. vorig jaar | (+ ca. € 711.000). Het restverschil betreft mutaties < € 50.000.

1.2 Het budget voor de organisatieontwikkelkosten vanwege de DBP-ontvlechting is met € 100.000 toegenomen, vanwege de afbouwende inzet ervan op diverse plekken in de begroting. Verder is het budget voor de verkiezingen met € 120.000 toegenomen, om te kunnen voldoen aan alle wettelijke taken en aanpassingen rondom het verkiezingsproces. Daarnaast is het aandeel van de DBP-bijdrage in programma 1 hoger dan vorig jaar (+ € 467.000). Hier staat tegenover dat het aandeel van deze bijdrage in programma 9 is afgenomen. Tot slot wordt er minder aan loonkosten doorverdeeld aan dit subprogramma t.o.v. vorig jaar (-/- ca. € 665.000). Het restverschil betreft mutaties < € 50.000. Baten 1.1 Alle mutaties zijn < € 50.000. 1.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. - 14 - Beleidsindicatoren Nr. Indicator | Beschrijving indicator | AW NL* | Cijfers over 1 | Diefstallen uit woningen | Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. | 1,1 | 1,2 | 2025 (bron: CBS) 2 | Vernielingen (bron: | Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte, zoals brandstichting, | 5,1 | 5,7 | 2025 CBS) | opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, openlijlke geweldpleging en godslastering. 3 | Verwijzingen Halt (bron: | Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 17 jaar | 6 | 10 | 2025 Stichting Halt) 4 | Winkeldiefstallen (bron: | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

| 0,9 | 2,1 | 2025 CBS) 5 | Geweldsmisdrijven | Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden van | 5,4 | 4,6 | 2025 (bron: CBS) | geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag, en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling etc.) Waar staat je gemeente augustus 2026 * Klasse matig stedelijk - 15 - Programma 2 - Ruimtelijke ordening, Wonen en Economie Inleiding Albrandswaard kiest voor kwaliteit boven kwantiteit. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij het dorpse karakter van Rhoon, Poortugaal en Portland en bijdragen aan een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. De Omgevingsvisie vormt hiervoor het kader. We voeren geplande woningbouw uit en bieden beperkt ruimte aan nieuwe ontwikkelingen binnen de bestaande dorpen, met aandacht voor duurzaamheid, betaalbaarheid en vernieuwende bouwvormen. Tegelijk beschermen we het landschap, het groen, de natuur en ons cultuurhistorisch erfgoed. Bij opvang en huisvesting houden we rekening met de schaal, kenmerken en draagkracht van Albrandswaard. Ook werken we aan een sterke lokale economie, met ruimte voor ondernemers die vernieuwen en duurzaam en maatschappelijk betrokken ondernemen. Daarbij zoeken we steeds de balans tussen economische ontwikkeling, prettig wonen en leven en het behoud van onze groene kwaliteiten.

De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma. Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Ruimtelijke | na wijziging ordening, Wonen en Economie Lasten 2.1 - Ruimtelijke | 5.025.290 | 2.400.000 | 8.597.000 | 4.247.700 | 10.581.400 | 10.806.800 ordening 2.2 - Wonen | 524.012 | 2.113.900 | 631.400 | 641.200 | 657.400 | 675.500 2.3 - Economie | 233.236 | 362.500 | 284.900 | 295.500 | 305.600 | 315.600 Totaal Lasten | 5.782.538 | 4.876.400 | 9.513.300 | 5.184.400 | 11.544.400 | 11.797.900 Baten 2.1 - Ruimtelijke | 4.351.706 | 155.700 | 6.571.000 | 2.119.300 | 8.386.800 | 8.545.700 ordening 2.2 - Wonen | 669.841 | 990.000 | 466.200 | 466.200 | 466.200 | 466.200 2.3 - Economie | 79.347 | 58.700 | 61.200 | 61.200 | 61.200 | 61.200 Totaal Baten | 5.100.894 | 1.204.400 | 7.098.400 | 2.646.700 | 8.914.200 | 9.073.100 Saldo baten en | -681.644 | -3.672.000 | -2.414.900 | -2.537.700 | -2.630.200 | -2.724.800 lasten Onttrekkingen | 435.847 | 729.100 | 0 | 0 | 0 | 0 Stortingen | 498.220 | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 Mutaties reserves | -62.373 | 704.100 | -25.000 | -25.000 | -25.000 | -25.000 Totaal | -744.017 | -2.967.900 | -2.439.900 | -2.562.700 | -2.655.200 | -2.749.800 programma 2 - 16 - Verklaring van verschillen Verschillen programma 2

ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 2.1 - Ruimtelijke ordening | 2.400.000 | 8.597.000 | -6.197.000 2.2 - Wonen | 2.113.900 | 631.400 | 1.482.500 2.3 - Economie | 362.500 | 284.900 | 77.600 Totaal Lasten | 4.876.400 | 9.513.300 | -4.636.900 Baten 2.1 - Ruimtelijke ordening | 155.700 | 6.571.000 | 6.415.300 2.2 - Wonen | 990.000 | 466.200 | -523.800 2.3 - Economie | 58.700 | 61.200 | 2.500 Totaal Baten | 1.204.400 | 7.098.400 | 5.894.000 Saldo baten en lasten | -3.672.000 | -2.414.900 | 1.257.100 - 17 - - 18 - Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Personeelslasten Als gevolg van het inrichten van onze eigen personeelsbegroting hebben we voor Ruimtelijke ordening per 1-1-2027 de volgende teams: - Beleid & Advies Ruimte, en - Omgeving. In totaal gaat het om 24,01 fte. Voor deze teams hebben we € 2.648.600 begroot in 2027. Deze kosten worden, net als de DBP-bijdrage, verdeeld over de programma's middels een procentuele verdeelsleutel. Lasten 2.1 Het verschil komt voornamelijk door de aanpassingen in de grondexploitaties, als gevolg van het MPO 2026. De grondexploitaties zijn geraamd in lijn, zoals besloten in het MPO.

Deze aanpassingen leiden tot een verhoging van de lasten van ongeveer € 6,4 miljoen voor de grex Schutskooiwijk. Daarnaast is er voor de ontwikkeling van de Omgevingsvisie vanuit de jaarrekening 2025 een bedrag van € 110.000 doorgeschoven naar 2026 voor een nieuwe aanbesteding. Dit budget komt niet terug in 2027. Verder was in 2026 een eenmalig bedrag beschikbaar gesteld voor de sloop- en bouwwerkzaamheden m.b.t. het marktinitiatief Vogelbuurt (€ 200.000). Dit budget komt eveneens niet terug in 2027. Tot slot leidt de doorbelasting van de DBP-bijdrage en de eigen personeelsbegroting tot een hogere last in dit subprogramma (+ € 187.000). Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 2.2 De verlaging komt voornamelijk doordat de SPUK-regelingen in dit subprogramma nog niet begroot zijn in 2027. Dat volgt bij de 1e tussenrapportage volgend jaar. Dit zorgt voor een daling van de lasten van € 372.100. Verder zijn de effecten van het besluit om te stoppen met de ontwikkeling van de flexwoningen verwerkt. Dit zorgt voor een voordelig effect in de exploitatie van ca. € 440.000. Tot slot leidt de doorbelasting van de DBP-bijdrage en de eigen personeelsbegroting tot een lagere last in dit subprogramma (ca. -/- € 650.000). Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000.

2.3 De doorbelasting van de loonkosten aan dit subprogramma zijn ca. € 77.000 lager i.v.m. vorig jaar. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Baten 2.1 De toename komt voornamelijk door de aanpassingen in de grondexploitaties, als gevolg van het MPO 2026. De grondexploitaties zijn geraamd in lijn, zoals besloten in het MPO. Deze aanpassingen leiden tot een verhoging van de baten van ongeveer € 6,4 miljoen voor de grex Schutskooiwijk Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 2.2 Aangezien de SPUK-regelingen nog niet begroot zijn voor 2027, zorgt dit ook aan de batenkant voor een verschil (verlaging) in de baten van € 372.100. Voor volkshuisvesting nemen de baten met ongeveer € 390.000 af t.o.v. 2026, omdat de te verwachten inkomsten vanuit het Rijk m.b.t. de Realisatiestimulans voor 2027 nog niet begroot zijn. Hier staat tegenover dat de te verwachten WABO-baten met € 250.000 toenemen, omdat de taakstelling uit 2026 slechts incidenteel was verwerkt, en in 2027 dus niet meer voorkomt. 2.3 Alle mutaties zijn < € 50.000. Beleidsindicatoren Nr.

Indicator | Beschrijving indicator | AW | NL* | Cijfers over 1 | Functievermenging | De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen | 48,9% 54,6% | 2025 (bron: CBS BAG/LISA) | banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen woningen) en 100 (alleen werken). Bij de waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 2 | Vestingen van bedrijven | Het aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd | 161,2 | 196,1 | 2025 (bron: LISA) | van 15 – 65 jaar. 3 | Nieuwbouw woningen | Het aantal nieuw gebouwde woningen, per 1.000 woningen, exclusief | 6,9 | 8,4 | 2024 (bron: BAG/ABF) | overige toevoegingen, zoals transformaties. 4 | Demografische druk | De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in | 74,4% 71,3% | 2026 (bron: CBS) | verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Waar staat je gemeente augustus 2026 * Klasse matig stedelijk - 19 - Programma 3 - Buitenruimte Inleiding Het groene karakter is een belangrijke kwaliteit van Albrandswaard en geeft onze gemeente een bijzondere positie in de regio. Onze landschappen, polders, grienden en natuur- en recreatiegebieden willen we behouden en versterken. Vanuit één visie op de open | bare ruimte verbinden we ontwikkeling, inrichting, beheer en onderhoud en maken we de buitenruimte aantrekkelijker, groener en beter bestand tegen hitte, droogte en hevige regen.

Ook bereikbaarheid en verkeersveiligheid vragen aandacht. Vanuit het mobiliteitsplan verbinden we mobiliteit met leefbaarheid, onderhoud en ruimtelijke ontwikkelingen. In de dorpskernen is de auto te gast en krijgen veilige schoolroutes en schoolomgevingen prioriteit. We stimuleren duurzame mobiliteit en pakken parkeerdruk gebiedsgericht aan, met oog voor inwoners, ondernemers en toekomstige ontwikkelingen. De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma. Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Buitenruimte | na wijziging Lasten 3.1 - Buitenruimte | 17.598.066 | 18.532.900 | 18.177.500 | 18.225.900 | 18.406.200 | 18.498.200 3.2 - Kunst & | 143.180 | 127.900 | 124.100 | 124.100 | 124.100 | 124.100 Cultuur Totaal Lasten | 17.741.247 | 18.660.800 | 18.301.600 | 18.350.000 | 18.530.300 | 18.622.300 Baten 3.1 - Buitenruimte | 10.321.739 | 10.130.200 | 10.677.200 | 10.760.300 | 10.700.800 | 10.756.600 3.2 - Kunst & | 31.503 | 14.600 | 14.300 | 14.300 | 14.300 | 14.300 Cultuur Totaal Baten | 10.353.242 | 10.144.800 | 10.691.500 | 10.774.600 | 10.715.100 | 10.770.900 Saldo baten en | -7.388.005 | -8.516.000 | -7.610.100 | -7.575.400 | -7.815.200 | -7.851.400 lasten Onttrekkingen | 193.200 | 643.300 | 163.200 | 163.200 | 163.200 | 108.100 Stortingen |

61.500 | 81.500 | 104.100 | 104.100 | 104.100 | 104.100 Mutaties reserves | 131.700 | 561.800 | 59.100 | 59.100 | 59.100 | 4.000 Totaal | -7.256.305 | -7.954.200 | -7.551.000 | -7.516.300 | -7.756.100 | -7.847.400 programma 3 Verklaring van verschillen Verschillen programma 3 ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 3.1 - Buitenruimte | 18.532.900 | 18.177.500 | 355.400 3.2 - Kunst & Cultuur | 127.900 | 124.100 | 3.800 Totaal Lasten | 18.660.800 | 18.301.600 | 359.200 Baten 3.1 - Buitenruimte | 10.130.200 | 10.677.200 | 547.000 3.2 - Kunst & Cultuur | 14.600 | 14.300 | -300 Totaal Baten | 10.144.800 | 10.691.500 | 546.700 Saldo baten en lasten | -8.516.000 | -7.610.100 | 905.900 - 20 - - 21 - Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht. Personeelslasten Als gevolg van het inrichten van onze eigen personeelsbegroting hebben we voor Buitenruimte per 1-1-2027 de volgende teams: - Staf Ruimte; - BOR; - Buitenruimte, en - Team VVTH. In totaal gaat het om 62,46 fte. Voor deze teams hebben we € 5.850.100 begroot in 2027. Deze kosten worden, net als de DBP-bijdrage, verdeeld over de programma's middels een procentuele verdeelsleutel.

Lasten 3.1 Voor planmatig onderhoud wegen is het budget ongeveer € 150.000 lager, wat onder meer komt omdat de inhuur van een projectleider voor een onderzoek naar overdracht van wegen van het waterschap Hollandse Delta naar de gemeente, niet is begroot vanaf 2027. Ook wordt er minder afschrijving en rente vanuit de activa toegerekend aan dit onderdeel t.o.v. 2026. Voor het openbaar groen planmatig is vanuit de jaarrekening 2025 € 197.000 doorgeschoven naar 2026, voor de uitvoering van achterstallig onderhoud vanuit de BAR- tijd. Dit budget komt niet meer terug in 2027. Verder zijn de lasten voor de gemeentewerf aan de Nijverheidsweg ongeveer € 150.000 lager dan in 2026, wat met name komt door het nog niet hebben begroot van de kosten voor het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) in 2027. Voor de kerktorens van de kerken in Rhoon en Poortugaal is ongeveer € 90.000 minder begroot in 2027, wat eveneens te maken heeft met het nog niet begroot hebben van het het MJOP. Hier staat tegenover dat voor centrum De Brinkhoeve vanaf 2027 afschrijvingslasten in de exploitatie landen (€ 52.500), die te maken hebben met het investeringskrediet om in deze locatie tijdelijk werkplekken in te richten. Voor de inzameling van huishoudelijk afval nemen de te verwachten kosten toe met ca. € 185.000. Hiermee blijven we de begroting van de NV BAR Afval volgen.

Door de nieuwe doorverdeling van de DBP-bijdrage en de eigen loonkosten, wordt er ongeveer € 346.000 meer doorbelast aan dit subprogramma ten opzichte van vorig jaar. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 3.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. Baten 3.1 De baten van de SPUK CDOKE zijn in 2027 nog niet begroot. Dit zorgt voor een negatief verschil van € 511.300. Hier staat tegenover dat de te verwachte baten uit planning reiniging afval naar verwachting met € 282.000 toenemen, als gevolg van een geplande onttrekking uit de voorziening beklemde middelen afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn ongeveer € 715.000 hoger dan in 2026, als gevolg van het meer kostendekkend maken van de bijbehorende werkzaamheden in vergelijking met vorig jaar. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. 3.2 Alle mutaties zijn < € 50.000. - 22 - Beleidsindicatoren Nr. Indicator Beschrijving indicator AW NL* Cijfers over 1 Omvang huishoudelijk restafval (bron: CBS) Aantal kilo niet-gescheiden ingezameld huishoudelijk afval per inwoner. 114,0** 148,0 2024 2 Hernieuwbare elektriciteit (bron: RWS) Percentage bekende hernieuwbare elektriciteit. 26,6% 42,8% 2024 Waar staat je gemeente augustus 2026 * Klasse matig stedelijk ** Cijfers uit 2025.

In 2024 bedroeg dit 173 kilo Programma 4 - Financiën Inleiding Albrandswaard kiest voor een solide, verantwoord en toekomstgericht financieel beleid. We gaan zorgvuldig om met publiek geld en houden zicht op onze financiële positie en risico’s. Omdat de financiële ruimte beperkt is, richten we ons nadrukkelijk op onze kerntaken. Nieuwe plannen moeten financieel haalbaar en uitvoerbaar zijn en voldoende maatschappelijk resultaat opleveren. Niet alles kan tegelijk; daarom maken we duidelijke keuzes en benutten we waar mogelijk subsidies en bijdragen van andere partijen. We verbeteren de Planning & Control-cyclus, versterken het financieel eigenaarschap en zorgen voor betrouwbare financiële processen en informatie. Door risico’s tijdig in beeld te brengen en verantwoordelijkheden helder vast te leggen, kunnen college, raad en organisatie beter sturen op beleid, middelen, voortgang en risico’s. De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma.

Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Financiën | na wijziging Lasten 4.1 - Financien | 74.005 | 300.200 | 569.200 | 892.200 | 1.194.200 | 1.461.900 Totaal Lasten | 74.005 | 300.200 | 569.200 | 892.200 | 1.194.200 | 1.461.900 Baten 4.1 - Financien | 27.364 | 714.000 | 939.000 | 1.216.000 | 1.989.000 | 1.822.000 Totaal Baten | 27.364 | 714.000 | 939.000 | 1.216.000 | 1.989.000 | 1.822.000 Saldo baten en | -46.641 | 413.800 | 369.800 | 323.800 | 794.800 | 360.100 lasten Onttrekkingen | 275.700 | 197.000 | 89.800 | 78.500 | 78.500 | 78.500 Stortingen | 10.800 | 10.800 | 10.800 | 10.800 | 10.800 | 10.800 Mutaties reserves | 264.900 | 186.200 | 79.000 | 67.700 | 67.700 | 67.700 Totaal | 218.259 | 600.000 | 448.800 | 391.500 | 862.500 | 427.800 programma 4 Verklaring van verschillen Verschillen programma 4 ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 4.1 - Financien | 300.200 | 569.200 | -269.000 Totaal Lasten | 300.200 | 569.200 | -269.000 Baten 4.1 - Financien | 714.000 | 939.000 | 225.000 Totaal Baten | 714.000 | 939.000 | 225.000 Saldo van baten en lasten | 413.800 | 369.800 | -44.000 - 23 - Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden

toegelicht. Lasten 4.1 De toename in de lasten wordt met name veroorzaakt door de verschuiving van de investeringsplanning, waardoor eerder opgenomen financierings- en afschrijvingslasten vrijvallen en doorschuiven naar 2027 en verder. Vanwege het oplopende karakter van het investeringsvolume loopt het totaalsaldo van de stelposten op. Daarnaast staan de opgenomen indexeringen vanaf 2027 op de stelposten. Baten 4.1 De toename in de baten wordt voornamelijk veroorzaakt door een opgenomen stelpost uit 1e begrotingswijziging 2024, die vanaf 2027 ingaat. Het betreft een toename van de OZB- baten, o.b.v. een toename van het aantal woningen en areaaluitbreiding. Kerngegevens Financiële structuur | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 na | Begroting 2027 wijziging Omvang totale begroting/exploitatieomzet | 85.814.892 | 86.309.372 | 85.100.460 (Begrotings)resultaat | 927.594 | -1.387.050 | -380.650 Omvang algemene uitkering incl stelpost Jeugd | 45.209.738 | 45.933.500 | 47.329.800 Algemene reserve | 13.671.333 | 20.051.840 | 18.303.100 Beklemde reserves en bestemmingsreserves | 24.626.625 | 18.053.813 | 17.912.800 Weerstandscapaciteit | 14.860.493 | 21.069.000 | 19.340.200 Voorzieningen | 9.845.472 | 9.386.272 | 8.604.300 - 24 - Programma 5 - Educatie Inleiding Goed onderwijs biedt kinderen en jongeren de basis om zich te ontwikkelen en kansrijk op te groeien.

Daarom zetten we in op gelijke kansen, passende ondersteuning en een goede verbinding tussen onderwijs, zorg, sport en cultuur. Samen met scholen en maatschappelijke partners zorgen we ervoor dat kinderen en jongeren veilig kunnen opgroeien en zich naar vermogen kunnen ontwikkelen. Daarbij horen goede en toekomstbestendige voorzieningen. We onderzoeken of het haalbaar is om een bibliotheekconcept te ontwikkelen dat voldoet aan de wettelijke eisen. We werken aan veilige en duurzame schoolgebouwen en groene schoolpleinen en brengen de vrijetijdsbehoefte van jongeren in beeld. Waar mogelijk benutten we voorzieningen voor meerdere functies en verbinden we onderwijs en huisvesting aan de bredere ontwikkeling van kinderen en jongeren. De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma.

Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Educatie | na wijziging Lasten 5.1 - Educatie | 2.841.166 | 3.618.800 | 3.497.000 | 3.673.400 | 3.463.800 | 3.369.200 Totaal Lasten | 2.841.166 | 3.618.800 | 3.497.000 | 3.673.400 | 3.463.800 | 3.369.200 Baten 5.1 - Educatie | 502.369 | 488.700 | 501.400 | 501.400 | 501.400 | 501.400 Totaal Baten | 502.369 | 488.700 | 501.400 | 501.400 | 501.400 | 501.400 Saldo baten en | -2.338.797 | -3.130.100 | -2.995.600 | -3.172.000 | -2.962.400 | -2.867.800 lasten Onttrekkingen | 19.800 | 126.700 | 16.700 | 16.700 | 16.700 | 16.700 Mutaties reserves | 19.800 | 126.700 | 16.700 | 16.700 | 16.700 | 16.700 Totaal | -2.318.997 | -3.003.400 | -2.978.900 | -3.155.300 | -2.945.700 | -2.851.100 programma 5 Verklaring van verschillen Verschillen programma 5 ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 5.1 - Educatie | 3.618.800 | 3.497.000 | 121.800 Totaal Lasten | 3.618.800 | 3.497.000 | 121.800 Baten 5.1 - Educatie | 488.700 | 501.400 | 12.700 Totaal Baten | 488.700 | 501.400 | 12.700 Saldo baten en lasten | -3.130.100 | -2.995.600 | 134.500 - 25 - Verschilverklaring Hieronder zullen individuele verschillen groter dan € 50.000 nader worden toegelicht.

Lasten 5.1 Voor de Julianaschool in Rhoon wordt een nieuw gebouw verwezenlijkt. Gedurende de bouw zijn tijdelijke lokalen nodig, zodat het onderwijs door kan blijven gaan. De bijbehorende geraamde huurlasten van € 160.000 zorgen voor een toename van de lasten in 2027. Hier staat tegenover dat voor leerlingenvervoer het budget ongeveer € 100.000 lager uitvalt t.o.v. vorig jaar, enerzijds om financieel gezien ruimte in de begroting te vinden, en anderzijds omdat we hebben gemerkt dat er op dit budget geld is overgehouden in voorgaande jaren. Daarnaast is het budget voor Campus Portland Binnengracht De Knip ca. € 120.000 lager, vanwege het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wat per jaar wordt begroot. Bij de 1e tussenrapportage in 2027 zal het budget voor het MJOP voor 2027 worden bepaald en opgenomen. Het restant wordt verklaard door individueel kleinere mutaties van < € 50.000. Baten 5.1 Alle mutaties zijn < € 50.000. Beleidsindicatoren Nr. Indicator | Beschrijving indicator | AW | NL* | Cijfers over 1 Absoluut verzuim | Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of | 6,6 | 7,4 | 2025 (bron: DUO/Ingrado) | kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen.

2 Relatief verzuim | Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat | 21,0 28,0 | 2025 (bron: DUO/Ingrado) | ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Aantal per 1.000 leerlingen. 3 Voortijdig | Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 | - 23 | 1,3% 2,3% | 2025 schoolverlaters (bron: jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs DUO/Ingrado) | verlaat. De periodeaanduiding '2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Waar staat je gemeente augustus 2026 * Klasse matig stedelijk - 26 - Programma 6 - Sport Inleiding Sport, bewegen, kunst en cultuur dragen bij aan gezondheid, ontmoeting en verbinding. We willen dat alle inwoners, ongeacht leeftijd of achtergrond, kunnen deelnemen aan sportieve en maatschappelijke activiteiten. Verenigingen, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers zijn daarbij onmisbaar. Zij bieden plekken waar inwoners elkaar ontmoeten, talenten ontwikkelen en zich verbonden voelen met hun omgeving. Daarom ondersteunen we verenigingen en vrijwilligers en werken we aan goede sportvoorzieningen en een beweegvriendelijke omgeving.

Sportaccommodaties en de openbare ruimte benutten we zo goed mogelijk voor verschillende groepen en activiteiten. Zo bieden we ruimte voor sport en bewegen én voor ontmoeting en maatschappelijke activiteiten. De uitwerking van speerpunten voor dit programma volgt in het nieuwe collegewerkprogramma. Wat mag het kosten? Programma | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Sport | na wijziging Lasten 6.1 - Sport | 2.168.753 | 2.038.100 | 1.667.400 | 1.663.100 | 2.660.800 | 2.742.200 Totaal Lasten | 2.168.753 | 2.038.100 | 1.667.400 | 1.663.100 | 2.660.800 | 2.742.200 Baten 6.1 - Sport | 759.680 | 416.900 | 447.900 | 447.900 | 447.900 | 447.900 Totaal Baten | 759.680 | 416.900 | 447.900 | 447.900 | 447.900 | 447.900 Saldo baten en | -1.409.073 | -1.621.200 | -1.219.500 | -1.215.200 | -2.212.900 | -2.294.300 lasten Onttrekkingen | 813.200 | 192.000 | 0 | 0 | 225.000 | 225.000 Stortingen | 800.000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Mutaties | 13.200 | 192.000 | 0 | 0 | 225.000 | 225.000 reserves Totaal | -1.395.873 | -1.429.200 | -1.219.500 | -1.215.200 | -1.987.900 | -2.069.300 programma 6 Verklaring van verschillen Verschillen programma 6 ten opzichte van | Begroting 2026 na | Begroting 2027 | Verschil 1e tr 2026 - gewijzigde begroting 2026 | wijziging | Begroting 2027 Lasten 6.1 - Sport | 2.038.100 | 1.667.400 | 370.700 Totaal Lasten |