6. 671985 Raadsvoorstel Nota van uitgangspunten mogelijke woningbouw Antes-locatie.pdf

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Locatiespecifiek De duurzaamheidsambities zijn zo goed mogelijk vertaald in het structuurplan. Omdat er nog geen concreet verkavelingsplan of bouwplan liggen, is de vertaling op hoofdlijnen gebleven. De nieuwbouwklinieken R en J zijn al wel zeer duurzaam uitgewerkt op tal van thema’s. Per thema wordt kort ingegaan hoe deze is vertaald in het structuurplan:

Klimaatadaptatie Dit onderwerp gaat over wateroverlast, watertekort en het voorkomen van oververhitting. Door het behouden van het overgrote deel van de bomen is er voldoende schaduw en wordt oververhitting en verdamping voorkomen. Bij hevige regenval is bergingsruimte nodig en daarom worden in de nieuwe situatie grote, doorgaande, groenstructuren aangebracht met bergingsruimte in de vorm van waterpartijen of wadi’s. Gecombineerd met groene daken en gevels ontstaat een set aan klimaatmaatregelen. In de bestaande situatie, exclusief TBS-kliniek, is er 130.796m2 verharding. In de nieuwe situatie is in de ontwikkelvelden gerekend met 15% verharding (wegen en parkeren) en 70% van het uitgeefbaar als verhard oppervlak (dakvlakken en verharding in de tuin). Op basis hiervan is de inschatting dat er in de nieuwe situatie circa 200.700m2 verharding binnen het plangebied aanwezig zal zijn. Per saldo betekent dit een extra hoeveelheid verharding van circa 70.000m2. Uitgaande van 10% compensatie betekent dit minimaal 7.000m2 extra water. Dit moet in de vorm van open water of wadi’s gerealiseerd worden. Een nadere berekening is nodig als de planvorming meer concreet is.

Energie Gebouwen worden zoveel mogelijk energieneutraal en in de openbare ruimte is er aandacht voor het beperken van energie (door bijvoorbeeld slimme verlichting). Onderzocht wordt of er sprake kan zijn van een collectief energiesys-

24

teem, waarbij warmte uit de Oude Maas wordt gewonnen (aquathermie). Tevens wordt onderzocht of de aangrenzende wijken kunnen meeliften op een dergelijk collectief systeem.

Circulair bouwen Circulariteit gaat over hergebruik van materialen in het gebied en over het circulair maken van de nieuwbouw en haar omgeving. Daarbij wordt gekeken worden naar de materialen die worden gebruikt, maar ook naar de flexibiliteit van gebouwen en openbare ruimte. Op plaatsen extra hoge begane grond verdiepingen maken is daar een voorbeeld van, of het realiseren van aanpasbare cascowoningen.

Duurzame mobiliteit Uitgangspunten is het uitbreiden van het netwerk van routes voor voetgangers en fietsers. Het huidige openbaar vervoer dient ten minsten hetzelfde te blijven en waar nodig frequenter te rijden. Er komt onderzoek in hoeverre deelmobiliteit structureel inpasbaar is op de locatie. In hoofdstuk 3.6 wordt hier verder op ingegaan. Dijkverzwaring Ten behoeven van klimaatbestendigheid in de toekomst is het mogelijk dat de dijk verzwaard moet worden. Nadere gegevens zijn niet bekend, hiervoor wordt op dit moment nog geen ruimte gereserveerd. Mocht het noodzakelijk zijn dat de dijk de dijk verbreed moet worden kan gekeken worden of dit buitendijks opgelost kan worden.

Voldoende ruimte voor groen en water tussen de ontwikkelvelden

Bestaande routes duidelijk markeren en gebruik stimuleren

Mogelijke parkeerHUB’s t.b.v. deelmobiliteit en beperken verharding

Lokaal energie opwekken (energieneutraal en met zonnepanelen opgewekt)

Bestaande bosschages behouden en versterken,

Het hergebruiken van de materialen uit de bestaande bebouwing

Gezondwoonmilieu voor verschillende doelgroepen

Een centraal hart als recreatie- en ontmoetingsruimte

Biodiversiteit De wijk versterkt de biodiversiteit en de biodiversiteit maakt een duurzamere wijk. Energie Op een betaalbare manier wordt er een energieneutrale wijk ontwikkeld. Slimme mobiliteit Er wordt ingezet op minimaal autogebruik zonder afbreuk aan bereikbaarheid. Gezondheid en welzijn Bewoners en bezoekers voelen zich veilig en gelukkig.

Hoofdroute route die veilig is voor alle verkeers bewegingen

Doelgroepen Het woning- en voorzieningenaanbod sluit aan op de marktvraag en gebiedskenmerken.

Bestaande recreatie, flora en fauna staan hier centraal

Circulair Het hergebruiken van materialen en energie binnen de wijk voorkomt uitputting van de aarde. Klimaatadaptatie Er is een comfortabel klimaat met een aangename luchttemperatuur aanwezig. Door een slimme waterstructuur is er minder kans op overlast van water en droogte.

Bestaande wandelroutes uitbreiden door het plangebied

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Nieuwe functies zorgen voor levendigheid

25

3.3 Programma • • •

Het programma voor het gebied bestaat uit 3 onderdelen: Klinieken met ondersteunende functies; Wonen in het plangebied; Voorzieningen leren en werken als overgang tussen de bovenstaande programma’s.

Zorgklinieken Voor Kliniek J is een omgevingsvergunning verstrekt en voor de BW+ is inmiddels de planvorming gestart. Daarnaast zijn er 5 bouwvelden gedefinieerd voor de huisvesting van de te slopen klinieken. De hoeveelheid m2 is nog niet definitief bepaald. In overleg met Antes wordt een aanname gedaan zodat dit in het bestemmingsplan verankerd kan worden (mocht dat niet passen in het vigerende bestemmingsplan). Van belang hierbij is de zonering van zware naar lichtere zorg, richting de woningen.

Voorzieningen en werken In het gebied zijn al diverse functies aanwezig, zoals het hoofdkantoor van Antes, een school, een fietsenmaker en boekbinder, een kringloopwinkel, kinderdagverblijf en sportvoorzieningen. Wens is om ook dag-horeca toe te voegen en te onderzoeken welke andere functies passend zijn. Deze nota van uitgangspunten doet hiermee nog geen harde uitspraken over m2 programma. Dit vraagt nadere uitwerking en onderzoek waarbij maatschappelijke, technische en financiële haalbaarheid tegen elkaar afgewogen moeten worden.

Wonen Op basis van de afspraken in de intentieovereenkomst wordt de haalbaarheid van 400 tot 600 woningen onderzocht. Gemeentelijk beleid bepaalt dat 33% van de nieuw te realiseren woningen een sociale huurwoning

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

dient te zijn. Verder geeft de gemeente in het document ‘Woningbouwprogramma Albrandswaard’ aan in te willen zetten op de onderstaande verdeling over de doelgroepen starters, ouderen en gezinnen: • 1/3 deel voor starters (inclusief begeleid wonen) 1/3 deel voor ouderen (inclusief woningen geschikt • voor zorg) 1/3 deel voor gezinnen: het gaat veelal om eenge• zinswoningen Tegelijkertijd zijn er ook woningzoekenden te bedenken die niet in 1 doelgroep in te delen zijn. Denk hierbij aan doorstarters na een scheiding die ouder dan 55 jaar zijn of gescheiden alleenstaanden met inwonende kinderen.

Huidige voorraad De huidige woningvoorraad in de gemeente Albrandswaard bestaat uit ruim 10.000 woningen waarvan ongeveer 70% koopwoningen en 30% huurwoningen. Het dorp Poortugaal telt ruim 3.800 woningen waarvan 65% koop en 35% huur. Het overgrote deel van de bestaande woningvoorraad zijn tussenwoningen, gevolgd door hoekwoningen. Het meeste aanbod is te vinden in tussenwoningen met een woonoppervlakte van ca. 120m2. Uit marktonderzoek blijkt dat de meeste vraag ligt bij kleine appartementen t/m 80m2 en rijwoningen. De vraag naar (luxere) 2-onder-1-kapwoningen neemt af en er is een overschot aan vrijstaande woningen.

Vrijesectorwoningen Voor de gemeente Albrandswaard geldt dat de meeste marktpotentie bij het woningtype rijwoning ligt, gevolgd door half vrijstaande woningen (twee-onder-een-kap, hoek) en grote appartementen. De ambitie is, mede gelet op de marktcijfers en de bevolkingsopbouw, om een gevarieerd aanbod in het woonprogramma te creëren. Bij de grondgebonden woningen wordt onderscheid gemaakt tussen rijwoningen, 3/1-kapwoningen, 2/1-kapwoningen en vrijstaande woningen. Zoals genoemd is er vanuit marktonderzoek het advies

26

om hierbij de nadruk te leggen op rijwoningen. Wat betreft appartementen gaat de voorkeur uit naar kleinschalige appartementsgebouwen. De locatie van de sociale woningen dient met zorg uitgekozen te worden teneinde een goede en gebalanceerde verdeling te creëren van zorgvastgoed naar het reguliere sociale en vrijesector woonprogramma. Globaal gezien bedienen we met deze woningtypen de volgende doelgroepen: Vrije sectorappartementen: emptynesters uit • Albrandswaard of directe omgeving Rijwoningen: jonge gezinnen uit Albrandswaard en • directe omgeving 3/1 kapwoningen: doorstromers vanuit een rijwoning • in Albrandswaard of directe omgeving 2/1 kapwoningen: doorstromers vanuit een rijwoning • in Albrandswaard of directe omgeving Vrijstaande woningen: ‘woning-carrière-makers’ uit • Albrandswaard of directe omgeving

Woningbouwprogramma Op basis van voorgaande is een proefverkaveling opgesteld om de haalbaarheid van het plan te toetsen. Hierin zijn de uitgangspunten getoetst op een deel van het gebied. Uit deze proefverkaveling bleek dat er circa 500 woningen mogelijk in te passen zijn, waarbij is uitgegaan van circa 50% appartementen en 50% grondgebonden woningen. Voor die laatste is een onderverdeling aangehouden van: circa 4% vrijstaande woningen • • circa 16% twee-onder-één-kapwoningen • circa 30% rijwoningen en drie-onder-één-kapwoningen De proefverkaveling en het genoemde programma is de basis voor de financiële doorrekening.

3.4 Mobiliteit

••

Bron Goudappel: ‘Vervolg locatieontwikkeling Antes - Poortugaal’

Mobiliteit gaat over: • De bereikbaarheid van Hof van Poortugaal, de voorzieningen op de locatie en de omgeving; De mogelijkheid om korte en lange afstanden via auto, • openbaar vervoer, fiets en te voet te overbruggen; • Op een goede wijze kunnen parkeren van voertuigen. In deze paragraaf bekijken we daarom 3 onderdelen: 1. Bereikbaarheid van de locatie 2. Routes op de locatie 3. Parkeren (voor alle mobiliteiten)

••

Een aanpassing van de bestaande ontsluiting via de Schroeder van der Kolklaan. Hierbij zijn er 3 varianten; Weg langs de sportvelden, 2 varianten, vanaf de Albrandwaardseweg naar de Albrandwaardsedijk.

3.4.1 Bereikbaarheid van de locatie Goudappel heeft in het onderzoek ‘Vervolg locatieontwikkeling Antes - Poortugaal’ (22 april 2022) gekeken naar de bereikbaarheid van de locatie. In het onderzoek wordt geconcludeerd dat er circa 290-360 (afhankelijk van mobiliteitsconcept) woningen kunnen worden toegevoegd op het huidige wegen net, zonder aanpassingen. Dit naast de bestaande zorgfuncties die worden geconcentreerd op de locatie en dus niet verdwijnen. Het aantal van 290-360 woningen voldoet niet aan het uitgangspunt om tussen de 400 en 600 woningen te onderzoeken. Voor de twee woningbouwvarianten met 450 woningen (de best guess variant) en 600 woningen (de maximale variant) is onderzocht hoe de mobiliteitstransitie ingevuld kan worden. Voor de route naar het gebied zijn drie mogelijkheden benoemd: •• Weg over het westen vanaf Hoogvliet via de Slaperskade;

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Mogelijke toegangsroutes (bron: Goudappel)

Beoordeling Om uiteindelijk tot een integrale afweging van de infrastructurele varianten te komen, zijn door Goudappel voor verschillende thema’s de kansen en uitdagingen uitgewerkt. Alle thema’s zijn integraal gewogen. Duidelijk is dat de optie via de Slaperskade het minst kansrijk is. Deze route vraagt veel ruimte en tast bestaande waarden aan en is kostbaar. Daarbij is het aanrijden vanaf Hoogvliet minder logisch omdat er een groot risico blijft dat de Albrandwaardsedijk als toegang wordt gebruikt en men via de Kijvelandsekade het gebied binnenkomt. Dat is onwenselijk. Via beide andere opties komt men het gebied binnen aan de oostzijde van de locatie, de huidige hoofdentree. Daarmee is het vlekkenplan niet afhankelijk van een definitieve keuze, er vanuit gaande dat de weg over het westen niet wenselijk is.

27

3.4.2 Routes op de locatie Uit de analyse komt naar voren dat de auto op dit moment in het gebied een dominante plek heeft, maar dat ook de voetganger op diverse plaatsen prettig kan lopen. De fietser maakt gebruik van de straten. Recreatieve routes lopen vooral om de locatie heen. Voor de toekomst zijn de volgende doelstellingen benoemd: •• Het afsluiten van de oude hoofdentree (tussen de huisnummers 70 en 76) voor autoverkeer. De entree aan de Albrandwaardsedijk is afgesloten en ook de toegang via de Kijvelandsekade wordt beperkt tot enkel de gebouwen van Fivoor. •• Realiseren van een aantrekkelijke route voor zowel wonen als zorg; •• Zorgen voor nieuwe routes voor fietsers en voetgangers door het gebied.

Parkroute Om de doelstellingen te bereiken is gekozen voor het verleggen van de bestaande hoofdroute over de Anteslocatie naar de dijk toe zodat hier een fraaie parkroute ontstaat. Verkeer naar de zorggebouwen gaat dan niet door de woonbuurt maar op aantrekkelijke wijze erlangs. Wonen wordt hierbij wel ervaren, evenals de landschappelijke kwaliteiten. Uitgangspunten zijn: •• Doorgaande route voor alle verkeersdeelnemers, inclusief de bus; •• 30 km/uur regime; •• Fietser op de rijbaan, •• Vrijliggend voetpad onafhankelijk van richting rijbaan; •• Informele boomplaatsing aan weerszijden.

Woonstraten Vanaf de parkroute kan men de verschillende woonvelden bereiken. De inrichting van deze velden is nog flexibel en daarmee ook de plaatsing en vormgeving van de woonstraten. Het uitgangspunt voor alle straten in het plangebied is een 30 km/uur regime.

Recreatieve routes Het realiseren van recreatieve routes is belangrijk om de gewenste omgekeerde integratie te realiseren. De wens is dat het gebied toegankelijk en aantrekkelijk wordt voor bewoners, patiënten, medewerkers en omwonenden. Uit de analyse is gebleken dat recreatieve routes nu alleen om het gebied lopen en om die reden worden nieuwe verbindingen aangebracht door het gebied. Ook voor deze routes geldt dat de ligging en vormgeving nader uitgewerkt dient te worden in relatie tot de uitwerking van de woonvelden.

3.4.3 Parkeren zorg Op de Hof van Poortugaal zullen nog veel mensen met de auto komen. Voor de leefbaarheid willen we de auto uit het zicht houden. Dit kan bij de woningen, maar bij de (toekomstige) zorggebouwen is dat minder goed mogelijk en ook niet wenselijk. Dit parkeren is voornamelijk voor medewerkers die dichtbij de gebouwen willen parkeren in een open veilige situatie. Het ‘verstoppen’ van de auto is op die plekken dus juist niet gewenst.

Parkeren zorg Vanuit Antes zijn de gewenste parkeerplaatsen per zorggebouw opgegeven. Deze worden geclusterd tussen de gebouwen geplaatst en zijn primair voor de zorg. Aangezien er sprake is van een 24/7 bezetting wordt geen rekening gehouden met dubbelgebruik met de woningen. Uitzondering is het kantoor van Antes. De bezetting hier-

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

van, 90 parkeerplaatsen, is overdag op werkdagen en hier kan dus wel sprake zijn van dubbelgebruik met de woningen. Een deel van de parkeerplaatsen is al aanwezig en er worden, gefaseerd en afgestemd op beoogde nieuwbouw, nieuwe parkeerplaatsen toegevoegd. Onderzocht is hoe de parkeerbehoefte een plek kan krijgen in het gebied. De afbeelding hiernaast laat de beschikbare plaatsen zien en in de tabel de plaatsen per zorggebouw toebedeeld aan een parkeerplaats. Totaal is er voor de zorg behoefte aan 582 parkeerlaatsen. Fivoor Fivoor is na overdracht van de gronden verantwoordelijk voor de aanleg, het in standhouden en onderhouden van voldoende parkeerplaatsen ten behoeve van hun panden op eigen grond. Op dit moment wordt dit aantal geschat op 216 plaatsen. Uitgangspunt is dat eventuele uitbreiding van parkeerplaats E ten behoeve van Antes is. Ruimtelijke inpassing Uitgangspunt is dat de parkeerplaatsen een sterk groen karakter hebben en de hoeveelheid verharding wordt beperkt. Om die reden kan onderzocht worden om parkeerplaatsen in halfverharding te realiseren. Ook worden bomen toegepast ten behoeve van schaduwwerking en daarmee beperking van hittestress. Daarbij dragen deze bij aan de biodiversiteit en natuurinclusiviteit van het gebied.

Laden en lossen Voor sommige functies in het zorggebied moet er ruimte worden gereserveerd voor het laden en lossen, denk hierbij aan de keuken. Ook aandacht voor opstelplaatsen van en toegankelijkheid voor calamiteitendiensten

28

3.4.4 Parkeren woningen In het reeds genoemde onderzoek van Goudappel wordt uitgebreid ingegaan op de mobiliteit. In algemene zin wordt gestreefd naar oplossingen om autogebruik en bezit terug te dringen ten gunste van de leefomgeving en het leefklimaat. Dit kan door in te zetten op deelmobiliteit. Efficiënt grondgebruik is onderdeel van een duurzame ontwikkeling en gebaat bij terugdringen van verharding, wegen en parkeerplaatsen. Beperken van de hoeveelheid auto’s en gestapelde parkeeroplossingen dragen daar aan bij. Deelmobiliteit werkt het beste bij het toepassen van collectieve parkeeroplossingen in de vorm van bijvoorbeeld een parkeergarage. Hier kunnen dan alle vormen van deelmobiliteit ook meteen een plek krijgen Voor het parkeren voor bewoners en bezoekers zijn door Goudappel 3 scenario’s onderzocht voor de 450-600 woningen ter indicatie van de consequenties: Referentiescenario: alles op maaiveld langs de straat • en in pockets en hoven; • Ambitie scenario: al het bezoekersparkeren is collectief in een HUB geplaatst en de parkeerbehoefte wordt verlaagd door inzet van deelmobiliteit; • Ambitie+ scenario: al het parkeren is in een HUB geplaatst, zowel bewoners als bezoekersparkeren. In dat geval kan structureel deelmobiliteit worden ingezet om de parkeerbehoefte fors te laten dalen. Er is de mogelijkheid om 2-3 buurtHUB’s te realiseren.

Aandacht hierbij voor een goede inpassing in de buurt en een goede route voor aan- en afvoer van verkeer. Bij het toepassen van parkeerHUB’s zal het gehele gebied vergunninghoudersgebied moeten worden. Daarbij moet nader gekeken worden naar de realisatie en beheer van de parkeergarage, door gemeente of derden. De wenselijkheid en andere aspecten omtrent deelmobiliteit en parkeerHUB’s zal in het vervolg onderzocht moeten worden.

Parkeerplaats A: Parkeerplaats B Parkeerplaats C: Parkeerplaats D: Parkeerplaats E: Parkeerplaats F:

Parkeervelden en opties voor parkeerHUB’s (ambitie scenario)

62 plaatsen (evt uitbreiding) 72 plaatsen gewenst 62 plaatsen gewenst 160 plaatsen 60-80 plaatsen 60-80 plaatsen

Woonvelden: 600-900 PP, afhankelijk van woningaantal en toepassen HUB’s.

OPTIE Parkeerplaats G: Parkeerplaats H:

TBS kliniek 150 parkeerplaatsen Parkeert bij D,E en F

Kantoor Antes 90 parkeerplaatsen Parkeert in de HUB Nieuw kliniek U 40 parkeerplaatsen Parkeert bij C

Kliniek V 26 parkeerplaatsen Parkeert bij D en E

Le Magasin .6 parkeerplaatsen Parkeert bij C

WAC/toekomstige functie. Aantal parkeerplaatsen en locatie n.t.b.

G

D Nieuw kliniek HBB (ter vervanging van huidige kliniek Y) 31 parkeerplaatsen Parkeert bij F

ca. 100 plaatsen in HUB ca. 100 plaatsen in HUB

H C

E

B

F

BW+woningen 25 parkeerplaatsen Parkeert bij F

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Eigen parkeervoorziening, afhankelijk van functie locatie

A Kliniek R 43 parkeerplaatsen Parkeert bij A Kliniek J 96 parkeerplaatsen Parkeert bij B en eigen terrein

29

Albeda 30 parkeerplaatsen Parkeert bij A

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

30

impressie van de groene ruimte tussen de woonvelden. De maat is minimaal 20 meter breed en biedt ruimte voor waterberging, flora en fauna en paden.

4. Bouwstenen Voor de uitwerking van het vlekkenplan zijn 6 bouwstenen. Aan de hand van een 3d beeld, referentiebeelden en een onderbouwende tekst worden de bouwstenen toegelicht.

1. Openbaar groen raamwerk Met een openbaar groen raamwerk wordt de samenhang in het gebied vergroot. De bestaande groene uitstraling van het gebied vormt hiervoor het fundament. Het netwerk van paden en wegen wordt uitgebreid met nieuwe openbare routes die zijn verbonden met de omgeving.

2. Een heldere toegang Het gebied wordt open en goed toegankelijk. Alle functies krijgen een duidelijke toegangsweg. Deze weg wordt als een meanderende ‘parkway’ door het gebied gelegd. De intensieve zorg behoudt zijn eigen toegang via de Kijvelandsekade.

3. Synergie tussen bebouwing en groen Bebouwing en groen versterken elkaar. Het groen verbetert de leefomgeving van de bewoners. Nieuwe bebouwing is georiënteerd op die groene, openbare ruimte. Het parkeren vindt plaats onder of in de gebouwen en bouwblokken (appartementen), of is zo gesitueerd dat geparkeerde auto’s het beeld van de openbare ruimte niet verstoren.

4. Parkeren zorgvuldig geplaatst Parkeren is hoogwaardig opgelost en belemmert de relatie tussen bebouwing en openbare ruimte niet. Er is wel onderscheid in het parkeren bij de zorglocaties (zone 1 en 2) en woonlocaties (zone 3 4 en 5). In zone 1 en 2 zijn al diverse parkeerplaatsen aanwezig. Deze worden behouden en op plekken uitgebreid. Bij de

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

zorglocaties liggen parkeerplaatsen in het zicht ten behoeve van de veiligheid van medewerkers die 24/7 in en uitgaan. Gebouwd parkeren is hier niet wenselijk en mogelijk. Parkeren op maaiveld wordt meer verscholen gelegd zodat het beeld van het groene raamwerk niet negatief wordt beïnvloed. Hierbij wel aandacht voor sociale veiligheid

5. Klimaatbestendig Het gebied is klimaatbestendig en kan hevige regenbuien aan en is tevens bestand tegen droge tijden. Het beperken van verharding waar mogelijk is dan ook uitgangspunt in Hof van Poortugaal. Het groene raamwerk biedt volop ruimte om water te bergen en te infiltreren. Aandacht ook voor voldoende schaduw in de openbare ruimte.

6. Netwerk van routes Hof van Poortugaal is een puzzelstuk in de bestaande omgeving en wordt daarmee verbonden. Goede routes van en naar de omgeving en op het terrein zijn belangrijk. Het is de ambitie om het gebied open en toegankelijk te maken en mensen te trekken naar aanwezige en toekomstige functies, o.a. in het hart van het gebied. Daarom wordt het gebied doorwaadbaar voor voetgangers en fietsers. Dit naast een goede ontsluiting voor het openbaar vervoer (bus) en de auto. Er wordt ingezet op duurzame mobiliteit volgens het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service (MaaS) en tot slot de Particuliere auto). Dit principe gaat dus uit van het voorop stellen van langzaam verkeer en openbaar vervoer en daarna deelmobiliteit en de eigen auto.

31

7. Levendig en veilig Het gebied bevat nu vrijwel alleen gebouwen voor psychische zorg en daaraan gelieerde functies. De transformatie moet ervoor zorgen dat het gebied levendiger wordt, om de aantrekkingskracht en de sociale veiligheid te vergroten. De multifunctionaliteit wordt vergroot door een mix aan functies toe te voegen. Door het toevoegen van woningen en een beperkte hoeveelheid andere functies, met een geringe verkeersaantrekkende werking, worden de levendigheid en sociale veiligheid vergroot. Zonering De mix van functies verandert van west naar oost. In het westen, nabij de zorggebouwen een grotere mix van functies en in het oosten enkel wonen. Functiemenging Hoewel zorginstellingen en het wonen de dominante functies zijn, is verdere functiemenging gewenst zonder dat dit meer (gemotoriseerd) verkeer aantrekt. Dit kan door een andere functie in de plint van een gebouw, of eventueel een zelfstandig gebouw. Gedacht wordt aan diverse ondersteunende functies zoals de aanwezige mbo opleiding, (kleinschalige dag-) horeca, sport en kleinschalige detailhandel, bij voorkeur i.c.m. leer-werk trajecten voor patiënten. Dit naast het aanwezige kinderdagverblijf en eventuele extern toegankelijke maatschappelijke functies. Doelgroepenmix. Er komt een mix aan doelgroepen in het woongebied. Deze mix zorgt voor een wisselende aanwezigheid in de openbare ruimte.

Dit levert veiligheid op ieder moment van de dag.

1. Bestaand openbaar groen raamwerk Fundament van Hof van Poortugaal is een openbaar groen raamwerk, binnen de locatie, dat samen met de dijk en de rivier een doorlopende ruimte vormt. Volwassen boompartijen en losse bomen zijn hier karakterdragers in een ruime hoeveelheid groen met een netwerk van paden voor fietsers en voetgangers. Dit is ook de basis voor een klimaatbestendig en biodivers woonzorg landschap.

Uitgangspunten raamwerk: •

•

• •

De huidige boomclusters en behoudenswaardige solitairen worden geïntegreerd in de plannen en zijn de basis voor het groene raamwerk; Bestaand groen wordt aangevuld met nieuwe (bij voorkeur inheemse) bomen, heesterbeplanting en vaste planten en grassen; Groen wordt in basis extensief onderhouden en sluit qua vegetatie aan op het rivierenlandschap. Er is één centrale plek als groen en levendig hart van het gebied waar een recreatief centrumgebied wordt gemaakt. Hier is ruimte voor sport, spel en ontmoeting. Het groen is hier daarmee ook intensief onderhouden.

Bestaande groenstructuren vormen de basis _ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

32

2. Een heldere toegang De hoofdontsluiting zorgt voor een goede verbinding naar alle functies en parkeerplaatsen. Naast de Kijvelandsekade als toegang naar de intensieve zorg functies is er één centrale hoofdroute. Deze route is een meanderende ‘parkway’ voor verschillende verkeersstromen (auto’s, brommers, fietsers en de stadsbus).

Uitgangspunten ontsluiting: • • •

• •

De hoofdontsluiting zorgt voor een goede verbinding naar de zorggebouwen, woningen en parkeerplaatsen; Er is een 30km/h regime, en hier rijden dus zowel auto’s, bus als fietsers; De weg ligt vrij in het groen en wordt niet als bomenlaan vorm gegeven, maar als ‘parkway’ met losse boomclusters afgewisseld met open ruimten; Voetpaden zijn niet gekoppeld aan de weg, maar aan het landschap. Verharding wordt zoveel mogelijk beperkt. Onderzocht kan worden of paden in het gebied in halfverharding kunnen worden uitgevoerd.

1

bus- en calamiteitenontsluiting

2

Nieuwe hoofdroutes voor bus/auto/fiets _ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

33

3. Bouwvelden Binnen de woonvelden is er een synergie tussen de woningen en de openbare ruimte. Dit komt omdat de auto niet door de groene tussenruimtes komt, maar enkel achter of onder de woningen parkeert.

Uitgangspunten bebouwing •

•

• • • •

Basis is een campus-achtige opbouw: waarbij zowel zorggebouwen als woongebouwen/woonensembles los in het groene landschap liggen ; Bij een samengesteld bouwblok/ensemble van woningen zijn alle woningen duidelijk als één totaal herkenbaar. Bij toepassing van vrijstaande woningen en twee-onder-één-kapwoningen vraagt dit om aandacht voor de tussenruimten tussen hoofdvolumes; 50% van de tuin worden onverhard. Dit wordt vastgelegd in het bestemmingsplan. Gebouw en groene, openbare ruimte versterken elkaar; Gebouwen zijn gericht op de openbare ruimte; Overgang gebouw-landschap wordt vormgegeven met bouwkundige elementen. Denk hierbij aan een veranda, pergola, maar ook stoepen en tuinen. Bergingen, hekwerken en schuttingen zijn geen goede elementen als overgang.

Zorg toekomstig Zorg bestaand Wonen toekomstig

plan voor BW+ in ontwikkeling

bestaande keuken voorlopig te behouden

vergunning voor Kliniek J is afgegeven. Start bouw binnenkort

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

34

Bouwvelden voor zorg - en woonbebouwing

4. Parkeeropties

5. Klimaatbestendig

6. Netwerk van routes

Ten behoeve van alle functies zal er voldoende parkeerruimte gerealiseerd moeten worden. De hoeveelheid is afhankelijk van de functie en het mobiliteitsconcept, zie paragraaf 3.4 ‘Mobiliteit’.

Hof van Poortugaal wordt een klimaatbestendig gebied met voldoende ruimte voor waterberging in de openbare ruimte en op eigen terrein.

Een goed netwerk van routes zorgt dat de locatie voor alle verkeersdeelnemers goed bereikbaar is en dat vanuit de locatie de omgeving goed bereikbaar is.

Opties parkeren: 1. 2. 3.

Op maaiveld, groen ingepast omgeven met hagen en ingericht met halfverharding en bomen; Op maaiveld binnen een bouwblok, met ook hier aandacht voor voldoende groen; (Half)verdiept onder een gebouw of ensemble van gebouwen, waarbij er aandacht is voor de ruimtelijke kwaliteit van de plint van het gebouw.

Uitgangspunten klimaatbestendigheid: ••

••

•• ••

Beperken van verharding is de eerste stap. Dit door hoeveelheid wegen beperken, toepassen van halfverharding bij paden en parkeerplaatsen en het beperken van verharding in privé-tuinen; Toevoegen van water(berging) tussen de bebouwingsvelden in de vorm van open water en/of wadi’s. Dit in combinatie met technische berging (o.a. bergingskratten) in openbaar gebied en tuinen; Toepassen van groene daken en/of gevels waar mogelijk; Zorgvuldig plaatsen van bomen t.b.v. schaduw.

Uitgangspunten routes: •

•

• •

•

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

35

Er zijn geen vrijliggende fietspaden, de wegen zijn er voor alle verkeersdeelnemers, uitgezonderd voetgangers; Voetpaden zijn zoveel mogelijk vrijliggend en onderdeel van het landschap en worden aangesloten op doorgaande routes en levendige plekken in het gebied en de omgeving; Onderzoeken of voetpaden in halfverharding uitgevoerd kunnen worden; Aandacht voor veiligheid: er wordt voorzien in voldoende verlichting, waarbij ook rekening wordt gehouden met aanwezige natuurwaarden; Er komen rustpunten langs de routes.

4.1 Proefverkaveling

Parkeren verschillend opgelost De benodigde parkeerplaatsen zijn ook verschillend ingepast (nog niet uitgaande van HUB’s): • binnen het bouwblok; • onder de appartementen; • in een parkeerkoffer ingepast in het groen; • op eigen terrein.

De bouwstenen zijn vertaald in een proefverkaveling voor een deel van het plangebied. Uitgangspunt is dat er gebouwd wordt binnen de woonvelden. Binnen dit bouwveld is sprake van uitgeefbare ruimte, maar ook wegen, parkeren, groen en water. Er wordt gezocht naar een goede balans tussen bebouwing en groene buitenruimte. In deze proefverkaveling is rekening gehouden met zowel het gewenste programma als de gewenste hoeveelheid uitgeefbare ruimte, om ook een haalbaar plan te krijgen

Parkeren is dus zoveel mogelijk binnen het woonveld opgelost. De doorgaande groene ruimte is bij de woonvelden zoveel mogelijk vrij van parkeren. De standaard oplossing bij vrijstaande woningen en twee-onder-één-kapwoningen, van garage met oprit is dan niet meer mogelijk omdat de auto niet aan die zijde kan komen. Daarom wordt het parkeren achterop de kavel opgelost, bereikbaar vanuit het parkeerhof. Indien gekozen wordt voor gebouwd parkeren, dan aandacht bij combinatie met sociale woningbouw.

Verwijzend naar de huidige campus-opzet, met groene ruimte om alle gebouwen heen, wordt ook de bebouwing in de nieuwe woonvelden als vrijliggende clusters vormgegeven. De ruimte om de gebouwen heen is een doorgaande groene recreatieruimte met verschillende wadi’s, of eventueel open water. Het woningbouwprogramma gaat niet alleen uit van appartementen en rijwoningen, maar houdt ook rekening met vrijstaande woningen en twee-onder-één-kapwoningen.Om deze onderdeel te maken van een krachtig, herkenbaar cluster worden deze ook met de voorkanten naar de groene ruimte geplaatst.

Flexibele groen ruimte Om het gewenste groene karakter te krijgen in het gebied moet voldoende maat tussen de bouwclusters komen. Uitgangspunt is daarom tenminste 20 meter groen tussen de woonvelden. In de visiekaart is deze maat ook aangegeven, maar de exacte positie van deze groene tussenzones is nog flexibel. Bij de invulling van de bouwvelden kan het, afhankelijk van het programma voor dat specifieke veld, wenselijk zijn om de zone wat te verleggen. Die flexibiliteit wordt geboden, mits de 20 meter wordt aangehouden.

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

36

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

37

Proefverkaveling van 2 woonvelden met het gewenste programma van 50% appartementen en 50% grondgebonden woningen

groenblauw netwerk tussen de woningen

goede overgang tussen wonen en groen toekomstig beeld kliniek J Afbeelding: Eentien Architecten

parkeren groen ingepast

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

bestaande lanen, fietsenstaling bij gebouwen

38

4.2 Karakter

nieuwe kliniek R staat vrij in de ruimte

bloemrijke graslanden dragen bij aan biodiversiteit foto: Nanda Sluijsmans ruimte voor planten en dieren

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

39

synergie tussen gebouw en het landschap

Bijlagen Naam Opsteller Datum Bijlage 1: Overzicht beleidstukken Eindrapport Vooronderzoek Decisio, Goudappel Coffeng, DSP, 6 november 2020 effecten woningbouw Antes terrein Naam Bestemmingsplan Poortugaal Eindrapport Vooronderzoek effecten woningbouw Antes Dorp terrein Structuurvisie Albrandswaard Omgevingsvisie Bestemmingsplan Poortugaal Albrandswaard - Onderweg Dorp naar 2040 Structuurvisie Albrandswaard Woonvisie 2016-2025 Omgevingsvisie Woningmarktprogramma Albrandswaard - Onderweg naar 2040Veiligheidsbeleid Integraal Woonvisie 2021-2024 2016-2025 – Samen voor een Woningmarktprogramma veilig(er) Albrandswaard Albrandswaard Actieplan Veilig 2022 Integraal Veiligheidsbeleid Samen ruimte maken 2021-2024 – Samen voor een Spelruimteplan 2010-2020 veilig(er) Wonen inAlbrandswaard Albrandswaard Actieplan Veilig 2022 zonder Aardgas – Concept Samen ruimtedemaken Warmtevisie route naar Spelruimteplan 2010-2020 2050 Wonen in Albrandswaard zonder Aardgas – Concept Warmtevisie de route naar 2050

Awareness I.O.V. Gemeente Albrandswaard Opsteller KuiperCompagnons BV i.o.v. DSP, Decisio, Goudappel Coffeng, Awareness Gemeente Albrandswaard I.O.V. Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard BAR-organisatie KuiperCompagnons BV i.o.v. Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard BAR-organisatie Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard Gemeente Albrandswaard OBB Ingenieursbureau i.o.v. Gemeente Albrandswaard Adviesbureau Overmorgen i.o.v. Gemeente Albrandswaard OBB Ingenieursbureau i.o.v. Gemeente Albrandswaard Adviesbureau Overmorgen i.o.v. Gemeente Albrandswaard

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Datum Vastgesteld juli 2013 6 november 15 2020 December 2012 December 2021 Vastgesteld 15 juli 2013 December Vastgesteld2012 19 december 2016 December 2021 Datum onbekend Vastgesteld 19 december 2016 Datum onbekend Datum RIB 14 december 2021 9 november 2021 Datum RIB 14 december 2021 9 november 2021

40

Bijlage 2: Overzicht onderzoeken Nr.

Onderwerp

Naam rapport

1

Mobiliteit

Vervolg locatieontwikkeling Goudappel Antes- Poortugaal - Verdiepend onderzoek

2

Flora en Fauna/ Wet natuurbescherming

Quickscan In het kader van de Ecoresult Wet natuurbescherming en Omgevingsverordening ZuidHolland m.b.t. de te slopen panden en het ‘plangebied woningbouw’ Nader onderzoek vleermuizen Ecoresult en huismus In het kader van de Wet natuurbescherming m.b.t. de te slopen panden en het ‘plangebied woningbouw’

ER20210611v04 13 juni 2022

Quickscan In het kader van de Ecoresult Wet natuurbescherming en de Omgevingsverordening ZuidHolland – m.b.t. mogelijke toegangswegen

ER20220415v01 14 juni 2022

Voorinventarisatie Antes Poortugaal Beoordeling bomen Antes 2017 Veiligheidseffectrap-portage Antes terrein – beoordeling huidige situatie

P211666/INV/MJH 18 februari 2022 P171193/BVC/MJH 5 december 2017 Augustus 2022

3

4

5

Boominventarisatie

6

Opsteller

Hoogendoorn Boomadvies Hoogendoorn Boomadvies DSP-Groep

Kenmerk Versiedatum 011070.20220225.R01.03 9 juni 2022

ER20211028v01 13 juni 2022

7

Veiligheid

8

Communicatie en participatie

Tussenrapportage Participatie De Wijde Blik Hof van Poortugaal Peiling en Halfuurgesprekken December 2021 – Februari 2022

8 maart 2022

9

Archeologie

IDDS

IDDS Archeologie rapport 2663 Versie 1.2 (definitief) 25 januari 2022

10

Bedrijfs- en milieuzonering

Antes-locatie, Poortugaal Gemeente Albrandswaard Archeologisch bureauonderzoek Notitie bedrijf- en milieuzonering Antes-locatie Albrandswaardsedijk 74, Poortugaal

IDDS

A1335-07/SBO/not3.2 24 januari 2022

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

11

Bodem

12

Veiligheid

13

Geluid

ANTES-LOCATIE Alcedo ALBRANDSWAARDSEDIJK 74 IN POORTUGAAL Quickscan geluid

21-08636.R01.V02 28 januari 2022

14

Geluid

ANTES-LOCATIE Alcedo ALBRANDSWAARDSEDIJK 74 IN POORTUGAAL Akoestisch onderzoek variantenstudie voor wegverkeerslawaai fase 0

21-08636.R02.V01 24 mei 2022

15

Luchtkwaliteit

Notitie luchtkwaliteit Anteslocatie Albrandswaardsedijk 74, Poortugaal

IDDS

A1335-07/SBO/not2.2 24 januari 2022

16

Ontplofbare Oorlogsresten (voorheen niet gesprongen explosieven)

QuickScan Opsporen Ontplofbare Oorlogsresten Antes-locatie, Albrandwaardsewijk 74 te Poortugaal Gemeente Albrandswaard

IDDS

A1335-04/SHL/QS01 21 januari 2022

41

Antes locatie te Poortugaal Milieuhygiënisch vooronderzoek Eindrapport Vooronderzoek effecten woningbouw Antes terrein i.o.v. Gemeente Albrandswaard

IDDS

A1335-06/SWI/rap1 27 januari 2022

Decisio, Goudappel Coffeng, DSP, Awareness

6 november 2020

Bijlage 3: Duurzaamheidsambities gemeente Albrandswaard voor Hof van Poortugaal Inleiding

In deze bijlage zijn de duurzaamheidsambities geformuleerd, die de gemeente Albrandswaard als kader meegeeft voor de gebiedsontwikkeling ‘Hof van Poortugaal’.

Begin 2021 is de ‘Uitvoeringsagenda Duurzaamheid 2021-2025’ door de gemeenteraad van Albrandswaard vastgesteld. Deze uitvoeringsagenda is de paraplu voor alle thema’s binnen de klimaatopgave, zoals bijvoorbeeld mobiliteit, energie, klimaatadaptatie en aardgasvrij wonen. Naast onze inhoudelijke ambities is de uitvoeringsagenda tevens voorzien van een financiële onderbouwing.

De duurzaamheidsambities zijn uitgesplitst naar verschillende opgaven/ thema’s, te weten: • Klimaatadaptatie • Energie • Circulair bouwen • Duurzame mobiliteit

De gemeente heeft zich als doel gesteld de CO2-uitstoot in 2030 met 49% terug te dringen, ten opzichte van het peiljaar 1990. Het uiteindelijke doel is om de CO2-uitstoot in 2050 met 95% te verminderen. De gemeente wil afscheid nemen van fossiele energie en (geleidelijk) overgaan op 100% duurzaam opgewekte energie. We willen Albrandswaard zo goed mogelijk ‘waterrobuust’ en ‘klimaatbestendig’ inrichten. Zodat we de gevolgen van de klimaatverandering goed kunnen opvangen, en vitale en kwetsbare objecten zo min mogelijk (over)last ondervinden. Tenslotte werkt de gemeente aan het realiseren van een circulaire samenleving/ lokale circulaire economie in 2050.

De duurzaamheidsambities zijn van toepassing op de nieuw te bouwen woningen en zorginstellingen. We dagen stichting Antes uit om ook het bestaande terrein en de bestaande gebouwen zo veel mee te nemen in het realiseren van de duurzaamheidsambities. Zo kunnen bijvoorbeeld bestaande parkeerterreinen worden vergroend, of kunnen maatregelen aan de bestaande gebouwen worden getroffen om de eerste stappen te zetten naar aardgasvrij.

Bij het realiseren van bovenstaande doelstellingen willen we onderstaande doelen niet uit het oog verliezen: • Het behouden en versterken van een goede en gezonde leefomgeving • Comfortabel kunnen blijven wonen, werken en recreëren • De kosten voor energie, in welke vorm ook, blijven voor een ieder betaalbaar

De duurzaamheidsambities zijn zowel op gebiedsniveau als ook op gebouwniveau geformuleerd. Het is immers van belang om al zo vroeg mogelijk in het proces na te denken over alle mogelijke ruimtelijke en financiële consequenties.

‘Albrandswaard wordt een klimaatneutrale gemeente. Wij hebben dit gerealiseerd in 2050 (wet-

Met de stip op de horizon om in 2050 een (nagenoeg) CO2-neutrale gebouwde omgeving te hebben gerealiseerd, zijn een aantal onderdelen voor het thema energie van belang om uit te werken. We omschrijven hieronder de volgende onderdelen: • Energieneutraliteit op gebiedsniveau • Energieneutraliteit op woningniveau • Aardgasvrije oplossingen: de huidige Warmtevisie, collectieve oplossingen vs. individuele oplossingen, betrekken bestaande bouw • Opwek duurzame elektriciteit • Gezond binnenklimaat • Integraal ontwerp met low-tech oplossingen • Afwegingskader milieubelasting vs. energieambities

Opgave energietransitie

telijk kader) en waar mogelijk eerder. We werken de komende jaren aan een duurzame en groene gemeente. We gaan zo zuinig mogelijk om met grondstoffen en de natuur. Het verduurzamen van woningen moet betaalbaar blijven‘ ‘Wonen is meer dan alleen het stapelen van stenen. Het gaat om de balans tussen wonen, groen en infrastructuur. Hierbij spelen duurzaamheid, circulariteit en leefbaarheid een grote rol’ ‘We richten onze buitenruimte klimaat adaptief in waar dit mogelijk is. Woningbouwprojecten worden zoveel mogelijk circulair uitgevoerd’ (Raadsakkoord 2022-2026)

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

42

Energieneutraal gebiedsniveau Wij dagen Antes uit om te onderzoeken of het gehele terrein van Antes op gebiedsniveau energieneutraal kan worden opgeleverd, waarbij niet alleen wordt gekeken naar de nieuwbouwwoningen, maar ook naar verduurzaming van de bestaande panden. Hierbij is het ook mogelijk dat binnen de nieuwbouwontwikkeling meer energie wordt opgewekt dan verbruikt en het tekort voor de bestaande panden compenseert.

Energieneutraal op woningniveau We willen besparen op de energievraag van de woningen. Niet gebruikte energie is immers de meest duurzame energie. Dit betekent dat de nieuwbouwwoningen goed geïsoleerd moeten zijn en geschikt voor lagere temperatuur warmtevoorzieningen. De huidige BENG norm is hierbij de ondergrens. We dagen Antes uit om woningen op te leveren, die boven de wettelijke normen liggen. Het streven is om de nieuwbouwwoningen (minimaal) energieneutraal op te leveren. Dit betekent dat de woningen op jaarbasis net zo veel energie opwekken als dat ze verbruiken. Het gaat hierbij om het energieverbruik om de woning te verwarmen c.q. te koelen, het gebruik van warm tapwater, het energieverbruik t.b.v. de ventilatie en technische installaties, elektrisch koken en de verlichting. Het energiegebruik van huishoudelijke apparaten valt buiten deze scope.

Afbeelding alternatief voor aardgas per wijk Om de beoogde nieuwbouwwoningen op het terrein van Antes van duurzame warmte te voorzien zijn verschillende warmteconcepten te bedenken. Hieronder worden twee alternatieven geschetst.

Aardgasvrije oplossingen

Collectieve oplossing: aquathermie als warmtebron De ligging aan de Oude Maas is een unieke kans om aquathermie in te zetten als warmtebron. Hierbij wordt energie gewonnen uit oppervlaktewater.

De huidige wetgeving schrijft voor dat nieuwbouwwoningen aardgasvrij worden opgeleverd. In aanvulling daarop heeft elke gemeente in Nederland een visie opgesteld die richting geeft voor de alternatieven voor aardgas per wijk. In december 2020 is de Warmtevisie door de gemeenteraad vastgesteld. Deze visie geeft de koers aan die we inzetten op weg naar een aardgasvrij Albrandswaard. Voor elke wijk is bekeken welk alternatief voor aardgasvrij de laagste maatschappelijke kosten geeft. Voor dit plangebied waren helaas onvoldoende gegevens beschikbaar om hierin een keuze te maken. Voor de aangrenzende woonwijken is het kostenverschil tussen een warmtenet en all electric te verwaarlozen. Concreet betekent dit dat er geen uitgesproken voorkeursmodel is om deze wijken in de toekomst aardgasvrij te maken. Deze wijken kunnen wel gekoppeld worden aan één van de potentiële warmteoplossingen, zoals hieronder beschreven.

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

43

Componenten van een aquathermiesysteem voor de levering van warmte aan een wijk (Bron: WarmingUp Casus Nijmegen, 2021)

All electric nieuwbouwwoningen Een andere mogelijkheid om de nieuwwoningen te verwarmen is met elektriciteit, all electric genoemd. Hiervoor zijn verschillende technieken mogelijk, zoals bijvoorbeeld een warmtepomp of een PVT zonnepaneel (panelen, die zowel stroom als warmte opwekken). Het is hierbij wel van belang dat er gekozen wordt voor een energiezuinige oplossing, met de laagste gebruikerskosten. Zo verbruikt een bronwarmtepomp bijvoorbeeld minder energie dan een luchtwarmtepomp. Zoals eerder omschreven is niet gebruikte energie immers de meest duurzame energie. Het is ook belangrijk dat de gebruikte elektriciteit duurzaam is opgewekt. Het streven is dan ook dat alle gebruikte elektriciteit lokaal (dus binnen het plangebied) wordt opgewekt.

Aquathermie levert, vanwege de relatief lage watertemperatuur, een lage temperatuur voor de verwarming van gebouwen. Er is daarom een warmtepomp nodig om de warmte naar een bruikbare temperatuur te brengen. Dit kan ook betekenen dat het elektriciteitsnetwerk verzwaard moet worden. De omvang van een dergelijke warmtepomp varieert per project. Hieronder worden enkele voorbeelden getoond:

Opwek van duurzame elektriciteit

Voorbeeld centrale warmtepomp in Enschede

We willen de daken maximaal benutten voor het opwekken van zonne-energie. De huidige BENG norm is hierbij de ondergrens. We denken hierbij niet alleen aan de daken van de woningen, maar ook de daken van de bijgebouwen en de mogelijke parkeerhubs kunnen hiervoor worden benut. Ook toepassingen in de gevel met oriëntaties van zuidwest tot zuidoost kunnen energetisch renderen. Bedenk bij de vormstudie van het gebouw waar en hoeveel PV er toegepast kan worden. Een gelijktijdige start van bouwkundig ontwerp en energetisch ontwerp is nodig om met minimale ingrepen en kosten aan de eisen te voldoen. Zonnepanelen zijn bij voorkeur een geïntegreerd onderdeel van de architectuur van de daken of worden aangelegd in een eenduidige en symmetrische figuratie.

Voorbeeld centrale warmtepomp Drammen

Om de huizen met deze lokale warmtebron te kunnen verwarmen moet een (kleinschalig) warmtenet aangelegd worden. Om deze rendabel te exploiteren zijn voldoende afnemers nodig. Als vuistregel voor de aanleg van een rendabel lokaal warmtenet wordt gehanteerd: aansluiting van minimaal 200 woningen of woningequivalenten (straat/buurt > grondgebonden) of 70 woningen op gebouwniveau (appartementen). Het aantal te realiseren woningen in deze gebiedsontwikkeling staat nog niet vast, maar zelfs bij de realisatie van 300 woningen is dit warmteconcept de moeite waard om te onderzoeken. Daarbij sluit een collectieve warmtevoorziening ook goed aan bij de opzet van deze bijzondere woonwijk, waarin collectiviteit (zoals bv. de parkeerhubs) een belangrijk thema is.

Gezonde woningen De woningen hebben een gezond binnenmilieu door het toepassen van een slim en goed ventilatiesysteem, dat energiezuinig is, geen (koude) tocht veroorzaakt en zorgt voor afvoer van vervuilde lucht en aanvoer van frisse buitenlucht. Daarnaast dient oververhitting in de woning te worden voorkomen (bestaande wetgeving: ToJuli eis; tevens onderdeel van klimaatadaptief bouwen). We willen de uitstoot van schadelijke stoffen voorkomen; om deze reden zijn de woningen bij voorkeur niet voorzien van de mogelijkheid om een houtkachel te installeren.

Als bijkomend voordeel ontstaat de mogelijkheid om de bestaande gebouwen op het terrein van Antes en de woningen in de aangrenzende woonwijk(en) aan te sluiten op dit warmtenet. Deze gebiedsontwikkeling kan dan de aanjager zijn om niet alleen de nieuwbouwwoningen aardgasvrij op te leveren, maar ook de bestaande gebouwde omgeving aardgasvrij te maken.

Integraal en Low tech ontwerp We dagen Antes uit om het aantal installaties zoveel mogelijk te beperken door slim te ontwerpen. Een voorbeeld hiervan is het aanbrengen van een overstek en het toepassen van zonwering om hittestress te voorkomen. Hierdoor zal er minder behoefte zijn aan het aanschaffen van een airco om de woning te koelen. Dergelijke slimme (low-tech) oplossingen hebben niet alleen een gunstig effect op het energieverbruik, maar leiden ook tot minder materiaalgebruik en lagere gebruikerskosten.

Vanuit de Warmtevisie heeft de gemeente de regie bij het opzetten van een warmtenet. We gaan graag het gesprek met Antes aan om te bepalen hoe een dergelijke samenwerking in deze planontwikkeling tot stand kan komen. Dit warmteconcept vraagt ook om bestuurlijk commitment van het college en de gemeenteraad.

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

44

Samenhang met andere thema’s

worden. Dit om een versnelling in de bodemdaling te voorkomen. Dit vraagt om nader onderzoek/ een nadere inventarisatie. Hiermee kan het effect van de bodemdaling op de nieuwbouwontwikkeling worden ingeschat. Daarnaast is het ook van belang om te onderzoeken wat het effect van de nieuwbouwontwikkeling is op de bestaande gebouwen aan de Albrandswaardsedijk. Mogelijk moeten er technische en landschappelijke maatregelen genomen worden om hiermee om te kunnen gaan. Zodat naast woningen, ook infrastructuur (kabels, leidingen en wegen) toekomstbestendig kunnen worden aangelegd.

Het opwekken van energie kan op gespannen voet staan met het thema circulair. Hoe meer energie er wordt opgewekt, des te meer materialen er nodig zijn. Dit heeft mogelijk een ongunstig effect op de milieubelasting binnen bv. een GPR score. Ook hierin is het dus zoeken naar de juiste balans. Uit ervaring weten we dat hoe eerder in het ontwerp naar de inpassing van deze thema’s gekeken wordt, hoe makkelijker het is om goede oplossingen te realiseren. Bij de keuze van zonnepanelen is het dus ook van belang om de mogelijkheden voor reparatie, hergebruik en recycling mee te nemen in de overweging.

Convenant klimaatadaptief bouwen De woningen moeten voldoen aan het Convenant Klimaatadaptief bouwen. De minimale eisen van dit Convenant staan beschreven op de website: www.bouwadaptief.nl

Opgave klimaatadaptief bouwen Het doel van de Strategie Klimaatadaptatie is om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust ingericht te zijn. Hiermee is de leefomgeving bestand tegen de extremen veroorzaakt door wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen (vanwege de stijgende zeespiegel). Daarnaast heeft de strategie als doel om een leefbare en gezonde leefomgeving in te richten. Concreet betekent dit dat de fysieke leefomgeving klimaatrobuust is ingericht waarbij de kans op schade in zowel de leefomgeving als voor onze inwoners, verkleind wordt.

Kwetsbaarheden plangebied

Bron: Programma van eisen Convenant Klimaatadapatief bouwen

Het plangebied kent een aantal kwetsbaarheden. Het gebied is relatief hoog gelegen en daardoor gevoelig voor droogte. Tegelijkertijd kan er bij forse regenbuien sprake zijn van wateroverlast, met name ter hoogte van de bestaande wegen. Enerzijds is het gebied dus gebaat bij het vasthouden van water; anderzijds is het soms noodzakelijk om het water bij forse regenbuien versneld af te voeren. Om wateroverlast te voorkomen kunnen kwetsbare functies (bv. infrastructuur, woningen, zorg) iets hoger dan het omringende maaiveld worden aangelegd. Of kan het regenwater ter hoogte van kwetsbare functies versneld worden afgevoerd naar het omliggende groen en water. Wij stellen voor om dit samen met Antes, het waterschap en onze waterbeheerder (Wybe Korpel) nader uit te werken. Bij de verdere uitwerking van het plan is het belangrijk om ook bij de keuze voor de boom- en plantensoorten rekening te houden met deze bijzondere omstandigheden. Het groen moet enerzijds bestendig zijn tegen droogte en anderzijds pieken in water kunnen opvangen. Het gebied heeft te kampen met bodemdaling. Zoals op de klimaatatlas is te zien (https://bar.klimaatatlas.net/), is de daling rond de 10 cm per jaar. Het is belangrijk om te weten waardoor de bodemdaling wordt veroorzaakt en hoe hiermee omgegaan moet

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Naast de fysieke maatregelen aan de woningen, draagt ook het vergroenen van de tuinen bij aan een klimaatbestendige leefomgeving.

45

Stevige groen-blauwstructuur

Opgave circulaire gebiedsontwikkeling

Het is van belang om het groen en water zoveel mogelijk te clusteren en zo mogelijk met elkaar te verbinden. Hierdoor ontstaat er een stevige, robuuste groen- en waterstructuur, die minder kwetsbaar is, meer (gebruiks)kwaliteit heeft en meer potentie om interessante flora en fauna te huisvesten.

De Gemeente Albrandswaard werkt aan het realiseren van een circulaire samenleving/ lokale circulaire economie in 2050. De bouwsector is een belangrijke schakel in het realiseren van deze ambitie. Er gaat ontzettend veel (afval)materiaal om in het bouwen en verbouwen van woningen en ander vastgoed evenals het realiseren van een prettige leefomgeving. De bouwsector gebruikt 40% van alle grondstoffen en veroorzaakt 40% van de nationale CO2-uitstoot. Dat maakt dat we voor een grote opgave staan, maar ook een groot potentieel in handen hebben. Door de huidige bouwopgave op een duurzame manier te benaderen is er veel duurzaamheidswinst te behalen, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van het bouwtempo of de betaalbaarheid van woningen.

Een stevige groenstructuur is ook van belang voor een goede gezondheid, niet alleen voor de toekomstige bewoners, maar ook voor de cliënten/ bewoners van de GGZ instelling.

Ruimtereservering langs waterkering Oude Maas (De Nieuwe Dijk) Recent heeft de deltacommisaris een oproep aan alle betrokken ministeries gedaan om nu ruimte te reserveren voor maatregelen voor waterveiligheid in de toekomst. Het gaat om extra ruimte langs de dijken die gevrijwaard moet worden en blijven, met het oog op toekomstige versterkingen en om meer ruimte voor een veilige afvoer en waterberging in het rivierbed. Dit vraagt om afstemming met het waterschap. Concrete aanbevelingen van de deltacommissie: • Houd opties voor de toekomst als meegroeien met de zeespiegelstijging en aanleg van grote waterbuffers open! Dat vraagt dat bij ruimtelijke ontwikkelingen langs verschillende grote wateren rekening wordt gehouden met een grotere waterstandsdynamiek in de toekomst. • Reserveer een strook langs het hoofdwatersysteem ten behoeve van toekomstige dijkversterking en rivierverruiming, en combineer dit met tijdelijk vergunnen van economisch en maatschappelijk landgebruik. Hierbij is maatwerk nodig. Borg de capaciteit van de grote rivieren om piekafvoeren veilig te kunnen afvoeren, nu • én op de langere termijn. Accepteer geen nieuwe niet-watergebonden buitendijkse ontwikkelingen in het waterbergend en stroomvoerend gebied van grote rivieren en ruim bestaande overstromingsgevoelige objecten geleidelijk op die dit beperken.

De omvang en invulling van een dergelijke reserveringsstrook moet samen met het waterschap nader uitgewerkt worden. Indien deze zone wordt ingericht met groen en water, moet er wel rekening mee worden gehouden dat deze functie mogelijk in de toekomst kan verdwijnen, indien het bv. noodzakelijk is om de dijk te verbreden. Het is dus van belang om ook buiten deze reserveringszone een stevige groen- en waterstructuur in het gehele plangebied te behouden.

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Circulair op gebiedsniveau We benaderen circulair bouwen en circulaire gebiedsontwikkeling vanuit de definitie zoals geformuleerd in de Transitieagenda Bouw: ‘Circulair bouwen betekent het ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten. Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier. Hier en daar, nu en later.’ Op gebiedsniveau hanteren we de volgende uitgangspunten: Het hergebruiken van componenten binnen een gebied, dus de gebouwen en publieke • ruimte en nadenken over meerdere levenscycli. Flexibele en aanpasbare inrichting: Adaptieve bouwmethode, waarbij elk gebouw• component zijn eigen levenscyclus heeft die vervangen kan worden zonder andere gebouwcomponenten te hoeven slopen (gebouwprincipe Brand uit 1994) en flexibele publieke ruimtes die gebruikt kunnen worden als ‘shared space’ en voor meerdere doeleinden. Waar mogelijk inzetten op gesloten watersystemen: een watersysteem op gebiedsni• veau dat drinkwater, regenwater (blauw) en afvalwater (grijs & zwart) koppelt tot één systeem. • Hergebruiken, inzamelen en transport van afval: efficiënte inzameling, lokale verwerking en afval wordt grondstof. • Stimuleren van de lokale economie: het hergebruik van lokale producten.

Denk ook een hergebruik met reparatiecafés en kringloop- en deelwinkels.

46

we het model van Stewart Brand (figuur 1) waarin hij de levensduur van verschillende gebouwlagen duidt, als uitgangspunt. Door gebouwlagen losmaakbaar en demontabel te maken borg je toekomstig hergebruik. *Minimum eis MPG: Per 1 januari 2018 geldt voor de MPG een maximum grenswaarde van 1,0. Vanaf 2021 is de milieuprestatie voor nieuwe woningen (niet voor kantoren) aangescherpt van 1,0 naar 0,8. Het doel is om de eis stapsgewijs scherper te stellen en uiterlijk in 2030 te halveren.

Opgave duurzame mobiliteit Circulair op gebouwniveau:

Elektrisch vervoer en laadinfrastructuur

In eerste instantie kijken we naar het voorkomen van materiaalgebruik en slimme oplossingen die de materiaalvraag reduceren. Voor het materiaal dat wel wordt gebruikt is circulariteit het uitgangspunt.

De transitie naar zero-emissie vervoer – waaronder elektrisch vervoer (EV) - staat hoog op onze agenda. We vinden het belangrijk om mobiliteit te verduurzamen en minder CO2uitstoot te realiseren. De beschikbaarheid van laadinfrastructuur mag geen belemmering vormen voor de groei van elektrisch vervoer. Een geschikt laadnetwerk bestaande uit publieke, semipublieke en private laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen is daarvoor een cruciale voorwaarde. Recent is de laadvisie Albrandswaard 2021 vastgesteld. In deze visie zijn de uitgangspunten/ randvoorwaarden voor het elektrisch laden van voertuigen opgenomen, voor zowel het bestaande terrein als de nieuwbouwontwikkeling.

In de praktijk borgen we dit door de volgende 5 strategieën (volgens de Circulariteitsprestatie Gebouw (CPG)) te hanteren voor circulair bouwen en ontwikkelen. Deze strategieën bieden een duidelijk kader waarmee we verdere ontwikkeling samen vorm kunnen geven. 1. Benut het beschikbare: we maken zoveel mogelijk gebruik van de grondstoffen die er al zijn, dit kan zijn in de vorm van het behoud van gebouwen of gebouwonderdelen, het hergebruiken van producten uit de omgeving (urban mining) of het inzetten van secundaire grondstoffen. 2. Gebruik hernieuwbaar: daar waar nieuwe materialen nodig zijn zorgen we dat deze hernieuwbaar zijn, dat betreft bijvoorbeeld biobased bouwmaterialen zoals hout. Maar dit omvat ook het gebruik van hernieuwbare energie en de omgang met water (denk aan het gebruik van grijs- of hemelwater). 3. Minimaliseer milieu-impact: we streven naar het gebruik van materialen met een zo laag mogelijke milieu-impact over de gehele levensduur (dit kan worden beoordeeld op basis van DuurzaamheidsPrestatie Gebouwen en MilieuPrestatie Gebouwen – minimum eis *). 4. Creëer voorwaarden voor een lange cyclus: we dragen zorg voor het faciliteren van een lange levensduur van het gebouw en de gebouwonderdelen. Hierbij is de kwaliteit en het onderhouden van het gebouw en van de omgeving van belang, maar ook adaptatie; is het gebouw geschikt voor verschillende toepassingen. 5.

Creëer voorwaarden voor een toekomstige cyclus: we denken bij het ontwerp al na over hoe onderdelen en materialen opnieuw ingezet kunnen worden. Hierbij nemen

_ Hof van Poortugaal, Nota van Uitgangspunten

Deelmobiliteit Voor het parkeren van de woningen, en het bezoek, zijn door Goudappel Coffeng 3 scenario’s onderzocht. Hierbij is gekeken naar het clusteren van parkeren in parkeerhubs en inzet van duurzame vormen van (deel)mobiliteit. Het is belangrijk om in te zetten op gedragsmaatregelen om het gebruik en bezit van de privéauto te verminderen. Bij inzet van deelmobiliteit kan de parkeerbehoefte (fors) omlaag worden gebracht. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor andere functies, zoals bijvoorbeeld groen en water. Dit heeft niet alleen een positief effect op de ruimtelijke kwaliteit, maar draagt ook bij aan de biodiversiteit, de gezondheid en het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte.

Deelmobiliteit, openbaar vervoer en langzaam verkeer Om het autogebruik terug te dringen is het belangrijk om inwoners te verleiden tot andere vormen van mobiliteit. Hierbij kan gedacht worden aan het stimuleren van deelmobiliteit (fiets/scooters), verbeteren van het openbaar vervoer en/of verbeteren van de fietsinfrastructuur naar deze knooppunten.

47

www.hofvanpoortugaal.nl

VRAAG EN ANTWOORD VERGADERING BERAAD EN ADVIES RUIMTE D.D. 21 november 2022

1

Fractie(s)

Vraag en antwoord

EVA

Mooi dat de bewoners kennis kunnen nemen van de plannen en bewoners opmerkingen kunnen indienen, benieuwd naar de opbrengst daarvan. Mbt Veiligheid en veiligheidsgevoel; hoe geven wij hier een concrete en meetbare manier invulling aan, welke normen gaan we hanteren? De opbrengst zal worden opgehaald door onder meer het invullen van de peiling die verspreid wordt via de Nieuwsbrief en waarvan een link is opgenomen op de website www.hofvanpoortugaal.nl.