30. 2026-057640 Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) Vaststelling Begroting MRDH 2027 en Nota van beantwoording op 11 september 2026.pdf

86 Begroting 2027 87 Huidig tracé op de Pr. Mariannelaan in Voorburg. Foto: Jurriaan Brobbel De flankerende maatregelen binnen het pakket hebben een omvang van € 45,88 miljoen inclusief btw: Thema Nr. Maatregel HOV 0 HOV-verbinding tussen Den Haag Centraal en station Voorburg met een aftakking naar Rijswijk/Delft Langzaam verkeer 1 Trekfietstracé Den Haag - Ypenburg/Leidschendam, deel kop Binckhorst 2 Fietsroute Zonweg (brug) 3 Verlengde Velostrada kruising HOV Binckhorstlaan 4 Fietsmaatregel: Schenktunnel langzaam verkeersverbinding opwaarderen 13 Verbinding Binckhorst - Voorburg (t.h.v. Melkwegstraat/ Heeswijkstraat) 14 Caballerobrug voor langzaam verkeer SMART Mobility 5 Wijk hubs met verschillende vormen van deelvervoer 6 Algehele bevordering deel- en MaaS-concepten Stations, fietsparkeren 8 Uitbreiden bestaande fietsvoorziening westzijde Den Haag Centraal 9 Uitbreiden fietsenstallingen station Voorburg Ruimtegebruik 12 Herinrichtingen fietsroute Prinses Mariannelaan (west) en Binckhorstlaan - Voorburg 15 Inrichting Lekstraat 16 Herinrichting Prinses Mariannelaan 17 Doorstroom belemmerde maatregel autoverkeer bij Geestbrug 18 Herinrichting Geestbrugweg MIRT-verkenning Oude Lijn en knooppunten Fase | Planstudie Planning | Afronding verkenning eind 2025 Investering | €1.595 miljoen inclusief 18,2% btw (inclusief | Metronet en RR 3 en 4) Subsidie MRDH | €20,7 miljoen

inclusief btw (prijspeil 2022) Budget prijspeil 2026 | €55,1 miljoen exclusief btw, inclusief landschapsversterking. Rol MRDH | Par ticipant Het Rijk en de regio zijn een MIRT-verkenning gestar t voor de Oude Lijn. Daarin worden verschillende alternatieven voor een schaalsprong tussen Leiden en Dordrecht onderzocht: • frequentie van minimaal acht sprinters per richting per uur tussen DenHaag en Dordrecht; • toevoeging van vier nieuwe stations: Rijswijk Buiten, Schiedam Kethel, Rotterdam Van Nelle en Dordrecht Leerpark; • opwaardering van station Stadionpark naar City-sprinterstation; | De par tijen stellen tijdens de verkenningsfase een bestuursovereenkomst op. • capaciteitsmaatregelen op de stations Leiden Centraal, DenHaag Laan van | Hierin staan de afspraken over de integrale ontwikkeling van de knooppunten NOI, Schiedam Centrum en Dordrecht en gebiedsgerichte maatregelen | en de nieuwe stations op basis van het Voorkeursalternatief en de financiële rondom de stations in samenhang met de daar geplande woningbouw en | bijdragen van verschillende par tijen aan een integrale knooppunt- en stations- andere ruimtelijke ontwikkelingen. | ontwikkeling: stationsgebouw, buitenruimte, last-mile, gerelateerde gebieds- en vastgoedontwikkeling. Deze bestuursovereenkomst wordt samen met het besluit over het Voorkeursalternatief vastgesteld.

In januari 2026 hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over de uitkomsten van de verkenningen naar de knooppunten Schiedam Centrum en Laan van NOI. Over de projecten leest u meer in paragraaf 4.3. 88 RandstadRail & Metronet | Om die groei te faciliteren werken MRDH, HTM, RET en de gemeenten aan vijfdeelprojecten langs deze lijnen: Fase | Verkenning, planstudie en realisatie (fasering verschilt per deelproject) | 1. Gekoppeld rijden op RandstadRail lijn 4 Opdracht SA | Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei | Dit betekent dat per 2027 de reguliere dienstregeling wordt uitgevoerd met in de regio te faciliteren | twee aan elkaar gekoppelde voer tuigen. Daardoor ontstaat meer capaciteit Planning | Realisatie 2028 - 2035 | voor het ver voer van reizigers. Dit project is beschreven in paragraaf 4.3. Investering | €550 miljoen inclusief btw | 2. Gekoppeld rijden op RandstadRail lijn 2 of lijn 3 Subsidie MRDH | €227,3 miljoen exclusief btw (prijspeil 2024) | Dit deelproject verkent op welke lijn in het stedelijk gebied van DenHaag het Budget prijspeil 2026 | €113,1 miljoen Metronet en €120,4 miljoen overige | gekoppeld rijden het beste kan worden ingepast. Lees meer over dit project onderdelen exclusief btw, exclusief metrowerkplaats | in paragraaf 4.2. Waalhaven | 3.

Frequentieverhoging op het Metronet Rol MRDH | Bevoegd gezag in het kader van de Wet lokaal spoor, | De eerste stap is de frequentieverhoging op de E-lijn vanaf 2030. De tweede opdrachtgever infrastructuur, subsidieverlener | stap is de verhoging van de frequentie op de C-lijn. Dit project is beschreven weginfrastructuur en ketenmobiliteit | in paragraaf 4.5. 4. Metrostation Beurs Het Rijk en de MRDH hebben op 6 november 2024 een bestuursovereenkomst | Het verhogen van de capaciteit en doorstroming op dit metrostation rond getekend voor het programma RandstadRail & Metronet. Deze vloeit voor t uit de | 2035; het kruispunt waar alle hoogfrequente metrolijnen samenkomen. afspraken in BO MIRT van 2022 om te investeren in het ov langs de grote | Ditproject is beschreven in paragraaf 4.2. woningbouwlocaties aan de Oude Lijn en de uitlopers op het netwerk. | 5. | Spoorbeveiliging samenloopdeel De | komende jaren verrijzen langs de RandstadRail en de Metronetlijnen ruim | Op kor te termijn is groot onderhoud noodzakelijk, maar op langere termijn is 35.000 nieuwe woningen. | ver vanging nodig om een hogere frequentie op dit traject mogelijk te maken vanaf 2030-2035. Dit project is beschreven in paragraaf 4.2.

89 Programma Toekomstvast Tramnet Rotterdam Fase | Planstudie, planuitwerking en realisatie Planning | Planstudie in 2024, looptijd realisatie tot 2030 Investering | Schatting €77- €97 miljoen Subsidie MRDH | €55 miljoen (prijspeil 2024) (€47 miljoen subsidie en €8 miljoen studie/onderzoeksbudget) Budget prijspeil 2026 | €58,5 miljoen Rol MRDH | Subsidieverlener (buitenruimte), opdrachtgever (railinfrastructuur) Toekomstvast Tramnet is het programma voor het toekomstige tramnetwerk tot2030 en biedt nieuwe alternatieven voor busroutes. Het is een kader voor tramgemeenten, voor de RET en MRDH bij toekomstige beslissingen over ver voersplannen van de RET en investeringen in sporen, voer tuigen en herinrichting van straten. Het doel is om het tramnet op zo’n manier te optimaliseren dat het - net als het metronet - een substantiële bijdrage lever t aan de stedelijke ontwikkeling en leefbaarheid van de regio Rotterdam. In juli 2023 is het plan vastgesteld en in 2024 vond nadere uitwerking plaats, inclusief de financiële aspecten die zijn vastgelegd in de bestuursovereenkomst. Hiermee stemde de bestuurscommissie op 5 februari 2025 in. De MRDH heef t voor de eerste veranderingen aan het tramnet in 2025 en 2026 subsidies verleend. 90 4.2 | Onder zoeken, initiatieven en zoals RWS, het Havenbedrijf Rotterdam en de omgeving.

De rollen en verkenningen Investereninbereikbaarheid | verantwoordelijkheden van de par tijen worden nog nader uitgewerkt. Stadsbrug, HOV en station Stadionpark | De uit te werken uitgangspunten zijn bijvoorbeeld: oeveraanpassingen, maatregelen op de vaar weg, dimensionering van het vaste deel en het Fase | Uitwerking | beweegbare deel, de kosten en de effecten op de corridor. Planning | 2024 - eind 2027 verkenning gereed Investering | €1.288 miljoen inclusief btw (plus €197,4 miljoen voor station Stadionpark) Subsidie MRDH | €198,3 miljoen exclusief btw (prijspeil 2022), geen bijdrage voor station Stadionpark Budget prijspeil 2026 | €227,9 miljoen exclusief btw Rol MRDH | Subsidieverlener, mede-opdrachtgever De Bestuursovereenkomst voor een nieuwe stadsbrug in Rotterdam gaat over het voorkeursalternatief Oever verbinding en ov. Daarin zijn concrete afspraken opgenomen over de verdere uitwerking en realisatie van de nieuwe multimodale brugverbinding met een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit van Zuidplein naar Kralingse Zoom en station Stadionpark. Gemeente Rotterdam en de MRDH voeren het onderdeel Hoogwaardige busverbinding van Centraal Station naar Zuidplein via de Maastunnel verder uit in het Programma OV Ontwikkeling Regio Rotterdam (POORR). Dit is geen onderdeel van deze bestuursovereenkomst.

De brug moet ruimte bieden aan een nieuwe HOV-verbinding met tramkwaliteit, aan fietsers en voetgangers en aan een autoluwe wegverbinding, die ook geschikt is voor (deel)mobiliteitsconcepten en nood- en hulpdiensten. Tijdens de MIRT-verkenning is een onderzoek uitgevoerd. Daaruit blijkt dat de onderzochte brugvarianten niet vlot en veilig te passeren zijn door de scheep- vaar t. Daarnaast blijkt uit aanvullend onderzoek dat er optimalisaties mogelijk zijn die kunnen leiden tot een veilig passeerbare brug. De par tijen stellen de bestuurlijke voorkeur vast voor een nieuwe brug op de locatie 'Bocht A' Nesserdijk – Olympiaweg. Het doel is om een vlot en veilig te passeren brug te ontwerpen. Hier voor doet de regio planuitwerking in samenwerking met par tijen 91 Begroting 2027 92 De gemeente Rotterdam en het Rijk zijn samen verantwoordelijk voor station Stadionpark. In de laatste afspraken is € 25 miljoen van mobiliteitspakketten overgeheveld naar dit project. Dat extra budget wordt gebruikt voor de zogeheten traverse. Partijen streven ernaar de planning en studiefase uiterlijk voor het BO MIRT van najaar 2027 af te ronden met een Projectbeslissing inclusief een exploitatie- besluit voor het HOV. In de eerste fase van de planning en studiefase worden inhoudelijke onderzoeken uitgevoerd voor een stabiele scope.

Daarom streven opdrachtgevers ernaar zo snel mogelijk een besluit te nemen over: • een systeem en techniekkeuze voor de HOV-verbinding met tramkwaliteit tussen Kralingse Zoom en Zuidplein; • een vlotte en veilige brug inclusief de inzet van optimalisatiemogelijkheden (zoals oeveraanpassingen, maatregelen op de vaarweg, dimensionering van het vaste deel en het beweegbare deel, de kosten en de effecten op de corridor) die kunnen leiden tot een veilig passeerbare brug; • invulling van de term ‘autoluwe wegverbinding’. RandstadRail Gekoppeld rijden lijn 2 of lijn 3 Fase Verkenning Planning 2024 - begin 2026 verkenning gereed Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever De verkenning dient als beslisdocument voor de MRDH en de gemeente Den Haag om te bepalen op welke lijnen van RandstadRail verlenging van de perrons haalbaar en effectief is. Naast de lijnen 3 en 4 neemt de gemeente ook lijn 2 mee in deze verkenning. Begroting 2027 93 Capaciteit Station Beurs Fase Verkenning Planning Medio 2026 verkenning gereed Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever Het ov-knooppunt Beurs is een van de grootste ov-knooppunten van Nederland. Hier kruisen twee metrolijnen en komen diverse tramlijnen en stadsbussen samen.

Het is voor de hele regio een belangrijke toegangspoort naar het centrum van Rotterdam. Tegelijkertijd speelt hier in de directe omgeving een grote verstedelijkingsopgave (‘Hart 010’) met nieuwbouw van woningen, kantoren en uiteenlopende stedelijke activiteiten. Het metrostation heeft uitgangen aan het Churchillplein, Binnenwegplein, Coolsingel en in de Beurstraverse (‘Koopgoot’). De overstap tussen beide metrolijnen kent capaciteitsknelpunten. Drukte op de perrons van station Beurs. Foto: RET In het onderzoek naar de reizigersbeoordeling van ov-knooppunten in 2019 scoorde Beurs een 7,0. Maar het doel voor metropolitane knooppunten is ten minste een 7,5. Een substantiële verbetering van de capaciteit en de kwaliteit vraagt om ingrijpende maatregelen. Bijvoorbeeld om meer ruimte en licht te brengen in de centrale hal, de zichtbaarheid van de entree te verbeteren en zo nodig perrons te verbreden op de oost-west lijn. Hiervoor wordt nog nader onderzoek uitgevoerd. Deze maatregelen kunnen alleen uitgevoerd worden in nauwe samenhang met de vastgoed- en gebiedsontwikkeling en de stads- projecten in de buitenruimte. De MRDH, RET en gemeente Rotterdam hebben in een startdocument deze en andere opgaven in hun onderlinge samenhang beschreven. De verwachting is dat dit alles forse ingrepen, intensieve samen- werking en een multidisciplinaire aanpak vergt.

De eerste vervolgstap is een verkenning om: • de scope van het project verder af te bakenen; • nadere onderzoeken uit te voeren; • alternatieven voor de verkenning te bepalen; • een eerste kostenindicatie op te stellen. Bij verdere vervolgstappen zal nadere besluitvorming over verkenning en planstudie in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit aan de orde komen.

Begroting 2027 94 Spoorbeveiliging samenloopdeel Fase Verkenning Planning Realisatie 2030 - 2035 Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Opdrachtgever Het samenloopdeel is het tracé waar zowel trams van RandstadRail, lijnen 3 en 4, als de metro’s van de E-lijn rijden. Het samenloopdeel ligt tussen Laan van NOI en Leidschenveen. Als de vervoersvraag voor metro en lightrail in dit gebied structureel met 3% per jaar groeit, bereiken het metrosysteem en de RandstadRail eind 2030 hun maximumcapaciteit, ook na een frequentieverhoging. Een systeemsprong naar (deels) automatische metro’s en een opwaardering van de spoorbeveiliging van RandstadRail is dan de enige optie om het systeem verder te laten groeien. Deze verkenning krijgt vorm op het zogeheten ‘samen- loopdeel’ tussen Laan van NOI en Leidschenveen. Via het Nationaal Groeifonds zijn in het BO MIRT van 2023 middelen overgeheveld naar het Mobiliteitsfonds. Die middelen zijn aan de MRDH toegekend om een innovatie aan de spoor- beveiliging door te voeren tussen 2030-2035. Metro- en RandstadRail-voertuigen op het samenloopdeel.

Foto: Haags Openbaar Vervoer Museum Begroting 2027 95 Verkenning Koningscorridor Fase Onderzoek/initiatief, verkenning Planning xxxx Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever De MRDH heeft samen met de HTM en de gemeente Den Haag onderzocht op welke manier de ov-corridors Scheveningen - Binckhorst - Delft/Zoetermeer (Koningscorridor) stapsgewijs kunnen worden ontwikkeld tot volwaardige en hoogfrequente lightrailverbindingen. Het onderzoek richtte zich op infrastructurele ingrepen zoals kruisingen, vrijliggende tracés, kunstwerken, tunnels en haltes, met het doel om de reistijd en de capaciteit op deze corridor te verbeteren. Vooruitlopend kunnen we stellen dat de corridor Zoetermeer-Binckhorst buiten de tijdshorizon van 2040 ligt. De mogelijke keuze om lijn 1 of lijn 19 in Delft door te zetten tot in de TU-wijk of Tanthof, is een keuze zonder infrastructurele gevolgen. Het gedeelte Binckhorst tot en met Den Haag Centraal Station is nu onderdeel van het programma Bereikbaarheid CID-Binckhorst. De vervoers- capaciteit tussen Den Haag Centraal Station en Scheveningen kan eventueel snel worden verhoogd via het programma Slim en Schoon naar Stad en Strand: met een tailtrack naast Centraal Station kan de tram snel keren.

Begroting 2027 96 HOV Westland Fase Onderzoek/initiatief Planning Afronding Verkenning in 2026 Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever De MRDH geeft, samen met de mede-opdrachtgevers gemeenten Westland, Den Haag en Maassluis, een vervolg aan het in 2021 afgeronde onderzoek HOV Den Haag - Naaldwijk - Maassluis - Delft - Rotterdam. Onder leiding van de gemeente Westland is een verkenning gestart die onder meer inzicht moet geven in een mogelijk tracé en de kosten van het beoogde BRT-systeem (Bus Rapid Transit, een hoogwaardig bussysteem). Afronding van de verkenning is voorzien in 2026. Naar verwachting neemt de bestuurscommissie Vervoersautoriteit in de loop van 2026 een besluit over het vervolg van dit project. Bus Rapid Transit in Nantes, Frankrijk Begroting 2027 97 4.3 Planstudies Investeren in bereikbaarheid RandstadRail Gekoppeld rijden lijn 4 Fase Verkenning, planstudie Planning Uitwerking gereed medio 2026 Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Budget prijspeil 2026 Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever, subsidieverlener De reizigersaantallen op de lightrail-lijnen 3 en 4 tussen Zoetermeer en Den Haag Zuidwest groeien jaarlijks met 3% per jaar. In Den Haag Zuidwest en het centrum van Den Haag vindt eveneens een substantiële verstedelijking plaats.

Om deze groei door te kunnen zetten, is allereerst een verlenging van de lightrail-voertuigen op deze ov-lijnen nodig (Leyenburgcorridor). De verlenging bestaat uit het koppelen van voertuigen. De perrons en infrastructuur worden geschikt gemaakt voor de lengte van deze gekoppelde voertuigen. De scope bestaat uit: • aanpassen sporen, wissel, beveiliging en seinen; • vergroten tractie en stroomvoorziening; • aanpassen haltes en tramwaarschuwingsinstallaties; • ombouw van kruisingen; • aanpassen voertuigen en nieuwe voertuigen. Gekoppeld rijden op lijn 4. Foto: Leen Dortwegt Knooppunt Schiedam Centrum Fase Planstudie Planning Afronding planstudie in 2027 Investering € 153,4 miljoen inclusief btw Subsidie MRDH € 20 miljoen inclusief btw Budget prijspeil 2026 € 17 miljoen exclusief btw Rol MRDH Mede-opdrachtgever planstudie In het BO MIRT van januari 2026 is de verkenningsfase van dit deelproject afgerond. De planstudie richt zich op een eerste zinvolle stap: een nieuwe transfertunnel, aansluiting openbare ruimte op de entrees, extra opgangen naar de metro, openen oost entree van de metro en vernieuwing van het busstation. Het lost het transferknelpunt en het knelpunt op het metroperron op, verbetert de sociale veiligheid in het station en op het busstation, maakt het station toegankelijker en verbetert de overstap tussen trein en metro. Knooppunt Schiedam Centrum in volgelvlucht.

Foto: Team SDM

Knooppunt DenHaag Laan van NOI | 4.4 | Planuitwerkingen Investeren inbereikbaarheid Fase | Planstudie Planning | Afronding planstudie in 2027 | Algeracorridor Investering | €165,4 miljoen inclusief btw Subsidie MRDH | €19,7 miljoen inclusief btw | Fase | (Plan)uitwerking Budget prijspeil 2026 | €16,8 miljoen exclusief btw | Planning | Planuitwerking in 2026 gereed, star t realisatie van- Rol MRDH | Mede-opdrachtgever planstudie | af 2027 Investering | €45,5 miljoen exclusief btw (prijspeil 1 januari 2024, In het BO MIRT van januari 2026 is ook de verkenningsfase van dit deelproject | taakstellend) afgerond. De planstudie richt zich op: | Subsidie MRDH | €8,7 miljoen • een nieuwe perrontunnel; | Budget prijspeil 2026 | €9,5 miljoen • (verlengde) perronkappen op alle perrons; | Rol MRDH | Subsidieverlener • ex tra opgangen naar de perrons; • een overdekte, bewaakte fietsenstalling aan Leidschendam-Voorburg zijde; | De MRDH, provincie Zuid-Holland en de gemeenten Capelle aan den IJssel, • de tramkeer voorziening ver vangen door een tailtrack; | Krimpen aan den IJssel, Krimpener waard en Rotterdam hebben na het BO • het opheffen bestaande P+R; | MIRT van 2022 een bestuursovereenkomst getekend. Die gaat over de verdere • vernieuwing van de openbare ruimte aan beide zijden. | uitwerking van een voorkeursvariant om het verkeer op de Algeracorridor beter door te laten stromen.

Naar aanleiding van wensen van de gemeenteraden is een aantal punten verder onderzocht. In februari 2025 zijn de afspraken en uitgangspunten vastgelegd in een bestuursovereenkomst Planuitwerking Algeracorridor met daarin de volgende maatregelen (raming €26 miljoen, prijspeil 1 januari 2024): • kruising Abraham van Rijckevoorselweg/ IJsselmondselaan geen oversteek voor langzaam verkeer; • verbeteren fietsnetwerk in Kralingseveer/’s-Gravenland; • aanpassen maximumsnelheid Abraham van Rijckevoorselweg tussen Kralingseplein en Capelseplein; • aanpassen rijstrookindeling inclusief busbaan op Abraham van Rijckevoorselweg van Capelseplein naar Capelsebrug; Knooppunt Laan van Nieuw Oost-Indië in vogelvlucht. Foto: gemeente DenHaag | • ombouw Capelseplein; • ex tra rijstrook auto op Algeraweg richting Capelseplein; • aanleg Krakeling; 98 Begroting 2027 99 • ontkoppelen Ketensedijk van Algeraweg; • optimaliseren Grote Kruising. Herinrichting Capelseplein van verkeersplein naar vrije passage voor verkeer in de richtingen Rotterdam – Krimpen v.v.

De aanvullende maatregelen uit het vrijgevallen budget van de Langzaam Verkeer Verbinding (raming € 9,5 miljoen, prijspeil 1 januari 2024): • fietserstunnel onder Algeraweg verbreden; • fietsbrug over Schönbergland aanleggen; • aanpassen van Rijckevorselweg tussen kruising van Beethovenlaan/ Capelsebrug en Capelseplein; • optimaliseren van drie kruispunten en de wisselstrook; • mogelijk wettelijk verplichte mitigerende maatregelen geluid. In de planuitwerking onderzoeken de wegbeheerders hoe de aanbesteding kan worden georganiseerd en welke uitvoeringstermijn en fasering mogelijk is. Naar verwachting start in 2027 de realisatiefase. Metrowerkplaats Waalhaven Fase Planuitwerking Opdracht SA Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren Planning Realisatie 2026 - 2030 Investering € 136 miljoen Subsidie MRDH € 136 miljoen Budget prijspeil 2026 € 137,9 miljoen (via begrotingsprogramma Mobiliteit) Rol MRDH Opdrachtgever infrastructuur De bestuurscommissie heeft op 5 februari 2025 de verkenning vastgesteld naar de renovatie en uitbreiding van de metroremise Waalhaven. De metrowerkplaats is in 1974 gebouwd en is toe aan een grondige renovatie, qua levensduur en vanwege ARBO-voorschriften. Met het oog op de komst van meer en langere nieuwe voertuigen is uitbreiding nodig.

Bij de verkenning is rekening gehouden met toekomstige gebiedsontwikkelingen en een mogelijk nieuwe metrohalte met P+R-functie. Ook is rekening gehouden met de gemeentelijke groen-blauwe structuur op deze locatie. Metrowerkplaats Waalhaven. Foto: Fleur Buitink/Beeldbank RET

Begroting 2027 100 4.5. Realisatie Investeren in bereikbaarheid Tramlijn 19b Delft Opdracht SA Investeren in bereikbaarheid om de studentengroei te faciliteren Fase Realisatie Planning 2025/26 realisatie in TU-wijk gereed, exploitatie vanaf medio 2027 Investering € 92,05 miljoen Bijdrage MRDH € 92,05 miljoen Rol MRDH Opdrachtgever De aanpassingen aan tramlijn 19 vinden komend jaar alleen nog plaats op het tracé in Delft. Vanaf de spoortunnel tot en met de Sebastiaansbrug ligt het tramspoor op een definitieve locatie. Het laatste gedeelte gaat om de vervanging van het tracé op het al aangelegde tramspoor op de TU-campus vanwege het risico op trillingen en zwerfstromen. Aanleg tramlijn 19 in TU-wijk Delft. Foto: Vincent Basler

Frequentieverhoging Metronet Fase | Planuitwerking en realisatie | De planuitwerking richt zich op frequentieverhoging in de spits van de huidige 18 Planning | Realisatie maatregelen t/m 2030 | naar maximaal 24 ritten per uur. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar: Investering | €196,6 miljoen (exclusief voer tuigen en | • onderhoudsvoorzieningen /werkplaats; metrowerkplaats) | • uitbreiding opstellocaties; Subsidie MRDH | €98,3 miljoen plus €23,4 miljoen algemene | • energievoorziening; risicoreser vering | • spoorbeveiliging; Budget prijspeil 2026 | €113,1 miljoen (inclusief risicoreser vering en minus | • geluidsmaatregelen; bestedingen t/m 2026 | • veiligheidsmaatregelen. Rol MRDH | Opdrachtgever In februari 2026 is het realisatiebesluit genomen. Dit gaat over nieuwe voer tuigen De OV-visie Rotterdam 2040 en de adaptieve ontwikkelstrategie Mobiliteit en | en de aanvullend benodigde infrastructuur, zoals een stalling, ex tra stroom- Verstedelijking hebben geconstateerd dat een uitbreiding van de metrofrequentie | voorziening, de mogelijke sanering van een over weg en geluidswerende op de E-lijn en C-lijn van het Metronet tussen 2025 en 2030 een hoge | voorzieningen. Net als Gekoppeld rijden RandstadRail, maakte dit programma maatschappelijke impact heef t. Op de reizigers én op de verstedelijkingsplannen.

| deel uit van de propositie Nationaal Groeifonds, waarover in het BO MIRT 2023 De in 2021 afgeronde planstudie laat zien dat het aantal reizigers op het hele | een besluit is genomen. metronet jaarlijks met 3% groeit. Daardoor ontstaan er binnen enkele jaren op meerdere plekken in het metronet capaciteitsknelpunten. Reizigersdrukte. Foto: RET 10 1 Blankenburgverbinding (Kwaliteitsprogramma NieuwWaterland) De aanleg van deze verbinding heef t ingrijpende gevolgen voor de leefomgeving Fase | Realisatie | en het landschap op de noord- en de zuidoever. Regionale en lokale par tijen Planning | Gereed in 2026 (programma is gesloten maar | hebben een Kwaliteitsprogramma Nieuw Waterland opgesteld om het gebied uitvoering vindt nog plaats in 2027/2028) | een kwaliteitsimpuls te geven met meer recreatieaanbod en nieuwe natuur. Investering | €1,1 miljard | Ookbevat het programma ex tra maatregelen om de geluidsbelasting verder Subsidie MRDH | €5,45 miljoen voor het Kwaliteitsprogramma | tebeperken. Het Rijk draagt €25,8 miljoen bij aan dit programma, de MRDH Rol MRDH | Subsidieverlener | €5,45 miljoen. Rijkswaterstaat heef t de Blankenburgverbinding aangelegd: een rijksweg | De subsidies en bijdragen zijn in 2019 grotendeels verplicht en betaald.

In 2024 tussen de A20 en de N15, met een tunnel onder de Nieuwe Water weg, de | is subsidie verleend voor de eerste fase van maatregel M4: een fietspad bij Maasdeltatunnel. De tunnel ligt ten westen van Vlaardingen en is op 7 december | hetVolksbos in Vlaardingen. De nog resterende maatregelen uit het kwaliteits- 2024 officieel geopend. Deze tunnel is nodig om de bereikbaarheid van de | programma worden naar ver wachting in de periode tussen nu en 2028 haven te garanderen en die van het Westland te verbeteren. Het project ontlast | gerealiseerd. de Benelux tunnel en de Botlekcorridor. Aanleg tunnel in de Blankenburgverbinding. Foto: Rijkswaterstaat 10 2 Begroting 2027 103 Fietscorridor Schiedam Fase Realisatie Planning Looptijd realisatie tot 2030 Investering Eerste fase € 18,4 miljoen Subsidie MRDH € 9,4 miljoen (prijspeil 2026) Rol MRDH Subsidieverlener In het gebied tussen Schiedam Centrum en Rotterdam West ontwikkelen beide gemeenten twee grote woningbouwlocaties: Schieveste en Merwe-Vierhavens. In totaal gaat het om circa 7.000 nieuwe woningen. Tegelijkertijd loopt in Schiedam Nieuwland-Oost het Nationaal Programma om de leefbaarheid, veiligheid en sociaaleconomische positie van de wijk te verbeteren.

Het project Fietscorridor Spaanse Polder - Merwe-Vierhavens verbindt de beide woning- bouwlocaties en de wijk Schiedam Oost met de werklocaties in Spaanse Polder aan het noordeinde van het tracé en Merwe-Vierhavens aan het zuideinde. Het project maakt de arbeidsplaatsen op deze werklocaties met de fiets goed bereikbaar. De route doorbreekt de barrières van de A20, het gebouw van Lentiz/LIFE College, de spoorlijn en de metrobaan en brengt de fietsroute op de corridor op een hoger plan. In de eerste fase pakt Schiedam, in samenhang met de gebiedsontwikkeling Schieveste, de barrière van de infrastructuur-bundel aan door twee nieuwe fietsonderdoorgangen te maken. Hiervoor heeft Schiedam afspraken gemaakt met het Rijk, de spoor- en wegbeheerders Rijkswaterstaat, ProRail en RET, en Lentiz/LIFE College. Schiedam ontvangt hiervoor ook bijdragen van het Rijk vanuit de Woningbouwimpuls (WBI). De totale investering is € 18,4 miljoen (prijspeil 2025). Impressie van de ondergang gesitueerd in de woningbouwopgave (illustratie: DZH) In deze eerste fase pakt Schiedam de volgende zaken aan: • de onderdoorgang onder het Lentiz-gebouw; • het spoor en de metro; • verbetering van de passage door Schieveste en over de Horvathweg. In de volgende fasen gaat de route verder over de Boerhaavelaan en sluit de Rotterdamsedijk aan op de metropolitane fietsroute Westland-Rotterdam.

5 | Actieve en collectieve vormen van mobiliteitstimuleren Duur zame Mobiliteit | Nationaal Toekomstbeeld Fiets Met het vaststellen van de Strategische Agenda (SA) in 2023 zijn de ambities en | In het BO MIRT van 2020 hebben Rijk en regio afgesproken een Nationaal rol van de MRDH en gemeenten voor Duurzame Mobiliteit opnieuw gedefinieerd. | Toekomstbeeld Fiets op te stellen. De MRDH heef t de ambitie uitgewerkt in de Duurzame mobiliteit is een uitgangspunt bij de aanpak die binnen de SA is | Regionale Fietsagenda. Dit moet leiden tot een strategie die het Rijk, de MRDH afgesproken. De MRDH helpt vanuit haar rol als kennismakelaar de gemeenten | en de gemeenten gezamenlijk volgen om met cofinanciering de omvang van de om zelf actief aan de uitwerking van mobiliteitsmaatregelen in het Klimaat- | fietsinvesteringen aanmerkelijk te verhogen. De ‘Schaalsprong Fiets’, zoals akkoord te werken. De MRDH ontwikkelt de nodige kennis, biedt advies aan | voorgenomen in het Ambitiedocument ‘2de Etappe Tour de Force’ uit 2019, wordt individuele gemeenten en monitor t de effecten van maatregelen op CO2-reductie. | daarmee zichtbaar. In 2024 hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over een rijksbijdrage van €3 miljoen inclusief btw voor twee door fietsroutes in de Smar t Mobility | metropoolregio.

De financiële aspecten werken door in dit investerings- De MRDH is een van de par tijen die in 2019 in het BO MIRT de krachtenbundeling | programma. Het Rijk bereidt in 2026 een tweede tranche rijksbijdragen aan Smar t Mobility heef t onder tekend. Onderdelen hier van zijn MaaS, deelmobiliteit, | door fietsroutes voor. intelligente transpor tsystemen (ITS ), zelfrijdend ver voer en digitalisering. Het zijn onder werpen die verder worden opgepakt vanuit het programma Duurzame | Uitvoeringsprogramma Toegankelijk Openbaar Ver voer Mobiliteit en de bereikbaarheidsopgave. Ook binnen de gebiedsprogramma’s | 2024-2028 MoVe worden Smar t Mobility-maatregelen genomen. | De decentrale ov-autoriteiten hebben in december 2022 met het Rijk het Bestuursakkoord Toegankelijk Openbaar Ver voer gesloten. Daarmee is Gedragsaanpak | afgesproken dat: Slimme bereikbaarheidsmaatregelen kunnen ex tra capaciteit op het wegennet | • duidelijk wordt welke eisen aan toegankelijkheid worden gesteld; realiseren zonder te investeren in nieuwe infrastructuur. Een betere benutting | • met de verantwoordelijke decentrale overheden concrete verplichtingen en wordt mogelijk door afspraken met het bedrijfsleven (mobiliteitsmanagement).

| bindende termijnen worden afgesproken; Binnen het programma Kleine projecten is budget opgenomen voor subsidie van | • er voor gezorgd wordt dat alle ver voerders gebonden zijn aan concrete gedragsmaatregelen. De uitvoering daar van kunnen gemeenten initiëren en | verplichtingen en termijnen. Onder andere op het gebied van reisassistentie beleggen bij de uitvoeringsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar. | en toiletten. De MRDH heef t voor de metropoolregio een uitvoeringsprogramma opgesteld met voor alle concessies de uitwerking van de afgesproken aandachtspunten. Denk aan het borgen van er varingsdeskundigheid, de toegankelijkheid van bus-, tram- en metrohaltes, en de toegankelijkheid van ov-knooppunten en de 10 4 Begroting 2027 105 openbare ruimte rondom het ov. We hebben daarbij de concessiehouders en de consumentenorganisaties en/of (vertegenwoordigers van) mensen met een beperking, het Metrocov geconsulteerd. Wegbeheerders, vervoerders en Metrocov werken samen aan de implementatie van het uitvoeringsprogramma. Voor de uitvoering van dit programma hebben we van het Rijk een bijdrage van € 4,23 miljoen toegekend gekregen. Regionaal deelfietsen systemen De MRDH heeft in juni 2025 geconcludeerd dat een publiek regionaal deelfietsen- systeem haalbaar is. Zo’n systeem kan bijdragen aan het invullen van de grote opgave voor mobiliteitstransitie.

Het komt tot in de haarvaten van alle wijken en buurten van de metropoolregio. Het deelfietssysteem is een goede aanvulling op het ov door de first en last mile te faciliteren. Deelfietsen zijn belangrijk in de uitwerking van publieke mobiliteit, zoals verwoord in de Mobiliteitsvisie. Het Rijk heeft de MRDH in het BO MIRT een bijdrage toe- gekend van € 1,2 miljoen (inclusief btw) voor een proefproject. Op 4 maart 2026 heeft de BCVa de studie besproken over de verdere uitwerking. En besloten om een aanbesteding voor te bereiden voor een systeem in de gemeenten Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Zoetermeer. Dat gebeurt bij wijze van proef voor een periode van drie jaar. Hiervoor is een budget gereserveerd in het programma Kleine projecten. Publieke mobiliteit in samenwerking met zorgvervoer We starten een proefproject om een regionaal plan voor publieke mobiliteit in samenwerking met een zorgaanbieder, vervoerders en gemeenten uit te werken en te implementeren binnen de MRDH. De focus ligt op de introductie van vraaggestuurd ov, het integreren van verschillende reizigersgroepen (regulier ov en doelgroepenvervoer) en het ontwikkelen van een toekomstbestendig en efficiënt mobiliteitssysteem.

Door de introductie van vraaggestuurd ov en de integratie van doelgroepen- vervoer en regulier ov wordt de bereikbaarheid verbeterd en efficiënter georganiseerd. De proef is geslaagd als: • de afstemming tussen vraaggestuurd ov en doelgroepenvervoer verbetert; • de bereikbaarheid voor inwoners en vooral kwetsbare reizigersgroepen verbetert; • door integratie van vervoersstromen de inzet van middelen efficiënter wordt; • het bijdraagt aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem voor leefbaarheid, inclusiviteit en duurzaamheid in de regio Het Rijk heeft bij het BO MIRT van januari 2026 een bijdrage voor dit proefproject toegezegd. Publieke mobiliteit in de haven De gemeente Rotterdam, Havenbedrijf, MRDH, Provincie Zuid-Holland en Deltalinqs hebben geconstateerd dat de bereikbaarheid van de werklocaties in het havengebied ernstig tekortschiet. De reistijden van ov zijn te lang en sluiten niet aan bij de werktijden van ploegendiensten. Versterking van het ov-busvervoer in de haven is praktisch onmogelijk, er is behoefte aan nieuwe vervoeroplossingen. De slechte bereikbaarheid beperkt ook het aantal mensen dat in de haven kan komen werken. Met nieuwe vormen van publieke mobiliteit kan meer op maat en kosteneffectiever een betere bereikbaarheid worden gerealiseerd.

Doelstelling van het project is een vergroting van het arbeidsmarktspotentieel in de haven, door publieke mobiliteit aan te bieden met een reistijd van maximaal 1,3 keer de reistijd met auto en die betaalbaar is. De samenwerkende partijen streven naar een dekkend publiek mobiliteitsysteem in de hele haven rond 2030. Voor werknemers die niet met eigen auto naar hun werkgever willen of kunnen reizen. Het gaat om een mix van publieke mobiliteitsvormen die er nu in delen van de haven al zijn: carpooling, vanpooling (bedrijfsvervoer), een hopperlijn, ov en incidenteel vervoer. Begroting 2027 106 5.1 Programma’s Actieve en collectieve vormen van mobiliteit Programma Instroom Nieuwe Trams Haagse Regio (INTHR) Fase Planuitwerking tot en met realisatie Planning Planstudies en realisatie tot en met 2030 Investering Circa € 250,1 miljoen tot einde werk voor aanpassing infrastructuur, Bijdrage MRDH € 156,1 miljoen aanpassing infrastructuur Budget prijspeil 2026 € 156,1 miljoen Rol MRDH Opdrachtgever (railinfrastructuur), financier (voertuigen), subsidieverlener (buitenruimte) INTHR bestaat uit het vervangen van de oude GTL-trams door 56 nieuwe trams. Dit in combinatie met het moderniseren van de traminfrastructuur op de lijnen 1, 6, 12 en 16 naar toegankelijke haltes en bredere voertuigen.

Daarnaast vergt de introductie van de nieuwe tramvloot een aanpassing in een bestaande remise en de bouw van een nieuwe remise. Met dit maatregelenpakket verbeteren we het ov in Den Haag en omgeving: kortere reistijden, meer capaciteit en een betere toegankelijkheid. Lijn 1 en lijn 16 zijn binnen de gemeente Den Haag vrijwel geheel aangepast. De uitvoering van lijn 12 en lijn 6 staat op de planning voor de komende jaren. Oude GTL-tram. Foto: https://www.haagsetrams.com Aangepaste tramhalte Mauritskade in Den Haag

Begroting 2027 107 Programma InnOVatieroute Fase Verkenningen t/m realisatie Planning programma verlengd tot en met 2027 Investering € 2,8 miljoen Bijdrage MRDH € 0,9 miljoen voor de jaren 2025-2027 Budget prijspeil 2026 € 0,9 miljoen Rol MRDH Opdrachtgever mede namens de vervoerbedrijven De InnOVatieroute is de naam van het gezamenlijke innovatieprogramma van HTM en RET en de MRDH dat eind 2019 is gelanceerd. Ook vervoerder EBS is aangehaakt. Met de InnOVatieroute worden bijvoorbeeld startups gestimuleerd om innovatieve oplossingen te bedenken voor ov-vraagstukken zoals het opvangen van de verwachte reizigersgroei in de toekomst. Ook het ondervangen van het personeelstekort is onderdeel van de scope. De initiatieven staan op de website Innovatieroute.nl. Een van die projecten is de mobiele bushalte Mabri, die tijdelijk kan worden geplaatst bij bijvoorbeeld omleidingsroutes. In 2025 heeft de bestuurscommissie besloten om het programma met drie jaar te verlengen. Naast de bijdragen van vervoerders draagt MRDH jaarlijks € 300.000 bij aan dit programma. Daarbij treden wij namens de programma- deelnemers op als opdrachtgever. Presentatie mobiele abri voor omleidingsroutes bij wegwerkzaamheden. Foto: HTM

Begroting 2027 108 Slim en Schoon naar Stad en Strand Fase Onderzoek, verkenning, realisatie Planning Realisatie tot 2027 (programma is gesloten maar er lopen nog subsidies) Investering € 30 miljoen, waarvan NS € 15 miljoen en Den Haag € 10 miljoen Subsidie MRDH € 5 miljoen via aanmeldingen in programma Kleine projecten Budget prijspeil 2026 € 5 miljoen Rol MRDH Subsidieverlener Dit dossier is een samenwerking met de gemeente Den Haag, HTM, NS en de MRDH. Het is gericht op nieuwe en duurzame vervoersoplossingen met ov, fiets en auto tussen de drie NS-stations en Scheveningen. Ideeën daarvoor zijn: versnellingsmaatregelen tramlijn 9 inclusief een intercitytram tijdens stranddagen, deelmobiliteitshubs en een reizigersverwijssysteem naar het strand vanaf de stations Laan van NOI, Centraal Station en Hollands Spoor. De betrokken partijen hebben een overeenkomst die in februari 2021 is vastge- steld door de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. Daarin is afgesproken om in totaal maximaal € 30 miljoen te investeren tussen 2021 en 2027. De investe- ringen zijn gericht op slimme en duurzame mobiliteitsoplossingen tussen de Haagse treinstations en de kust. Op basis daarvan starten de vier organisaties elk hun eigen projecten, of subsidiëren zij elkaars projecten. De financiële inbreng van de NS is € 15 miljoen, van Den Haag € 10 miljoen, van de MRDH € 5 miljoen.

Die van de HTM is nihil. Een van de projecten waaraan de MRDH waarschijnlijk subsidie kan verlenen, is de aanleg van een tailtrack (keervoorziening) naast Den Haag Centraal Station. Op zomerdagen kunnen trams sneller en vaker pendelen tussen het station en de kust. Tram 9 rijdend tussen Vrederust en Scheveningen Noord. Foto: DT

Begroting 2027 109 Metropolitane Fietsroutes Fase Realisatie Planning Gefaseerde realisatie van routes tot maart 2030 Investering € 200 miljoen 2020-2030 op basis van 8 routes Subsidie MRDH € 147 miljoen op basis van 8 routes Budget prijspeil 2026 € 141,3 miljoen op basis van 6 routes Rol MRDH Gedeeld projecteigenaar in verkenningsfase, subsidieverlener in planuitwerking, monitorende rol als kwaliteitsborger De MRDH hanteert een regionaal basisnetwerk van fietspaden waarvan wenselijk is dat ze voldoen aan de standaard CROW-eisen. Een deel daarvan wordt opgewaardeerd tot een hoogwaardig niveau om de bereikbaarheid van top- locaties en arbeidsplaatsen te verbeteren. Deze fietspaden hebben (in potentie) een intensiteit van meer dan 1.500 fietsers per etmaal en noemen we Metropolitane Fietsroutes (MFR). De bestuurscommissie Vervoersautoriteit heeft de uitvoeringsregeling aangepast en het subsidiepercentage voor prioritaire Metropolitane Fietsroutes tijdelijk verhoogd naar 70%. Voor routes waarvoor een samenwerkingsovereenkomst (SOK) is ondertekend voor 1 juni 2023, dient uiterlijk 31 december 2025 een subsidieaanvraag te worden ingediend en de realisatie opgeleverd te zijn voor 1 maart 2027 (reguliere tracédelen). Voor complexe schakels zijn de termijnen respectievelijk 31 december 2029 en 1 maart 2032.

Voor routes waar na 1 juni 2023 een SOK voor is of wordt getekend, zijn de termijnen 31 december 2026 en 1 maart 2028. De subsidie kan zijn opgebouwd uit meerdere bronnen, de wegbeheerder neemt 30% van de subsidiabele kosten voor zijn rekening. Een belangrijk aspect van deze fietsroutes is comfortabel en aantrekkelijk fietsen. Dat bereiken we door de aanleg van brede en veilige fietspaden met een logische route. Daarbij kijken we ook naar de realisatie van fietsviaducten en fietstunnels om infrastructuur ongelijkvloers te kunnen passeren. De gemeenten en de MRDH werken gezamenlijk per route het voorkeurstracé uit in een schetsontwerp op routeniveau inclusief raming. Op basis van het schets- ontwerp sluiten de gemeenten een bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst af over de realisatie. Hierin staan onder meer afspraken over investeringen, samenwerking, fasering, planning en organisatie. Vervolgens werken de gemeenten de tracédelen verder uit en gaan over tot realisatie.

Begroting 2027 110 Voor drie routes uit de eerste tranche is een samenwerkingsovereenkomst getekend. Het gaat om: • de route Greenport Westland (Naaldwijk) - Rotterdam: van de Greenport in Naaldwijk via Maassluis, Vlaardingen en Schiedam naar Rotterdam Centrum; • de route Zoetermeer - Rotterdam: van het centrum van Zoetermeer via station Lansingerland-Zoetermeer en metrostation Rodenrijs naar Rotterdam Centrum; • de route Delft - Rotterdam Alexander: van Delft CS langs het TU-terrein over de A13 via Pijnacker-Nootdorp, Berkel en Rodenrijs naar Rotterdam Alexander. Deze route bevat een oversteek over de snelweg A13. Op 5 juli 2023 heeft de bestuurscommissie Vervoersautoriteit (BcVa) besloten tot realisatie van de MFR Ridderkerk - Rotterdam en is de samenwerkingsovereen- komst getekend. Dit is de eerste van in totaal vier routes van de tweede tranche die de BcVa in 2020 besloot te verkennen. • Op 4 februari 2026 heeft de BcVa besloten tot realisatie van de MFR Westland - Den Haag via Honselersdijk en is de samenwerkingsovereenkomst getekend. Op 4 maart 2026 - heeft de BcVa besloten tot realisatie van de MFR Westland – Delft. Ook is op die datum de samenwerkingsovereenkomst getekend. • De routes Den Haag - Pijnacker en Westland - Den Haag via Monster maken geen onderdeel meer uit van MFR.

Voor de fietsroute Den Haag - Pijnacker is een separate afspraak gemaakt over de Nieuwe Tolbrug. Voor deze oversteek over de Vliet, onderdeel van het programma No Regret Binckhorst, is een bestuurlijke afspraak gemaakt over een extra bijdrage van de MRDH voor de nieuwe fietsbrug. Alle routes uit de eerste tranche zijn nu in de uitvoeringsfase. De routes uit de tweede tranche zijn nu in de planuitwerkingsfase. Na subsidieverlening in 2027 gaan ze door naar de uitvoeringsfase. Medio 2028 zijn alle routes gereed. Voor diverse tracédelen zijn maatwerkafspraken gemaakt over complexe schakels. Deze tracédelen zijn voor de uitvoering afhankelijk van andere ontwikkelingen die het tempo bepalen (zoals integrale herinrichting, dijkverbetering, renovatie of nieuwbouw kunstwerken op Rijkswegen). Hiervoor is meer tijd beschikbaar.

Begroting 2027 111 6 Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk 6.1 Programma’s versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Ketenmobiliteit op ov-knooppunten Fase Verkenning tot en met realisatie Planning 3 à 4 knooppunten per jaar Investering Per project te bepalen, planproces via programma Kleine projecten of via procedure Grote projecten Subsidie MRDH 50% (indicatie) Rol MRDH Mede-initiatiefnemer startnotities, subsidieverlener Uit onderzoeken van onder meer de MRDH blijkt dat voor inwoners de fiets grote potentie heeft voor de bereikbaarheid van arbeidsplaatsen. Dat wordt nog versterkt door de elektrische fiets en de fiets in voor- en natransport van het ov. Ketenmobiliteit is mede daarom van grote betekenis. Daarbij gaat het niet alleen om snel kunnen overstappen, maar ook om de kwaliteit van de locaties. Het verbeteren van de overstapkwaliteit op de knooppunten maakt het reizen met het ov gemakkelijk, aantrekkelijk en betrouwbaar. De MRDH heeft de huidige kwaliteit in beeld gebracht. Gemeenten kunnen in samenwerking met de stationbeheerders (RET, HTM en ProRail) projecten aanmelden. Busstation Verdilaan, Naaldwijk Deze projecten doorlopen een traject in drie fasen: 1. In de opstartfase worden met alle beheerders de opgave en de uit te werken oplossingen bepaald.

Het resultaat is een startdocument als onderdeel van het startbesluit met overeenstemming over de doelstelling en inzicht in indicatieve kosten en benodigde projectorganisatie. 2. Tijdens de Planuitwerking werkt de gemeente en/of stationbeheerder de plannen uit. Het gaat erom de lokale ontsluiting, fietsparkeren, P+R en reizigersbeleving in samenhang met elkaar te verbeteren. Andere beheerders zijn nadrukkelijk partner in de planuitwerking. 3. De realisatiefase start nadat de partijen een voorkeursvariant hebben vastgesteld en er een subsidieaanvraag is gedaan of een samenwerkings- overeenkomst is getekend. Voorwaarden voor subsidie zijn onder andere integrale planvorming, samen- werking tussen alle beheerders en goede afspraken over beheer na realisatie Momenteel wordt gewerkt aan onder andere: • Barendrecht: Stations Barendrecht • Capelle aan den IJssel: De Terp, Capelsebrug, Schollevaar • Den Haag: Hoornwijck, Ypenburg, Moerwijk, Laan van NOI • Leidschendam-Voorburg: Leidschendam-Voorburg, ’t Loo • Maassluis: Maassluis Centrum, Maassluis West • Pijnacker-Nootdorp: Pijnacker Zuid, Nootdorp • Schiedam: Schiedam Centrum, Vijfsluizen • Rijswijk Station.

Capelle aan den IJssel: De Terp, Schollevaar • Rotterdam: Beurs, Alexander, Pernis, Rijnhaven, Melanchtonweg/Franciscus • Zoetermeer: station Zoetermeer De projecten worden ondergebracht in het programma Kleine projecten, of volgen de procedure voor Grote projecten.

Samenwerkingsprogramma stimulering | In juli 2020 is de Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid 2025 (RUAv v) verkeersveiligheidsmaatregelen | vastgesteld. Hierin staan de verkeersveiligheidsverbeteringen waarmee de gemeenten aan de slag gaan. De ambitie vanuit het Rijk is nul verkeers- Fase | Planstudies tot en met realisatie | slachtoffers in 2050 (Strategisch VerkeersveiligheidsPlan). Deze ambitie komt Planning | Realisatie vanaf 2021 | terug in de regionale aanpak Maak een punt van nul. Voor het bereiken van de Investering | €19,6 miljoen 2021-2027 (eerste en tweede tranche) | ambitie stelt het Rijk tot en met 2030 ex tra financiële middelen beschikbaar, via €21,6 miljoen 2025 – 2028 (derde tranche) | de Rijksinvesteringsimpuls. De specifieke doelen zijn ver taald in streefwaarden Subsidie MRDH | €8,6 miljoen + Rijk €9,8 miljoen voor investering | - | voor het aanpakken van gevaarlijke situaties of gedrag. simpuls verkeersveiligheid, bovenop Kleine projec- ten (eerste en tweede tranche) | Een risico-indicator is een hulpmiddel om het veiligheidsniveau van specifieke €9,6 miljoen + Rijk 12 miljoen voor investeringsim | - | onderdelen van het verkeerssysteem te inventariseren en te monitoren. Per puls verkeersveiligheid, bovenop Kleine projecten | indicator heef t elke gemeente een streefwaarde benoemd.

Het gemiddelde (derde tranche) | hier van is de MRDH-streefwaarde per indicator. Zo is nu bijvoorbeeld 62% van Budget prijspeil 2026 | Idem, geen indexering van toepassing | de basisschoolomgevingen in de metropoolregio als schoolzone ingericht. Rol MRDH | Ondersteuner gemeenten, programmamanagement | De | gemeenten streven naar 77%. De vastgestelde streefwaarden en risico- en subsidieverlener | indicatoren staan in een infographic. De verkeersveiligheid staat de laatste jaren onder druk. Om die reden wordt er | In december 2021 is het Regionale Programma Gedragsbeïnvloeding vastgesteld. meer tijd, geld en energie gestoken in preventie, aanpassing van infrastructuur | In 2025 is dat verlengd. Het programma geef t de regionale koers aan voor de en gedrag van verkeersdeelnemers. | inzet van verkeerseducatie en campagnes voor risicogroepen. Samen met de inzet op de infrastructuur volgens de RUAv v en de samenwerking met de politie Hierbij wordt steeds vaker gekozen voor een risicogestuurde aanpak. En worden | voor handhaving, zorgt dit voor de noodzakelijke integrale aanpak om de preventief maatregelen genomen om de risico's van de infrastructuur weg te | verkeersveiligheid te vergroten. nemen. Of door met campagnes en voorlichting in te spelen op het voorkomen van risicogedrag in het verkeer.

| Voor het programma gedragsbeïnvloeding is jaarlijks budget beschikbaar via het programma Kleine projecten. Gemeenten kunnen zelf verkeerseducatie voor De 21 gemeenten werken samen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. | basis- en voor tgezet onder wijs, jongeren, senioren en inzet op campagnes Wat er moet verbeteren en wie het grootste risico loopt in het verkeer is eerder | organiseren. De MRDH-projectleider gedrag ondersteunt de gemeenten hierbij, al vastgesteld in de Analyse Verkeersveiligheid. | samen met het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid (ROV-ZH). De MRDH financier t de inzet voor de programma's SCHOOL op SEEF voor het basisonder wijs en TotallyTraffic voor het voor tgezet onder wijs en de inhuur om de deelname bij de scholen te vergroten. 112 A4 Passage Poor ten en Inprikkers en meekoppelkansen Door het pauzeren van de Fase | Planstudie, planuitwerking en realisatie | deelprojecten A4 en N14 is Planning | Planuitwerking gereed in 2024, realisatie delen in | niet duidelijk of meekoppel- 2025 - 2030 | kansen voor fietsroutes Investering | €248 miljoen Poor ten en Inprikkers (op basis van | doorgang kunnen vinden. bestuursakkoord 2012) | Dit zijn fietsovergangen / Subsidie MRDH | €22 miljoen inclusief btw (prijspeil 2011) en €7,1 | routes in Rijswijk en miljoen exclusief btw (prijspeil 2018), op basis van | Leidschendam-Voorburg.

bestuursakkoord voor Erasmusweg/Lozerlaan en | De regiopar tijen (provincie het besluit bestuurscommissie Ver voersautoriteit | Zuid-Holland, MRDH en van 30 januari 2019 Beatrix laan fase 1 | gemeenten) werken sa- Budget prijspeil 2026 | €25,2 miljoen en €9,2 miljoen | men aan een mitigerend Rol MRDH | Subsidieverlener | pakket aan maatregelen die in het BO MIRT 2024 Op 12 november 2012 hebben het Rijk, provincie Zuid-Holland (PZH) en het | moet worden vastgesteld. Stadsgewest Haaglanden (met als rechtsopvolger de MRDH) het bestuursakkoord A4 Passage, Poor ten & Inprikkers getekend. Daarin zijn afspraken gemaakt over | De provincie Zuid-Holland heef t al enige maatregelen op de N211 tussen de de realisatie en financiering van een samenhangend pakket aan infrastructuur- | aansluiting A4 en de Veilingroute genomen en is gestar t met de werkzaam- projecten. Dat pakket moet de bereikbaarheid van de regio Haaglanden | heden aan de ongelijkvloerse kruising Wateringseveld - N211. verbeteren. Deze projecten zijn essentiële schakels in het netwerk van de Zuidvleugel en van belang voor de bereikbaarheid van de economische kern- | De MRDH, gemeente DenHaag en de provincie betalen de ongelijkvloerse gebieden in dit deel van de regio. Een deel van de maatregelen die RWS zou | kruising van de Lozerlaan-Erasmusweg.

uitvoeren, is gepauzeerd vanwege capaciteitstekor t, stikstof en verschuiving van financiën naar onderhoudsprojecten. | Voor de Prinses Beatrix laan fase 1 is een alternatief voorstel met een verschoven maaiveldvariant uitgewerkt. De bestuurscommissie Ver voersautoriteit heef t De deelprojecten zijn: | daarover op 30 januari 2019 een besluit genomen. De studies zijn opnieuw • A4 Passage (RWS, gepauzeerd) | opgepakt door Rijswijk en de MRDH. • N14 (RWS, gepauzeerd) • N211 Wippolderlaan (provincie Zuid-Holland, in uitvoering) | In deze bestuursovereenkomst was rekening gehouden met een rijksbijdrage • Kruising Erasmusweg/Lozerlaan (DenHaag) | van €4,5 miljoen. Het Rijk heef t echter aangegeven niet te willen meebetalen • Prinses Beatrix laan (Rijswijk) | aan deze variant. De reden daar voor is de focus op de invulling van de ruimte | - lijke opgaven en de kwaliteit van de leefomgeving. De MRDH heef t daarom -inafstemming met de gemeente Rijswijk - een ex tra reser vering gemaakt voor 50% van deze rijksbijdrage.

1 13 Begroting 2027 114 6.2 Onderzoeken en verkenningen versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Hoogwaardige busverbinding van Centraal Station naar Zuidplein via de Maastunnel Fase Onderzoek/initiatief Planning Nader te bepalen Investering € 30 - 40 miljoen (schatting) Subsidie MRDH € 8 miljoen Rol MRDH Mede-opdrachtgever voor de verkenning, subsidie- verlener voor aanpassingen aan de infrastructuur Er komt een onderzoek naar een HOV-busverbinding tussen station Rotterdam Centraal en Zuidplein via de Maastunnel. Daarbij is sprake van een frequentie- verhoging van 8 naar 12 keer per uur in beide richtingen. Onderdelen daarvan zijn een nieuwe halte bij de ’s-Gravendijkwal, een voetgangerstunnel naar het Erasmus Medisch Centrum/metrostation Dijkzigt en een veiligheidsborging in de tunnel. De kosten zijn in de verkenning Oeververbindingen in 2022 geschat op € 30 à € 40 miljoen, deze nemen regionale overheden voor hun rekening. De MRDH heeft € 8 miljoen gereserveerd. De gemeente en de MRDH zullen in nauwe samenwerking met de RET tijdens de verkenning onderzoek doen naar aanvullende maatregelen om de kwaliteit van de busverbinding op HOV-niveau te brengen. Daarbij kijken zij ook naar de effecten op het stedelijk wegennet en het hoofdwegennet. Op basis van de resultaten van deze verkenning nemen de partijen hierover een besluit.

P+R Rotterdam Fase Onderzoek/initiatief Planning Resultaat verkenning 2026 Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Rol MRDH Subsidieverlener Op diverse locaties in Rotterdam lijkt de capaciteit van P+R niet meer toereikend. De gemeente heeft de mogelijkheden onderzocht om een of meer parkeerdekken toe te voegen op enkele bestaande locaties. Aan de hand van de nota P+R in de metropoolregio werkt Rotterdam de resultaten verder uit tot een verkenning met kansrijke oplossingsrichtingen. P+R Meijersplein

Begroting 2027 115 Toekomstvast openbaar vervoer Zoetermeer Fase Verkenning Planning Resultaat verkenning 2027 Investering Nader te bepalen Subsidie MRDH Nader te bepalen Rol MRDH Mede-opdrachtgever voor de verkenning, overige fasen nader te bepalen HTM ziet op de RandstadRail-verbinding in en naar Zoetermeer (lijnen 3, 4 en 34) een gezonde vervoerontwikkeling. HTM en MRDH vinden dat belangrijk en investeren daar ook in. Zo wordt op de RandstadRail tussen Zoetermeer en Den Haag gewerkt aan het gekoppeld rijden van voertuigen. Dat levert een hogere capaciteit en een betrouwbaardere dienstregeling op. De Zoetermeerse Krakeling (deel van lijn 3, zie afbeelding) blijft qua vervoerwaarde achter bij wat men zou mogen verwachten in een stad als Zoetermeer. Dagelijks worden ongeveer 3.000 reizigers vervoerd. De MRDH ziet deze lage vervoer- waarde als zorgwekkend; er is op de Krakeling geen sprake van een duurzame balans tussen inzet en maatschappelijke baten. De verkenning geeft inzicht in de kansrijke oplossingsrichtingen. Daarbij is rekening gehouden met de woningbouwopgave en de sociaaleconomische ontwikkelingen. Zo ontstaat een beter evenwicht tussen kosten (exploitatie en instandhouding infrastructuur) en baten (reizigersopbrengsten en maatschap- pelijke baten) op de langere termijn.

Begroting 2027 116 6.3 Planuitwerkingen versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk HOV Ridderkerk Fase Planuitwerking,realisatiefase Planning Uitwerking 2022-2025, realisatie in periode 2025-2026/2027 Investering € 9,5 miljoen Subsidie MRDH € 7,4 miljoen Budget prijspeil 2026 € 8,1 miljoen Rol MRDH Subsidieverlener In 2021 is de bestuursovereenkomst R-net Rotterdam-Ridderkerk uit 2021 vast- gesteld. Op basis daarvan gaan de RET, de gemeente Ridderkerk en de MRDH de realisatiefase in voor de infrastructurele maatregelen en bus-voorzieningen op het grondgebied van Ridderkerk. Deze maatregelen resulteren in een goede doorstroming met een R-Net-buslijn tussen Zuidplein Rotterdam en Ridderkerk Centrum. Na realisatie wordt deze R-Netbuslijn door de RET geëxploiteerd. Voor de gemeente Ridderkerk betekent dit dat er infrastructurele ingrepen in de openbare ruimte plaatsvinden. Voor de RET betekent het dat R-net-bussen vanaf 2026 rijden op een gestrekte route via de Vlietlaan. Ridderkerk heeft de eerste tranche (cluster 1) in 2025 aangevraagd. De tweede tranche vragen ze waarschijnlijk in 2026 aan. Daarbij bevat elke tranche een logische bundeling van haltevoorzieningen en infrastructurele aanpassingen.

Begroting 2027 117 6.4 Realisatie versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Busstation Hart van Zuid (Rotterdam) Fase Realisatie Planning Start 2022, oplevering 2026 (project is op fietsenstalling na afgerond) Investering Niet bekend, betreft een totale gebiedsontwikkeling Subsidie MRDH € 12 miljoen Rol MRDH Subsidieverlener Het Hart van Zuid in Rotterdam ligt tussen Ahoy en Zuidplein. De belangrijkste ambitie is een bruisend centrum voor heel Rotterdam-Zuid. Het gebied wordt nóg beter bereikbaar met het ov. De nieuwe busterminal en de metroperrons sluiten straks logischer op elkaar aan. De nieuwe looproutes van en naar het stadsplein worden kort, uitnodigend en veilig. Ook komt er een nieuwe fiets- parkeergarage die voor iedereen toegankelijk is. Voetgangers kunnen de drukke Zuiderparkweg makkelijker en veiliger oversteken. Tussen het winkelcentrum, Ahoy en het Zuiderpark komen uitnodigende en veilige wandelroutes. Foto: Hart van Zuid (gemeente Rotterdam, Heijmans en Kraaijvanger) Het vernieuwde busstation is in 2024 opgeleverd. Het project voorziet ook in de uitbreiding van de fietsenstalling. Die wordt gerealiseerd in combinatie met het project Metrostation Zuidplein in het programma Kleine projecten 2025 en is naar verwachting gereed eind 2026.

Begroting 2027 118 Reconstructie metro- en busstation Spijkenisse Centrum Opdracht SA Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk Fase Realisatie, oplevering busstation 4e kwartaal 2024, laatste fase 2028 (o.a. fietsenstalling) Realisatie metrostation 2025-2026 Investering Circa € 20 miljoen Subsidie MRDH € 10 miljoen voor het busstation € 7,43 miljoen voor renovatie van het metrostation Rol MRDH Subsidieverlener aan Nissewaard en RET Bus- en metrostation Spijkenisse Centrum is een belangrijk ov-knooppunt tussen Voorne-Putten en Rotterdam. Busreizigers vanuit Hellevoetsluis en Brielle stappen hier over op de metro; bewoners uit Spijkenisse pakken de fiets. De gemeente Nissewaard bouwt de komende jaren zo’n 1.000 tot 1.500 nieuwe woningen in het centrum van Spijkenisse. De insteek is om het forensenverkeer niet te laten toenemen: enerzijds om de leefbaarheid in de stad te vergroten en anderzijds om de bestaande ontsluitingswegen niet verder te belasten. De bruggen op de ontsluitingsroute vormen een bottleneck in de afwikkeling van autoverkeer en zijn bovendien storingsgevoelig. Om reizen met het ov voor de huidige en toekomstige bewoners aantrekkelijk te maken, verbeteren de gemeente en RET het bus- en metrostation Spijkenisse Centrum.

De realisatie omvat onder meer: • betere fietsenstallingen; • het omzetten van parkeerterrein naar P+R; • het aantrekkelijker inrichten van de openbare ruimte met looproutes; • het verbeteren van de lay-out van bushaltes en bus-opstelplaatsen. De RET renoveert het station met betere looproutes en wachtvoorzieningen op en bij de halte, in aansluiting op de rest van het knooppunt. Busstation Spijkenisse vóór de herinrichting

Begroting 2027 119 Samenloopdeel RandstadRail: Capaciteit en robuustheid Fase Realisatie Planning Realisatie 2022 -2027 Investering € 7,9 miljoen Bijdrage MRDH € 7,9 miljoen inclusief KTA-bijdrage IenW Rol MRDH Subsidieverlener Het spoor tussen de haltes Laan van NOI en Leidschenveen wordt nu door de tramlijnen naar Zoetermeer én naar Rotterdam gebruikt. Dit is het samenloop- deel. Het gaat specifiek om het baanvak Laan van NOI - Voorburg ’t Loo - Leidschendam-Voorburg - Den Haag Forepark. Hier rijden metro’s van de E-lijn en RandstadRail-lijnen 3 en 4 gezamenlijk in een hoge frequentie over hetzelfde spoor. Een metro- en een tramvoertuig op het samenloopdeel. Foto: Steven Lek / Wikimedia Commons Er is sprake van een groei van het aantal passagiers. Daardoor is op termijn op alle lijnen een totale frequentieverhoging naar 30 voertuigen per uur per richting dringend gewenst. Voor het verhogen van deze frequentie op het samenloopdeel moet de dienst- regeling en de spoorbeveiliging worden aangepast. Ook moet het mogelijk worden om trams en metro’s gelijktijdig te laten halteren op enkele haltes. De storingsgevoeligheid moet lager worden door de realisatie van een extra sein en operationele maatregelen bij de vervoerders en de beheerder. Daarnaast is voor deze locatie extra tractie (stroomvoorziening) aangelegd.