2023 IHP Albrandswaard versie 6 incl Bijlage I - VI.pdf
Tekst van het document
Gemeente Albrandswaard Integraal huisvestingsplan onderwijs en kinderopvang 2023 -2027 en een doorkijk naar de volgende jaren
Gemeente Albrandswaard
31 maart 2023, versie 6
Inhoudsopgave 1. Voorwoord..........................................................................................................................................3 2. Samenvatting......................................................................................................................................4 3. Introductie..........................................................................................................................................7 3.1. Aanleiding....................................................................................................................................7 3.2. Scope IHP.....................................................................................................................................7 3.3. Wettelijk kader............................................................................................................................7 3.4. Leeswijzer....................................................................................................................................8 4. Uitgangspunten voor onderwijs en onderwijshuisvesting..................................................................9 4.1. Educatie is meer dan onderwijs...................................................................................................9 4.2.
Duurzaamheid...........................................................................................................................10 4.3. Binnenklimaat............................................................................................................................11 4.4. Kwaliteitskader..........................................................................................................................12 5. Huidige situatie in beeld...................................................................................................................13 5.1. De scholen en peuteropvang in beeld.......................................................................................13 5.2. De schoolgebouwen in beeld.....................................................................................................13 5.3. De spreiding van de schoolgebouwen in beeld..........................................................................14 5.4. De ontwikkeling van het aantal leerlingen in beeld...................................................................16 5.5. De accommodaties voor bewegingsonderwijs in beeld.............................................................17 6. Analyse en blik naar de toekomst.....................................................................................................18 6.1.
Kwaliteit.....................................................................................................................................18 6.2. Vraag en aanbod........................................................................................................................18 6.3. Financiën...................................................................................................................................24 6.4. Duurzaamheid...........................................................................................................................25 7. Knelpuntenanalyse...........................................................................................................................26 8. Plannen.............................................................................................................................................28 8.1. Lopende plannen.......................................................................................................................28 8.2. Nieuwe plannen 2023 - 2027.....................................................................................................28 8.3. Toekomstige plannen................................................................................................................31 9.
Financieel..........................................................................................................................................32 9.1. Uitgangspunten.........................................................................................................................32 9.2. Investeringen.............................................................................................................................33 10. Risicomanagement.........................................................................................................................34 11. Advies en aanbevelingen................................................................................................................36 Bijlage I - Wet- en regelgeving..............................................................................................................37 1
Bijlage II - Taken en rollen bij de realisatie...........................................................................................40 Bijlage III - Prognose basisonderwijs 2023-2037...................................................................................41 Bijlage IV – Verduurzaming schoolgebouwen.......................................................................................42 Bijlage V – Overzicht subsidieregelingen bestaande gebouwen...........................................................45 Bijlage VI – Verkeerssituatie beoogde locatie Julianaschool.................................................................46 Bijlage VII – Factsheets schoolgebouwen.............................................................................................48
2
1. Voorwoord
In het collegewerkprogramma hebben we afgesproken meer ruimte aan onderwijs te bieden. Zowel inhoudelijk als fysiek, in passende gebouwen. Met dit Integraal Huisvestingsplan laten we zien hoe we dat doen. Ons uitgangspunt is onze ambitie dat ieder kind goed en passend onderwijs krijgt. Dat betekent dus ook: een passend onderwijsaanbod dichtbij huis, klaar voor de toekomst. We willen daarbij een doorlopende leerlijn realiseren. Dit krijgt vorm in het Integrale Kindcentrum: een voorziening waar kinderen gedurende de dag samenkomen om te leren, te spelen, te ontwikkelen en anderen te ontmoeten. Het IKC biedt een totaalpakket op het gebied van educatie, opvang en ontwikkeling, zorg, welzijn en vrije tijd. Als gemeente willen we dit faciliteren. Albrandswaard heeft een gevarieerd aanbod aan basisscholen. In sommige wijken stijgt het aantal leerlingen enorm terwijl in andere wijken sprake is van krimp. Dit biedt kansen voor het onderwijs in Albrandswaard, maar vraagt ook om extra investeringen in meer onderwijshuisvesting ter ondersteuning van ons onderwijsbeleid. Naast de opgave van extra onderwijsruimte staat Albrandswaard ook voor een vervangingsopgave. Een deel van de schoolgebouwen stamt van voor 1990, een van de gebouwen zelfs uit 1958. Een gezonde toekomst vraagt immers om frisse scholen.
Daarom investeren wij, schoolbesturen en gemeente, naast extra onderwijsruimte ook in het toekomstbestendig maken van bestaande gebouwen. Beide opgaven vragen om een duidelijke gezamenlijke aanpak, waarvoor wij het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 2023 – 2027 (IHP) opstelden. Schoolbesturen en gemeente werkten hiervoor intensief samen. Uitgangspunt van dit IHP is dan ook om zowel kwalitatief als kwantitatief voldoende onderwijsaanbod te realiseren voor de kinderen in onze gemeente met de IKC-gedachte als uitgangspunt. Albrandswaard is een vitale gemeente met een grote groep kinderen. Voor de ontwikkeling van deze groep is goed onderwijs van groot belang. Met de samenwerking van schoolbesturen, gemeente en vele andere partijen zorgen wij voor goed en passend toekomstgericht onderwijs dichtbij huis voor elk kind. Ik ben ervan overtuigd dat dit IHP hier zeer aan bijdraagt.
Mieke van Ginkel Wethouder
3
2. Samenvatting
Dit Integraal Huisvestingsplan (IHP) beschrijft de uitgangspunten en plannen voor de onderwijsgebouwen voor de komende 4 jaar in Albrandswaard. Hiermee sorteert de gemeente voor op de aanstaande wetwijziging waarin een IHP verplicht wordt gesteld. Dit IHP is besproken met de schoolbesturen en ter vaststelling voor gelegd in het bestuurlijk overleg (OOGO). In deze samenvatting zijn de voornaamste zaken uit dit IHP beknopt samengevat. In dit IHP zijn de uitgangspunten voor het onderwijs en onderwijshuisvesting geformuleerd. De aandacht gaat hierbij vooral uit naar: integrale kindcentra, duurzaamheid, binnenklimaat en het Kwaliteitskader. De Gemeente Albrandswaard heeft samen met het onderwijs, de kinderopvang en het samenwerkingsverband de onderwijskoers tot en met 2026 opgesteld. Dit heeft geleid tot beleidsdoelstellingen op het gebied van kwalitatief onderwijs, doorlopende leerlijnen, samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijszorg en de ontwikkeling van een Integraal Kind Centrum op termijn. Het gemeentebestuur van Albrandswaard wil samen met schoolbesturen en kinderopvangorganisaties hoogwaardig onderwijs realiseren dat dicht bij huis wordt aangeboden en een goede overdracht naar het voortgezet onderwijs biedt. De ontwikkeling van integrale kindcentra (IKC) is een logische stap om dit te bereiken.
Hoewel de gemeente tot op heden geen faciliterende rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling van IKC's, heeft de gemeente voornemens om dit wel te doen en de betrokken partijen in één gebouw te huisvesten. Twee manieren om de ontwikkeling van IKC's te faciliteren is door voorschoolse programma’s te subsidiëren en het opnemen van kinderopvang in nieuwbouwprojecten. Er moet dan wel minimaal een kostprijs dekkende huurvergoeding worden gevraagd aan de kinderopvangorganisatie. Verder zet de gemeente in op duurzame en gezonde schoolgebouwen met een goed binnenklimaat. Bij nieuwbouw wordt het ‘Kwaliteitskader Onderwijshuisvesting’ (ontwikkeld in opdracht van de POraad, VO-raad en VNG) gehanteerd als uitgangspunt bij de realisatie van nieuwe schoolgebouwen. In Albrandswaard zijn negen actieve basisscholen beschikbaar voor openbaar, rooms-katholiek en protestants-christelijk onderwijs, verdeeld over tien schoolgebouwen en onderverdeeld in drie schoolbesturen. Er zijn geen scholen voor speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs binnen Albrandswaard. Vier van de tien schoolgebouwen voor basisonderwijs hebben ook een kinderopvang. Voor bewegingsonderwijs zijn binnen de gemeente vier binnensport accommodaties die worden gebruikt.
Voor passende huisvesting van scholen is er gekeken naar de vraag en aanbod op basis van de leerling prognose en een analyse per kern/dorp. Het aantal leerlingen zal binnen Albrandswaard stijgen en stabiliseren tussen de 2.600 en 2.700 leerlingen. Per kern/dorp zijn er echter stijgingen en dalingen voorspeld in de komende 15 jaar. In Poortugaal en Rhoon zal het aantal leerlingen stijgen en in Rhoon Portland wordt echter een voortzetting van de dalende lijn verwacht. Op dit moment zijn er voldoende accommodaties beschikbaar voor bewegingsonderwijs. Capaciteit permanent Capaciteit tijdelijk Behoefte (2022) Verschil (2022) Behoefte (2037) Verschil (2037)
Poortugaal 31 0 23 +8 32 +1
Rhoon 35 5 40 -5 48 -13
4
Rhoon Portland 45 0 42 +3 30 +15
Albrandswaard 111 5 105 + 11 105 + 11
Er is in dit IHP een knelpuntenanalyse uitgevoerd om te bepalen welke schoolgebouwen op termijn een ingreep vragen. Uit deze knelpuntenanalyse komen 3 schoolgebouwen naar voren met meerdere knelpunten, die op (korte) termijn om een oplossing vragen. Dit betreft: Julianaschool (hoofd- en dislocatie); Don Bosco; OBS Rhoon De Overkant (hoofd- en dislocatie). Voor de Julianschool geldt dat beide gebouwen gedateerd zijn en er is een sterk toenemend ruimtetekort. De Don Bosco heeft hoge onderhoudslasten en kent een sterk toenemend ruimtetekort. Voor OBS Rhoon De Overkant geldt dat de hoofdlocatie gedateerd is en hoge onderhoudslasten kent. Aangezien het realiseren van voldoende capaciteit prioriteit heeft binnen de gemeente, hebben de Julianaschool en Don Bosco meer prioriteit dan OBS Rhoon De Overkant. Hierom is ervoor gekozen in de plannen van de komende vier jaar Julianaschool en Don Bosco op te nemen. De vervangende nieuwbouw voor OBS Rhoon De Overkant is opgenomen in de toekomstige plannen. Programma Aantal Omvang Voorschoolse educatie en passend onderwijs Kinderopvang Gymzaal / Sportzaal / Sporthal Planning
Nieuwbouw Julianaschool 23 groepen 2.945 m² incl. 2 speellokalen exclusief exclusief n.v.t. 2025-2026
Uitbreiding Don Bosco 6 groepen 895 m² incl. 1 speellokaal exclusief exclusief n.v.t. 2024-2025
In het IHP zijn de volgende plannen geformuleerd om de knelpunten de verhelpen. Op korte termijn worden extra noodlokalen geplaatst bij Julianaschool Sportlaan, OBS De Overkant en Don Bosco. Op korte tot middellange termijn wordt voor de Julianaschool permanente vervangende nieuwbouw gerealiseerd, en voor de Don Bosco school een permanente dislocatie. Het bewegingsonderwijs kan binnen de bestaande sportvoorzieningen blijven plaatsvinden. Hiermee blijven deze in gebruik. De huidige plots van de Julianaschool kunnen worden ingezet voor woningbouw. De Verordening voor huisvesting onderwijs gemeente Albrandswaard bevat richtlijnen voor de kostenvergoedingen voor de bouw en uitbreiding van schoolgebouwen in de gemeente Albrandswaard. De normvergoedingen zijn gebaseerd op een vast bedrag per groep en een vast tarief, met als uitgangspunt een sober en doelmatig schoolgebouw dat voldoet aan het wettelijke Bouwbesluit. Echter, sommige kosten zijn niet inbegrepen in de normvergoeding, zoals de kosten voor het slopen van vrijvallende locaties, aankoop van grond en kosten voor schoolpleinen. Op basis van het beoogde programma voor de nieuwbouw van Julianaschool en de uitbreiding van de Don Bosco is een schatting gemaakt van de totale investeringskosten op basis van de normvergoeding. Bij het schatten van de kosten zijn er aantal uitsluitingen van toepassing.
Dit zijn kosten die niet inbegrepen zijn, zoals sloopkosten, grondaankoopkosten, kosten voor schoolpleinen en aanpassingen aan de openbare ruimte, indexatie, sloop van bestaande scholen en opbrengsten uit verkoop of herontwikkeling van locaties. Wettelijke plicht Nieuwbouw Julianaschool Normvergoeding onderwijs € 7.950.000,Eerste inrichting en meubilair € 100.000,totaal (wettelijke plicht) d.d. 2023 € 8.050.000,Tenslotte wordt op basis van dit IHP geadviseerd om: 5
Uitbreiding Don Bosco € 2.730.000,€ 100.000,€ 2.830.000,-
a. Het beleid en de uitgangspunten ten aanzien van onderwijs en onderwijshuisvesting vast te stellen waarvan de belangrijkste zijn: - Kwalitatief sterk onderwijs dicht bij huis zo mogelijk in de vorm van integrale kindcentra - Versterking van de doorlopende leerlijn en borging van het Kwaliteitskader (onderwijs)huisvesting van de Primair Onderwijs Raad. b. College opdracht te geven om de plannen voor de nieuwbouw Julianaschool en de uitbreiding Don Boscoschool verder uit te werken in concrete projectplannen met een financiële vertaling en inzicht in de financiële consequenties voor de gemeente; c. Een voorbereidingskrediet van €350.000 beschikbaar te stellen voor de benodigde voorbereidende werkzaamheden voor nieuwbouw Julianaschool en de uitbreiding van de Don Boscoschool.
6
3. Introductie 3.1. Aanleiding Afgelopen jaar heeft de Gemeente Albrandswaard samen met het onderwijs, de kinderopvang en het samenwerkingsverband de onderwijskoers tot en met 2026 voor de Gemeente Albrandswaard opgezet. Met een koersbasis als “Educatie is meer dan onderwijs” zijn op hoofdlijnen de volgende beleidsdoelstellingen bepaald: • Sterk kwalitatief onderwijs en kinderopvang dicht bij huis en adequate huisvesting. • Ontwikkeling van doorlopende leerlijn met als doelstelling goede overdracht naar het VO. • Samenwerking jeugdhulp en onderwijszorg verder ontwikkelen. • Op termijn ontwikkeling Integraal Kind Centrum. Met dit onderwijskoersdocument en de leerlingenprognose van 1 okt 2021 is een beeldvormend raadsvoorstel 2022 uitgewerkt waarin het college, op basis van de realisatie van de doorlopende leerlijn en het scenario onderzoek uit de bestuursopdracht van januari 2022, inzet op spoedige realisatie op korte termijn van noodhuisvesting voor de Don Boscoschool en Julianaschool en vervangende nieuwbouw voor de Julianaschool op de langere termijn. Het beeldvormende raadsvoorstel is afgelopen november 2022 besproken. Tijdens het Beraad & Advies heeft het college groen licht gekregen om de voorstellen verder uit te werken in een Integraal Huisvestingsplan voor onderwijs en kinderopvang in Albrandswaard (hierna: IHP).
3.2. Scope IHP Dit Integraal Huisvestingsplan (IHP) beschrijft de plannen voor de onderwijsgebouwen voor de komende 4 jaar in Albrandswaard. Met het voorliggende IHP geeft de gemeente invulling aan haar wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting. Het IHP schetst een beeld van de huidige schoolgebouwen en een visie op de toekomstige schoolgebouwen. Voor de schoolgebouwen met de meeste urgentie zijn plannen geformuleerd en tevens de financiële consequenties. Het IHP is een strategisch document dat een helder perspectief schetst voor de schoolgebouwen binnen de gemeente Albrandswaard. Het IHP schetst daarmee de kaders voor het uitwerken van plannen, die in separate documenten worden uitgewerkt en ter besluitvorming worden voorgelegd aan het college en de raad. Het IHP ondersteunt de gemeente tevens bij het besluitvormingsproces en de raad bij de beschikbaarstelling van budgetten. Met het voorliggende IHP sorteert de gemeente voor op de verwachte wetwijziging, waarmee gemeentes vanaf 2025 de verplichting krijgen om een IHP Onderwijs voor de komende 16 jaar vast te stellen. Het voorliggende IHP heeft een doorkijk van 4 jaar. Bij een toekomstige actualisatie of herijking is het de ambitie om een IHP met doorkijk van 16 jaar te maken.
3.3. Wettelijk kader De taken en verantwoordelijkheden van gemeente en schoolbestuur voor onderwijshuisvesting zijn wettelijk bepaald. De afbeelding hieronder toont het onderscheid in wettelijke taken en verantwoordelijkheden. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om te voorzien in voldoende en adequate huisvesting voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs (inclusief bewegingsonderwijs). Deze zorgplicht is vastgelegd in de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) en Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO). Deze zorgplicht is verder uitgewerkt in de verordening voorziening huisvesting onderwijs gemeente 7
Albrandswaard. De gemeente is in hoofdlijnen verantwoordelijk voor (vervangende) nieuwbouw en uitbreiding. Voor de uitvoering van de zorgplicht ontvangt de gemeente jaarlijks ongelabeld budget in het gemeentefonds vanuit het ministerie van binnenlandse zaken. Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor de instandhouding van het schoolgebouw. Taken als het onderhouden, exploiteren en het uitvoeren van inpandige (onderwijskundige) aanpassingen zijn belegd bij het schoolbestuur. Voor het in stand houden van de schoolgebouwen ontvangen de besturen jaarlijks vanuit het Rijk lumpsumvergoeding. Deze vergoeding wordt gebaseerd op het aantal ingeschreven leerlingen. De minister werkt momenteel aan een wetsvoorstel om een oplossing te bieden voor het grijze gebied tussen ‘ groot onderhoud’ (rekening schoolbestuur) en ‘ nieuwbouw’ (rekening gemeente). Er is hiertoe een wetsvoorstel in voorbereiding om de voorziening renovatie wettelijk te verankeren met daarin naar verwachting een verantwoordelijkheid voor de gemeente. In de onderstaande figuur is de verdeling van de taken en verantwoordelijkheden ten aanzien van de onderwijshuisvesting schematisch weergegeven. In bijlage 1 is de wettelijke taak- en rolverdeling met betrekking tot onderwijshuisvesting nog uitvoeriger beschreven en evenals de taak- en rolverdeling tijdens de realisatie in bijlage 2.
Figuur 1: Rolverdeling onderwijshuisvesting
3.4. Leeswijzer Dit document bestaat uit elf hoofdstukken die de onderwijshuisvesting in Albrandswaard beschrijven. In hoofdstuk 4 worden de uitgangspunten van het document beschreven. Hoofdstuk 5 geeft een beeld van de huidige situatie binnen Albrandswaard. Hoofdstuk 6 beschrijft de analyse van de huidige status en geeft een inzicht hoe dit zich verhoudt tot toekomstige behoeften. In hoofdstuk 7 worden de knelpunten omschreven. In hoofdstuk 8 worden de lopende en nieuwe plannen voor de komende vier jaar beschreven. In hoofdstuk 9 zijn de financiële consequenties gekoppeld aan de plannen. Hoofdstuk 10 beschrijft mogelijke risico's en beheersmaatregelen. In hoofdstuk 11 zijn de 8
adviezen en aanbevelingen omschreven.
4. Uitgangspunten voor onderwijs en onderwijshuisvesting In dit hoofdstuk zijn de uitgangspunten voor onderwijs en onderwijshuisvesting beschreven. Hierin zijn zowel de inhoudelijke speerpunten opgenomen als de kaders voor de huisvesting. Waar mogelijk zijn de uitgangspunten vertaald naar concrete spelregels en kaders voor de realisatie. De financiële vertaling van de uitgangspunten is opgenomen in hoofdstuk 8. Voor onderwijs en onderwijshuisvesting zijn als uitgangspunten de volgende 4 speerpunten geformuleerd:
Educatie is meer dan onderwijs; Duurzaamheid; Binnenklimaat; Kwaliteitskader.
4.1. Educatie is meer dan onderwijs Alle schoolbesturen in de gemeente Albrandswaard onderschrijven de ambitie om te komen tot integrale kindcentra. De gemeente Albrandswaard ondersteunt deze ambitie om een doorgaande leerlijn zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Integrale kindcentra komen in verschillende vormen voor afhankelijk van de inhoudelijke en ruimtelijke samenwerking. Voor een integraal kindcentrum is het dus niet noodzakelijk dat de betreffende kinderopvangorganisatie en de school in één gebouw gehuisvest zijn. In de praktijk blijkt echter wel dat de samenwerking gemakkelijker en intensiever is wanneer dit wel het geval is. Uitwisseling vindt dan ook makkelijker plaats wanneer een gebouw met elkaar wordt gedeeld. De gemeente heeft in 2022 samen met de betrokken partners het Koersdocument ‘Onderwijs is meer dan educatie’ opgesteld. Hierin staan een aantal speerpunten genoemd: De gemeente wil graag samen met de scholen en kinderopvang sterk kwalitatief onderwijs realiseren dichtbij huis. Daarnaast is de ontwikkeling van een doorlopende leerlijn een speerpunt, met als doelstelling een goede overdracht naar het voorgezet onderwijs. Ook is de samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijszorg van groot belang. Voor de realisatie van deze punten is een integraal kindcentrum een logisch gevolg.
Tot op heden heeft de gemeente de ontwikkeling van integrale kindcentra onderschreven, maar hierin geen faciliterende rol gespeeld. Dit was ook niet noodzakelijk, omdat er in de huidige schoolgebouwen voldoende ruimte was om ook kinderopvang (in ieder geval de voorschoolse voorziening) te huisvesten. Een aantal scholen groeit echter en er zijn plannen om (ver)nieuwbouw voor een aantal scholen te realiseren. De schoolbesturen hebben de wens om in de toekomstplannen voor hun schoolgebouwen ook de betreffende samenwerkende kinderopvangorganisatie mee te nemen. De gemeente is voornemens de ontwikkeling van integrale kindcentra te faciliteren, waarbij de betrokken partijen gehuisvest zijn in één gebouw. Wijze van faciliteren Er zijn verschillende mogelijkheden om integrale kindcentra te faciliteren. Enerzijds door subsidie voor peuters van eenverdieners en kinderen met recht op extra spelen en leren, zodat zij kunnen deelnemen aan een voorschools programma. Anderzijds door als gemeente in een nieuw te bouwen 9
school ook ruimte mee te nemen voor kinderopvang. Kinderopvang en buitenschoolse opvang vallen niet onder de wettelijke zorgplicht voor de gemeente en worden beschouwd als commerciële activiteiten met een maatschappelijk gewenst effect op basis van de Wet Kinderopvang. Dit betekent dat het lokaal beleid is om wel of niet te investeren in extra meters. Als zodanig moeten deze organisaties worden beschouwd als 'derden' volgens artikel 108 WPO. Daarom moet er voor deze organisaties minimaal een kostprijs dekkende huurvergoeding in rekening worden gebracht, aangezien het ontbreken van een dergelijke vergoeding als staatssteun kan worden beschouwd en de onderlinge concurrentie verstoort. De Wet Markt en Overheid bepaalt dat overheidsinstanties niet marktverstorend mogen handelen. Op deze manier drukken de kosten van de investering in de vierkante meters voor kinderopvang niet op de gemeentelijke begroting. De gemeente draagt dan wel het risico dat wanneer de vraag naar kinderopvang terugloopt, er minder gebruik is en daardoor er onvoldoende huuropbrengsten binnenkomen om de kapitaallasten van de investering te kunnen dekken. Gelet op de huidige samenleving waarin er steeds meer gewerkt wordt door beide partners in een gezin, is dit risico klein te noemen. Om dit risico verder te beperken gaat de gemeente uit van een langjarige huurovereenkomst.
Taak- en rolverdeling huisvesting IKC Het realiseren van integrale kindcentra vraagt ook om heldere afspraken tussen gemeente, schoolbestuur en kinderopvangorganisatie over de taak- en rolverdeling met betrekking tot de huisvesting. In de onderstaande tabel worden de rollen op het gebied van huisvesting, exploitatie en beheer weergegeven. Financiële verantwoordelijkheid Exploitatie / Beheer, onderhoud aanpassingen Personeel Huisvesting Uitbreiding Herstel schades bijzondere omstandigheden Verzekering en OZB
Onderwijs
Kinderopvang
Schoolbestuur Gemeente
Kinderopvang
Bij de realisatie van een Integraal Kindcentrum vormt het bovenstaande overzicht het uitgangspunt. Er wordt altijd een ruimte toegewezen aan de kinderopvang bij de realisatie van een IKC; deze ruimte kan een fysieke ruimte zijn of een toegewezen oppervlakte in vierkante meters. Gemeente, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gaan aanvullende afspraken maken over het eigendom, de organisatie van het beheer en de financiële uitgangspunten en stromen.
4.2. Duurzaamheid De gemeente Albrandswaard heeft in juni 2021 de nieuwe Klimaatvisie en Uitvoeringsprogramma Albrandswaard vastgesteld. Hierin staat hoe de gemeente gaat zorgen voor een CO2-neutrale en circulaire samenleving in 2050. De duurzaamheidsambities zijn geformuleerd op gebiedsniveau als ook op gebouwniveau . Het is van belang om al zo vroeg mogelijk in het proces na te denken over alle mogelijke ruimtelijke en financiële consequenties.
Gebied: In de dorpen en wijken wordt rekening gehouden met de rol van de school in de buurt. Er wordt aandacht besteed aan groene schoolpleinen en veilige verkeersafwikkeling om mobiliteit te verbeteren.
10
Gebouw: Er wordt geïnvesteerd in onderhoud, renovatie en nieuwbouw van de schoolgebouwen met aandacht voor verduurzaming en optimalisatie om duurzame doelen te bereiken. Gedrag: Scholen hebben een voorbeeldfunctie op het gebied van energiebesparing en circulaire aanpak van voedsel, spullen en afval. Bouwactiviteiten worden gekoppeld aan educatie en een wijken buurtaanpak.
Het Kwaliteitskader Huisvesting, opgesteld door de VO Raad en PO Raad in samenwerking met het kenniscentrum Ruimte OK, omvat richtlijnen voor de huisvesting van scholen met aandacht voor duurzaamheidsthema's zoals energie, circulariteit en gezondheid. Dit kader kan dienen als nuttige leidraad bij het opstellen van een ambitiedocument en programma van eisen voor de realisatie van een nieuwe school. Verduurzaming schoolgebouwen Er moet de komende jaren veel gebeuren om te zorgen voor een gezonde en duurzame leer- en werkomgeving in gebouwen die voor schoolbesturen betaalbaar zijn. Om dit te realiseren is er op elk niveau in de samenleving actie nodig. Ook maatschappelijke organisaties verduurzamen hun gebouwen en hebben in het bijzonder aandacht voor de volgende thema en aanpak:
Energiezuinig bouwen: bij nieuwbouw streven we naar extra energiezuinigheid en maken we de investering en voordelen zichtbaar. Bij onderhoud en renovatie verbeteren we de energiekwaliteit van de schil en installatie en vervangen we onderdelen door duurzame alternatieven. Met een routekaart werken we toe naar energie-neutrale scholen in 2050. Opwekken van duurzame elektriciteit: we plaatsen zonnepanelen op bestaande en nieuwe scholen via het project "Zon op dak Albrandswaard". Aardgasvrije oplossingen: we bouwen nieuwe schoolgebouwen aardgasvrij en onderzoeken collectieve en individuele oplossingen in lijn met de warmtevisie Albrandswaard. Gezond binnenklimaat: bij verduurzaming nemen we ook de luchtkwaliteit (betere ventilatie) mee en benutten we bestaande regelingen zoals SUVIS. Circulair bouwen: we hanteren een circulaire aanpak bij nieuwbouw en renovatie door dit mee te nemen in de uitvraag en bij onderhoud en sloopwerkzaamheden verkennen we de mogelijkheden voor hergebruik van vrijkomende materialen en producten. Klimaatadaptief bouwen: we hebben extra aandacht voor hittestress en wateroverlast en vertalen dit o.a. in het vergroenen van daken en de buitenruimte. We sluiten aan bij het thema gezonde groene schoolpleinen.
4.3. Binnenklimaat Gezonde schoolgebouwen met een goed binnenklimaat zijn een voorwaarde voor goed onderwijs en een goede werkomgeving. Het belang van een goed binnenklimaat is het afgelopen jaar, mede door COVID-19, nog duidelijker geworden. Een goed binnenklimaat heeft een positief effect op de leerprestaties en vermindert gezondheidsklachten. Het Programma van Eisen Frisse Scholen (van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) gaat in op vijf thema’s die nodig zijn voor een gezonde, comfortabele en energiezuinige school: energie, lucht, temperatuur, licht en geluid. Voor ieder thema zijn drie ambitieniveaus vastgesteld: klasse C (acceptabel), klasse B (goed) en klasse A (zeer goed). Klasse C is haalbaar bij bestaande bouw. Het streven is om scholen bij nieuwbouw minimaal te laten voldoen aan klasse B. De hogere niveaus kunnen met extra investeringen gerealiseerd worden. De situatie rondom het coronavirus heeft extra aandacht gevestigd op het belang van een goed binnenklimaat. Dat heeft o.a. geleid tot een (tijdelijke) regeling SUVIS voor het optimaliseren van ventilatie in bestaande scholen. Een overzicht van landelijke (subsidie)regelingen is opgenomen als 11
Bijlage 5. Daarnaast is het sinds 2022 verplicht om in ieder lokaal een werkende CO2-meter te hebben om het binnenklimaat te monitoren. Hiervoor zijn vanuit het rijk aanvullende middelen beschikbaar gesteld. Het verbeteren van het binnenklimaat bij bestaande schoolgebouwen vraagt maatwerk per locatie. Dit betekent dat metingen en maatwerkadvies aan de basis staan voor gerichte ingrepen. In veel gevallen vraagt dit om toepassing van extra installaties (ook voor ventileren en koelen) en dit zal in de meeste gevallen leiden tot een hoger energiegebruik. De gemeente en schoolbesturen hebben vorig jaar gezamenlijk besloten om de ventilatie in de bestaande schoolgebouwen te verbeteren. De schoolbesturen zijn hierbij verantwoordelijk voor het begeleiden van de projecten en de gemeente draagt op basis van de subsidieregeling (SUVIS) alleen financieel bij. De plannen hiervoor zijn momenteel in uitvoering.
4.4. Kwaliteitskader De wettelijke eisen ten aanzien van de bouw en bestaande bouw van schoolgebouwen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. Aanvullend op bestaande regelgeving zijn er voor onderwijshuisvesting landelijke kaders ontwikkeld, waarin de duurzaamheid van nieuwe en bestaande gebouwen extra aandacht krijgen. Kwaliteitskader (onderwijs)huisvesting Kwalitatief goed onderwijs vraagt om kwalitatief goede gebouwen. Om tot een landelijk breed gedragen definitie van ‘basiskwaliteit’ te komen, is in 2013 het Kwaliteitskader Huisvesting tot stand gekomen. VO Raad en PO Raad, verenigd in het kenniscentrum Ruimte OK, hebben hier invulling aan gegeven. In 2021 is het kader geactualiseerd en zijn de versies voor primair en voortgezet samengevoegd tot eén kwaliteitskader. In deze nieuwe versie zijn de kwaliteitseisen ten aanzien van gezondheid (Frisse Scholen 2021), duurzaamheid (wetgeving, sectorale routekaart en circulair bouwen), toegankelijkheid (inclusiviteit) en de buitenruimte (VNG modelverordening/ Klimaatadaptie) aangescherpt, zodat de kwaliteitscriteria aansluiten op de actualiteit. Ook voor de kinderopvang is in 2019 een Kwaliteitskader Huisvesting ontwikkeld. Bij de nieuwbouw van scholen en IKC’s in Albrandswaard is het Kwaliteitskader leidend.
12
5. Huidige situatie in beeld Dit hoofdstuk geeft een beeld van de huidige situatie van de scholen, schoolgebouwen en accommodaties voor bewegingsonderwijs. Meer gedetailleerde informatie van de schoolgebouwen is opgenomen in de bijlage VII.
5.1. De scholen en peuteropvang in beeld In Albrandswaard zijn basisscholen beschikbaar voor openbaar, rooms-katholiek en protestantschristelijk onderwijs. Er zijn geen scholen voor speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs in het gebied. Er zijn momenteel negen actieve scholen, verdeeld over tien schoolgebouwen. Deze scholen zijn onderverdeeld in drie schoolbesturen. School De Parel Julianaschool Julianaschool Het Lichtpunt Het Lichtpunt OBS Rhoon De Overkant OBS Rhoon De Overkant OBS Rhoon Portland OBS Rhoon Portland Valckesteyn Zuid Valckesteyn Noord Don Bosco Grote Reis
Adres
Dislocatie Dislocatie Dislocatie Dislocatie
Sleedoorn 40 Julianastraat 6 Sportlaan 1 Binnengracht 4 Binnengracht 6 Hovenier 2 Jan van Almodestraat 89-91 Beurs 35 De Knip 1 Emmastraat 44-46 Jan van Almodestraat 89-91 Havendam 4 Binnengracht 2
3171PN Poortugaal 3161 AK Rhoon 3161 TS Rhoon 3162 WD Rhoon 3162 WD Rhoon 3161 LG Rhoon 3176 VA Poortugaal 3162 WB Rhoon 3162 WL Rhoon 3171 AH Poortugaal 3176 VA Poortugaal 3161 XB Rhoon 3161 XB Rhoon
Schoolbestuur SCPOA SCPOA SCPOA SCPOA SCPOA SOPOA SOPOA SOPOA SOPOA SOPOA SOPOA RVKO RVKO
In vier van de tien schoolgebouwen voor basisonderwijs in Albrandswaard is ook peuteropvang van Gro-up gehuisvest. In onderstaande tabel staat welke kinderopvangorganisatie met welke school samenwerkt. School De Parel Julianaschool Valckesteyn-Noord Don Bosco
Schoolbestuur SCPOA SCPOA SOPOA RVKO
Kinderopvang De Blokkentoren - peuteropvang Ghijs - peuteropvang Pinokkio - peuteropvang Tinkerbell - peuteropvang
Dorp Poortugaal Rhoon Poortugaal Rhoon
Er zijn daarnaast ook eigen locaties van de kinderopvangorganisaties. Die blijven in dit plan buiten beschouwing.
5.2. De schoolgebouwen in beeld In het volgende tabel zijn per schoolgebouw enkele voorname gebouwkenmerken weergegeven.
13
School De Parel Julianaschool Julianaschool Het Lichtpunt Het Lichtpunt OBS Rhoon De Overkant OBS Rhoon Portland OBS Rhoon Portland Valckesteyn Zuid Valckesteyn Noord Don Bosco Grote Reis
Adres Sleedoornweg 40 Julianastraat 6 Dislocatie Sportlaan 1 Binnengracht 4 Dislocatie Binnengracht 6 Hovenier 2 Beurs 35 Dislocatie De Knip 1 Emmastraat 44-46 Jan van Almondestraat 89-91 Havendam 4 Binnengracht 2
Bouwjaar
Capaciteit (lokalen)
2000 1958 1983 2004 2004 1987 2004 2012 2004 1999 2000 2004
15 10 6 11 8 5 11 2 10 6 14 11
Indicatie technische staat Goed Gedateerd Gedateerd Goed Goed Gedateerd Goed Goed Goed Goed Goed Goed
Van alle schoolgebouwen is naast het bovenstaande overzicht nog diverse andere vastgoedinformatie verzameld. Deze informatie is gebundeld en verwerkt in een zogenaamde factsheet per schoolgebouw. De factsheets van alle schoolgebouwen zijn als bijlage bij dit IHP toegevoegd.
5.3. De spreiding van de schoolgebouwen in beeld De schoolgebouwen voor basisonderwijs zijn binnen de drie dorpskernen van Albrandswaard goed gespreid. Op de volgende drie kaartjes staan de scholen en sportvoorzieningen in Poortugaal, Rhoon en Portland weergegeven.
14
15
5.4. De ontwikkeling van het aantal leerlingen in beeld Basisonderwijs De afgelopen jaren is in Albrandswaard in het basisonderwijs sprake van een lichte daling van het aantal leerlingen ,volgens de tellingen van 1 oktober. Dit komt overeen met een afname van 1,8%. Echter, per kern/dorp zijn er grotere veranderingen waar te nemen. Zo is het aantal leerlingen in Poortugaal bijna 16% gedaald, terwijl in Rhoon een stijging van 23% te zien is. In Portland is het aantal leerlingen redelijk gelijk gebleven met een lichte daling van 1,8%. Ontwikkeling aantal leerlingen 2017-2022
3000 2500
2,527
2,505
2,509
2,482
2,479
2,482
1,139
1,133
1,108
1,086
1,038
1,018 930
2000 1500 1000 500 634 0
754
757 615
796 605
818 578
887 554
534
1 2017
2 2018
3 2019
4 2020
5 2021
6 2022
Rhoon Portland
totaal
Poortugaal
Rhoon
Speciaal onderwijs In Albrandswaard is er geen school voor speciaal basisonderwijs of (voortgezet) speciaal onderwijs. De 130 kinderen met een indicatie voor deze typen onderwijs bezoeken scholen in met name Rotterdam, Ridderkerk en Barendrecht. In onderstaande tabel staat het aantal kinderen uit Albrandswaard dat in de afgelopen jaren naar het speciaal basisonderwijs, het speciaal onderwijs of voortgezet speciaal onderwijs ging. Uit de onderstaande tabel kan worden opgemaakt dat het aantal kinderen dat naar dit type onderwijs gaat de afgelopen periode licht is gestegen. Onderwijssoort
Speciaal basisonderwijs Speciaal onderwijs Voortgezet speciaal onderwijs Totaal
2016
25 48 43 116
2017
25 53 38 116
2018
24 52 40 116
2019
19 54 43 116
2020
24 48 50 122
2021
36 42 49 127
Voortgezet onderwijs Er is in Albrandswaard geen school voor voortgezet onderwijs. In 2022 bezochten 1.695 kinderen scholen voor voortgezet onderwijs in omliggende gemeenten. Voortgezet onderwijs in gemeente Rotterdam Barendrecht Nissewaard Schiedam Overige gemeenten
Aantal leerlingen uit Albrandswaard 798 621 181 62 33
16
2022
37 49 44 130
5.5. De accommodaties voor bewegingsonderwijs in beeld Binnen de gemeente Albrandswaard zijn er vier binnensport accommodaties die worden ingezet ten behoeve van het bewegingsonderwijs. Op basis van het aantal leerlingen wordt de behoefte bepaald van het aantal (klok)uren per week aan bewegingsonderwijs. De totale capaciteit (in klokuren) van de vier binnensportaccommodaties bedraagt 156. Op basis van de leerling telling in 2022 bedraagt de behoefte aan bewegingsonderwijs 103,5. Voor elke accommodatie en kern geldt dat er voldoende capaciteit aan bewegingsonderwijs aanwezig is. In de onderstaande tabel is deze capaciteit en behoefte aan bewegingsonderwijs weergegeven.
Accommodatie Gymzaal Poortugaal Gymzaal Rhoon Sporthal Rhoon Sportzaal Portland Totaal
Capaciteit (in klokuren) 26 26 52 52 156
Behoefte onderwijs (in klokuren) 22,5 18 22,5 40,5 103,5
17
Verschil + 3,5 +8 + 29,5 + 11,5 + 52,5
6. Analyse en blik naar de toekomst
In het vorige hoofdstuk is de huidige situatie rondom de onderwijshuisvesting in Albrandswaard in beeld gebracht. In dit hoofdstuk wordt deze huidige situatie geanalyseerd en wordt (waar mogelijk) tevens een doorkijk naar de toekomst gemaakt. Hierbij komen de volgende thema’s aan bod:
Kwaliteit Vraag en aanbod Financiën Duurzaamheid
6.1. Kwaliteit Adequate huisvesting van scholen wordt mede bepaald door de kwaliteit van de schoolgebouwen. Ten behoeve van dit IHP zijn bouwkundige rapportages opgesteld om de kwaliteit van de schoolgebouwen in beeld te brengen. Op basis van de bouwjaren is een indicatie gegeven van de staat van de gebouwen. Uit deze indicatie komt naar voren dat slechts 3 van 10 schoolgebouwen naar verwachting gedateerd zijn en dus van mindere technische kwaliteit. Vanuit kwalitatief oogpunt vragen deze 3 locaties de aandacht. Daarnaast is er op locaties tijdelijke huisvesting gerealiseerd. Voor tijdelijke huisvesting geldt dat deze van mindere kwaliteit is dan van permanente huisvesting en daarmee aandacht vraagt.
6.2. Vraag en aanbod Een belangrijke aandachtpunt binnen Albrandswaard is passende huisvesting van de scholen (en opvang). Op basis van de beschikbare capaciteit en de huidige en toekomstige ruimtebehoefte is inzichtelijk gemaakt of vraag en aanbod op elkaar aansluiten. Hierbij wordt eerst ingezoomd op de leerling ontwikkeling en is vervolgens een analyse per kern/dorp opgenomen. Leerling ontwikkeling De gemeente heeft in 2023 ten behoeve van het IHP het ‘Rapport prognoses basisscholen 2023 e.v.’ laten opstellen. Deze prognose tot 2037 is gebaseerd op de telling van 1 oktober 2022, het aantal inwoners per 31 december 2021 en de meest recente woningbouwplannen. In deze prognose zijn 2 varianten doorgerekend met en zonder woningbouw Antes Delta. In de analyse in dit IHP is verder uitgegaan van de variant met woningbouw Antes Delta.
18
Prognose aantal leerlingen 2022-2037 2,482
2,405
1,018
2,637
2,714
2,652
1,110
1,188
1,203
1,177
753
779
828
2,519
1,015
775
930
868
534
522
656
670
683
700
2022
2025
2028
2031
2034
2037
Poortugaal
Rhoon
Rhoon Portland
totaal
Op basis van de prognose zal het aantal leerlingen in de komende jaren Albrandswaard breed gezien tussen de 2.600 en 2.700 leerlingen stabiliseren. Daarnaast wordt verwacht dat de dalingen en stijgingen per kern/dorp aanhouden. Zo wordt voorspeld dat in de komende 15 jaar het aantal leerlingen: -
in Poortugaal zal het aantal met ongeveer 241 leerlingen stijgen vergeleken met 2022, wat neerkomt op zo'n 141 leerlingen meer dan in 2017. In Rhoon wordt een voortzetting van de huidige stijgende lijn voorspeld, met 247 extra leerlingen ten opzichte van 2022. In Rhoon Portland wordt echter een voortzetting van de dalende lijn verwacht, waardoor er 318 minder leerlingen worden voorspeld dan in 2022.
Analyse Poortugaal De prognose voorziet een groei van 534 naar 775 leerlingen in 2037. De groei resulteert in een groei van de ruimtebehoefte van 23 naar 32 lokalen in 2037. Met een permanente capaciteit van 31 lokalen is er op dit moment voldoende ruimte beschikbaar om deze groei op te vangen. School De Parel Valckensteyn-Noord Valckensteyn-Zuid Totaal
Capaciteit
2022
2025
2028
2031
2034
2037
15 6 10 31
10 4 9 23
10 4 8 22
14 5 10 29
16 5 12 33
17 6 12 35
15 6 11 32
De Parel: De school is gehuisvest in een tweelaags schoolgebouw uit 2000 met 15 lokalen, terwijl op dit moment slechts 10 lokalen nodig zijn. Verwacht wordt dat in de komende jaren het aantal groepen zal groeien naar 17 in 2034. Momenteel worden de ongebruikte lokalen gebruikt voor de
19
peuteropvang en het bestuursbureau. Bij de groei van de school zal hiervoor echter minder ruimte beschikbaar zijn, conform de verordening. Valckesteyn-Noord: De school is gevestigd in een één-laags gebouw met een capaciteit van zes lokalen. Op dit moment heeft de school een behoefte van vier lokalen. Van de overige twee lokalen wordt er een verhuurd aan de peuterspeelzaal, terwijl het andere lokaal door 'De Overkant' wordt gebruikt. In de komende jaren zal de bezetting van Valckesteyn-Noord langzaam toenemen tot een volledige bezetting van zes lokalen. Dit betekent dat er geen ruimte meer zal zijn voor de peuterspeelzaal en 'De Overkant' in het gebouw. Valckesteyn-Zuid: De school is gehuisvest in een gebouw met tien lokalen, maar er is momenteel behoefte aan slechts acht of negen lokalen. Desondanks zijn alle lokalen momenteel in gebruik door de school. Tussen 2034 en 2037 wordt een behoefte van 12 lokalen verwacht en dus een ruimtetekort. Op deze locatie is er geen kinderopvang beschikbaar, vanwege beperkte ruimte nu in en in de toekomst, hoewel dit wel wenselijk is voor een doorlopende leerlijn. Analyse Rhoon De prognose voorziet een groei van 930 naar 1.177 leerlingen in 2037. De groei resulteert in een groei van de ruimtebehoefte van 40 naar 48 lokalen in 2037.
De huidige permanente (35 lokalen) en tijdelijke (5 lokalen) capaciteit is onvoldoende om deze groei op te vangen. Tevens beperkt dit sterk de mogelijkheid om IKC te realiseren. Het toenemende capaciteitstekort is een acuut knelpunt en vraagt op de korte termijn om een oplossing. School Julianaschool J Julianaschool S De Overkant Don Bosco Totaal
Capaciteit Perm. Nood 10 0 6 1 5 2 14 2 35 5
2022
2025
2028
2031
2034
2037
18
20
22
24
23
23
6 16 40
6 17 43
5 20 47
6 21 51
6 21 50
5 20 48
Julianaschool: De school is verdeeld over twee gebouwen: het hoofdgebouw aan de Julianastraat en de dislocatie aan de Sportlaan. In het hoofdgebouw is de onderbouw gehuisvest, terwijl de bovenbouw zich bevindt op de dislocatie. In het hoofdgebouw wordt (onderwijs)lokaal gebruikt door Grow-up. Om de groeiende vraag naar onderwijs op te vangen, is er in 2021 op de dislocatie voor de 17e groep een noodlokaal geplaatst en wordt het speellokaal gebruikt als leslokaal. In 2023 is de uitbreiding gepland van een tweede noodlokaal voor de 18 e groep. Volgens de prognose zal de Julianaschool in de komende jaren groeien naar 23 groepen. De benodigde uitbreiding kan vanwege ruimtegebrek en verkeersveiligheid niet op de huidige locatie worden gerealiseerd. OBS Rhoon De Overkant: De school heeft momenteel vijf lokalen in een gebouw, maar heeft eigenlijk behoefte aan zes lokalen. In het schoolgebouw is een speellokaal omgebouwd tot onderwijsruimte. De school zal de komende jaren een behoefte van vijf of zes lokalen hebben, terwijl de huidige 20
capaciteit zes lokalen bedraagt. Uitbreiding is daarom dringend gewenst en de school geeft de voorkeur aan uitbreiding op de huidige locatie. Helaas zijn er belemmeringen vanwege de locatie; de school is ingeklemd tussen een park en een woonwijk en er is geen ruimte voor kinderopvang in het gebouw.. RKBS Don Bosco: De school aan de Havendam ondergaat momenteel een stevige groei. Het gebouw heeft 14 lokalen en er zijn twee noodlokalen geplaatst in 2022 voor de 15 e en 16e groep. De verwachte groei naar 20 lokalen kan echter niet worden gerealiseerd op de speelplaats en het parkeerterrein van de huidige locatie vanwege het feit dat de beschikbare parkeerplaatsen nodig zijn voor het personeel van de school, ouders van leerlingen en omwonenden. Het zou verkeerstechnisch gezien beter zijn om de bovenbouw op een dislocatie te huisvesten.
21
Analyse Rhoon Portland De prognose voorziet een verdere daling van 1.018 naar 700 leerlingen in 2037. De krimp resulteert in een daling van de ruimtebehoefte van 42 naar 30 lokalen in 2037. Met de huidige permanente capaciteit (45 lokalen) ontstaat er substantieel (normatief) ruimtetekort. Dit betekent dat op termijn de locatie De Knip mogelijk kan worden afgestoten. School OBS Portland De Grote Reis Het Lichtpunt De Knip Totaal
Capaciteit Perm. Nood 11 0 11 0 11 0 12 0 45 0
2022
2025
2028
2031
2034
2037
13 11 18 0 42
12 9 15 0 36
10 8 13 0 31
9 8 12 0 29
9 8 13 0 30
9 8 13 0 30
OBS Portland, De Grote Reis en Het Lichtpunt zijn allemaal gevestigd op de Campus Portland, die in 2004 is opgericht. Elk van deze scholen heeft een eigen gebouw met elk 11 lokalen. De Stichting BERA (Beheer en Exploitatie Registergoederen Albrandswaard) is verantwoordelijk voor het beheer van deze locatie. De scholen en de wijk zijn bijna 20 jaar geleden gebouwd om voldoende huisvesting te bieden in de eerste periode van de nieuwe wijk. Gebouw De Knip (2012), dat eigendom is van de gemeente en naast de scholen ligt, biedt nog eens 12 extra lokalen. Volgens de prognose zal het aantal leerlingen in de komende vijf jaar afnemen, waardoor de scholen de lokalen in De Knip niet langer nodig zullen hebben. OBS Portland: De school heeft momenteel een ruimtebehoefte van 13 lokalen, waarvan twee lokalen worden gebruikt in De Knip. Volgens de prognose zal de ruimtebehoefte afnemen naar negen lokalen in 2030. Danis het gebruik van lokalen in De Knip niet meer nodig en ontstaat er overcapaciteit in het eigen gebouw. De Grote Reis: De school is momenteel gevestigd op de Campus Portland en heeft een totale capaciteit van 11 lokalen. Momenteel worden alle 11 lokalen gebruikt, maar de behoefte zal in de komende jaren dalen naar acht lokalen. Dit biedt kansen voor het ontwikkelen van een Integraal Kindcentrum voor kinderen van 0-13 jaar.
Het Lichtpunt: De school heeft momenteel een behoefte aan 18 lokalen, waarvan er zeven worden gebruikt in De Knip. De prognose toont aan dat de ruimtebehoefte in de komende jaren zal afnemen tot 13 lokalen. Het is mogelijk dat er nog steeds extra lokalen nodig zijn, die kunnen worden gebruikt in De Knip, OBS Portland of De Grote Reis.
22
Analyse Albrandswaard In de gehele gemeente Albrandswaard hebben de scholen gezamenlijk 111 permanente lokalen. Daarbovenop zijn er ook vijf tijdelijke lokalen in gebruik. De totale behoefte op dit moment is 105 lokalen en dat zal volgens de prognoses zo blijven richting 2037. Op gemeentelijk niveau is er dus voldoende capaciteit beschikbaar. Echter tussen de verschillende kernen zijn er flinke verschillen te zien, die de komende jaren nog verder doorzetten. Dit resulteert in een toenemend ruimtetekort in Rhoon en toenemende leegstand in Rhoon Portland. Capaciteit permanent Capaciteit tijdelijk Behoefte (2022) Verschil (2022) Behoefte (2037) Verschil (2037)
Poortugaal 31 0 23 +8 32 +1
Rhoon 35 5 40 -5 48 -13
Rhoon Portland 45 0 42 +3 30 +15
Albrandswaard 111 5 105 + 11 105 + 11
Analyse bewegingsonderwijs Over het geheel bekeken zijn er op dit moment voldoende accommodaties voor het bewegingsonderwijs in Albrandswaard (103,5 klokuur behoefte versus 156 klokuur capaciteit). Verder laat de prognose zien dat er tot 2037 op gemeenteniveau voldoende ruimte beschikbaar is. Voor de kern Poortugaal geldt dat er vanaf 2028 een tekort aan capaciteit ontstaat wat richting 2034 verder groeit. School De Parel Valckensteyn-N Valckensteyn-Z Subtotaal Julianaschool J Julianaschool S De Overkant Don Bosco Subtotaal OBS Portland De Grote Reis Het Lichtpunt Subtotaal Totaal
Gymaccommodatie
Cap.
Gymzaal Poortugaal
26
Gymzaal Rhoon
26 26
Sporthal Rhoon
52 78
Sportzaal Portland
52 52 156
2022
2025
2028
2031
2034
2037
10,5 3 9 22,5
10,5 3 7,5 21
13,5 4,5 10,5 28,5
16,5 4,5 12 33
16,5 6 12 34,5
15 6 10,5 31,5
18
21
22,5
24
24
24
6 16,5 40,5 13,5 10,5 16,5 40,5 103,5
6 16,5 43,5 12 9 15 36 100,5
4,5 19,5 46,5 10,5 7,5 13,5 31,5 106,5
6 21 51 9 7,5 12 28,5 112,5
6 21 51 9 7,5 13,5 30 115,5
4,5 21 49,5 9 7,5 13,5 30 111
Noot: Vanaf schooljaar 2023-2024 is 2 lesuren (á 45 minuten) bewegingsonderwijs verplicht op de basisschool. Leerlingen moeten minimaal 2 lesuren bewegingsonderwijs krijgen onder leiding van een vakleerkracht of bevoegde groepsleerkracht. In de bovenstaande tabel is met deze norm rekening gehouden.
23
6.3. Financiën Bij het analyseren van de huisvesting is ook belangrijk om naar de financiële situatie van de schoolgebouwen te kijken. De volgende aspecten zijn hierbij in beeld gebracht:
Boekwaarden schoolgebouwen; Exploitatielasten gemeenten; Onderhoudskosten schoolbesturen.
Boekwaarden en exploitatielasten gemeente De gemeente is verantwoordelijk voor de realisatie en uitbreiding van schoolgebouwen en doet daarvoor investeringen. De gemeente schrijft jaarlijks af op deze investeringen en elk schoolgebouw heeft daarmee een resterende boekwaarde. Als gevolg van deze investeringen heeft de gemeente jaarlijkse lasten. In het onderstaande overzicht zijn de resterende boekwaarde (per 31-12-2022) en de gemeente exploitatielasten (2022) van de schoolgebouwen opgenomen. School De Parel Julianaschool Julianaschool Campus Portland OBS Rhoon De Overkant Valckesteyn Noord Valckesteyn Zuid Don Bosco Campus De Knip TOTAAL
Adres Sleedoorn 40 Julianastraat 6 Sportlaan 1 Binnengracht 2/4, De Beurs 35 Hovenier 2 Jan van Almodestraat 89-91 Emmastraat 44-46 Havendam 4 Binnengracht 6 , De Knip 1
Boekwaarde € 1.377.431,€ 76.317,€ 215.800,€ 4.306.178,€ 214.888,€ 30.123,€ 918.200,€ 980.588,€ 762.117,€ 8.881.642,-
Exploitatie € 94.500,€ 24.200,€ 136.000,€213.471,€ 27.741,- € 8.803,€ 63.529,€ 123.615,€ 165.573,€ 839.826,-
Onderhoudskosten De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het onderhouden van hun schoolgebouwen. Om een goed beeld te hebben van het toekomstige onderhoud laten schoolbesturen meerjaren onderhoudsplannen opstellen. In het onderstaande overzicht zijn de verwachte onderhoudskosten voor de komende 10 jaar (inclusief btw en exclusief indexatie) in beeld gebracht. Om deze te kunnen vergelijken zijn de onderhoudslasten uitgedrukt naar een bedrag per m² bvo per jaar (en vergeleken met de landelijke ‘Benchmark Exploitatie’ (ICSadviseurs, 2021). Totale onderhoudslasten 2023-2032 De Parel Sleedoornweg 40 € 514.529 Julianaschool Julianastraat 6 € 638.903 Julianaschool Sportlaan 1 € 635.947 Het Lichtpunt Binnengracht 4 € 472.873 OBS Rhoon De Overkant Hovenier 2 € 396.955 OBS Rhoon Portland Beurs 35 € 441.565 Valckesteyn Zuid Emmastraat 44-46 € 313.787 Valckesteyn Noord Jan van Almodestraat 89-91 € 451.112 Don Bosco Havendam 4 € 864.307 Grote Reis Binnengracht 2 € 447.305 School
Adres
24
Gemiddelde onderhoudslasten per jaar € 51.453 € 63.890 € 63.595 € 47.287 € 39.696 € 44.157 € 31.379 € 45.111 € 86.431 € 44.730
Gemiddelde onderhoudslasten per m² per jaar € 38,1 € 45,6 € 84,1 € 32,1 € 54,5 € 30,7 € 23,8 € 62,4 € 48,3 € 34,0
Op basis van de ontvangen onderhoudsplannen kan worden geconcludeerd dat in ieder geval 5 schoolgebouwen de komende 10 jaar aanzienlijke onderhoudskosten te wachten staan.
6.4. Duurzaamheid Energieverbruik en WEii – indicator Ten behoeve van de duurzaamheidsambities zijn ook de huidige energieprestaties van de schoolgebouwen in beeld gebracht. Hierbij is gekeken naar het gas- en elektraverbruik van de schoolgebouwen (in 2022) en de aanwezigheid van zonnepanelen. Om het energieverbruik van de schoolgebouwen te kunnen vergelijken en beoordelen is deze omgerekend naar m² bvo en is daarnaast de zogenaamde WEii – indicatie bepaald. WEii staat voor Werkelijk Energie Intensiteit Indicator en is een beproefde methode om het energieverbruik per type gebouw in zeven klassen te beoordelen. Hierbij komt de een na hoogste klasse ‘Paris Proof’ overeen met een energieneutraal gebouw (ENG) en voldoet deze o.a. aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord in Parijs. De WEii wordt berekend aan de hand van het werkelijk gemeten energieverbruik en het gebruiksoppervlak.
In het onderstaande overzicht zijn de resultaten weergegeven. Gasverbruik in m³ gas Elektraverbruik in Kwh Zonnepanelen per m² bvo (2022) per m² bvo (2022) aanwezig De Parel Sleedoornweg 40 11,2 21,9 Ja* Julianaschool Julianastraat 6 9,1 18,5 Ja Julianaschool Sportlaan 1 9,2 22,9 Ja* Het Lichtpunt Binnengracht 4 6,2 28,4 Ja* OBS Rhoon De Overkant Hovenier 2 7,4 29,1 Nee OBS Rhoon Portland Beurs 35 4,3 28,9 Nee Valckesteyn Zuid Emmastraat 44-46 4,7 3,4 Ja Valckesteyn Noord Jan van Almodestraat 89-91 6,4 16,4 Nee Don Bosco Havendam 4 8,4 34,9 Nee Grote Reis Binnengracht 2 7,2 29,4 Nee School
Adres
WEii-indicatie Gemiddeld Zuinig Gemiddeld Zuinig Gemiddeld Zeer zuinig Paris Proof Zuinig Zuinig Gemiddeld
* De zonnepanelen worden momenteel aangebracht. Geconcludeerd wordt dat 6 van de 10 schoolgebouwen een WE-indicatie van minimaal ‘Zuinig’ heeft. Dit betekent dat het merendeel van de schoolgebouwen op het gebied van het energieverbruik goed scoort.
25
7. Knelpuntenanalyse Vanuit diverse perspectieven is de huisvesting van de scholen in Albrandswaard geïnventariseerd en geanalyseerd. Op basis hiervan is een globale knelpuntenanalyse gemaakt waarbij de thema’s kwaliteit, financiën en vraag en aanbod zijn beoordeeld. De knelpuntenanalyse geeft inzicht in welke schoolgebouwen de meeste knelpunten kennen en waarvoor een oplossing moet worden gevonden. De knelpuntenanalyse hanteert een stoplichtmodel met de volgende duiding van de kleuren:
Groen: Geen aanleiding voor het ontwikkelen van een huisvestingsscenario; Oranje: Op termijn aanleiding voor ontwikkelen van een huisvestingsscenario; Rood: Directe aanleiding voor de ontwikkeling van een huisvestingsscenario; Grijs: Onvoldoende informatie beschikbaar voor een beoordeling.
Bij het opstellen van de knelpuntenanalyse is uitgegaan van:
Kwaliteit: De (indicatieve) beoordeling van de kwaliteit uit paragraaf 5.2; Financiën: Beoordeling van de exploitatielasten (onderhoud) o.b.v. ICS Benchmark (2021); Vraag en aanbod: Beoordeling van het ruimtetekort- of overschot rekening houdend met de leerling prognose in 2038 en het gebruik door kinderopvang. Bij deze beoordeling staat een ‘T’ voor tekort en ‘O’ voor overschot.
26
Uit deze knelpuntenanalyse komen 3 schoolgebouwen naar voren met meerdere knelpunten, die op (korte) termijn om een oplossing vragen. Dit betreft:
Julianaschool (hoofd- en dislocatie); Don Bosco; OBS Rhoon De Overkant (hoofd- en dislocatie).
Julianschool (hoofd- en dislocatie): De school laat zowel op Kwaliteit als Vraag en Aanbod knelpunten zien die op korte termijn op een oplossing vragen. De beide gebouwen zijn gedateerd en er is een sterk toenemend ruimtetekort. Don Bosco: De school laat zowel op Financiën als Vraag en Aanbod knelpunten zien. Het gebouw kent hoge onderhoudslasten en kent een sterk toenemend ruimtetekort. OBS Rhoon De Overkant (hoofd- en dislocatie): De school laat zowel op Kwaliteit als Financiën knelpunten zien. De hoofdlocatie is gedateerd en kent hoge onderhoudslasten.
27
8. Plannen
In dit hoofdstuk is omschreven wat de lopende plannen zijn en welke nieuwe plannen voor de komende vier jaar gepland staan. Hierbij is een koppeling gemaakt met de knelpuntenanalyse uit hoofdstuk 7.
8.1. Lopende plannen De afgelopen jaren zijn er door de Corona-pandemie grote zorgen ontstaan over de gezondheid binnen schoolgebouwen. Dit probleem is door het ministerie erkend, waardoor er een subsidie beschikbaar is gesteld om ventilatie in bestaande schoolgebouwen aan te brengen. Het afgelopen jaar zijn er plannen gemaakt om ventilatie in de schoolgebouwen aan te brengen. Deze zullen uiterlijk voor het einde van de zomervakantie van dit jaar worden uitgevoerd. De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor het begeleiden van de projecten, de gemeente draagt op basis van de subsidieregeling alleen financieel bij. Op dit moment verloopt alles volgens planning.
8.2. Nieuwe plannen 2023 - 2027 Uit de knelpuntenanalyse zijn de Julianaschool, Don Bosco en De Overkant naar voren gekomen als de schoolgebouwen met de meeste knelpunten. Aangezien het realiseren van voldoende capaciteit prioriteit heeft binnen de gemeente is in de nieuwe plannen vooral hierop geanticipeerd. In onderstaande tabel staan de plannen van 2023 tot en met 2027 weergegeven. School De Parel Julianaschool J Julianaschool S Het Lichtpunt Valckesteyn-Noord Valckesteyn-Zuid
2023 Suvis Suvis Suvis 1 extra noodlokaal Suvis Suvis Suvis
De Overkant
Suvis
OBS Portland
Suvis
Don Bosco
Suvis
De Grote Reis
Suvis
2024 n.v.t. n.v.t.
2025 n.v.t.
2026 n.v.t.
2027 n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
Realiseren vervangende nieuwbouw
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t.
n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t. n.v.t. n.v.t. 1 extra noodlokaal n.v.t. n.v.t. 1-2 extra noodlokaal Realiseren uitbreiding n.v.t. n.v.t.
n.v.t.
Op korte termijn worden extra noodlokalen bij de betreffende scholen geplaatst vanwege het gebrek aan ruimte. Voor de Julianaschool is er op middellange termijn een permanente oplossing in de vorm van een nieuwbouw met 23 lokalen. Ook de Don Bosco school krijgt een permanente oplossing voor het ruimtegebrek: de bouw van een nieuwe dislocatie. Julianaschool Volgens de laatste prognose zal de Julianaschool uitgroeien tot ongeveer 550 leerlingen, waarvoor in totaal 23 groepen nodig zijn. De prognose laat zien dat er voldoende ruimte voor bewegingsonderwijs aanwezig is binnen de bestaande voorzieningen, om de toekomstige groei op te vangen. De Verordening Albrandswaard d.d. 2015 stelt bij nieuwbouw dat bij ten minste 20 klokuren gym de binnensportaccommodatie een maximale afstand heeft van 1 km hemelsbreed gemeten. Vanaf de nieuwe locatie gemeten komen beide sporthallen uit op ca. 0,9km hemelsbreed gemeten. Dit 28
betekent dat het vanuit de verordening niet verplicht is om op de nieuwe locatie van de Julianaschool een nieuwe binnensportaccommodatie (sportzaal) te realiseren. De gedachten gaan uit om bij Sportpark de Omloop in de toekomst een nieuwe sporthal te realiseren. Voor de vervangende nieuwbouw voor de Julianaschool is het volgende aan bruto vloeroppervlakte nodig: Onderwijs volgens verordening 23 groepen : 2.945m² (incl. 2e speellokaal) Kinderopvang : 125m² indicatief Voorschoolse educatie en Passend onderwijs : 250m² indicatief Bewegingsonderwijs : Bestaande sportvoorziening Overige o Buitenruimte : 600 – 3.700m² o Parkeervoorziening docenten : 360m² o Fietsenstalling : 260m² Op de bestaande plots van de Julianaschool is er onvoldoende ruimte beschikbaar voor de herbouw van één grote school op één van de huidige locaties. Daarnaast zijn er op dit moment al vele verkeersbelemmeringen die met een grotere school alleen maar zouden toenemen. Om deze reden heeft het college voorgesteld om de nieuwbouw op de locatie Rivierweg te realiseren, ter plaatse van de volkstuinen waar een plot á 5.200m² gebruikt kan worden. De raad heeft groen licht gegeven voor verdere uitwerking en is van plan om hier in 2025-2026 een nieuw schoolgebouw te realiseren.