2. 2023-003859 Deloitte Aanbieding controleverklaring gemeente Albrandswaard.pdf

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Albrandswaard Postbus 1000 3160 GA RHOON

Datum

Behandeld door

21 juni 2023

H.E. de Winter 088 288 0417

Ons kenmerk

Onderwerp

Controleverklaring 2022 gemeente Albrandswaard

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u onze controleverklaring d.d. 21 juni 2023 bij de jaarrekening 2022 van uw gemeente. Wij hebben een exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele handtekening. Dit exemplaar is bestemd voor uw eigen archief. Het tweede exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Wij verzoeken u bij openbaarmaking van de controleverklaring gebruik te maken van het exemplaar van de controleverklaring dat niet is voorzien van een persoonlijke handtekening. Dit conform het advies van de beroepsorganisatie NBA ter vermijding van fraude met handtekeningen van accountants. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat de bijgevoegde controleverklaring zonder persoonlijke handtekening wordt opgenomen in de jaarstukken. Deze jaarstukken dienen te worden uitgebracht overeenkomstig het aan ons voorgelegde definitieve concept (c.q. de laatste drukproef, rekening houdend met de aangegeven wijzigingen), waarvan een gewaarmerkt exemplaar is bijgevoegd. Overigens wijzen wij u erop dat onze hiervoor genoemde toestemming vervalt in de situatie dat de jaarrekening niet ongewijzigd wordt vastgesteld door de gemeenteraad.

Indien u deze jaarstukken inclusief controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken inclusief controleverklaring goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat (“u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening”). Overigens wijzen wij erop dat, indien tot het moment van de vergadering van de gemeenteraad omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, een dergelijke aanpassing nog vóór deze vergadering moet worden gemaakt. Uiteraard vervalt in die situatie onze genoemde toestemming.

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netw erk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

2 27 juni 2022 Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij gaarne bereid. Over onze overige bevindingen naar aanleiding van de controle van de jaarrekening brengen wij u separaat verslag uit. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R.M.J. van Vugt RA

Bijlagen: • Gewaarmerkt exemplaar van de jaarstukken 2022 • Controleverklaring voorzien van een persoonlijke handtekening • Controleverklaring zonder persoonlijke handtekening • Accountantsverslag 2022 voorzien van persoonlijke handtekening • Accountantsverslag 2022 zonder persoonlijke handtekening

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9830 www.deloitte.nl

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan de gemeenteraad van de gemeente Albrandswaard

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2022 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard te Rhoon gecontroleerd. Naar ons oordeel: •

Geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva van de gemeente Albrandswaard op 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

•

Zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader dat is vastgesteld door de gemeenteraad op 8 mei 2023.

De jaarrekening bestaat uit: •

Het overzicht van baten en lasten over 2022.

•

De balans per 31 december 2022.

•

De toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

•

De SiSa-bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen.

•

De bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022, het gemeentelijk controleprotocol 2021-2024, het bijbehorend normenkader rechtmatigheid gemeente Albrandswaard 2022 en het Controleprotocol WNT 2022 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

2306CA5D58/EP/1

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Albrandswaard zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en de financiële rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, en bij het vormen van ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies. Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 734.000, De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado en het controleprotocol 2021–2024.

Op basis van paragraaf 4 van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 hebben wij bij de controle van de SiSa-bijlage dezelfde materialiteit toegepast als bij de controle van de jaarrekening. Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2022. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado. Wij zijn met de gemeenteraad overeengekomen dat wij aan de gemeenteraad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50,000 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve, SiSa- of WNT-redenen relevant zijn. Controleaanpak frauderisico's Wij hebben risico's geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in de gemeente en haar omgeving, de componenten van het interne-beheersingssysteem, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het college van burgemeester en wethouders inspeelt op frauderisico's en het interne-beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan.

Wij verwijzen naar paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing op pagina 70 van de jaarstukken, waarin het college van burgemeester en wethouders zijn risicoanalyse heeft opgenomen. Wij constateren dat het college van burgemeester en wethouders beschikt over een actuele frauderisicoanalyse. Wij hebben de opzet en de relevante aspecten van het interne-beheersingssysteem en in het bijzonder de frauderisicoanalyse geëvalueerd alsook bijvoorbeeld de gedragscode, klokkenluidersregeling en de incidentenregistratie. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne-beheersmaatregelen gericht op het mitigeren van frauderisico's.

2306CA5D58/EP/2

Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico's op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het gevolg is van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie in nauwe samenwerking met onze forensische specialisten. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude. De door ons geïdentificeerde frauderisico's en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn als volgt: •

Op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en rekening houdend met de materialiteit voor de jaarrekeningcontrole van € 734.000, hebben wij uitsluitend het in de Nederlandse controlestandaarden veronderstelde frauderisico geïdentificeerd inzake de mogelijkheid van het doorbreken van de interne-beheersingsmaatregelen door het management.

•

Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van dit frauderisico waren gericht op een evaluatie van de opzet en implementatie van de relevante interne-beheersingsmaatregelen om het risico te beperken.

•

Daarnaast hebben wij aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd, waaronder het toetsen van journaalboekingen, de onderbouwing van eventuele significante transacties buiten de normale bedrijfsvoering en de onderbouwing van de tijdens het opstellen van de jaarrekening aangebrachte aanpassingen.

In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die een aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving. Wij hebben kennisgenomen van de beschikbare informatie en om inlichtingen gevraagd bij leden van het college van burgemeester en wethouders, management en de gemeenteraad. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Controleaanpak naleving van wet- en regelgeving Wij hebben een algemeen inzicht verworven in het wet- en regelgevingskader dat van toepassing is op de gemeente door inlichtingen in te winnen bij het management, het lezen van notulen en het beoordelen van correspondentie met regelgevende c.q. toezichthoudende instanties. Voor zover materieel voor de gerelateerde financiële overzichten, hebben wij op basis van onze risicoanalyse, en rekening houdende met het feit dat het effect van niet-naleving van wet- en regelgeving aanzienlijk varieert, de wet- en regelgeving overwogen die is opgenomen in het normenkader. De hierin aanwezige wet- en regelgeving met een directe invloed op de financiële overzichten hebben wij in onze controlewerkzaamheden betrokken.

Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen omtrent het naleven van de bepalingen van die wet- en regelgeving die gewoonlijk wordt geacht van directe invloed te zijn op de financiële overzichten. Daarnaast is de gemeente onderworpen aan overige wet- en regelgeving waarvan de gevolgen van niet-naleving een van materieel belang zijnde invloed kunnen hebben op de financiële overzichten, bijvoorbeeld ten gevolge van boetes of rechtszaken.

2306CA5D58/EP/3

Gezien de aard van de activiteiten van de gemeente en de complexiteit van de Europese aanbestedingsrichtlijnen bestaat het risico dat niet wordt voldaan aan de vereisten van deze wet- en regelgeving. Ten aanzien van de wet- en regelgeving die geen direct effect heeft op de vaststelling van de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening, zijn onze werkzaamheden beperkter. Naleving van wet- en regelgeving kan van fundamenteel belang zijn voor de operationele aspecten van de gemeente dan wel voor het voorkomen van sancties van materieel belang (bijv. het naleven van de voorwaarden van een vergunning voor het uitvoeren van een activiteit, of het naleven van regelgeving betreffende het milieu); niet-naleving van dergelijke wet- en regelgeving kan daarom van materieel belang zijnde invloed hebben op de financiële overzichten. Onze verantwoordelijkheid is beperkt tot het uitvoeren van gespecificeerde controlewerkzaamheden ter bevordering van het identificeren van niet-naleving van wet- en regelgeving die een invloed van materieel belang kan hebben op de financiële overzichten. Onze werkzaamheden ter bevordering van het identificeren van gevallen van niet-naleving van overige wet- en regelgeving die een invloed van materieel belang kan hebben op de financiële overzichten, zijn beperkt tot: (i)

Het management en het college van burgemeester en wethouders, en, in voorkomend geval, de gemeenteraad vragen of de entiteit dergelijke wet- en regelgeving naleeft.

(ii)

De eventuele correspondentie met de desbetreffende vergunningverlenende of regelgevende of toezichthoudende instanties inspecteren.

Uiteraard zijn wij gedurende de controle alert op indicaties van (vermoedens) van niet-naleving van wet- en regelgeving. Ten slotte hebben wij een schriftelijke bevestiging verkregen dat alle bekende gevallen van niet-naleving of vermoede niet-naleving van wet- en regelgeving, ons ter kennis zijn gebracht. Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Onze verantwoordelijkheden, en de verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad met betrekking tot de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie en de afweging of de gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder, zijn beschreven in het hoofdstuk ‘Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening’. Het college van burgemeester en wethouders heeft de jaarrekening opgesteld onder de veronderstelling dat de gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder.

In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag heeft het college van burgemeester en wethouders ter zake verantwoording afgelegd met het opnemen van een toelichting op de door haar geïdentificeerde en gekwantificeerde risico’s, en een evaluatie van het cumulatieve risico ten opzichte van de hiervoor beschikbare weerstandscapaciteit. Wij hebben deze beoordeling door het college van burgemeester en wethouders geëvalueerd.

2306CA5D58/EP/4

Hiertoe hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: •

Wij hebben risico-inschattingswerkzaamheden verricht, waarbij wij hebben overwogen of sprake is van gebeurtenissen of omstandigheden die gerede twijfel kunnen doen ontstaan over de mogelijkheid van de gemeente om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder.

•

Wij hebben om inlichtingen verzocht bij het college van burgemeester en wethouders, management en de gemeenteraad of zij gebeurtenissen of omstandigheden hebben geïdentificeerd, die afzonderlijk of collectief, gerede twijfel kunnen doen ontstaan over de mogelijkheid van de gemeente om haar continuïteit te handhaven.

•

Wij hebben geëvalueerd of de beoordeling door het college van burgemeester en wethouders alle relevante informatie bevat, waarvan wij naar aanleiding van de controle kennis hebben verkregen.

•

Wij hebben op basis van de jaarrekening 2022 en de begroting 2023 de ontwikkeling beoordeeld van de voor de gemeente relevante en in het BBV voorgeschreven kengetallen, zijnde de kengetallen voor de netto schuldquote, netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit.

Op basis van deze werkzaamheden is onze conclusie dat de gemeente Albrandswaard in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2022 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie De jaarstukken omvatten andere informatie, naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij. De andere informatie bestaat uit: •

Het jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen.

•

Bijlagen.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: •

Met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat.

•

Alle informatie bevat die op grond van het BBV voor het jaarverslag is vereist.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.

2306CA5D58/EP/5

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV.

Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad voor de jaarrekening Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het college van burgemeester en wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader. In dit kader is het college van burgemeester en wethouders verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college van burgemeester en wethouders de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie onderbouwen, en afwegen of de gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Het college van burgemeester en wethouders moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de financiële risico’s kunnen worden opgevangen, toelichten in de jaarrekening. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van gemeente. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

2306CA5D58/EP/6

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Bado, de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022, het gemeentelijk controleprotocol 2021-2024, het bijbehorend normenkader rechtmatigheid gemeente Albrandswaard 2022, het Controleprotocol WNT 2022, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: •

Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude dan wel dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.

•

Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeente.

•

Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het college van burgemeester en wethouders en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.

•

Het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde veronderstellingen aanvaardbaar zijn inzake de afweging dat de gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeente de financiële risico’s niet kan opvangen.

•

Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen.

•

Het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen, en of de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening van de gemeente, rekening houdend met de invloed daarop van de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de gemeente. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties.

2306CA5D58/EP/7

Wij communiceren met de gemeenteraad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Rotterdam, 21 juni 2023 Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA

2306CA5D58/EP/8

Accountantsverslag 2022 Gemeente Albrandswaard 21 juni 2023

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de leden van de gemeenteraad van de gemeente Albrandswaard Postbus 1000 3160 GA RHOON Datum 21 juni 2023 Ons kenmerk 2306CA5D58/EP Behandeld door H.E. de Winter

Geachte leden van de raad, Wij bieden u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard. Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Albrandswaard. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 16 november 2022 en met ons auditplan. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij bespreken onze rapportage op 26 juni 2023 met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de gemeentecontroller en de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting

4

•

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

5

•

Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

9

Bevindingen jaarrekening

10

•

De financiële positie van uw gemeente

11

•

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

17

Interne beheersing

22

•

23

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Overige aangelegenheden

24

•

25

Overige aangelegenheden

Bijlagen

26

•

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

27

•

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

28

•

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

29

•

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022

30

•

Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2022

32

•

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

33

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/3

Bestuurlijke samenvatting

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid en rechtmatigheid

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 734.000 respectievelijk € 2.202.000.

Welke verbeteringen zien wij?

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:

Belangrijke aandachtspunten

Controleproces

Bestuurlijke samenvatting

•

De gemeente Albrandswaard besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit, en treedt daarover tijdig met ons in contact.

•

Wij hebben geen Europese aanbestedingsfouten geconstateerd.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

De controle van de SiSa-verantwoording heeft vanuit zowel onze kant als de ambtelijke organisatie veel tijd en inspanningen gekost. Ook in dit boekjaar zijn het aantal regelingen verder toegenomen ten opzichte van voorgaand boekjaar. Verder hebben wij geconstateerd dat het personeelsverloop binnen de organisatie en de GR BAR ook gevolgen heeft gehad voor de controle van de SiSa-verantwoording. Daarbij was de wet- en regelgeving niet altijd helder en hebben er voor een aantal regelingen nog wijzigingen in de verantwoording of wet- en regelgeving plaatsgevonden. Dit heeft er toe geleid dat het controleproces op dit onderdeel dit jaar erg stroef is verlopen. Aanvullend adviseren wij u om het proces, de totstandkoming en de interne controle van de SiSa-verantwoording aan te scherpen, zodat de samenstelling van de SiSa-verantwoording bij de jaarrekening en de externe controle op een meer efficiënte en effectieve wijze verlopen. Uw organisatie heeft inmiddels een werkgroep gevormd om het proces en de aanlevering van de SiSa in de toekomst te verbeteren.

•

Wij hebben de grondexploitaties beoordeeld. Bij plan Het Spui hebben wij geconstateerd dat de realisatie van kosten en opbrengsten achterblijven op de planning. Wij adviseren om in 2023 blijvend uw grondexploitatieprojecten nader te actualiseren en te beoordelen of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden. Voor plan Binnenland is een raming opgenomen voor nog te maken kosten woonrijp maken ad € 5.962.000. Deze kosten worden volgens de raming volledig gedekt door een bijdrage van de provincie.

•

Afwijkingen tussen begroting en realisatie die leiden tot onrechtmatigheden die meewegen in ons oordeel. De toelichtingen op deze afwijkingen moeten aansluiten op de interne afspraken uit het controleprotocol en de kadernota Rechtmatigheid. Dit heeft geleid tot een begrotingsonrechtmatigheid van € 0,27 miljoen welke meewegen in ons oordeel.

•

Wij merken op dat uw gemeente voor boekjaar 2022 een uitgangspuntennotitie heeft opgesteld inzake de grondexploitaties. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Het uitgangspuntennotitie zal verder in kwaliteit zal toenemen door vermelding en toelichten van de gehanteerde uitgangspunten voor het maken van de kosten- en opbrengstramingen. Nu heeft het uitgangspuntennotitie meer het karakter van een intern controlerapport grondexploitaties.

•

Bij de start van de controle waren de jaarstukken en het controledossier nagenoeg gereed. Echter hebben wij wel geconstateerd dat de primaire aanlevering, beantwoording van onze vragen en onze externe controle van de SiSa erg stroef is verlopen. Wij treden graag met uw organisatie in overleg om vast te stellen waar de verbeteringen nodig zijn om dit proces in de toekomst efficiënter en effectiever te laten verlopen.

•

Wij hebben de controle van de jaarrekening ook dit jaar weer in een hybride vorm uitgevoerd, waarbij wij de samenwerking ook dit jaar als constructief hebben ervaren. Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/5

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

•

De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 37,0% van het balanstotaal (ultimo 2021: 35,0% van het balanstotaal).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een positief gerealiseerd rekeningresultaat 2022 ad € 4,6 miljoen (2021: voordelig € 1,1 miljoen).

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 14,2 miljoen (2021: € 17,2 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Albrandswaard onderkende en aanwezige risico’s van € 4,7 miljoen inclusief corona risico’s (2021: € 4,8 miljoen).

•

Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Uit onze werkzaamheden op de General IT Controls (GITC’s) zijn bevindingen naar voren gekomen met een diversiteit aan impact. Op basis van deze bevindingen concluderen wij dat de kwaliteit van de GITC’s op dit moment nog onvoldoende is om in het kader van de audit een systeemgerichte controleaanpak te hanteren. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.

•

Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in.

Kwaliteit verslaggeving

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarbij wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de controle van de WNT-verantwoording.

Frauderisicoanalyse

•

Uw raad heeft 8 mei 2023 de geactualiseerde frauderisicoanalyse vastgesteld. Wij onderschrijven het belang van een dergelijke analyse. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2022 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Financiële positie

Interne beheersing

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/6

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Grondexploitatie

Sociaal domein

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’). Hierbij concluderen we dat de mate van realisatie iets achterblijft op de begroting.

•

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd.

•

De controle van deze jaarrekeningpost is soepel verlopen. De verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders waren eenvoudig aan te sluiten op de financiële administratie.

•

Ten tijde van de afronding van de accountantscontrole van de jaarrekening 2022 van uw gemeente is er echter nog geen gecontroleerde, gecertificeerde en vastgestelde jaarrekening 2022 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond beschikbaar

•

In het boekjaar 2022 is er sprake van een onderschrijding (9%) van de lasten ten opzichte van de gewijzigde begroting in het sociaal domein. Dit is grotendeels te verklaren door lagere lasten dan begroot voor maatschappelijke ondersteuningen en “kwetsbare groepen”. Zie ook de verantwoording van programma 7 vanaf pagina 47 van het jaarverslag.

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de zorgkosten waarvoor géén productieverantwoording met controleverklaring is aangeleverd aanmerken als onzeker. Voor WMO bedraagt de onzekerheid € 233.000 ( 2021 252.000) en voor Jeugd € 60.000 ( 2021 € 85.000).

Naleving van de Europese • aanbestedingsregels Rechtmatigheidsverantwoording

Wij hebben in 2022 geen onrechtmatigheden geconstateerd als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels.

Gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen moeten per verslagjaar 2023 zelf in de jaarrekening verantwoording afleggen over de rechtmatige totstandkoming van de baten en lasten, alsmede de balansmutaties. De accountant beperkt zich dan tot een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. De gemeente Albrandswaard heeft ervoor gekozen om de jaarstukken 2022, net als de jaarstukken 2021, te gebruiken als proefjaar voor de rechtmatigheidsverantwoording. Dit zorgt voor de bijzondere situatie dat de jaarrekening twee rechtmatigheidsoordelen bevat: één rechtmatigheidsoordeel van het college en één van de accountant. Voor de volledigheid merken wij op dat wij geen specifieke werkzaamheden op de rechtmatigheidsverantwoording van het college hebben uitgevoerd. Wij hebben controlewerkzaamheden verricht om tot ons eigen rechtmatigheidsoordeel te komen. Wel stellen wij vast dat de door het college geconstateerde afwijkingen aansluiten op de afwijkingen die in onze eigen controle naar voren zijn gekomen. Er is, als gevolg van wet- en regelgeving, een belangrijk verschil tussen de rechtmatigheidsverantwoording van het college en ons oordeel inzake rechtmatigheid. In de rechtmatigheidsverantwoording van het college tellen alle afwijkingen mee in het oordeel.

In ons rechtmatigheidsoordeel tellen niet alle afwijkingen mee in het oordeel, zie hiervoor ook pagina 19 van dit accountantsverslag. Als gevolg hiervan wijken de oordelen van elkaar af, terwijl de geconstateerde afwijkingen exact gelijk aan elkaar zijn.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/7

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het normenkader 2022, dat op 8 mei 2023 vastgesteld door de gemeenteraad.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Albrandswaard uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen. Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022.

Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse van begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 269.000 meeweegt in ons rechtmatigheidsoordeel. Er is over 2022 geen sprake van kredietoverschrijdingen op investeringen.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen’.

Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.

Bijlagen

2306CA5D58/EP/8

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Albrandswaard Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.

De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.

Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.

Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:

De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar

•

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •

Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

•

De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/9

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 0,4 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 4,2 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 4,6 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2022

2021

2020

2019

Eigen vermogen per 1 januari

34,5

33,9

16,6

18,2

-/- 4,2

-/- 0,5

16,4

0,0

Gerealiseerd resultaat

4,6

1,1

0,9

-/- 1,6

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

0,4

0,6

17,3

-/- 1,6

Eigen vermogen per 31 december

34,9

34,5

33,9

16,6

Tussentijdse resultaatbestemming

In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 37,0% van het balanstotaal (ultimo 2021: 35,0% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Bij: onttrekkingen aan reserves

9,0

Saldo mutaties reserves

4,2

Gerealiseerd resultaat

4,6

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Totale baten

68,9

Totale lasten

-/- 68,5

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

0,4

Af: stortingen in reserves

Overige aangelegenheden

-/- 4,8

Bijlagen

2306CA5D58/EP/11

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 2,2 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 4,6 miljoen. Het gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten in 2022 wordt grotendeels verklaard door de grootste voor- of nadelen ten opzichte van de begroting na wijziging op de volgende programma’s: •

Programma 2 – Ruimtelijke Ordening, Wonen & Economie: € 0,6 miljoen voordeel.

•

Programma 3 - Buitenruimte: € 0,3 miljoen voordeel.

•

Programma 4 – Financiën: € 0,7 miljoen voordeel.

•

Programma 7 – Sociaal Domein: € 1,1 miljoen voordeel.

•

Algemene dekkingsmiddelen : € 1,5 miljoen voordeel.

Ontwikkeling financiële resultaten (x € 1 miljoen) 20

15

10

5

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.

-

De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

(5)

2018

2019

Gerealiseerd totaal saldo

2020 Mutaties reserves

2021

2022

Gerealiseerd resultaat

De afwijking in 2020 ten opzichte van andere jaren in het gerealiseerd resultaat wordt veroorzaakt door de verkoop van de aandelen Eneco.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/12

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Albrandswaard (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022)

Solvabiliteit

40%

20%

30%

15%

20%

10%

10%

5%

0%

0%

2019 2020 2021 2022 Begroot

Werkelijk

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)

Grondexploitatiequote 5 4 3 2019

2020

Begroot

2021

2022

Werkelijk

2 1

Netto schuldquote

Structurele exploitatieruimte

120%

6%

100%

4%

80%

-

2%

60%

(1)

0%

40% 20%

-2%

0%

-4%

2019

2020

Begroot

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

(2) 2019 2020 2021 2022 Begroot

Interne beheersing

2019 Begroot

Werkelijk

Overige aangelegenheden

2020

2021

Begroot na wijziging

Bijlagen

2022 Werkelijk

2306CA5D58/EP/13

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2022 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 4,6 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kader stellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 14 11 8 5 2 (1)

Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 80 75 70 65 60

Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 100 80 60 40 20 -

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/14

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen inclusief coronarisico’s is gedaald naar 3,02 (2021: 3,58).

Uw weerstandscapaciteit van € 14,2 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 4,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)

Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 14,2 miljoen (2021: € 17,2 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

20

Benodigde weerstandscapaciteit

5

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 4,7 miljoen (2021: € 4,8 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een afname van de gekwantificeerde risico’s met € 0,1 miljoen.

-

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

15 10

2019

2020

2021

2022

Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit

Ratio weerstandsvermogen 4,00 3,00 2,00 1,00 -

2019

Interne beheersing

2020

2021

2022

Overige aangelegenheden

Bijlagen

2306CA5D58/EP/15

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 2,7 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 10,2 miljoen en lasten ad €8,2 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2022 gaat het om 3 individuele projecten. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden.

De gemeente Albrandswaard schat per 31 december 2022 in dat er voor Plan Spui, Polder Albrandswaard en Binnenland sprake zal zijn van toekomstige verliezen en daardoor een voorziening is gevormd van totaal € 6,7 miljoen. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

•

•

•

•

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten.

Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 10,00 8,00 6,00 4,00 2,00 -

2019

2020

2021

2022

Ontwikkeling boekwaarde

Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 15 10 5 -

2019

2020

2021

2022

Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten

Uit bovenstaande tabel zien we toename van de nog te realiseren lasten. Dit betreft de bijgestelde raming (gemaakt door een externe partij) inzake inrichting plan Binnenland op basis gebiedsvisie. Deze kosten moeten gedekt worden door een provinciale bijdrage. Parameters Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk. Bijlagen

2306CA5D58/EP/16

Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Albrandswaard

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •