17. 2025-072183 Raadsvoorstel Zienswijze concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat MRDH.pdf

Voorstel Onderwerp: Zienswijze concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat MRDH Portefeuillehouder Mario Bianchi Opsteller: Torbijn Laurens

College van burgemeester en wethouders 21 oktober 2025

Zaaknummer 2025-072183

Openbaar

Geadviseerd besluit 1. De zienswijze op de concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH vast te stellen en te versturen overeenkomstig bijgevoegde brief, waarbij de belangrijkste onderdelen zijn: • Dat Albrandswaard de drie gemaakte keuzes voor het realiseren van een sterk economisch vestigingsklimaat onderschrijft. • Dat de conceptvisie op het economisch vestigingsklimaat aansluit bij de scherpe keuzes die Albrandswaard wil maken over het type bedrijven dat wij stimuleren zich binnen de gemeente te vestigen. • Dat Albrandswaard de vijf gemaakte keuzes in de mobiliteitsvisie ondersteunt, in het bijzonder de inzet op publieke en actieve mobiliteit die voor iedereen toegankelijk is. • Dat de mobiliteitsvisie voldoende ruimte laat voor lokale maatwerkoplossingen en aandacht heeft voor de bereikbaarheid van Albrandswaard binnen de regionale corridors.

Raadsvoorstel Inleiding Het Algemeen Bestuur (AB) van de MRDH heeft in de vergadering van 12 september 2025 de concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat vastgesteld. De 21 deelnemende gemeenten zijn uitgenodigd om uiterlijk 3 november 2025 een zienswijze in te dienen. Beide visies schetsen een samenhangend toekomstbeeld waarin economie en mobiliteit onlosmakelijk verbonden zijn. De MRDH zet hiermee een belangrijke stap in de uitvoering van de Strategische Agenda: meer welvaart én welzijn voor de inwoners, bedrijven en instellingen in de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Beoogd effect Met de zienswijze kan de gemeenteraad van Albrandswaard invloed uitoefenen op de definitieve inhoud van de visies, die richtinggevend zijn voor de komende 5 tot 10 jaar en de basis vormen voor uitvoeringsprogramma’s. Argumenten 1.1 Met de zienswijze geeft de raad een inhoudelijke reactie op de concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat. De belangen van Albrandswaard worden daarmee nadrukkelijk ingebracht en meegenomen bij de definitieve vaststelling van beide visies. Deze visies vormen vervolgens de basis voor het uitvoeringsprogramma van de MRDH voor de komende vijf tot tien jaar. Overleg gevoerd met N.v.t. Kanttekeningen N.v.t.

Uitvoering/vervolgstappen Na ontvangst van alle zienswijzen vraagt de MRDH advies aan de commissies Vervoerautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat. Het Algemeen Bestuur (AB) stelt de definitieve visies vast op 13 februari 2026, waarna de uitvoeringsprogramma’s worden opgesteld. Financiën Aan dit voorstel zijn geen financiële aspecten verbonden. De financiële gevolgen van beide visies zijn nog niet opgenomen in de begroting van de MRDH voor 2026. Inclusiviteitstoets N.v.t. Communicatie/participatie na besluitvorming N.v.t.

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

20251002 Zienswijze concept-ontwerpvisies Mobiliteit.docx Aanbiedingsbrief zienswijze Mobiliteitsvisie en visie EV MRDH.pdf Concept-ontwerp Mobiliteitsvisie MRDH.pdf Concept-ontwerp Visie Economisch Vestigigsklimaat MRDH.pdf

2/3

CONCEPT RAADSBESLUIT Onderwerp: Zienswijze concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat MRDH

Zaaknummer:

De raad van de gemeente Albrandswaard, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 21 oktober 2025, gelet op

;

BESLUIT: 1. De zienswijze op de concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH vast te stellen en te versturen overeenkomstig bijgevoegde brief, waarbij de belangrijkste onderdelen zijn: • Dat Albrandswaard de drie gemaakte keuzes voor het realiseren van een sterk economisch vestigingsklimaat onderschrijft. • Dat de conceptvisie op het economisch vestigingsklimaat aansluit bij de scherpe keuzes die Albrandswaard wil maken over het type bedrijven dat wij stimuleren zich binnen de gemeente te vestigen. • Dat Albrandswaard de vijf gemaakte keuzes in de mobiliteitsvisie ondersteunt, in het bijzonder de inzet op publieke en actieve mobiliteit die voor iedereen toegankelijk is. • Dat de mobiliteitsvisie voldoende ruimte laat voor lokale maatwerkoplossingen en aandacht heeft voor de bereikbaarheid van Albrandswaard binnen de regionale corridors.

3/3

Metropoolregio Rotterdam Den Haag Algemeen Bestuur Postbus 21012 3001 AA Rotterdam

Uw brief van:

12 september 2025

Ons kenmerk:

2025-072183

Uw kenmerk:

2432081

Contact:

J. Wijnmalen

Bijlage(n):

-

Domein:

L. Torbijn E-mailadres:

Ruimte j.wijnmalen@albrandswaard.nl l.torbijn@albrandswaard.nl

Datum:

2 december 2025

Betreft: Zienswijze concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat MRDH Geacht bestuur, Op 12 september 2025 hebben we de concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) ontvangen. U heeft ons in de gelegenheid gesteld om uiterlijk 3 november 2025 een zienswijze in te dienen. De concept-ontwerpvisies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat zijn besproken in de raadscommissie Beraad en Advies Ruimte van 2 december 2025. In deze brief treft u de zienswijze aan van de gemeente Albrandswaard onder voorbehoud van vaststelling door de gemeenteraad in de raadsvergadering van 15 december 2025. Algemeen De gemeente Albrandswaard is positief over de duidelijke samenhang tussen de beide conceptontwerpvisies, die bijdragen aan de ambitie om in de metropoolregio Rotterdam Den Haag meer welzijn te creëren voor alle mensen die daar wonen, werken en leven. Wij gaan er vanuit dat deze lijn wordt voortgezet in het Uitvoeringsprogramma dat volgt na de definitieve vaststelling van de visies. Concept-ontwerpvisie Economisch Vestigingsklimaat De drie keuzes die zijn opgenomen in de visie voor het realiseren van een excellent vestigingsklimaat kunnen wij onderschrijven. Wij vinden de keuzes realistisch en uitvoerbaar en zien graag in het op te stellen uitvoeringsprogramma terug hoe dit verder wordt ingevuld.

Dit niet alleen uitgaande van het schaalniveau van de metropoolregio, maar ook van het lokale schaalniveau, zoals lokale bedrijvigheid. Wij hebben al eerder in onze zienswijze op de evaluatie van het Actieplan MRDH aangegeven dat Albrandswaard vanwege de bijzondere ligging vlakbij de Rotterdamse haven, scherpe keuzes wil maken over het type bedrijven dat wij stimuleren zich binnen de gemeente te vestigen. Dit sluit aan bij het cluster Duurzaam, Maritiem en Haven en bij het streven van de MRDH naar voldoende en kwalitatief sterke werklocaties. Zeker op dit punt werkt Albrandswaard graag nauw samen met de MRDH om tot een goed uitvoeringsprogramma te komen. De in paragraaf 5.1 van de concept-ontwerp

Stationsstraat 4 – 3161 KP Rhoon - Postbus 1000 - 3160 GA Rhoon - T (010) 506 11 11 - E info@albrandswaard.nl

visie opgenomen to-do-lijsten vormen hiervoor wat ons betreft een realistisch en uitvoerbaar uitgangspunt. Tot slot zijn wij van mening dat de concept-ontwerpvisie Economisch Vestigingsklimaat zorgvuldig tot stand is gekomen in samenwerking met bestuurders, raadsleden, stakeholders, bedrijven en onderwijsinstellingen. Daardoor hebben wij vertrouwen in de vervolgstappen. Wij blijven positief kritisch volgen op welke punten de MRDH als verlengd lokaal bestuur van toegevoegde waarde is voor het regionale, maar ook het lokale economisch vestigingsklimaat. Concept-ontwerpvisie Mobiliteit Beide visies benadrukken terecht dat mobiliteit een sleutelvoorwaarde vormt voor een sterk vestigingsklimaat en een wendbare arbeidsmarkt. Hierin kan de gemeente Albrandswaard zich goed vinden. Tegelijkertijd valt op dat de mobiliteitsvisie, ondanks de naam, de nadruk legt op publieke mobiliteit en daarmee minder breed kijkt naar het geheel van mobiliteitsopgaven. Ook bij de totstandkoming van de visie zijn verbeterpunten te signaleren. De betrokkenheid van belangrijke grote partners zoals het bedrijfsleven, RET, HTM, NS, Rijkswaterstaat en de provincie Zuid-Holland had nadrukkelijker en zichtbaarder mogen zijn. Daarnaast is er in het participatietraject ook nadruk gelegd op gemeentelijke inwoners.

Dat heeft waarde, maar de visie is primair bedoeld voor de toekomstige generaties waarvoor juist bredere en moderne kanalen, zoals sociale media, beter benut hadden kunnen worden. In de mobiliteitsvisie worden daarnaast diverse thema’s en onderwerpen aangehaald waar we binnen deze zienswijze enkele opmerkingen over hebben. Openbaar- en doelgroepenvervoer Albrandswaard hecht waarde aan het aangekondigde onderzoek naar de mogelijke koppeling tussen het openbaar vervoer en het doelgroepen vervoer, inclusief de vervolgstappen die hieruit voortkomen. Voor ons is het van belang dat de uitkomsten van het onderzoek moeten uitwijzen of en hoe gemeenten zelf regie en zeggenschap kunnen behouden over de inrichting en organisatie van het doelgroepenvervoer. Behoud van kwaliteit, flexibiliteit en lokale regie zijn daarbij belangrijke pijlers. Vervoer over water Eén van de speerpunten uit zowel de mobiliteitsvisie als de strategische agenda is het versterken van de bereikbaarheid tussen wonen, werken/opleiden en recreëren via actieve en publieke mobiliteit. Naar de mening van Albrandswaard behoren alle publieke mobiliteitsdiensten onder de verantwoordelijkheid van de MRDH te vallen. Een belangrijk onderdeel daarvan is vervoer over water. Albrandswaard is via een veerpont verbonden met de Hoeksche Waard en Nissewaard.

De verbinding tussen Rhoon, OudBeijerland en Spijkenisse vervult een essentiële rol voor scholieren, werknemers en recreanten die van deze vorm van mobiliteit gebruikmaken. De gemeente Albrandswaard acht het daarom noodzakelijk dat vervoer over water expliciet wordt opgenomen in de mobiliteitsvisie, zodat het in de toekomst onderdeel kan uitmaken van een MRDH-concessie. Technologie In de mobiliteitsvisie wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de rol van technologie bij de realisatie van de ambities. Voor de gemeente Albrandswaard is daarbij de uniformiteit en toegankelijkheid van systemen een belangrijk aandachtspunt. Om publieke en actieve mobiliteit daadwerkelijk een aantrekkelijk alternatief voor de auto te maken, is het van belang dat reizigers in de gehele regio op een eenduidige wijze gebruik kunnen maken van de verschillende vervoersvormen. Toegankelijkheid en gebruiksgemak zijn hierbij essentieel. Uniformiteit in het aanbod, evenals in de reserverings- en betalingsmogelijkheden, is daarbij een randvoorwaarde.

Stationsstraat 4 – 3161 KP Rhoon - Postbus 1000 - 3160 GA Rhoon - T (010) 506 11 11 - E info@albrandswaard.nl

Tot slot Wij verzoeken het algemeen bestuur onze opmerkingen over inhoud en proces te betrekken bij de afwegingen over het vaststellen van de visies Mobiliteit en Economisch Vestigingsklimaat. We kijken uit naar de voorzetting van de constructieve samenwerking. Hoogachtend, De gemeenteraad van Albrandswaard, de griffier, de voorzitter,

drs. Leendert Groenenboom

drs. Cees Pille

Stationsstraat 4 – 3161 KP Rhoon - Postbus 1000 - 3160 GA Rhoon - T (010) 506 11 11 - E info@albrandswaard.nl

Postbus 21012 3001 AA Rotterdam Telefoon 088 5445 100 E-mail: informatie@mrdh.nl Internet: www.mrdh.nl

Aan de gemeenteraden van de 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag

KvK nummer: 62288024 Bankrekeningnummer NL96 BNGH 0285 1651 43 contactpersoon Lissy-Bo Jonker e-mail bestuurlijkezakenVa@mrdh.nl telefoonnummer 088 5445 100 uw kenmerk

Datum

12 september 2025

ons kenmerk 2432081 aantal bijlage(n)

Onderwerp

Zienswijze concept-ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat & concept-ontwerp Mobiliteitsvisie Geachte raadsleden, Met gepaste trots presenteren we de concept-ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat en de concept-ontwerp Mobiliteitsvisie voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Het afgelopen jaar hebben we hier gezamenlijk hard aan gewerkt - regio en gemeenten, bestuurders, raadsleden en ambtelijke organisaties. Hierbij nodigen wij u uit om uw zienswijze kenbaar te maken op beide visies. In deze brief geven we een introductie op de concept-ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat en concept-ontwerp Mobiliteitsvisie en vindt u informatie over de wijze waarop u kunt reageren. Met uw zienswijzen versterken we beide visies voor definitieve vaststelling én halen we uw prioriteiten en reflecties op voor de uitvoeringsprogramma's. In de bijlage is er een animatie die beide visies beknopt toelicht. De adviescommissies Economisch Vestigingsklimaat en Vervoersautoriteit hebben advies gegeven op beide concept-ontwerp visies. Ze hebben een aantal aanvullende aandachtspunten en inzichten meegegeven. Het algemeen bestuur betrekt de aangedragen adviezen in de verdere uitwerking van de definitieve versies en de daaropvolgend op te stellen uitvoeringsprogramma’s, waar u vanzelfsprekend bij wordt betrokken. Een uitwerkingsprogramma dat ambitieus en realistisch tegelijk is.

Ook beseffen we dat we met deze twee visie en flinke stap vooruitzetten in ambitie en impact. Dat is spannend én nodig, maar vraagt vooral ook dezelfde gezamenlijkheid bij de uitwerking. Vanuit dit uitgangspunt zetten we samen de volgende stap. Samen, met elkaar en voor elkaar.

Albrandswaard, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Voorne aan Zee, Wassenaar, Westland en Zoetermeer.

Twee samenhangende visies met keuzes voor de toekomst Met de concept-ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat en de concept-ontwerp Mobiliteitsvisie maken we een ambitie uit de Strategische Agenda concreet: ‘Meer welvaart én welzijn voor de mensen die in de metropoolregio Rotterdam Den Haag wonen, werken en leven’. Voor het eerst ontwikkelden we gezamenlijk twee samenhangende visies die een vooruitstrevend en ambitieus toekomstbeeld schetsen. Via de gebiedsgerichte/corridoraanpak worden de keuzes zichtbaar vertaald naar de verschillende gebieden in de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Bovendien brengen we de samenhang in beeld tussen het versterken van het economisch vestigingsklimaat en mobiliteit. In de afbeelding hieronder ziet u in één oogopslag de ambities en keuzes in beeld gebracht. Na vaststelling van beide visies gaan we aan de slag. We maken daartoe een uitvoeringsprogramma en die gebruiken we om de Strategische Agenda te actualiseren voor de periode 2027-2030.

De keuzes voor de toekomst Voor de Visie Economisch Vestigingsklimaat zijn die keuzes: 1. Ruimte voor werken We zetten ons in voor voldoende en kwalitatief sterke werklocaties die bijdragen aan het verdienvermogen en de brede welvaart van de regio. Door schaarse ruimte gericht in te zetten voor economische clusters en toekomstbestendige locaties, wordt actief gestuurd op innovatie, duurzaamheid en maatschappelijke meerwaarde. Tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in aantrekkelijke, goed bereikbare werkomgevingen die ook het regionale mkb en startups en scale-ups versterken.

2

2. Innovatie en technologie We richten innovatie doelgericht op het versterken van het verdienvermogen van regionale economische clusters, met nadruk op technologische toepassing en maatschappelijke transities. Er wordt ingezet op integrale programma’s, betere samenwerking en ondersteuning van het mkb, startups en scale-ups binnen het innovatie-ecosysteem. Door focus, leiderschap en publiek-private samenwerking wordt het economisch fundament van de regio versterkt en toekomstbestendig gemaakt. 3. Versterken arbeidspotentieel van de toekomst We zien onderwijs als sleutel tot een toekomstbestendige economie en zetten daarom in op innovatiecampussen en -districten die onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke opgaven verbinden. Door focus op samenwerking tussen mbo, hbo en wo wordt de noodzakelijke talentontwikkeling versterkt en beter afgestemd op de behoeften van economische clusters. Zo draagt de MRDH bij aan de brede welvaart in de gehele regio én versterkt het regionaal verdienvermogen door onderwijs, ruimte en arbeidsmarkt slim te koppelen. Met de mobiliteitsvisie maken we vijf keuzes: 1. De regio organiseert alle vormen van vervoer We werken met elkaar toe naar optimaal vervoer voor elke reiziger: slim, vlot en verbonden, toegankelijk, inclusief, betrouwbaar, veilig, schoon en betaalbaar.

Waar mogelijk combineren we daarvoor verschillende vormen van mobiliteit, met maatwerk waar nodig. Zodat iedereen werk, opleiding en voorzieningen kan bereiken. 2. Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal & 24/7 Mobiliteit is er voor iedereen, overal en altijd beschikbaar – ongeacht vervoersbehoefte of budget. Daarom bouwen we aan een samenhangend systeem van publieke en actieve mobiliteit, bestaande uit 3 onderdelen: 1) hoogwaardig OV als de standaard, 2) mobiliteitsknooppunten als de scharnieren, 3) fietsen, lopen, reguliere buslijnen, gedeeld en vraaggestuurd vervoer als fijnmazige toevoeging daarop. 3. Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio We hanteren een én-én-benadering: de corridoraanpak verbindt mobiliteitsknooppunten met alle vormen van mobiliteit. Én we koppelen mobiliteit daarmee aan economie, verstedelijking, ruimtelijke ordening en sociaaleconomische doelen. 4. Volle inzet op technologie Technologie helpt onze ambitie en keuzes 1, 2 en 3 te realiseren. We benutten hiervoor het innovatie-ecosysteem. Onder meer autonoom rijden van metro, tram en bus, slimme verkeerslichten, gedragsmaatregelen en de juiste data op het juiste tijdstip voor beheer en onderhoud van materieel zorgen voor een optimaal netwerk.

Belangrijk bij het gebruik van technologie: het is toegankelijk, inclusief en cybersecure, er wordt rekening gehouden met het eerlijk verdelen van welvaart en het voldoet aan privacywetgeving. 5. Schouders eronder voor investeringskracht We zetten met partners in de regio een gezamenlijke investeringsagenda op, met focus op gebiedsgerichte corridors en gedeelde verantwoordelijkheid van publieke en private partijen, ook (inter-)nationaal. De investeringen maken keuze 1 t/m 4 mogelijk.

3

Waarom zijn deze visies van belang? De metropoolregio Rotterdam Den Haag staat voor opgaven en er zijn kansen. We staan op een kantelpunt. Met een stevige economische basis – goed voor 15% van het nationale bruto binnenlands product (bbp) – en een bewezen kracht in samenwerking, is de regio klaar voor de volgende stap. De successen van de afgelopen jaren, zoals de RandstadRail, de Hoekselijn, de Maasdeltatunnel en investeringen in innovatieve werklocaties en campussen, vormen een solide fundament. Maar de uitdagingen van morgen vragen om nieuwe keuzes en gerichte acties. We staan voor een forse groei: tot 2040 komen er circa 400.000 inwoners bij. Dat vraagt om slimme oplossingen voor ruimtegebruik, mobiliteit en economische ontwikkeling. Tegelijkertijd hebben we te maken met een sterke vergrijzing en is digitalisering en verduurzaming nodig. De brede welvaart blijft achter, terwijl het potentieel van onze kennisinstellingen en arbeidsmarkt nog niet volledig wordt benut. We moeten de mouwen opstropen en gaan samen investeren in een sterk economisch vestigingsklimaat en een bereikbare regio. We benutten de kracht van onze economische clusters – van Mainport tot Greenports – en zetten in op slimme verdichting rond OV-knooppunten, herontwikkeling van strategische locaties en het versterken van campussen en innovatiedistricten.

Met een sterke verbinding tussen economie en mobiliteit – zoals de evaluatie van Berenschot als aanbeveling noteerde en uw in uw zienswijzen daarover onderstreepte. Onze inzet is helder: we bouwen aan een veerkrachtige, inclusieve en concurrerende metropoolregio. Door samenwerking, innovatie en gerichte keuzes maken we de regio toekomstbestendig – voor bewoners, bedrijven én volgende generaties. Uw zienswijze gevraagd We maakten deze concept-ontwerpvisies samen met raadsleden, bestuurders en stakeholders van de MRDH. En we spraken met inwoners over de toekomst van mobiliteit. Als raadslid heeft u een belangrijke rol in het proces. Uw zienswijze zorgt voor twee breed gedragen visies die aansluiten bij de belangen van uw gemeente en de regio. Vanaf half september kunt u elke 2 weken een podcast beluisteren over de thema’s van de concept-ontwerp visies. Deze podcastserie van 8 afleveringen geeft u extra informatie over de visie op economie en mobiliteit van gerenommeerde meedenkers uit het bedrijfsleven, van kennisinstellingen en overheden. U kunt de podcasts beluisteren via www.mrdh.nl/podcast Tot wanneer kunt u een reactie geven? Het algemeen bestuur vraagt u om uw zienswijze uiterlijk 3 november 2025 schriftelijk kenbaar te maken. Het concept en de definitieve zienswijze kunt u per e-mail richten aan bestuurlijkezakenVA@mrdh.nl.

Mocht u vragen hebben over de planning of het proces, laat dit dan ook weten. Dan bekijken we gezamenlijk hoe we dit het beste kunnen oppakken. Proces tot vaststelling Na de zienswijze worden de adviescommissies Vervoerautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat om advies gevraagd hoe om te gaan met de rode draden uit de ontvangen zienswijze van de 21 gemeenten. Dit advies wordt betrokken bij de besluitvorming van de bestuurscommissie Vervoerautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat en het algemeen bestuur. Voorzien is dat het algemeen bestuur de definitieve visies op 13 februari 2026 vaststelt. Met elkaar in gesprek! De MRDH geeft graag een technische toelichting op beide visies. Hiervoor kunt u contact opnemen met Cees Stoppelenburg via c.stoppelenburg@mrdh.nl of Joni Braas via j.braas@mrdh.nl. U kunt ook bij hem/haar terecht als u andere vragen heeft over de visies.

4

We wensen u een goed gesprek en zien uit naar de reactie van uw gemeente. Met elkaar zetten we de schouders eronder en werken we aan de toekomst van de metropoolregio. Met vriendelijke groet, namens het algemeen bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag,

Christel Mourik secretaris

Jan van Zanen voorzitter

5

Mobiliteitsvisie Dromen, durven en doen. erp w t n o t p e c n co

1

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Dromen, durven, doen Deze mobiliteitsvisie is als een stip op de horizon. We zetten een droombeeld neer waar we voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag naartoe werken. We durven de keuzen te maken die daarvoor nodig zijn. We benoemen de daden om bij die stip te komen en gaan over tot actie. We noemen dat dromen, durven, doen. In deze visie vindt u al die onderdelen terug.

Door wie? Met ‘wij’ verwijzen we in deze Mobiliteitsvisie naar de samenwerking van de 21 gemeenten binnen de metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). We werken samen als gemeenten en met onze (regionale) partners. Wij hebben een wettelijke taak als opdrachtgever van het openbaar vervoer in de regio en zijn een Vervoersautoriteit. Dit zijn de samenwerkende gemeenten: Albrandswaard, Barendrecht, Capelle aan den IJssel, Delft, Den Haag, Krimpen aan den IJssel, Lansingerland, Leidschendam-Voorburg, Maassluis, Midden-Delfland, Nissewaard, Pijnacker-Nootdorp, Ridderkerk, Rijswijk, Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Voorne aan Zee, Wassenaar, Westland, Zoetermeer.

Voor wie? We zetten ons in zodat mensen in de metropoolregio Rotterdam Den Haag zich makkelijk kunnen verplaatsen. Nu en in de toekomst. Wat zijn hun wensen en wat zijn hun zorgen over het vervoer van die toekomst? We stapten in me tro, tram en bus om hen daarnaar te vragen. We waren in een stadsboerderij , een sportvereniging, een bedrijf, een basisschool en op de markt om met mense n daarover te praten. In totaal spr aken we met 400 regiogenoten. Naast de meereispa rticipatie stelden we een online platform op, waar inwoners input konden leveren voor de Mobiliteitsvisie. Tot slot organiseerden we verspreid over de hele metropool regio bijeenkomsten, waar inw oners in gesprek konden gaan over toekomstig ver voer. Met deze aanpak wilden we inw oners actief betrekken bij de ont wikkeling van het regionale mobiliteitsbeleid. We hebben hun waardevolle inzicht en over hoe zij mobiliteit nu en in de toekomst voor zich zien verzameld. Hun ide eën en aanbevelingen lopen als een rode draad door dez e mobiliteitsvisie heen.

1

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Inhoudsopgave 0. Samenvatting

4

1. Inleiding

7

2. Opgaven

12

2.1

Uit de Strategische Agenda 2023-2026

13

2.2

Niets doen is geen optie

18

3. Dromen 3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.2 3.3

21

Regionale ambities Het versterken van het economisch vestigingsklimaat Het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving Het verbeteren van kansen voor mensen Ons droombeeld: stip op de horizon Dromen per gebiedstype

4. Durven

21 22 23 24 25 30

32

De regio organiseert alle vormen van vervoer Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal & 24/7 Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio Volle inzet op technologie Schouders eronder voor investeringskracht

36 39 44 47 50

To do-lijst keuze 1 To do-lijst keuze 2 To do-lijst keuze 3 To do-lijst keuze 4 To do-lijst keuze 5

52 56 58 59 63

6. Aanpak in gebieden

66

6.1 6.2 6.3

66 62 68

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

5. Doen 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

52

Uitwerking per gebiedstype Corridoraanpak in detail Voorbeelden van corridors

7. Bijlagen

70

“Het is belan meer bewegen. grijk om te stimuleren aan kortingen Koppel bijvoorbeeld dat mensen of andere leuk een stappentelle r e acties.”

Voorwoord

3

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

0. Samenvatting In deze Mobiliteitsvisie presenteren wij de visie voor mobiliteit en daarmee intenties en acties voor de metropoolregio Rotterdam Den Haag tot 2050 en verder. Urgente maatschappelijke opgaven als demografische veranderingen, technologische ontwikkelingen, de energietransitie, internationale afhankelijkheid en de effecten daarvan vragen om actie. Deze factoren beïnvloeden direct het functioneren van de regio en raken het welzijn en de welvaart van inwoners en bezoekers. Niets doen is geen optie. Het economisch potentieel voor welzijn en welvaart in de metropoolregio is er. Met 15% van het nationale bbp heeft de metropoolregio Rotterdam Den Haag een krachtige economische positie. Ook de samenwerking binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft de afgelopen jaren aantoonbare resultaten opgeleverd. Tegelijkertijd loopt de regio 2 procentpunt extra economische groei per jaar mis ten opzichte van vergelijkbare metropoolregio’s. We hebben afgelopen jaren stappen gezet voor groei, maar we zijn er nog niet. Hoewel al veel is bereikt om de mobiliteit in de regio te versterken, is verdere actie nodig. Gemeenten werken al aan oplossingen, maar de kracht zit in samenwerking en de juiste keuzes maken. Enkel dan gaat het ons lukken. Gezamenlijke inzet op slimme mobiliteit, economie en ruimtegebruik verhoogt de slagkracht en maakt een toekomstbestendige regio mogelijk.

Dan zijn we een veerkrachtige, inclusieve en concurrerende metropoolregio waar het prettig wonen, werken, leven is. Kortom, het doel van onze samenwerking richt zich op: 1. Het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de fysieke weerbaarheid; 2. Het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving; 3. Het verbeteren van kansen voor mensen. Mobiliteit zien wij als de oplossing; hét middel voor economische bloei en meer welzijn voor haar inwoners. Wij kiezen voor deze focus: een metropoolregio met een systeem van publieke en actieve mobiliteit overal, 24/7, aansluitend bij de mobiliteitsbehoeften van alle reizigers. Onze droom: dat inwoners, ondernemers, forenzen, bezoekers, scholieren - iedereen, dus ongeacht vervoersbehoefte of budget - de vrijheid heeft om zich te kunnen verplaatsen, elkaar te ontmoeten, zich te ontwikkelen en doelen te bereiken. Dat we allen ambitieus kunnen zijn en prettig kunnen leven. Omdat het systeem dat ondersteunt: de metropoolregio is van en er voor iedereen, naadloos verbonden, bloeiend en in balans voor mens, economie en klimaat.

4

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

We maken 5 keuzen om onze droom te verwezenlijken: 1. De regio organiseert alle vormen van vervoer: We werken met elkaar toe naar optimaal vervoer voor elke reiziger: slim, vlot en verbonden, toegankelijk, inclusief, betrouwbaar, veilig, schoon en betaalbaar. Waar mogelijk combineren we daarvoor verschillende vormen van mobiliteit, met maatwerk waar nodig. We verleggen de focus van systeemefficiëntie naar menselijke waarde. Daarmee is publieke en actieve mobiliteit de vanzelfsprekende keuze voor elke metroolpoolreiziger. Zo ook werken we toe naar slimme, soepele doorstroming en spreiding van goederenvervoer, zowel fysiek als digitaal.

2. Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal & 24/7. Mobiliteit is er voor iedereen, overal en altijd beschikbaar – ongeacht vervoersbehoefte of budget. Daarom bouwen we aan een samenhangend systeem van publieke en actieve mobiliteit, bestaande uit 3 onderdelen: 1) Hoogwaardig OV als de standaard, 2) mobiliteitsknooppunten als de scharnieren, 3) fietsen, lopen, reguliere buslijnen, gedeeld en vraaggestuurd vervoer als fijnmazige toevoeging daarop.

3. Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio. We hanteren een én-én-benadering: de corridoraanpak verbindt mobiliteitsknooppunten met alle vormen van mobiliteit. Én we koppelen mobiliteit daarmee aan verstedelijking, ruimtelijke ordening en sociaaleconomische doelen. Op die manier is mobiliteit hét vliegwiel voor ontwikkeling in de regio. Mobiliteit biedt het netwerk dat alle afzonderlijke delen verbindt – nabijheid brengt – en daardoor kansen helpt verzilverel.

4. Volle inzet op technologie. Nieuwe technologie helpt onze droom te realiseren. Onder meer autonoom rijden van metro, tram en bus, slimme verkeerslichten, gedragsmaatregelen en de juiste data op het juiste tijdstip voor beheer en onderhoud van materieel zorgen voor een optimaal netwerk. Voorwaarden voor het gebruik van technologie: het is toegankelijk, inclusief en cybersecure, het is gericht op het eerlijk verdelen van welvaart en voldoet aan privacywetgeving.

5. Schouders eronder voor investeringskracht. We zetten met partners in de regio een gezamenlijke investeringsagenda op, met focus op zowel gebiedsgerichte corridors als thematische projecten en gedeelde verantwoordelijkheid van publieke en private partijen, ook (inter)nationaal. De investeringen maken keuze 1 t/m 4 mogelijk.

5

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

1. Inleiding De 21 gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH1) werken samen aan het versterken van de economie en het verbeteren van de bereikbaarheid. Wij zetten daarvoor in deze Mobiliteitsvisie bewust de lijn uit de Strategische Agenda (SA) 2023-2026 voort. Deze koers sluit aan bij de behoefte aan een toekomstbestendige ontwikkeling van de regio, in een tijd van snelle maatschappelijke veranderingen. Deze visie wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma.

De maatschappelijke context De regio staat voor complexe opgaven: internationale afhankelijkheid, vergrijzing, ruimtegebrek, druk op woning- en arbeidsmarkt, toenemende ongelijkheid en een ecologisch onhoudbare economische structuur.2 Deze factoren beïnvloeden direct het functioneren van de regio en raken het welzijn en de welaart van inwoners en bezoekers.

Mobiliteit als middel Tegen deze achtergrond kiezen we bewust voor mobiliteit3 als middel (sleutel) voor regionale ontwikkeling. Uitstekende mobiliteit is een voorwaarde voor economische ontwikkeling, gelijke kansen op werk en opleiding en kwaliteit van leven. Voor iedereen in de metropoolregio.

Noodzaak kansen verzilveren De metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft een krachtige economische positie, met 15% van het nationale bruto binnenlands product (bbp). Ook de samenwerking binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft aantoonbare resultaten opgeleverd.4 Tegelijkertijd blijft er onbenut potentieel. De OESO constateerde al in 2015 dat de regio structureel 2 procentpunt economische groei per jaar misloopt ten opzichte van vergelijkbare metropoolregio’s. We hebben afgelopen jaren stappen gezet voor groei, maar we zijn er nog niet.

1

De netwerkorganisatie Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) is in 2014 opgericht om samen met de 21 gemeenten van de regio, medeoverheden en netwerkpartners van kennisinstellingen en het bedrijfsleven te zorgen voor een aantrekkelijke regio waar inwoners, bedrijven en bezoekers met plezier zich willen vestigen, werken, wonen en recreëren. Spreken we van ‘we’ in deze visie, doelen we op deze samenwerking van gemeenten en waar expliciet vermeld ook de partners in de regio en omstreken.

2

Centraal Planbureau Kiezen voor later, vier visies voor 2050 (oktober 2024).

3

Met mobiliteit in deze visie doelen we op alle vormen van mobiliteit en hebben we extra aandacht voor publieke en actieve mobiliteit. Publieke mobiliteit is openbaar vervoer (OV) voor iedereen, zoals trein, bus en metro. En het is méér dan OV: kleinschalig vervoer op afroep, een deelauto, een buurtbus en ook de hardware en software om prettig te kunnen reizen zoals goede overstapvoorzieningen en reisinformatie. Actieve mobiliteit impliceert je verplaatsen op eigen kracht, zoals lopen en fietsen.

4

Denk aan de realisatie van de RandstadRail en de Hoekse Lijn, het fietsviaduct Ypenburg, de Maasdeltatunnel of aan het besluit van regio en Rijk om € 4,8 miljard te investeren in openbaar vervoer in samenhang met de verstedelijking. Een pakket aan maatregelen dat niet alleen heeft bijgedragen aan de bereikbaarheid, maar ook aan de woningbouwopgave, de leefbaarheid en het versterken van onze internationale concurrentiepositie.

7

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

2017

2023

2025

Afbeelding 1: Ontwikkeling beleid in de afgelopen jaren.

Wat we al deden In 2017 is op basis van het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag een uitgebreid maatregelenpakket in de Zuidelijke Randstad vastgesteld. De Strategische Agenda 2023-2026 bouwde daarop voort.5 Deze Mobiliteitsvisie benut de inzichten en resultaten van dat traject.

Waarom nu deze visie Hoewel veel is bereikt, is verdere actie nodig. In deze mobiliteitsvisie formuleren we onze langetermijnstrategie tot 2050 en verder. We geven mobiliteit een zelfstandige plek binnen het beleid, naast de Visie op Economisch Vestigingsklimaat. Samen vormen deze documenten het fundament voor de nieuwe strategische agenda van de metropoolregio.

5

8

Zie afbeelding 1: Ontwikkeling beleid in de afgelopen jaren.

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

OPGAVEN STRATEGISCHE AGENDA GROEI

VERNIEUWING

KWALITEIT

VISIE ECONOMISCH VESTIGINGSKLIMAAT 1

Vergroten verdienvermogen

2

Onbenut potentieel aanjagen

3

Aansluiting arbeidspotentieel op economische behoefte

MOBILITEITS VISIE AMBITIES

“Meer welvaart en welzijn voor de mensen die hier wonen, werken en leven”

DROOM

9

|

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de fysieke weerbaarheid

2

Het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving

3

Het verbeteren van kansen voor mensen

AMBITIES

DROOM

KEUZES

1. Ruimte voor werken 2. Innovatie en technologie 3. Versterken arbeidspotentieel van de toekomst

1

KEUZES

GEBIEDSGERICHTE/ CORRIDOR-AANPAK

1. De regio organiseert alle vormen van vervoer 2. Publieke en actieve mobiliteit is er voor iedereen, overal & 24/7 3. Mobiliteit is het vliegwiel voor ontwikkeling in de regio 4. Volle inzet op technologie 5. Schouders eronder voor investeringskracht

Samen, met oog voor lokaal verschil De uitvoering vraagt samenwerking, afstemming en innovatie. We handelen vanuit een gezamenlijke visie, met aandacht voor lokale omstandigheden en verschillen. Samen met de 21 gemeenten en onze (regionale) partners geven we vorm aan een toekomstbestendige ontwikkeling en dus economische sterke regio die duurzaam verbonden is door middel van nabije, uitstekende mobiliteit – voor de mensen die hier wonen, werken, leven. Aan de slag!

Vertrekpunt

Samenwerkingstrajecten Beleid van partners Mobiliteitsvisies van gemeenten, PZH en Rijk Omgevingsvisies, ruimtelijke plannen en uitwerkingen van gemeenten, PZH en Rijk

...................

Mobiliteitsvisie

Uitwerking Uitvoeringsprogramma 5-10 jaar

10 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Bianca den Outer | Lorenz “Er is sprake van dubbele krapte: zorg en ov hebben beiden te maken met vergrijzing van het personeel. Dat leidt tot een toenemend tekort aan arbeidskrachten. En dat in een tijd dat de zorgbehoefte, juist door de vergrijzing, toeneemt. In de zorg gaat het om meer dan ov. Het gaat over mobiliteit. De mogelijkheid om je te verbinden met anderen. Dat is essentieel voor de kwaliteit van leven. Zorgvoorzieningen gaan zich steeds meer concentreren. Het gevolg is dat de zorg op afstand komt van de mensen die zorg nodig hebben. Mensen willen best wel reizen voor gespecialiseerde zorg voor borst- of prostaatkanker, maar dat betekent wel dat je het met vervoer mogelijk moet maken. Er zijn in Nederland al 1 miljoen mensen die geen huisarts hebben. Het is een stille crisis. Tegelijkertijd is er de afspraak dat een arts meer tijd aan een patiënt moet kunnen besteden, omdat oudere mensen complexere problematiek hebben. De huisarts in Hekelingen of Geervliet zit straks in Hellevoetsluis. Dat vraagt ook om een mobiliteitsoplossingen.

11 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Dan hebben we ook nog het probleem dat de fijnmazigheid van het ov-netwerk steeds minder houdbaar wordt. De grootste belemmering bij transformaties is de opbouw van organisaties. Gemeenten werken te veel als een ‘eiersnijder’: de hulp aan een gezin waarbij verschillende problemen spelen, is verdeeld over verschillende diensten. We moeten dat anders gaan organiseren. Neem opgaven als uitgangspunt. Mobiliteit is er daar één van. Maak de verschillende begrotingen los van elkaar en denk in thema’s. Dat brengt oplossingen, óók voor het sociaal domein en fijnmazige mobiliteit, dichterbij. Geld is niet het belangrijkste issue. Het gaat om samen slim de grote problemen in de samenleving aan te pakken en te verbinden. De instelling: dit is mijn specialisme, hier ben ik van en als ik hier nu maar in excelleer dan heb ik mijn deel gedaan werkt niet meer. Dus, het roer moet om.”

2.Opgaven Opgaven 50% meer ouderen in 2050 in NL

400.000 inwoners erbij

Toename vraag doelgroepenvervoer

Groei van de regio

Verouderde technologie

Vernieuwen van de regio Beter benutten werklocaties Mismatch arbeidsmarkt Natuurlijke leefomgeving onder druk

Kwaliteit van de regio

Schaarse ruimte

Brede welvaart als opgave

12 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Opgaven in de metropoolregio zijn niet nieuw, maar worden steeds uitdagender. De Strategische Agenda 20232026 benoemt voor de periode ná het herstel van de regio nog steeds drie centrale opgaven: groei, vernieuwing en kwaliteit van de regio. Daar werken we al aan, met steeds meer inzicht in waar het knelt. Door scherp naar deze opgaven te kijken, zien we beter waar kansen liggen om de koers toekomstbestendig bij te stellen.

2.1 Uit de Strategische Agenda 2023-2026 Groei van de regio Meer mensen, meer vraag De metropoolregio telt momenteel circa 2,5 miljoen inwoners en verwacht er tot 2040 zo’n 400.000 bij – een groei van 16%. Een stad in omvang als Utrecht komt er in de regio bij. Deze groei stelt de regio voor grote ruimtelijke uitdagingen: er is meer vraag naar woningen, voorzieningen, energie-infrastructuur, werklocaties en een leefbare omgeving.

Andere visie op ruimte gevraagd De groei leidt tot druk op de ruimte. Alle ruimtelijke claims samen – wonen, werken, energie, natuur, water en klimaatadaptatie – vragen om een oppervlak drie keer zo groot als de regio zelf.6 7 Wat hebben we nodig? Fundamenteel ander, slimmer en meervoudig ruimtegebruik, met oog voor toekomstbestendigheid en brede welvaart8.

Mobiliteitsbehoeften veranderen De bevolkingssamenstelling verandert, met toenemende vergrijzing en veranderende woonvoorkeuren als gevolg. Steeds meer mensen wonen en werken in (hoog)stedelijke gebieden waardoor die gebieden in omvang groeien. De mobiliteitsbehoeften van mensen verandert daardoor ook; meer publieke mobiliteit, fietsen en lopen en minder gebruik van de auto. Ook is er vanwege de vergrijzing meer vraag naar doelgroepenvervoer.

Uitdagingen: systeem onder spanning Door de groei staat bestaande infrastructuur onder druk: wegcongestie, capaciteitsproblemen in het openbaar vervoer en personeelstekorten9 en financiële (on)mogelijkheden zetten het systeem onder spanning. Ook neemt het vervoer per auto op de langere afstanden nog toe, met blijvende filedruk10 en beperking van leefbaarheid.

Kansen voor slimme herontwikkeling Maar we zien ook enorm veel mogelijkheden, juist in tijden van veranderingen. De regio biedt kansen voor slimme verdichting rond bestaande infrastructuur, herontwikkeling van verouderde gebieden en functiemenging. De aanwezigheid van strategische locaties als de haven van Rotterdam, de Greenport en campussen in Delft en Den Haag vormen sterke ankerpunten voor duurzame en economische ontwikkeling. 6

Land met een plan; perspectief 2121 (2021), van Kuiper Compagnons.

7

Nationale Omgevingsvisie, Duurzaam perspectief voor onze leefomgeving (2020).

8

Brede welvaart is de kwaliteit van leven hier en nu, en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld.

9

In het OV zullen we de komende tien jaar circa 20% meer chauffeurs nodig hebben. In de haven zijn er nu 6000 vacatures. Dat zal tot 2050 groeien naar een totaal tussen de 10.000 en 25.000 vacatures. Voor veel van deze vacatures is groot rijbewijs nodig.

10

Automobilisten staan in Rotterdam gemiddeld 63 uur per jaar in de file en daarmee staat de Maasstad van de file-top 945 van steden van de wereld op nummer 26. Den Haag staat op plek 41. Leiden op 68. Bron: ‘Vier Nederlandse steden in Wereldwijde file-top 50’, Algemeen Dagblad, 6 januari 2025.

13 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Afbeelding 2: Groei van de regio.

14 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Vernieuwing van de regio Metropoolregio in transitie De economie van de metropoolregio Rotterdam Den Haag ondergaat een fundamentele transformatie gedreven door technologie, energietransitie en globalisering. Sectoren zoals ICT, waterstoftechniek, slimme productie en logistiek bieden grote potentie, maar stellen ook eisen aan mens, ruimte en infrastructuur. Het energienet piept en kraakt, terwijl de vraag toeneemt. Arbeidsmarktkrapte blijft nijpend in cruciale sectoren.

Economische potentie, maar bijscholing nodig Er is economische kracht: de regio levert 15% van het Nederlandse bbp en kent sterke innovatieclusters. Maar die kracht komt onder druk door mismatch op de arbeidsmarkt, onvoldoende kennisbenutting en netcongestie. Om de economie toekomstbestendig te maken, is inzet nodig op bijscholing, innovatie, verduurzaming en betere samenwerking tussen onderwijs, bedrijven en overheden.

Scherpe keuzen voor klimaat en economie Daarnaast moeten bedrijventerreinen verduurzaamd worden en circulaire productieketens versterkt. De regio heeft de ingrediënten in huis, maar heeft nu echt scherpe keuzen te maken en integraal te investeren in ruimtelijke en economische samenhang.

Legenda WASSENAAR

WASSENAAR

Hotspots

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

LEIDSCHENDAM-VOORBURG DEN HAAG

Duurzaam maritiem en haven

DEN HAAG

ZOETERMEER

RIJSWIJK

RIJSWIJK LANSINGERLAND

DELFT

WESTLAND

Hightech horticulture

MIDDEN-DELFLAND ROTTERDAM

MAASSLUIS

SCHIEDAM

CAPELLE AAN DEN IJSSEL

VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK

ROTTERDAM

MAASSLUIS

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

Digitale technologie / cybersecurity

LANSINGERLAND

DELFT

WESTLAND

MIDDEN-DELFLAND

Innovatie / Hoogwaardige maakindustrie

ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP

PIJNACKER-NOOTDORP

SCHIEDAM

VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK ALBRANDSWAARD

ALBRANDSWAARD BARENDRECHT

NISSEWAARD

CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

BARENDRECHT

NISSEWAARD

Overheid / Vrede / Recht

WASSENAAR

WASSENAAR

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

LEIDSCHENDAM-VOORBURG DEN HAAG

DEN HAAG

ZOETERMEER

WASSENAAR

RIJSWIJK

RIJSWIJK LANSINGERLAND

DELFT

WESTLAND

MIDDEN-DELFLAND ROTTERDAM

MAASSLUIS

SCHIEDAM

ZOETERMEER

CAPELLE AAN DEN IJSSEL

VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK

ROTTERDAM

MAASSLUIS

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

DEN HAAG

SCHIEDAM

VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK ALBRANDSWAARD

BARENDRECHT

NISSEWAARD

CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

ALBRANDSWAARD

PIJNACKER-NOOTDORP

LANSINGERLAND

DELFT

WESTLAND

MIDDEN-DELFLAND

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP

PIJNACKER-NOOTDORP

BARENDRECHT

NISSEWAARD

RIJSWIJK DELFT

WESTLAND

LANSINGERLAND

MIDDEN-DELFLAND

MAASSLUIS

WASSENAAR

WASSENAAR

ROTTERDAM SCHIEDAM

CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

DEN HAAG

DEN HAAG

ZOETERMEER

RIJSWIJK DELFT

WESTLAND

RIDDERKERK

LANSINGERLAND

ROTTERDAM SCHIEDAM

CAPELLE AAN DEN IJSSEL

VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK

ROTTERDAM

MAASSLUIS

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN

SCHIEDAM

Afbeelding 3: Economische clusters. 15 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

BARENDRECHT

CAPELLE AAN DEN IJSSEL KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN VOORNE AAN ZEE

RIDDERKERK ALBRANDSWAARD

ALBRANDSWAARD NISSEWAARD

LANSINGERLAND

MIDDEN-DELFLAND

ALBRANDSWAARD MAASSLUIS

DELFT

WESTLAND

MIDDEN-DELFLAND

BARENDRECHT

ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP

PIJNACKER-NOOTDORP RIJSWIJK

VOORNE AAN ZEE

NISSEWAARD

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

LEIDSCHENDAM-VOORBURG

NISSEWAARD

BARENDRECHT

Kwaliteit van de regio Brede welvaart blijft achter Groeien en vernieuwen kan niet zonder aandacht voor leefkwaliteit. Brede welvaart in de metropoolregio Rotterdam Den Haag blijft achter. Vooral op gezondheid, sociale cohesie en tevredenheid scoort de regio laag. De arbeidsmarkt polariseert: midden-functies verdwijnen, onder- en bovenkant groeien. Tegelijkertijd vertrekken jonge hoogopgeleiden naar andere regio’s.

Woningmarkt onder druk De woningmarkt is gespannen en de kwaliteit staat onder druk. Starters en middeninkomens vinden moeilijk betaalbare huisvesting, wat leidt tot sociale ongelijkheid en langere reistijden. Ook voorzieningen en infrastructuur staan onder druk. In suburbane gemeenten en specifiek de ‘groeikernen’ uit de jaren 70 (vaak ook new towns genoemd) zoals bijvoorbeeld delen van Zoetermeer, Spijkenisse (Nissewaard) en Capelle a/d IJssel zijn de effecten het sterkst zichtbaar. Dertien gemeenten in de regio scoren laag op sociaaleconomische prestaties. Bij tien gemeenten is er in de afgelopen jaren sprake van een neerwaartse ontwikkeling. En delen van de regio, onder meer wijken van Zoetermeer, Spijkenisse, Rotterdam, Den Haag en Delft, scoren laag op leefbaarheid, arbeidsparticipatie, veiligheid en sociale cohesie, zie afbeelding 4: Monitor Sociaal-Economische Prestaties 2005-2023 van Bureau Louter.

Koppelen biedt kansen Toch is er veel en krachtig potentieel: sterke kennisinstellingen, bereikbare steden en de relatief compacte structuur maken meervoudig ruimtegebruik en functiemenging mogelijk. Door koppeling van wonen, kennis, werk, zorg en mobiliteit is brede welvaart te versterken.

“ Mijn wens is om elk mom kunnen reizen van en naa ent van de dag te zónder dat ik daarvoor r elke plek in de regio een auto hoef te kopen.”

16 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

WASSENAAR

LEIDSCHENDAM-VOORBURG DEN HAAG

ZOETERMEER PIJNACKER-NOOTDORP

RIJSWIJK LANSINGERLAND

DELFT

WESTLAND

MIDDEN-DELFLAND CAPELLE AAN DEN IJSSEL

ROTTERDAM

MAASSLUIS

SCHIEDAM

KRIMPEN AAN DEN IJSSEL

VLAARDINGEN VOORNA AAN ZEE

RIDDERKERK ALBRANDSWAARD BARENDRECHT

NISSEWAARD

Afbeelding 4: Sociaaleconomische positie van elke gemeente in 2005, 2018 en 2023 ten opzichte van de 342 gemeenten in Nederland, waarbij 1 de beste sociaaleconomische positie is. Bron: Bureau Louter.

Gemeente

2005

2018

2023

Gemeente

2005

2018

2023

Albrandswaard

20

12

21

15

6

3

Barendrecht

24

16

30

PijnackerNootdorp

Capelle a/d Ijssel

111

226

240

Ridderkerk

262

276

292

Delft

98

197

208

Rijswijk

211

211

198

Den Haag

207

187

195

Rotterdam

305

246

218

Krimpen a/d IJssel

214

253

252

Schiedam

306

281

261

Lansingerland

6

3

1

Vlaardingen

313

308

303

Voorne aan zee

139

194

219

Wassenaar

171

175

183

LeidschendamVoorburg

176

206

199

Maassluis

256

312

296

Westland

28

19

19

Midden-Delfland

5

2

6

Zoetermeer

58

164

232

Nissewaard

211

277

300

17 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

2.2 Niets doen is geen optie De groei, energietransitie, digitalisering en demografische veranderingen vragen om actie. Gemeenten werken al aan oplossingen, maar de kracht zit in samenwerking. Gezamenlijke inzet op economie, mobiliteit en ruimtegebruik verhoogt de slagkracht en maakt een toekomstbestendige regio mogelijk. Dan zijn we een veerkrachtige, inclusieve en concurrerende metropoolregio.

18 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Loslaten Hoe leg je vast Wat altijd in beweging is En hoe spreek je af Wat dan de beste besteding is Van geld, mensen, klimaat, belangen en wensen En als alles van dat Ook nog eens met elkaar verweven is In 21 gemeenten waarin naar de toekomst Toe, alleen verandering een gegeven is Dan moeten we over gemene delers praten Die vastpakken, en de rest los durven laten Onszelf niet nog meer tot last leggen Of zaken nóg complexer maken Wellicht is het tijd Dat we niet vasthouden aan een variëteit Van plannen en schema’s Maar mobieler worden in onze eigen mentaliteit En wat er dan bloeit is misschien wel autonomie, organische groei en duurzaamheid Volgens een beleid dat gericht en ongepland is tegelijkertijd Omdat het opgelegde, vastgepinde in de realiteit Toch altijd weer anders blijkt Een gemene deler, een visie, een vergezicht Een poolster voor mobiliteit Doorgewinterd, gepokt en gemazeld door jullie En daarmee sterker dan de tand der tijd Hoe leg je vast wat altijd in beweging is Door een stip te zetten aan de horizon En te omarmen dat het onvoorspelbare wat daarna komt Misschien wel een zegen is. Spoken word gedicht door Pepijn Pablo. Voorgedragen na de tafelgesprekken tijdens de regionale bijeenkomst op 28 augustus 2024.

3. Dromen We hebben de opgaven in het vorige hoofdstuk benoemd. Dan nu: waar dromen we over? Daar gaat dit hoofdstuk over. We zetten onze stip op de horizon voor de metropoolregio, voorbij 2050. Eerst vertalen we de hoofdambitie van Strategische Agenda 2023 -2026 naar concrete ambities voor de regio (3.1). Vervolgens zetten we vanuit daar de droom voor de regio neer (3.2), om dat specifiek ook te doen per gebiedstype (3.3).

3.1 Regionale ambities Ambitie uit de Strategische Agenda 2023-2026 De ambitie uit de Strategische Agenda 2023-2026 blijft ons vertrekpunt. Deze luidt: ‘Meer welvaart én welzijn voor de mensen die in de metropoolregio Rotterdam Den Haag wonen, werken en leven. (…) Meer samenwerken, betere fysieke verbindingen realiseren en het economisch vestigingsklimaat versterken. Dat is onze inzet. Als we dat bereiken, komen er meer kansen voor mensen, betere voorzieningen en wordt het gemiddeld inkomen hoger. In 2016 berekende OESO dat daardoor 1-2 procentpunt extra groei van welvaart en welzijn mogelijk is. We willen dat iedereen mee kan doen in de samenleving en kansen bieden voor ál onze inwoners. Het grootste kapitaal van onze regio zijn de mensen die hier wonen, werken en leven.’

Regionale ambitie in 3 speerpunten De Mobiliteitsvisie en de Visie op Economisch Vestigingsklimaat leveren een bijdrage om bovenstaande ambitie te verwezenlijken. Dit doen we in samenwerking met alle partners (andere overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties). We stellen daarbij randvoorwaarden voor onze ambitie, zoals financiering van Rijk, EU, en private partijen. In deze paragraaf werken we uit wat dit concreet impliceert voor de metropoolregio. Wij onderscheiden in onze regionale focus de volgende 3 speerpunten:

1. Het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de fysieke weerbaarheid 2. Het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving 3. Het verbeteren van kansen voor mensen

21 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

3.1.1 Het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de fysieke weerbaarheid Voorwaarde: fysieke weerbaarheid Het economisch profiel van de metropoolregio Rotterdam Den Haag uit de Visie op Economisch Vestigingsklimaat is het uitgangspunt voor onze Mobiliteitsvisie. Onze metropoolregio heeft een unieke Europese positie als thuisbasis van de Greenport en de Rotterdamse Haven en met Schiphol dichtbij. De Metropoolregio Rotterdam Den Haag en samenwerkende gemeenten zetten vol in op hun rol als internationale innovatie- en vestigingsregio. De sleutel tot dit succes? Een toekomstbestendig, excellent vestigingsklimaat, waarin we als regio tot de wereldtop behoren. Bij deze ambitie is de fysieke weerbaarheid van de regio een voorwaarde. Onder ‘fysieke weerbaarheid’ verstaan we een robuuste infrastructuur en strategisch ruimtegebruik die past bij de kansen, maar ook bij de uitdagingen van de toekomst.

5 economische clusters We definiëren 5 regionale clusters in ons beleid.11

1. Duurzaam Maritiem & Haven 2. Hightech Horticulture 3. Innovatieve / Hoogwaardige Maakindustrie 4. Digitale Technologie & Veiligheid 5. Overheid / Vrede / Recht Focus: unieke ligging versterken We vergroten de internationale positie van de metropoolregio door de unieke ligging te versterken. Dit doen we door:

•

In te zetten op nabijheid van wonen, werken en voorzieningen. Zo ontlasten we het hoofdwegennet en verbeteren we de bereikbaarheid van logistiek en bedrijfsverkeer. Ook vinden inwoners, bezoekers, werknemers, bedrijven en voorzieningen elkaar snel en dat resulteert in meer samenwerking en groei.

•

Kansen in Europa te benutten voor het binnenhalen van kennis, innovatie, bedrijven en gelden. Om dit te bereiken organiseren we actieve aanwezigheid in de Europese Unie met als doel meer innovatieve samenwerkingsverbanden op te zetten, Europese subsidies binnen te halen en succesvolle aanvragen voor investeringen en financieringen.

•

Het regionale mobiliteit- en logistieknetwerk van auto, trein, bus, metro, tram & knooppunten ook in Europees perspectief te bekijken en de mogelijkheden te onderzoeken om nieuwe verbindingen en projecten vanuit Europa (mede) te financieren.

11

Uit de Visie op Economisch Vestigingsklimaat: De kracht van de regionale clusters zit niet alleen in hun economische waarde, maar ook in hun nauwe verwevenheid met sleuteltechnologieën die Nederland internationaal positioneren als innovatieland. Zo maakt de maakindustrie volop gebruik van (opto) mechatronica, halfgeleiders en AI om slimme, duurzame productiesystemen te ontwikkelen. In de hightech horticulture draait het om biotechnologie, sensortechnologie en beeldvorming om gewassen optimaal en duurzaam te telen. Het maritieme cluster zet stevig in op groene chemie, data-analyse en nieuwe energiematerialen voor schonere havens en scheepvaart. En binnen het cluster cybersecurity komen AI, quantumtechnologie en digitale veiligheid direct samen. Zo geven de clusters technologische doorbraken concreet vorm – van lab naar praktijk.

22 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

Dit is wat onze regio heeft te realiseren: •

2 procentpunt extra groei van welvaart per jaar (bron: OESO).

•

208.000 nieuwe arbeidsplaatsen in 2030 ten opzichte van 2017 (bron: SA, Verstedelijkingsalliantie12).

•

30% meer arbeidsplaatsen in 2050 die met publieke en actieve mobiliteit binnen 45 minuten bereikbaar zijn ten opzichte van 2015 (bron: SA).

3.1.2 Het realiseren van een aantrekkelijke leefomgeving In combinatie met verstedelijking Ruimtelijke ontwikkelingen in de regio vragen om gerichte investeringen in passende mobiliteit. Woningbouw en verbetering van infrastructuur gaan daarbij idealiter hand in hand. Centraal staat de kracht van nabijheid: we stimuleren de bereikbaarheid van dagelijkse voorzieningen. Daarbij geven we prioriteit aan ruimte-efficiënte vervoersvormen – dat wil zeggen: vervoer dat weinig ruimte per persoon inneemt. Zie onderstaand figuur voor een vergelijking van het ruimtebeslag per vervoersmiddel.

P

80 m2

50 km per uur 1,4 p assagiers

12

15 m2

P

8 m2

8 m2

15 km per uur

6 m2

2 m2

50 km per uur 40 passagiers

2 m2

5 km per uur

De Verstedelijkingsalliantie is een netwerksamenwerking tussen de gemeenten Leiden, Zoetermeer, Den Haag, Rijswijk, Delft, Schiedam, Rotterdam en Dordrecht, de MRDH, provincie Zuid-Holland en het Rijk. Het doel is een bijdrage te leveren aan de oplossing van het woningtekort en versterking van de economie, door het benutten en versterken van de agglomeratiekracht van de Zuidelijke Randstad.

23 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

1 m2

Voor een aantrekkelijke leefomgeving Deze aanpak combineren we bescherming van het landschap en de inzet op een schone, gezonde leefomgeving. Een aantrekkelijke leefomgeving is ook verkeersveilig. Het uitgangspunt blijft nul verkeersdoden en -ongevallen. Daarom zetten we samen met onze partners in op zowel het structureel terugdringen van ongevallen als de ervaren verkeersonveiligheid – met fysieke ingrepen én gedragsmaatregelen. We prioriteren veilige infrastructuur, zoals gescheiden HOV- en fietsroutes en investeren in langzaam verkeer in de regio. Dit ondersteunt gezonde, duurzame stedelijke omgevingen.

Dit is wat onze regio heeft te realiseren: •

266.000 nieuwe woningen in 2030 ten opzichte van 2017 (bron: SA, Verstedelijkingsalliantie).

•

80% van de groei van voorzieningen voor wonen en werken is in 2050 op loop- en fietsafstand van mobiliteitsknooppunten13 (bron: SA).

•

In 2050 is het gebruik van publieke en actieve mobiliteit als aandeel van de totale hoeveelheid verplaatsingen ten opzichte van 2022 toegenomen (bron: SA).

•

Minimaal 11% van het oppervlak van de regio is beschikbaar voor groen, recreatie en hernieuwbare energie (bron: ‘Ruimtelijke koers toekomstbestendig Zuid-Holland’, Provincie Zuid-Holland).

3.1.3 Het verbeteren van kansen voor mensen Kansen voor iedereen We creëren mogelijkheden voor onze inwoners om opleidingen te volgen, werk te vinden, familie en vrienden te ontmoeten en eropuit te gaan. We streven naar brede welvaart voor iedereen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat vervoer toegankelijk en inclusief is, zodat iedereen zelfstandig of zo zelfstandig mogelijk kan reizen. Hierbij houden we rekening met verschillende mobiliteitsbehoeften van reizigers. We zorgen ervoor dat vervoer betaalbaar is, zowel voor de gebruiker als voor de samenleving.

Dit is wat onze regio heeft te realiseren:

13

•

We zijn in 2050 een krachtige, welvarende en aantrekkelijke regio volgens de monitor ‘Brede welvaart MRDH’, gebaseerd op cijfers van het CBS.

•

In 2050 kunnen ten opzichte van 2015 30% meer inwoners binnen 45 minuten reizen van huis naar werk, opleiding en voorzieningen met publieke en actieve mobiliteit (bron: SA).

Een mobiliteitsknooppunt is een plek waar je in, uit en over kan stappen op verschillende vervoersmiddelen. Ook concentreren rondom een mobiliteitsknooppunt stedelijke functies en activiteiten. Denk aan functies als: wonen, werken, onderwijs en zorg.

24 |

Concept-ontwerp mobiliteitsvisie

3.2 Ons droombeeld: stip op de horizon Kwaliteit van leven: de metropoolregio bloeit Onze metropoolregio bloeit. Het is dé plek om te wonen, te werken en/of te bezoeken. Gemeenten werken samen en hebben gezorgd voor vernieuwing, met kwaliteit als fundament. Dat zorgt voor een aangename, inclusieve en veilige leefomgeving. Een dynamische economie, duurzame stedelijke ontwikkeling en uitstekende mobiliteit vormen samen de sleutel tot kwaliteit van leven. Als het goed gaat met de metropoolregio, gaat het goed met de rest van Nederland.

Economie en mobiliteit versterken elkaar Hoe ziet dat eruit? We verbinden economische clusters en metropolitane centra met elkaar door goede bereikbaarheid. Denk aan de Rotterdamse haven, Greenport West-Holland, TU Delft, internationale instellingen in Den Haag en innovatieve broedplaatsen in Delft, Zoetermeer en Vlaardingen. Ook de centra van Rotterdam en Den Haag met al hun voorzieningen, zijn voor iedereen in de regio nabij en goed bereikbaar. Onze regio is stevig verbonden met de rest van Nederland, Europa en de wereld. Mensen vinden er gemakkelijk passend werk en kunnen zich soepel verplaatsen.

Een geïntegreerd vervoerssysteem Mobiliteit verloopt via een netwerk van multimodale verbindingen dat mensen, kennis en kansen samenbrengt. Vervoersvormen en systemen zijn met elkaar geïntegreerd: lopen, fietsen, snelle trams, metro, metrobussen, treinen en andere (deel)vervoersvormen sluiten naadloos op elkaar aan. Mensen, goederen, plekken en systemen: alles is op elkaar afgestemd.

Actieve en publieke mobiliteit is vanzelfsprekend Reizen is veilig en comfortabel. Actieve en publieke mobiliteit is vanzelfsprekend - net zo luxe en makkelijk als een privéauto. Lopen, fietsen en publieke mobiliteit versterken elkaar en vormen samen de kern van mobiliteit in de regio. Het is aantrekkelijk, toegankelijk, betrouwbaar, schoon, stil en snel, voor iedereen – ongeacht vervoersbehoefte of budget. Autogebruik balanceren we met publieke en actieve mobiliteit om doorstroming te verbeteren, bijvoorbeeld door 30 km/u-zones te combineren met vrije HOV-banen. Tegelijkertijd vindt goederenvervoer 24/7 plaats, maar wel evenwichtig gespreid over de dag. Dat transport verloopt autonoom, schoon en stil. Zo blijft de economie draaien en kunnen mensen genieten van een prettige leefomgeving.