Document · PDF

11. 276983 Raadsinformatiebrief inzake voortgang Nationaal Groeifonds en Regionale Groeiagenda.pdf

Gemeenteraad AW 29 maart 2021, gemeente AlbrandswaardBij agendapunt: 5: Ingekomen stukken21.309 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Gemeenteraad van Albrandswaard

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n): KvKnummer:

4 -

Ons kenmerk: 276983 Contact: R.P. Groenewegen Telefoonnummer: 010 506 11 11 Team: Strategie Datum: 2 maart 2021

Betreft: voortgang Nationaal Groeifonds en Regionale Groeiagenda

Geachte raad,

Op 13 oktober 2020 hebben wij u geïnformeerd over het Nationaal Groeifonds van het kabinet en over de Regionale Groeiagenda Zuid-Holland (Raadsinformatiebrief 211935). De Groeiagenda is het ‘bod’ van onze regio om in aansluiting te vinden bij het Groeifonds. De Groeiagenda is opgesteld door een coalitie van Zuid-Hollandse overheden, bedrijven en kennisinstellingen. Hierbij verstrekken wij nu nieuwe informatie over de voortgang van Groeifonds en Groeiagenda: 1. Voortgangsbericht van de regionale coalitie. 2. Kamerbrief van 14 januari ‘overzicht voorstellen’. Deze brief benoemt de voorstellen die voldoen aan de ‘toegangscriteria’. De vervolgstap is dat de beoordelingsadviescommissie advies uitbrengt over de voorstellen. Op basis van dit advies neemt het kabinet in het tweede kwartaal een besluit. 3. Regionale Groeiagenda die de Economic Board Zuid-Holland heeft vastgesteld op 13 januari. Dit is een verdere uitwerking van de ‘light’-versie die wij u in oktober hebben gestuurd. 4. Publiekssamenvatting van de Regionale Groeiagenda. De komende periode zullen het Nationaal Groeifonds en de Regionale Groeiagenda op de agenda staan van de verschillende MRDH-bestuursorganen. Daarnaast kunt u op 16 maart deelnemen aan een online conferentie over de Regionale Groeiagenda, zie https://events.innovationquarter.nl/groeiagendazuidholland/. Wij blijven alert op de voortgang.

Hofhoek 5 - 3176 PD Poortugaal - Postbus 1000 - 3160 GA Rhoon - T (010) 506 11 11 - E info@albrandswaard.nl

Betreft: voortgang Nationaal Groeifonds en Regionale Groeiagenda

Pagina 2 van 2

bijlage(n): 1. Voortgangsbericht 2. Kamerbrief d.d. 14 januari 2021 3. Regionale Groeiagenda Zuid-Holland d.d. 13 januari 2021 4. Publiekssamenvatting van de Regionale Groeiagenda Zuid-Holland

Met vriendelijke groet, het college van de gemeente Albrandswaard, de secretaris, de burgemeester,

Hans Cats

drs. Jolanda de Witte

Voortgangsbericht Nationaal Groeifonds en regionale Groeiagenda Zuid-Holland Nationaal Groeifonds – stand van zaken Rijk De ministers van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Financiën hebben de Tweede Kamer op 14 januari 2021 geïnformeerd over de investeringsvoorstellen voor het Nationaal Groeifonds die naar de beoordelingsadviescommissie zijn verzonden. Met de selectie van het voorstel voor de Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking Zuidelijke Randstad, het Kickstartvoorstel Life Sciences & Health ecosysteem, het voorstel Groenvermogen van de Nederlandse economie (opschaling waterstof), het voorstel Quantum Delta Nederland, het AiNed Strategisch Investeringsprogramma en het voorstel Leven Lang Ontwikkelen sluit het doorgestuurde pakket goed aan bij de inzet en ambities van ZuidHolland. Het kabinet geeft bij haar selectie aan dat niet alle 14 doorgestuurde voorstellen gehonoreerd kunnen worden omdat de gevraagde bijdragen het gereserveerde budget van 20 miljard euro voor de periode 2021-2025 ruimschoots overstijgen. De beoordelingscommissie is voornemens om in maart 2021 advies uit te brengen aan het kabinet. Het kabinet zal op basis van het - zwaarwegende - advies van de beoordelingscommissie een besluit nemen over welke voorstellen zullen worden gehonoreerd. Bijgaand treft u de Kamerbrief.

Groeiagenda Zuid-Holland Op 13 januari 2021 hebben de samenwerkende private en publieke partijen van de Zuidelijke Randstad in de Economic Board Zuid-Holland (EBZ), waaronder de MRDH, ingestemd met de Regionale Groeiagenda. Uiteraard is de vastgestelde agenda gebaseerd op de Groeiagenda Light, die wij u in september 2020 hebben toegezonden. Met de Regionale Groeiagenda wordt ingezet op systeeminterventies op het gebied van kennis en innovatie, de maakindustrie, energie-infrastructuur, bereikbaarheid en human capital. De ambitie van de samenwerkende bedrijven, kennisinstellingen en overheden om de krachten te bundelen en meer samen op te trekken krijgt hiermee verder vorm. De Regionale Groeiagenda heeft geen formeel bindend karakter, maar is het kader voor een eensgezinde (lobby)inzet van onze regio naar Rijk en Europa. Het gezamenlijke doel is om de regio naar een structureel hoger economisch groeipad te brengen. De Groeiagenda biedt een gemeenschappelijke basis voor ideeën en voorstellen voor volgende tranches van het Nationaal Groeifonds en Europese groei- en herstelfondsen. De - hoge - eisen die door het Rijk en de Europese Commissie aan projecten worden gesteld zijn leidend in de afweging om voorstellen in de Groeiagenda op te nemen. Zo wordt gestuurd op een gerichte, effectieve gezamenlijke inzet.

Vooralsnog gaat het hierbij om grote projecten en initiatieven vanuit met name kennisinstellingen en bedrijven voor vernieuwing en innovatie. Voorbeelden zijn projecten op het gebied van energietransitie in de haven, ontwikkeling van de medische sector en sleuteltechnologieën zoals Artificial Intelligence. Voor mobiliteit en verstedelijking sluit de inzet aan op projecten uit het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking, waarover onze regio al met het Rijk in gesprek is in het verlengde van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Bijgaand treft u de Groeiagenda Zuid-Holland en een Publiekssamenvatting.

Effecten Regionale Groeiagenda Door de grote uitdagingen in Zuid-Holland innovatief en gezamenlijk aan te pakken, komt de regio in een hoger groeipad en worden nationale opgaven gerealiseerd. Uit validatie door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en doorrekening door de Erasmus Universiteit en het bureau NEO Observatory blijkt dat de Regionale Groeiagenda goed is voor een structurele extra groei van onze economie met 1 procentpunt per jaar en tot brede welvaart leidt. Integrale en volledige uitvoering van de Groeiagenda zorgt voor een €24 miljard structureel hoger BBP en 120.000 extra banen voor heel Nederland. Daarbij zorgt de Groeiagenda met alle verduurzamingsprojecten voor 40% van de nationale CO 2 -reductie en met de woningbouwplannen (200.000 woningen in 10 jaar) voor 25% van de nationale woningbouwopgave. Verdere samenwerking aan Groeiagenda De Regionale Groeiagenda is het gezamenlijke product van een brede coalitie sleutelspelers uit ZuidHolland. Het vaststellen van deze investerings- en vernieuwingsagenda is een grote en lovenswaardige stap van de samenwerkende publieke en private partijen in Zuid-Holland. Door het bundelen van de krachten heeft Zuid-Holland een eensgezind verhaal en een sterke positie richting de rijksoverheid, nationale politiek en Europese Commissie.

In de komende maanden zullen de Zuid-Hollandse sleutelspelers de Regionale Groeiagenda niet alleen verder uitwerken in concrete projecten, maar deze ook over het voetlicht brengen bij bewindspersonen, (nieuwe) leden van de Tweede Kamer, topambtenaren en sleutelspelers bij planbureaus en sociale partners. Dit doen we via gerichte gesprekken, evenementen en waar nodig activiteiten in de media.

> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres Postbus 20401 2500 EK Den Haag Overheidsidentificatienr 00000001003214369000 T 070 379 8911 (algemeen) F 070 378 6100 (algemeen) www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum Betreft

14 januari 2021 Nationaal Groeifonds: Overzicht voorstellen

Geachte Voorzitter,

Ons kenmerk CE-AEP / 21008786 Bijlage(n) 1

Deze brief informeert uw Kamer over de eerste investeringsvoorstellen voor het Nationaal Groeifonds die naar de beoordelingsadviescommissie zijn verzonden. Op 1 december jl. hebben wij van de drie coördinerende bewindspersonen1 voor de terreinen kennisontwikkeling, infrastructuur en R&D en innovatie voorstellen ontvangen ter indiening bij het Nationaal Groeifonds.2 Toetsingscriteria en oordeel toegangspoort Deze voorstellen zijn door de ministeries van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Financiën ambtelijk getoetst aan de toegangspoortcriteria. Zo moet er een uitgewerkt plan liggen waarin elementen als de financiële kosten, bijdrage aan het verdienvermogen (bbp-effect), andere maatschappelijke kosten en baten, en uitvoerbaarheid zijn onderbouwd. Andere elementen waar de ambtelijke toegangspoort op toetst zijn bijvoorbeeld of een project voldoet aan de minimale omvang, past binnen de investeringsterreinen en of het additioneel is aan bestaande publieke investeringen. Ook moet het gaan om niet-reguliere, nietstructurele uitgaven (zie ook bijlage).

De toegangspoort kan voorstellen alleen doorgeleiden naar de beoordelingsadviescommissie als is voldaan aan deze vooraf vastgestelde criteria, zoals ook staat beschreven in de brief Nationaal Groeifonds van 7 september jl.3 Dat sommige projecten niet door de toegangspoort zijn doorgeleid, betekent dat het voorstel in de huidige vorm niet voldeed aan de technische toets van de toegangspoort op de gestelde randvoorwaarden. Het oordeel van de toegangspoort zegt dus niets over het belang van projecten, maar heeft eerder betrekking op de compleetheid van voorstellen. De drie voorstellen4 die nu niet

Dit betreft ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de staatssecretaris van EZK. 2 Het proces van de eerste ronde is iets anders dan in de structurele situatie. Omwille van de tijd is er deze ronde geen brede uitvraag gedaan, maar gekozen voor het indienen van investeringsvoorstellen waarvoor al goed uitgewerkte plannen liggen. Hierbij wordt de voorziene systematiek met beoordeling door een onafhankelijke commissie aan de hand van het toetsingskader wel gevolgd, zoals ook aangegeven in de brief over het Nationaal Groeifonds van 7 september jl. (Kamerstuk 35300, nr. 83). 3 Kamerstuk 35300, nr. 83 4 Er is een drietal voorstellen niet doorgeleid: Redesign (hoofd)wegennet rond steden, (luchthavens) & corridors, Europese spoorverbindingen en Nieuwe snelle spoorverbinding Randstad-Noord-Nederland. 1

Pagina 1 van 6

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek

worden doorgeleid kunnen desgewenst na verdere uitwerking en aanvulling dan ook opnieuw voor toetsing worden ingediend in een volgende ronde.

Ons kenmerk CE-AEP / 20315536

Op basis van de beschreven criteria zijn de volgende voorstellen doorgeleid aan de beoordelingsadviescommissie van het Nationaal Groeifonds, die zich over de inhoud ervan zal buigen. Kennisontwikkeling Transitie naar innovatief & toekomstgericht onderwijs Het voorstel beschrijft hoe een impuls kan worden gegeven aan de transitie naar innovatief en toekomstgericht onderwijs in het po, vo, mbo en ho. Het voorstel bestaat uit drie onderdelen: (1) versterking van innovatie en werking leermiddelenmarkt, (2) verbetering van de kennis- en ondersteuningsinfrastructuur en (3) een niveausprong in de praktijk. Leven Lang Ontwikkelen (LLO) Het voorstel bevat investeringen die zowel vraag als aanbod voor LLO moeten versterken. De vraag moet worden versterkt door investeringen in de leercultuur, onder andere door middel van een digitaal scholingsoverzicht met een gepersonaliseerd overzicht van scholings- en financieringsmogelijkheden en doordat middels een pilot ontwikkeladviezen beschikbaar worden gesteld aan werkenden en werkzoekenden met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. Het aanbod moet worden versterkt door de ontwikkeling van flexibele en vraaggerichte opleidingen, in het bijzonder gericht op groeisectoren. Beleidsexperimenten Er worden vier experimenten voorgesteld die moeten bijdragen aan (inzicht in) kwaliteitsverhoging in het funderend onderwijs.

Deze experimenten gaan over (1) kwaliteitsverschillen tussen scholen, (2) kindvoorzieningen buiten schooltijd, (3) alternatieven voor vroegselectie en (4) aanpak personeelstekorten in het primair onderwijs op kwetsbare scholen. R&D en innovatie Kickstartvoorstel Life Sciences & Health ecosysteem (LSH) Het LSH-voorstel bestaat uit twee onderdelen: een Nederlandse pilotfabriek voor de ontwikkeling van regeneratieve geneeskunde (Regmed XB) en een nationale gezondheidsdata-infrastructuur (Health-RI). Beide onderdelen zijn een antwoord op maatschappelijke uitdagingen en een kans voor Nederland om een substantieel aandeel te verwerven in een groeiende wereldmarkt.. Tegelijkertijd dragen de voorstellen bij aan de ontwikkeling van technologie voor het voorkomen, behandelen en/of genezen van met name langdurige ziektes. Quantum Delta Nederland Quantum Delta Nederland zet in op een breed scala aan activiteiten – van R&D tot talentontwikkeling - om quantumtechnologie en de toepasbaarheid daarvan naar een hoger plan te tillen in Nederland. Het voorstel richt zich op het vertalen van de kennisvoorsprong die Nederland heeft in deze doorbraaktechnologie naar duurzaam verdienvermogen met een nieuw hightechindustrie ecosysteem. Onderdeel van het plan is het opleiden van medewerkers voor de toekomst, zodat Pagina 2 van 6

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek

bedrijven in deze nieuwe sector direct over goed opgeleid personeel kunnen beschikken.

Ons kenmerk CE-AEP / 20315536

Groenvermogen van de Nederlandse economie Groenvermogen is gericht op de opschaling van waterstof en toepassing van groene elektronen in energie-intensieve industrieën. Het betreft een integrale aanpak met grootschalige demonstratieprojecten, een breed samenhangend onderzoeks- en innovatieprogramma en een onderwijsagenda. Samen moeten de publieke investeringen in deze drie onderdelen een krachtig en flexibel waterstofecosysteem creëren dat de basis vormt voor de opschaling van waterstof en elektrochemie, en de ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen. FoodSwitch FoodSwitch heeft als doel Nederland leidend te maken in de verduurzaming van de mondiale voedselproductie, door het versnellen van de opschaling van innovaties. FoodSwitch heeft acht programma’s (roadmaps) ontwikkeld, die zich richten op de drie omschakelingen: precisievoedselsystemen, circulaire voedselketens en duurzame eiwitbronnen. Daarvoor worden drie sleuteltechnologieën ingezet: biotechnologie en veredeling, informatietechnologie en slimme systemen. AiNed Strategisch Investeringsprogramma Het AiNed investeringsvoorstel heeft als ambitie om Nederland blijvend in de kopgroep van AI-landen te krijgen.

Het voorstel richt zich op een sterke en gecoördineerde aanpak in Nederland op het gebied van AI: investeren in samenhangend onderzoek, innovatie, valorisatie en onderwijs voor nieuwe AItechnologie en verantwoorde toepassing. De focus ligt op de versnelde toepassing van AI in de sectoren die voor Nederland het meeste verdienvermogen opleveren: hightech industrie, mobiliteit en logistiek, energie, en gezondheid en zorg. Het doel is mensgerichte AI die bijdraagt aan economische groei en een veilige en een veilige samenleving. Infrastructuur Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking Zuidelijke Randstad Het voorstel betreft een schaalsprong in het OV van de zuidelijke Randstad door investeringen in hoogwaardige OV-oplossingen in de regio’s Den Haag, Rotterdam en Zoetermeer (HOV-bus, tram, lightrail), en een aanpassing aan het hoofdspoor Den Haag-Rotterdam-Dordrecht en de bouw van nieuwe stations zodat een hoogfrequente bediening kan plaatsvinden en ruimte wordt gecreëerd voor doorgaande nationale en internationale verbindingen. De investering moet een bijdrage leveren aan economische samenhang, de grootschalige woningbouwopgave van 240.000 woningen in 2040 in de Zuidelijke Randstad, de nabijheid van werk, bereikbaarheid en leefbaarheid.

Schaalsprong Metropolitaan OV-systeem OV Metropoolregio Amsterdam Het voorstel is om de bereikbaarheid van en binnen de Metropoolregio Amsterdam te verbeteren en de groei van de (inter-)nationale reizigersstromen te faciliteren door het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol/Hoofddorp en het sluiten van de metroring Isolatorweg naar Amsterdam Centraal. Dit moet een Pagina 3 van 6

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek

bijdrage leveren aan opgaven met betrekking tot de grootschalige woningbouwopgave van 250.000 woningen in 2040 in de MRA, de nabijheid van werk, duurzame bereikbaarheid binnen de metropoolregio, versterking van de nationale en internationale bereikbaarheid, waaronder de positie op het Europese HSL-netwerk en leefbaarheid.

Ons kenmerk CE-AEP / 20315536

Brainportlijn Eindhoven Het voorstel is de ontwikkeling van innovatief zero-emissie en zelfrijdend vervoer (“pods” ofwel busjes) op een vrij liggende baan in de regio Eindhoven (de “Brainport”). Dit concept moet verschillende economische locaties (bedrijven- en kennisinstellingen) met elkaar en met Eindhoven Centraal verbinden en de regio minder afhankelijk maken van wegvervoer. Schaalsprong Metropolitaan OV en verstedelijking in regio Utrecht Het voorstel is de aanleg van twee lightrailverbindingen in de Metropoolregio Utrecht. Dit hoogwaardig OV moet de bereikbaarheid verbeteren, extra woningbouw mogelijk maken en bijdragen aan de creatie van werkgelegenheid, waardoor aan de economie een impuls gegeven wordt. Ook ontstaat meer ruimte voor doorgaand verkeer op weg en spoor in de regio. Aanleg buisleidingen van de haven van Rotterdam naar het Chemiecomplex Chemelot in Zuid-Limburg Het voorstel is om twee buisleidingen voor de grondstoffen Propeen en LPG van Rotterdam naar chemiecluster Chemelot in Limburg aan te leggen, ter vervanging van het vervoer per spoor dat tegen haar maximumcapaciteit voor vervoer van gevaarlijke stoffen aanloopt. Doordat deze buisleidingen door de modal shift een deel van het bestaande en toekomstige transport overnemen, moet dit bijdragen aan veiligheid en klimaatdoelstellingen, o.a.

door de inzet op zero emissie transport en klimaatrobuuste netwerken. Vitale, robuuste, veilige en bevaarbare rivieren Het voorstel is om de bevaarbaarheid van de grote rivieren structureel te verbeteren en klimaatbestendig te maken door middel van het aanleggen van langsdammen in de Waal, het eenmalig waar nodig fixeren en suppleren van de bodem in de Waal en uitbreiding van de sluiscapaciteit bij Grave en Weurt. Hierdoor kunnen er meer en sneller goederen over het water vervoerd worden en ontstaat er meer ruimte op het Nederlandse spoor- en wegennet. Naast het verbeteren van de bereikbaarheid en concurrentiepositie van Nederland als logistiek land, moeten de maatregelen positief bijdragen aan de doelstellingen op o.a. het gebied van waterveiligheid, zoetwater en natuurontwikkeling en biedt het kansen voor ruimtelijke economische ontwikkelingen. Vervolgproces De beoordelingsadviescommissie heeft aangegeven ongeveer drie maanden nodig te hebben voor het opstellen van een advies over de voorstellen. Het kabinet besluit vervolgens op basis van dit zwaarwegende advies welke voorstellen worden gehonoreerd. We zullen uw Kamer hier in het tweede kwartaal van 2021 over informeren. Daarbij worden de adviezen van de commissie en het Centraal Planbureau dan ook openbaar gemaakt. De bijdrage vanuit het Nationaal Pagina 4 van 6

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek

Groeifonds aan de vakdepartementen om deze projecten uit te voeren wordt vervolgens via suppletoire begrotingen geraamd op de begroting van het Nationaal Groeifonds en op de departementale begrotingen of begrotingsfondsen. Deze suppletoire begrotingen worden ter autorisatie aan uw Kamer voorgelegd.

Ons kenmerk CE-AEP / 20315536

Ondanks de hoge kwaliteit van de 14 voorstellen die zijn doorgeleid naar de beoordelingsadviescommissie, zullen zij niet allemaal gehonoreerd kunnen worden. Voor het Nationaal Groeifonds is 20 miljard euro gereserveerd voor de periode 2021-2025. De gevraagde bijdragen uit het Nationaal Groeifonds voor deze voorstellen bedragen samen 25,5 miljard euro en overstijgen daarmee ruimschoots de gereserveerde 20 miljard euro.

Eric Wiebes Minister van Economische Zaken en Klimaat

Wopke Hoekstra Minister van Financiën

Pagina 5 van 6

Chief Economist Directie Algemene Economische Politiek

Bijlage: Toegangspoortcriteria

Ons kenmerk CE-AEP / 20315536

De voorstellen zijn getoetst aan de volgende toegangspoortcriteria, die staan beschreven in de brief Nationaal Groeifonds:5 1. Het voorstel bevat een uitgewerkt plan (afwijzingscriterium); 2. Het voorstel valt binnen een van de drie terreinen (afwijzingscriterium); 3. Het voorstel heeft een cumulatieve omvang van tenminste 30 mln. (afwijzingscriterium); 4. Het voorstel is additioneel aan private investeringen (beoordelingscriterium); 5. Het voorstel is additioneel aan bestaande of geplande publieke investeringen en valt niet binnen een bestaande regeling van de overheid (afwijzingscriterium); 6. Het voorstel is niet-structureel (afwijzingscriterium; 7. Het voorstel voldoet aan de toets van subsidiariteit (beoordelingscriterium); 8. Het voorstel past binnen de financiële kaders van het fonds (afwijzingscriterium).

Kamerstuk 35300, nr. 83 Pagina 6 van 6

Groeiagenda Zuid-Holland – DEFINITIEVE VERSIE Samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid •

•

Zuid-Holland vernieuwt en versterkt de onder druk staande economie door gericht te investeren in het Nederlandse verdienvermogen en nieuwe banen op alle niveaus, wat sterk bijdraagt aan korte termijn herstel na COVID-19 en het creëren van duurzame brede welvaart en een inclusieve samenleving in de toekomst. Zuid-Holland kampt met grote uitdagingen: achterblijvende economische prestaties; hoge werkloosheid die zonder ingrijpen flink toeneemt; een grote woningbouwopgave, té beperkte bereikbaarheid en onder druk staande leefbaarheid. Door hun omvang, Zuid-Holland is goed voor bijna een kwart van de Nederlandse economie en samenleving, zijn deze uitdagingen urgente nationale opgaven. Dat vraagt om extra actie. Juist nu. Private en publieke sleutelspelers in Zuid-Holland werken op basis van deze Groeiagenda intensief samen -en investeren zelf fors- om een nog grotere bijdrage te leveren aan Nederland. Daarbij kunnen we profiteren van het grote potentieel en de sterke en brede kennisbasis die we hier in de regio hebben: Zuid-Holland is dé real life testing ground voor mondiale opgaven en onze bedrijven en kennisinstellingen geven jaarlijks € 3,3 mld. uit aan R&D.

Concreet identificeren we vijf systeeminterventies, met bijbehorende (nationale) proposities, die we in samenhang aanpakken en die fundamenteel zijn voor duurzaam verdienvermogen en nieuwe banen: o Kennis & Innovatie ecosystemen + Sleuteltechnologieën: we bedenken slimme, schone, gezonde oplossingen; o Maakindustrie + Nieuwe waardeketens: we maken wat we bedenken; o Energie-infrastructuur + Duurzame energiebronnen & grondstoffen: we zijn duurzaam en schoon; o Mobiliteitstransitie + Logistieke transitie: we verbinden onze innovaties, mensen en locaties met de wereld; o Human Capital + Leven Lang Ontwikkelen: we benutten het talent van álle Zuid-Hollanders. Het in samenhang uitvoeren van deze Groeiagenda levert Nederland het volgende op: o 1 procentpunt extra jaarlijkse groei van de regio. Dit betekent 12% duurzame en inclusieve groei na tien jaar2,5% voor Nederland. Op termijn leidt dit tot €24 mld. structureel extra BBP en 120.000 extra banen. o Baanbrekende innovaties die in tien jaar tijd tot nieuwe verdienmodellen, betere gezondheid, de verduurzaming van de economie en samenleving en brede welvaart leiden. o 25% van de nationale woningbouwopgave (circa 200.000 woningen in tien jaar). o 40% van de nationale CO2-reductie (73 megaton in dertig jaar). Dat vraagt wel om extra gezamenlijke en integrale actie.

We vragen het Rijk om met ons mee te doen, we willen een nationale actieagenda Zuid-Holland.

Het huidige en toekomstige verdienvermogen van Nederland staat zwaar onder druk. Dit heeft directe gevolgen voor de toekomst van mensen. De economische crisis veroorzaakt door de COVID-19 pandemie ontwricht onze nationale en regionale economie. Sectoren die altijd een grote bijdrage leverden aan het nationale verdienvermogen lijden zware verliezen, werkenden verliezen hun banen en essentiële innovaties en transities om de economie te vernieuwen en verduurzamen vallen stil. De kwetsbaarste mkb’ers en groepen mensen worden hierbij hard geraakt. Het wegvallen van belangrijke bedrijvigheid, banen en kennis is niet alleen op de korte termijn schadelijk. Op de lange termijn is het wegvallen hiervan funest voor ons duurzaam verdienvermogen. In Zuid-Holland maken we ons al langer zorgen over de toekomstige brede welvaart in Nederland. Deze regio kampt met achterblijvende economische prestaties en hoge werkloosheid die zonder ingrijpen flink toe zal nemen. Dat zet de inclusiviteit van de samenleving fors onder druk. Ook heeft de regio een grote woningbouwopgave en té beperkte bereikbaarheid. Veel van de bedrijvigheid, kennis en kunde in Zuid-Holland, die nu wordt bedreigd, vormt de basis voor een nieuwe duurzame economie. Het behouden hiervan is belangrijk voor nieuwe banen, welvaart en welzijn, tot ver buiten onze regio.

Private en publieke sleutelspelers in Zuid-Holland werken daarom nauw samen in triple-helix verband. Samen investeren we fors in nieuwe werkgelegenheid en ons duurzame verdienvermogen op de lange termijn. Door in samenhang onze industrie versneld te verduurzamen, te blijven werken aan nieuwe innovaties en bronnen van werkgelegenheid te vergroten. Op die manier vervangen we versneld de verdienmodellen en banen die we nu verliezen.

Zuid-Holland: motor van de Nederlandse economie Zuid-Holland vormt bijna een kwart van de Nederlandse economie én samenleving. Het is de meest dichtbevolkte en een van de snelst groeiende regio’s van Nederland, met essentiële infrastructuur en logistiek, een enorme kennisdichtheid en een grote verscheidenheid aan sterke economische sectoren. Zuid-Hollandse bedrijven en kennisinstellingen hebben sleutelposities in de huidige nationale, Europese en mondiale waardeketens. De aanwezigheid van zoveel kennis en ondernemerschap, dat is onze unieke kracht. Zuid-Holland is dé real life testing ground voor mondiale opgaven.

Groeiagenda Zuid-Holland - Samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid – DEFINITIEVE VERSIE Eindredactie: djoeke.altena@economicboardzuidholland.nl & v.dobbe@mrdh.nl

Belangrijke sectoren van de Nederlandse economie in Zuid-Holland zijn het havenindustrieel complex Rotterdam, de internationale stad Den Haag, de maakindustrie van Noordwijk tot Dordrecht, de glastuinbouw in de Greenports en de kennis- en innovatie ecosystemen in Leiden, Delft en Rotterdam. Eeuwenlang innoveren in een gunstig vestigingsklimaat heeft Zuid-Hollandse spelers wereldwijd leidend gemaakt. Deze sectoren en deze samenwerking tussen onderzoekers en bedrijven kunnen Nederland ook de komende eeuwen brede welvaart en welzijn brengen.

Zuid-Holland: urgente nationale opgaven die nu aangepakt moeten worden In de snel veranderende wereld biedt het verleden geen garanties voor de toekomst. Ook vóór COVID-19 stond ZuidHolland al voor forse uitdagingen. Ondanks alle aanwezige kennis en bedrijvigheid in de regio is Zuid-Holland in het afgelopen decennium economisch gezien achtergebleven. De Zuid-Hollandse economie groeide 10 tot 15 procent minder hard dan andere belangrijke regio’s in Nederland. Vergelijkbare Europese regio’s, zoals Antwerpen, Hamburg, München en Stockholm, groeiden zelfs drie keer harder. Dit betekent dat het BBP 15 miljard euro hoger zou kunnen zijn geweest, en dat er minder banen zijn gecreëerd en minder belastinginkomsten zijn gegenereerd dan mogelijk. Tegelijk hebben de grote transities - energietransitie, digitalisering, de overgang naar een circulaire economie, veranderingen in de gezondheidszorg - ongekende impact op grote sectoren in Zuid-Holland. Zonder vernieuwing van onze economie dreigt het risico dat belangrijke clusters, met al hun banen, verloren gaan. Dit komt boven op de grote opgave om de groeiende bevolking in Zuid-Holland ruimte te blijven bieden en de leefbaarheid te behouden. ZuidHolland staat aan de lat voor een kwart van de Nederlandse woningbouwopgave en bijna een derde van de nationale klimaatopgave.

Onderzoek, onder meer door de OESO, laat meerdere oorzaken voor de achterblijvende economische groei in ZuidHolland zien: de deels verouderde economische structuur heeft een hoge productiviteit maar zorgt voor beperkte groei, er is een tekort aan goed gekwalificeerd personeel terwijl er tegelijk veel mensen aan de kant staan, de ruimtelijke druk is aanzienlijk en de regionale samenwerking kan veel beter. Inmiddels werken private en publieke sleutelspelers intensief samen om deze obstakels met een samenhangend pakket aan maatregelen weg te nemen en zo het potentieel van de regio te benutten. Zij investeren daarbij zelf ook fors, onze bedrijven en kennisinstellingen geven jaarlijks € 3,3 mld. uit aan R&D. Maar we kunnen dit niet alleen, het zijn nationale opgaven, dus we vragen het Rijk om mee te doen.

Samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid Zuid-Holland kan en wil meer bijdragen aan de Nederlandse economie en samenleving. Met onze sterke sectoren, toonaangevende kennisinstellingen en alsmaar groeiende bevolking, zal Zuid-Holland altijd een groot aandeel hebben in het Nederlandse verdienvermogen. Dat aandeel willen we de komende tien jaar tot twintig jaar niet alleen vergroten, maar ook slimmer, duurzamer en gezonder maken. Huidige en extra investeringen in kennis en innovatie, maakindustie, energie-infrastructuur, bereikbaarheid en scholing, verbinden we in één gezamenlijke en meerjarige Groeiagenda ZuidHolland. Samenhang is daarbij het sleutelwoord. Kennis- en innovatie ecosystemen vormen de ruggengraat van een toekomstbestendige economie en samenleving. Producten en toepassingen die onderzoekers en ondernemers in Zuid-Holland ontwikkelen, dragen rechtstreeks bij aan het vernieuwen en verduurzamen van verschillende sectoren. Denk aan circulaire productieprocessen, resilient delta en biotechnologie, die brede toepassing hebben. Dankzij sleuteltechnologieën zoals kunstmatige intelligentie en quantumtechnologie benutten we in Zuid-Holland de kansen van de digitale- en energietransitie, maken we gezondheidszorg betaalbaar en toegankelijk en creëren we blijvende nieuwe werkgelegenheid.

Dit stimuleren we met regionale innovatieprogramma’s en onze Actieagenda Technologische Industrie. Met ons Human Capital Akkoord zorgen we dat de beroepsbevolking aangesloten blijft bij de behoefte van de nieuwe economie en wordt opgeleid voor de nieuwe banen die ontstaan op alle niveaus. Onze ondernemers en het mkb zijn hierbij drijvende krachten. Ook verbinding is essentieel: ideeën, toepassingen, producten en energie moeten fysiek en digitaal uitgewisseld worden tussen mensen, locaties en verschillende sectoren. Zuid-Holland is hiervoor bij uitstek de plek. Denk aan de verbinding tussen tuinbouw, biotech en gezondheidszorg. Of aan security en de maakindustrie die robotica en AI-technologie kunnen vermarkten in zowel de maritieme sector, luchtvaart, ruimtevaart als tuinbouw, gezondheidszorg en nieuwe energie-oplossingen. Gezamenlijke Zuid-Hollandse proposities concretiseren dit, waarbij iedereen profiteert. Een goede infrastructuur is tevens cruciaal in het dichtbevolkte Zuid-Holland. Daarom brengen we op campussen en in proeftuinen innovatie fysiek samen. Daarnaast investeren we in metropolitaan openbaar vervoer in combinatie met woningbouw, en in infrastructuur om onze industriële clusters, slimme maakindustrie en groeiende bevolking te verbinden. Door de verstedelijking slagvaardig aan te pakken, bieden we als Zuid-Holland een excellent vestigingsklimaat.

Samen creëren we daarbij ruimte om te werken, ondernemen en reizen, zonder afbreuk te doen aan onze groene gebieden.

Nationale actieagenda voor herstel en duurzame en inclusieve groei Het versterken van het Nederlandse duurzame verdienvermogen en werkgelegenheid over tien tot twintig jaar vraagt meer dan alleen een heldere stip op de horizon. Op korte termijn zijn extra acties nodig. Juist nu. De private en publieke sleutelspelers in Zuid-Holland hebben vijf fundamentele systeeminterventies geïdentificeerd die zij in samenhang aanpakken om als regio slimmer, duurzamer en gezonder te worden: o Kennis & Innovatie ecosystemen + Sleuteltechnologieën: we bedenken slimme, schone, gezonde oplossingen; o Maakindustrie + Nieuwe waardeketens: we maken wat we bedenken; o Energie-infrastructuur + Duurzame energiebronnen & grondstoffen: we zijn duurzaam en schoon; o Mobiliteitstransitie + Logistieke transitie: we verbinden onze innovaties, mensen en locaties met de wereld; o Human Capital + Leven Lang Ontwikkelen: we benutten het talent van álle Zuid-Hollanders. Voortbouwend op de Groeistrategie voor Nederland op de lange termijn, presenteert Zuid-Holland deze Groeiagenda, waarbij we onze unieke kracht en positie verbinden aan de herstelopgave op de korte termijn en een grotere nationale bijdrage op de lange termijn. Het uitvoeren van deze Groeiagenda leidt tot 1 procentpunt extra jaarlijkse groei van de regio. Dit betekent 12% duurzame en inclusieve groei na tien jaar – 2,5% voor Nederland.

Op termijn leidt dit tot €24 mld. structureel extra BBP en 120.000 extra banen. Daarnaast realiseren we met deze Groeiagenda in tien jaar tijd baanbrekende innovaties, 25% van de nationale woningbouwopgave (circa 200.000 woningen in tien jaar) en 40% van de nationale CO2-reductie (73 megaton in dertig jaar). Dat vraagt wel om extra gezamenlijke en integrale actie. We vragen het Rijk om met ons mee te doen, we willen een nationale actieagenda Zuid-Holland. De Groeiagenda is een brede en meerjarige aanpak. We geven in teksten, tabellen en visuals aan wat er in Zuid-Holland aan de hand is, hoe de Zuid-Hollandse bedrijven, kennisinstellingen en overheden dat samen aanpakken en wat we van het Rijk nodig hebben om meer bij te kunnen dragen aan de brede welvaart en het brede welzijn in Nederland. Dat betreft noodzakelijk nationaal beleid en het meedoen met de Zuid-Hollandse aanpak en concrete investeringen. Kansen zoals het nationaal Groeifonds en EU-fondsen, willen we daarbij optimaal benutten. De eerste proposities zijn er – klaar om snel uitgevoerd te worden – verdere proposities zijn in voorbereiding en ook voor de komende jaren wordt hard gewerkt aan nadere voorstellen op propositiethema’s. Niet alles in de Groeiagenda hoeft ineens klaar te zijn en niet alles is nieuw, op tal van terreinen werken we bijvoorbeeld al jaren intensief samen, ook met het Rijk.

Maar door het gezamenlijk en integraal realiseren van deze Groeiagenda worden mensen, kennisinstellingen en bedrijven in ZuidHolland snel in staat gesteld om nieuwe verdienmodellen en werkgelegenheid te realiseren voor álle Zuid-Hollanders en voor Nederland.

2. Hoofdtabel proposities en propositiethema’s Systeeminterventies 1. Kennis & Innovatie ecosystemen + Sleuteltechnologieën

Proposities: gereed en/of ingediend (1) - Kickstartvoorstel LSH ecosysteem (gezondheid, medicijnen en zorg); - Quantum Delta Nederland (sleuteltechnologieën); - AiNed Strategisch Investeringsprogramma (sleuteltechnologieën); - Groenvermogen van de Nederlandse economie (energie); - FoodSwitch (tuinbouw en eiwittransitie).

2. Maakindustrie + Nieuwe waardeketens

- Actie agenda technologische industrie.

3. Energieinfrastructuur + Duurzame energiebronnen en grondstoffen

- Groenvermogen van de Nederlandse economie.

4. Mobiliteitstransitie + Logistieke transitie

- Nationale propositie Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV). Propositiethema: korte termijn (1)

5. Human Capital + Leven Lang Ontwikkelen

-Cofinanciering Kickstart your career; -Cofinanciering regionaal opleidingsfonds.

Proposities: volgende fase (2) - MedTech propositie, Smart Health Campus (gezondheid, medicijnen en zorg); - Witte biotechnologie (industriële biotech, productie chemische stoffen); - Campus- & kennisknooppunten, cleanrooms, Lifestyle4Health (algemeen, sleuteltechnologieën, gezondheid, medicijnen en zorg); - High Tech Equipment, Smart industry, Laser-satellietcommunicatie (sleuteltechnologieën en luchten ruimtevaart); - Duurzame Luchtvaart (luchten ruimtevaart); - Emissieloze scheepsvaart (maritiem en deltatechniek); - Next gen batterijen (energie). - High tech equipment propositie; - Centers for manufacturing NL; - European Digital Innovation Hub SMITZH. - Startmotor Haven; - Industriële elektrificatie; - Internationale waterstofketen buisleidingen; - Warmtenetwerken (WarmtelinQ); - Duurzame chemie en circulaire grondstoffen (o.a. chemische recycling, productie van bio- en synthetische brandstoffen). - Impuls duurzame mobiliteit; - Propositie goederenvervoer en logistiek. Propositiethema: middellange termijn (2) -Stimuleren regionale kennisknooppunten; -Obstakels bijscholing beroepsbevolking wegnemen en meer ruimte creëren voor regionale invulling; -Vaardigheden van de toekomst (o.a. digitalisering).

Propositiethema: uitwerking (3) - Rode biotechnologie (gezondheid, medicijnen en zorg); - Resilient delta instituut/ Cultuurcampus (maatschappelijk); - Cybersecurity en weerbaarheid, GovTech (sleuteltechnologieën, maatschappelijk); - Elektrificatie industrie & algemeen (energie); - Klimaat (energie); - Onderzoek & ontwikkeling (algemeen); - Digitalisering en vergroening Greenports.

- Medtech: medische producten; - Digitaliseren industrie & sectoren.

- Geothermie; - CO2-afvang en -gebruik; - Verduurzaming industrie, tuinbouw, gebouwde omgeving.

- Impuls wegsysteem voor lopen, fietsen en auto; - Impuls overig OV. Propositiethema: lange termijn (3) -Het invoeren van leerrechten voor alle Nederlanders.

Toelichting op de hoofdtabel 1. Private en publieke sleutelspelers in Zuid-Holland hebben een vijftal systeeminterventies geïdentificeerd voor een slimmer, gezonder en duurzamer Zuid-Holland. Bij deze systeeminterventies zijn (eerste) proposities en/of propositiethema’s opgenomen. 2. Proposities zijn veelal een samenstel van projecten/programma’s, die gebundeld zijn in een concreet, doorgerekend en breed gesteund voorstel aan het Rijk (en/of Europa), voor bijvoorbeeld het nationaal Groeifonds, Europese fondsen of anderszins. Het voorstel aan het Rijk (en/of Europa) kan per propositie verschillen, van (co)financiering tot aanpassing van wet- en regelgeving tot het formuleren van beleid. Propositiethema’s zijn onderwerpen waarop de Zuid-Hollandse sleutelspelers zien dat er (vervolg)proposities worden ontwikkeld, die nodig zijn voor de systeeminterventies. 3. Alle proposities en/of propositiethema’s hebben impact op het verdienvermogen en de werkgelegenheid van de regio en Nederland. Daarnaast hebben alle opgenomen proposities en/of propositiethema’s brede (triple helix) bestuurlijke steun in de regio en zetten de partijen zelf ook langdurig tijd, energie en geld in. Vaak is er reeds sprake van een nauwe samenwerking met het Rijk, aansluitend op Rijksbeleid (idem voor Europa). 4.

De proposities en/of propositiethema’s zijn gefaseerd in de tijd: ‘proposities gereed/ingediend’; ‘volgende fase’; of ‘wordt uitgewerkt’. De eerste categorie betreft proposities door het Rijk ingediend zijn voor de eerste ronde van het nationaal Groeifonds ofwel nu al gereed zijn voor indiening in het voorjaar 2021. De tweede categorie betreffen proposities en/of propositiethema’s die naar verwachting in het voorjaar 2021 zijn opgewerkt naar een concreet en doorgerekend voorstel aan het Rijk (en/of Europa). De derde categorie betreft propositiethema’s waarvan we verwachten dat die gaan uitmonden in proposities die op kortere of middellangere termijn door de Zuid-Hollandse sleutelspelers worden ingediend en/of gesteund kunnen gaan worden. In de systematiek kan de indiening en/of toekenning van proposities gefaseerd doorlopen over meerdere tranches/jaren. 5. Deze hoofdtabel is een momentopname en kan in de tijd veranderen: er kunnen in de toekomst dingen bij komen of af gaan en de fasering kan wijzigen.

4. Overzicht private en publieke sleutelspelers (in bewerking)

Allard Castelein President-directeur Havenbedrijf Rotterdam

Martin van Gogh, Directeur Hoogendoorn/Batenburg Techniek N.V

Chris Figee CFO KPN

Fedde Sonnema Directeur DSM Delft

Marjan van Loon President-directeur Shell Nederland

Maarten Schippers, CEO Airbus Defense and Space Netherlands

Michiel van der Maat

Marc van der Linden CEO Stedin

Bart van Zijll Langhout VP Strategic alliances Janssen EMEA & The Netherlands campus lead

Jeffrey van Meerkerk, Director Strategic Relations ManpowerGroup

Bruno Bruins Algemeen directeur HTM

Yousef Yousef CEO LG Sonic

Jan van der Wel CEO Technolution

7 Tim van der Hagen Rector Magnificus & Voorzitter College van Bestuur TU Delft

Pancras Hogendoorn Lid Raad van Bestuur LUMC

Ahmed Aboutaleb Burgemeester Rotterdam

Liesbeth Spies, Burgemeester Alphen aan den Rijn

Ron Bormans Voorzitter College van Bestuur Hogeschool Rotterdam

Paul de Krom CEO TNO

Ed Brinksma Voorzitter College van Bestuur Erasmus Universiteit Rotterdam

Henri Lenferink Burgemeester Leiden

Wouter Kolff Burgemeester Dordrecht

Marja van Bijsterveldt Burgemeester Delft

Audrey Keukens Voorzitter VNO-NCW West

Hester Bijl Vice-rector magnificus Universiteit Leiden

Jan van Zanen Burgemeester Den Haag

Rinke Zonneveld Directeur InnovationQuarter

Jaap Smit, Voorzitter EBZ a.i. en Commissaris van de Koning Groeiagenda Zuid-Holland - Samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid – DEFINITIEVE VERSIE Eindredactie: djoeke.altena@economicboardzuidholland.nl & v.dobbe@mrdh.nl

Bedrijven • Airbus Defence & Space NL • Batenburg Techniek • Boskalis • BP • BP • Damen • Demcon • DSM • Festo • GKN-Fokker • Havenbedrijf Rotterdam • Holland Instrumentation • HTM • IHC • Janssen Pharmaceutical Companies • KPN • Krohne • LG Sonic • ManPowerGroup • MyLife Technologies • Netherlands Maritime Technology • RET • Shell Nederland • Stedin • Technolution • Van Oord • VitroScan • VNO-NCW West • VSL Kennisinstellingen • Albeda • DaVinci College • Erasmus MC • Erasmus Universiteit • Haagse Hogeschool • Hogeschool Leiden • Hogeschool Rotterdam

• • • • • • • • • • • •

Inholland Leidse instrumentmakers School (LiS) Lentiz LUMC mboRijnland ROC Mondriaan STC Group TNO TU Delft Universiteit Leiden Wellantcollege Zadkine

Overheden • Gemeente Alphen aan den Rijn • Gemeente Delft • Gemeente Den Haag • Gemeente Dordrecht • Gemeente Leiden • Gemeente Rotterdam • Metropoolregio Rotterdam Den Haag • Provincie Zuid-Holland • Regio Drechtsteden • Regio Holland-Rijnland Triple helix • Economic Board Zuid-Holland • Economic Development Board Drechtsteden • Greenport West-Holland • InnovationQuarter • Leiden BioScience Park • Maritime Delta • Nederland Maritiem Land • Planet B.io – Biotech Campus Delft • Rotterdam Maritime Capital of Europe • Space Campus Noordwijk • The Hague Security Delta • TU Delft Campus

Inhoudsopgave 1. Hoofdverhaal samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid 2. Hoofdtabel proposities en propositiethema’s, met toelichting 3. Hoofdvisual Groeiagenda Zuid-Holland 4. Overzicht private en publieke sleutelspelers (in bewerking) 5. Economische impact Groeiagenda Zuid-Holland: BBP en banen voor Nederland 6. Systeeminterventie Kennis & Innovatie-ecosystemen + Sleuteltechnologieën 7. Systeeminterventie Maakindustrie + Nieuwe waardeketens 8. Systeeminterventie Energie-infrastructuur + Duurzame energiebronnen en grondstoffen 9. Systeeminterventie Mobiliteitstransitie + Logistieke transitie 10. Systeeminterventie Human Capital + Leven Lang Ontwikkelen 11. Begrippen en afkortingen

5. Economische impact Groeiagenda Zuid-Holland: BBP en banen voor Nederland Ter onderbouwing van de Groeiagenda Zuid-Holland is aan zowel de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) als aan de Erasmus Universiteit Rotterdam i.s.m. NEO Observatory (EUR/NEO) gevraagd om onze deze beleidsmatig te analyseren en door te rekenen. De OESO heeft onze groeiagenda geanalyseerd op de beleidsmatige onderbouwing van de projecten. Hierbij wordt in de eerste plaats gekeken hoe onze groeiagenda zich verhoudt tot de aanbevelingen uit het OESO-advies Territorial Review Metropolitan Region of Rotterdam-The Hague uit 2016. Ook is vanuit internationaal perspectief bezien hoe onze agenda bijdraagt aan het tegengaan van de negatieve economische effecten als gevolg van COVID-19. Het EUR/NEO-onderzoek heeft de macro-economische effecten van de investeringen in de eerste proposities uit de groeiagenda inzichtelijk gemaakt. Daarnaast wordt ook het effect (richting) op de ontwikkeling van de brede welvaart aangegeven. OESO, Erasmus Universiteit en NEO Observatory hebben berekend dat het uitvoeren van de Groeiagenda Zuid-Holland leidt tot: 1. Uitvoering van de groeiagenda leidt tot structureel 1%-punt extra groei, hiermee komt de regio op eenzelfde groeipad als Amsterdam en Utrecht en vergroot zo haar trekkracht voor de Nederlandse economie.

In 5 jaar tijd loopt dit op tot 5,5% extra economische groei voor de regio en 12% in 10 jaar. Dat is 2,5% voor Nederland. Op termijn leidt dit tot €24 mld. structureel extra BBP en 120.000 extra banen. 2. De groeiagenda levert meer dan groei alleen: ook de transitie naar een duurzame en inclusieve economie er ontstaat een meer werkgelegenheid op alle niveaus. Naast economische groei treden er ook omvangrijke positieve externe effecten op, onder andere door verbreding van de kennisbasis, een hogere aantrekkelijkheid van de regio door hoogwaardige verstedelijking, minder klimaatschade door hoogwaardig openbaar vervoer en door de voorgenomen ontwikkeling van een waterstof-cluster. 3. Opbrengst totale groeiagenda is meer dan de som van de individuele projecten, ze versterken elkaar. Dit geldt voor de kennis- en innovatieprojecten, die elkaar goed wederzijds versterken. Dit geldt voor de bereikbaarheidsprojecten, die de verschillende innovatiehotspots met elkaar verbinden en versnelde bouw van hoognodige woningen mogelijk maakt. In de woorden van EUR/NEO: De investeringsmaatregelen versterken elkaar, waardoor agglomeratie-externaliteiten ontstaan. Tegelijkertijd, wanneer slechts een deel van de investeringen tot realisatie komt ontstaan juist knelpunten voor aanvullende groei (zoals congestie, druk op de woningmarkt, druk op klimaat en leefbaarheid). 4.

Niets doen leidt tot achteruitgang, niet tot stilstand. Niet investeren in de transitie van het havenindustrieel complex leidt tot extra klimaatschade, verlies aan banen en productiviteit. Niet investeren in bereikbaarheid leidt tot meer congestie en achterblijvende woningbouw. Niet investeren in de kennis- en innovatieproposities leidt verlies aan vooraanstaande positie van regionale wetenschappelijke kennis en valorisatie. 5. Groei slaat ook buiten Zuid-Holland neer en komt ten goede aan heel Nederland. De economie van Zuid-Holland is sterk verbonden met die van de rest van het land. De productie- en waardeketens lopen door tot aan de Nederlandse grens en verder. Niet alleen leidt de groeiagenda tot jaarlijks 1%-punt extra groei in Zuid-Holland, ook elders in het land treden positieve economische effecten op. Heel Nederland profiteert van economische groei in Zuid-Holland.

6. Systeeminterventie Kennis & Innovatie-ecosystemen + Sleuteltechnologieën Hoe wordt Nederland duurzaam, gezonder en realiseren we welzijn en brede welvaart voor heel het land? Hoe gaan we om met de maatschappelijke uitdagingen? Hoe zorgen we voor duurzame economische groei? Slimme, duurzame en gezonde Zuid-Hollandse oplossingen Kennis, innovatie en technologieën uit Zuid-Holland dragen veel bij aan nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid in heel Nederland. Daarnaast worden vele oplossingen voor de grote maatschappelijke uitdagingen in deze regio ontwikkeld, geproduceerd en geïmplementeerd. Zuid-Holland is de thuisbasis voor veel grote bedrijven en innovatief mkb. Daarnaast maken de aanwezigheid van drie topuniversiteiten, twee universitair medisch centra, diverse onderzoeksorganisaties OESO: “As the most knowledge(o.a. TNO), acht hogescholen en vijftien mbo-scholen ZuidHolland een van de meest kennisintensieve regio’s van intensive region in the Netherlands, it is Nederland: 21% van alle Nederlandse uitgaven aan onderzoek in the interest of Zuid-Holland to en ontwikkeling vinden hier plaats (3,3 miljard euro in 2017). strengthen knowledge and innovation De aanwezigheid van zoveel kennis en ondernemerschap, zo in the region. The projects set forth in dicht bij elkaar, dat is onze unieke kracht.

the Joint Growth Agenda have the potential to cement Zuid-Holland’s In Zuid-Holland werken publieke en private sleutelspelers position as an innovation leader while samen aan nieuwe kennis, nieuwe technologieën en preparing the region for the future.” toepassing hiervan in concrete innovaties. Onderzoekers en ondernemers combineren binnen zogenoemde ‘kennis- en innovatie-ecosystemen’ hun kennis en kunde om nieuwe NEO/EUR: “De regio heeft goede producten en maatschappelijke oplossingen te realiseren. Dit uitgangsposities in vrijwel alle gebeurt steeds meer op campussen, fieldlabs en andere innovatieknooppunten waar diverse kennis- en innovatie- sleuteltechnologieën, maar deze posities zijn alle nog in een vroeg ecosystemen met elkaar worden verbonden. Op plekken als ontwikkelende fase. (…) Er is reden om het Leiden BioScience Park, TU Delft Campus, The Hague specifiek voor Zuid-Holland aandacht te Security Delta, het World Horti Centre in Naaldwijk, de Space Campus in Noordwijk, de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht, hebben, niet alleen vanwege de grote Rotterdam The Hague Innovation Airport en het Fieldlab dichtheid in bevolking en kennis, maar Industriële Elektrificatie wordt de basis gelegd voor de juist vanwege de excellentie in veel toekomst. Al deze innovatieve plekken bevinden zich op een typen onderzoek en potenties voor onderlinge afstand van maximaal 50 kilometer.

crossovers.” Goed functionerende kennis- en innovatie-ecosystemen zijn “De voorgestelde investeringen in cruciaal voor Zuid-Holland, en tevens van groot belang voor Kennis en Innovatie ecosystemen en heel Nederland gezien hun bijdrage aan economische groei, Sleuteltechnologieën leveren waarvan iedereen profiteert, en het oplossen van gezamenlijk 0,22 procentpunt extra maatschappelijke uitdagingen. Daarom is dit thema één van groei per jaar, structureel.” de vijf pijlers in de Groeiagenda Zuid-Holland. Noodzakelijk nationaal beleid In een goed functionerend ecosysteem zijn de randvoorwaarden op orde, pakken de verschillende actoren hun rol en nemen zij hun verantwoordelijkheid. Vier randvoorwaarden zijn essentieel: 1. Kapitaal en financiering: er dient voldoende en passend kapitaal beschikbaar te zijn voor onderzoek en ontwikkeling en de opschaling hiervan, onder meer in regionale programma’s. Ook voor Zuid-Holland is het belangrijk dat er structureel meer middelen beschikbaar komen voor fundamenteel, toegepast en praktijkgericht onderzoek. In Zuid-Holland is hierbij ook extra aandacht nodig voor additionele vroege Groeiagenda Zuid-Holland - Samenhangend investeren in verdienvermogen, brede welvaart en werkgelegenheid – DEFINITIEVE VERSIE Eindredactie: djoeke.altena@economicboardzuidholland.nl & v.dobbe@mrdh.nl

fase financiering en de beschikbaarheid van directe innovatiemiddelen naast het fiscale instrumentarium. Met het Nationaal Groeifonds ontstaan goede mogelijkheden voor opschaling. 2. Fysieke ruimte, campussen en infrastructuur: Zuid-Holland wil een stevig impulsprogramma ontwikkelen voor de verdere ontwikkeling van campussen, zodat investeringen in kennis en innovatie maximaal renderen en een optimale kruisbestuiving tussen verschillende actoren en sectoren plaatsvindt. Campussen en andere vormen van regionale bundeling zijn cruciaal als innovatieknooppunten waar mkb, startups, grote bedrijven, kennisinstellingen en onderwijsinstellingen uit de regio samen onderzoek doen, innoveren, talent opleiden en (dure) onderzoeks- en innovatieinfrastructuur efficiënt benutten. Een specifiek aandachtspunt is de beschikbaarheid van voldoende geschikte ruimte voor startups en scale-ups. Daarnaast is een investering in het verbeteren van de fysieke, digitale en energie-infrastructuur nodig. Met name de verbinding tussen de verschillende campussen en andere innovatieknooppunten met elkaar en met de woon- en werkplaatsen in de regio vergt hier extra aandacht. 3. Toegang tot talent: het zijn de onderzoekers en medewerkers bij bedrijven en kennisinstellingen die nieuwe kennis genereren, bedenken en implementeren.

Zuid-Holland kent een grote opgave ten aanzien van de beschikbaarheid van geschikt talent (mbo, hbo én wo) en de aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie; deze opgave verdient alle aandacht in Zuid-Holland en vormt daarom één van de vijf pijlers van de Groeiagenda. Daarnaast is voor de versterking van de kennis- en innovatieecosystemen extra aandacht nodig voor het aantrekken van internationaal talent naar Zuid-Holland; hiervoor wil Zuid-Holland een regionaal ‘Talent Attraction Programma’ ontwikkelen dat goed aansluit op de nationale aanpak vanuit de Talent Coalition NL. 4. Stabiel beleid en passende regelgeving: de bedrijven en kennisinstellingen in Zuid-Holland hebben een voorspelbare, betrouwbare overheid nodig en passende regelgeving om te kunnen investeren en innoveren. In het kader van de Groeiagenda is met name belangrijk dat de nationale overheid het ingezette missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid continueert en het Nationaal Groeifonds realiseert; vanuit de relevante ecosystemen in Zuid-Holland kan hier de komende jaren optimaal op aangehaakt en ingespeeld worden, waardoor een inclusieve economie ontstaat. Voor de bedrijven, mkb’ers en kennisinstellingen is het essentieel dat het Rijk, in nauwe samenwerking met de regio, een consistent en samenhangend beleid voeren ten aanzien van economie en innovatie.

De publieke en private sleutelspelers in Zuid-Holland zetten zich de komende jaren in om de belangrijkste kennis- en innovatie-ecosystemen in Zuid-Holland optimaal te laten functioneren door bovenstaande randvoorwaarden te optimaliseren. Dit doen zij in nauwe onderlinge samenwerking, en in samenwerking met het Rijk. Speciale aandacht is er hierbij voor het versterken van de verbindingen tussen de Zuid-Hollandse en nationale ecosystemen (bijvoorbeeld vanuit de Kennis- en Innovatieagenda’s of vanuit het Groeifonds), en de verbinding tussen de diverse ecosystemen in Zuid-Holland onderling.

Zuid-Hollandse aanpak en concrete investeringen Specifiek zet Zuid-Holland in op de kennis en innovatie-ecosystemen, waarop de regio de sterkste uitgangspositie heeft en waarmee de regio de meeste economische en maatschappelijke waarde aan Nederland kan toevoegen. Deze ecosystemen bouwen we uit en versterken we gericht met innovatieprogramma’s, onderzoekinfrastructuur en triple helix samenwerking. Het gaat om de volgende ecosystemen: • • • • • • • • •

Digitale sleuteltechnologieën (AI, Quantum en Data); Gezondheid, medicijnen en zorg; Biogrondstoffen en biobrandstoffen; Energie, energietechnologie en energietransitie; High tech equipment, Smart industry incl. laser sat comm; Lucht- en ruimtevaart; Maritiem en deltatechniek; Tuinbouw; Innovatie in publiek domein.

Digitale sleuteltechnologieën: Quantum, AI en Data, inclusief cybersecurity

“Met innovatie-ecosystemen in ZuidHolland creëren we een klimaat waarin naast overheden ook nationale en internationale topbedrijven en organisaties willen investeren in ons onderzoek en onderwijs, en gebruik maken van onze knowhow en infrastructuur. Grote mondiale uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, kunnen hiermee worden aangepakt. Zuid-Holland is daarvoor dé ideale locatie. Dit innovatieecosysteem brengt alle belangrijke partijen samen binnen een fysiek bereik van slechts 40 km en maakt daarmee essentiële convergentie van technologische, medische en sociale wetenschappen mogelijk.”

Quantum: Zuid-Holland vormt het hart van het Nederlandse quantum-ecosysteem, dat internationaal vooroploopt met de ontwikkeling van nieuwe quantumtechnologie die groot groeipotentieel heeft voor de toekomst en bijdraagt aan technologische en digitale soevereiniteit van Nederland en Europa. Het quantum-ecosysteem zet in op het bouwen van technologie demonstrators van een quantum internet (denk Marco van Vulpen, medischaan het uitrollen van een netwerk), een quantum computer wetenschappelijk directeur van het en quantum sensoren. Om de koploperspositie te behouden, Holland Protonen Therapie Centrum en te versterken en duurzaam te vermarkten vraagt de regio tevens hoogleraar Radiotherapie aan de investeringen in het hart van de Quantum Delta waarmee we TU Delft, Erasmus MC en LUMC. nieuwe bedrijvigheid creëren, grote bedrijven aantrekken en de kern van het Nederlandse quantum internet vestigen. Ook starten we nationale onderzoeks- en implementatie programma’s met bijzondere aandacht voor het betrekken van het mkb.

We vragen het Rijk om mee te doen met: - Investeringen in ‘Worldwide-First’ Demonstrators Quantum Internet, Quantum Computer en Quantum Sensoren; - Positioneren van het House of Quantum als hart voor een genetwerkte Nationale Quantum Campus (alle bloedgroepen en disciplines uit het ecosysteem komen samen op één fysieke plek in Zuid- Holland); - Investeringen in genetwerkte cleanroom faciliteiten met themaverbindingen naar relevante andere sectoren in het digitale en energie domein zijn van essentieel belang. AI: Zuid-Holland heeft de handen ineengeslagen in de ‘AI-hub Zuid-Holland'. Deze hub omvat één van twee de grootste AI-ecosystemen in Nederland en bestaat uit Zuid-Hollandse kennisinstellingen (samen +1200 wetenschappers met een AI-specialisatie), het bedrijfsleven en publieke partners. Zuid-Holland omvat 26% van alle Nederlandse AI startups en scale-ups, 32% van alle Nederlandse AI bedrijven gericht op Health zijn gevestigd in Zuid-Holland en AI is relevant voor alle in Zuid-Holland aanwezige bedrijfssectoren. De regionale potentie voor groei op basis van AI wordt geschat op bijna € 3 mrd. aan extra toegevoegde waarde in de komende drie jaar. Daarbij worden naar verwachting meer dan 100.000 banen beïnvloed.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.albrandswaard.nl/api/v1/meetings/3316/documents/24373