Voorstel JOGG-aanpak 2022-2026 - Voorstel.pdf

Gedeeld Eigenaarschap 1. JOGG is structureel ondergebracht in de jaarlijkse speerpunten van de preventieteams (o.a. ABC-team Jong JGZ, SWA, Jeugdteam). Bij het opstarten van projecten en activiteiten wordt structureel de vraag gesteld ‘hoe draagt het project/ de activiteit bij aan een gezonde leefstijl van het kind?’. 2. In de periode 2022- 2025 worden succesverhalen op (social) media gedeeld waarin partners (o.a. schooldirecteuren, locatiemanagers kinderopvangen, sportverenigingen, zorg- en welzijnspartners) hun verhalen vertellen.

Monitoring & Evaluatie 1. Cijfers van de GGD Zuid-Holland-zuid op het gebied van Overgewicht, Bewegen, Voeding en Mediagebruik (kindermonitor) worden gebruikt om te bepalen waar aandacht vereist is op bepaalde gezondheidsthema’s. 2. Iedere 6 weken houdt de regisseur JOGG een proceslogboek bij. 3. In 2022 is een monitoring- en evaluatieplan ontwikkeld.

Verbinding Preventie en Zorg 1. In 2022 is het zorgaanbod voor kinderen met overgewicht in kaart gebracht. 2. In 2022 zijn enthousiaste partijen die het zorgaanbod voor kinderen met gezondheidsproblemen leveren met elkaar in verbinding gebracht (Het Brughuis) en doelen geformuleerd om de huidige structuur te verbeteren. Centrale vraag: hoe dragen onze gezamenlijke inspanningen bij in de aanpak van gezondheidsproblemen bij kinderen?’.

4. Speerpunten en uitvoeringsplan

Om onze ambitie te verwezenlijken, namelijk een toename van gezond gewicht bij kinderen, wordt de focus gelegd op het volgende;

1. 2. 3. 4.

Gezondheid binnen de basisscholen Gezondheid binnen kinderopvanglocaties Gezondheid binnen de sportverenigingen en buurt Kennis over gezonde opvoeding binnen gezinnen

4.1 Samenhang tussen activiteiten Onder de paraplu van het collegeprogramma 2022-2026, het integrale preventieplan 2020-2023, het gezondheidsakkoord en het sportakkoord worden een aantal projecten en programma’s uitgevoerd. De belangrijkste aanknopingspunten voor JOGG zijn;

• • • • • • • •

Omgevingsvisie Buurtsportcoaches van het ABC-team Rookvrije generatie/Rookvrij opgroeien met ondersteuning van GGD ZHZ Gezonde School-aanpak/Sterrenmeter7 vanuit de GGD Kansrijke start Jongerenwerk Buurtaanpak Wetenschappelijk onderzoek (bijlage 3)

De gemeente heeft daarnaast, in aanloop naar de omgevingswet, opgehaald wat de partners en bewoners belangrijk vinden voor de leefomgeving. Accent Fit en groen in de polder8 kreeg veel steun en wordt op dit moment verder geconcretiseerd. Ook hier zien we kansen in een samenwerking om het inrichten van de openbare ruimte een gezonde 'touch' te geven en zodoende beweging bij kinderen te stimuleren. Het wetenschappelijk onderzoek (bijlage 3) benadrukt het belang van een gezonde levensstijl als ook het belang van een gezonde sociale leefomgeving. Als je de levensstijl van kinderen gezonder wilt maken, is het van belang om de sociale leefomgeving ook mee te nemen. Bijvoorbeeld, de buurt waarin kinderen wonen en de vriendjes die ze hebben beïnvloeden ook de levensstijl-keuzes die kinderen maken. 7 Sterrenmeter is een instrument voor de school om inzicht te geven hoe ver een school is als het gaat om

gezondheid en waar de school nog extra op kan inzetten. Gezondheid is gebaseerd op de vier thema's van JOGG; gezonde voeding, water drinken, bewegen en slapen. 8 In totaal waren er vijf accenten binnen de omgevingsvisie waar de burgers hun stem op konden uitbrengen.

Fit & groen in de polder was het populairst.

4.2 Uitvoeringsplan •

Speerpunt 1: Gezondheid binnen de basisscholen

Ambitie: 6 van de 8 basisscholen gaan aandacht geven aan gezonde leefstijl.

Doel

Acties

Planning

Meer dan de helft van de 7 basisscholen doen mee aan Daily Mile in 2026

JOGG-regisseur agendeert de aanpak bij scholen

Contact met scholen

•

•

Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

• •

• •

•

sluit aan bij directeurenoverleg om kennis te delen over Gezonde Schoolaanpak/sterrenmeter. legt persoonlijk contact met de directeuren van de scholen Inventariseert de ambities en behoeften van scholen. Inventariseert de mogelijkheden van scholen om op gezondheidsthema’s van de Gezonde School-aanpak doelstellingen te behalen middels een menukaart en/of sterrenmeter. Informeert scholen over de mogelijke subsidies Indien nodig, schakelt de JOGG-regisseur de betreffende beleidsadviseur of de wethouder in om het thema te agenderen en/of directeuren enthousiast te krijgen. Buurtsport- en natuurcoaches kunnen signaleren of een school interesse heeft om Gezonde School te worden. JOGG regisseur informeert hier ook actief naar bij deze coaches.

wordt gelegd door JOGGregisseur in schooljaar 2022/2023

Samenwerkingspartners (de partners om de scholen heen) worden Q2/Q3 benaderd met informatie over de JOGGaanpak en wat de zij kunnen betekenen binnen deze aanpak.

Ondersteuning is doorlopend. Promotie van de Gezonde School/Sterrenmeter is doorlopend.

JOGG-regisseur kan scholen ondersteunen bij JOGG-gerelateerde activiteiten: • Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat werkt aan het thema mediawijsheid is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

•

Elke school maakt in de uitvoering zijn eigen keuzes. De regisseur levert maatwerk bij de ondersteuning. JOGG regisseur verbindt de behoeften van scholen met mogelijkheden, zoals inzet van buurtsportcoaches, de GGD, private partijen en kan zelf concrete activiteiten leveren, zoals het implementeren van projecten (bijvoorbeeld Back to schoolweek of feestcampagne9) en het geven

9 Dit zijn activiteiten die vanuit de GGD ZHZ worden georganiseerd met oog op de JOGG-thema's.

• •

•

van presentaties over de Gezonde School. Bij mijlpalen externe communicatie. Monitoring en evaluatie van de ondersteuning, om zo de ondersteuning te verbeteren.

Speerpunt 2: Gezondheid binnen de kinderopvangen

Ambitie: 6 van de 9 kinderopvangen gaan aandacht geven aan gezondheid binnen de kinderopvanglocaties. Doel

Acties

Planning

Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

JOGG-regisseur agendeert de aanpak bij kinderopvanglocaties:

Contact met kinderopvanglocaties

•

wordt gelegd door JOGGregisseur voor medio 2023.

Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

•

• •

•

legt persoonlijk contact met de locatiemanagers van kinderopvanglocaties. sluit aan bij directeurenoverleg. Inventariseert de ambities en behoeften van kinderopvanglocaties. Informeert kinderopvanglocaties over de mogelijke trainingen en subsidies Indien nodig, schakelt de JOGGregisseur de betreffende beleidsadviseur of de wethouder in om het thema te agenderen en/of locatiemanagers enthousiast te krijgen.

Samenwerkingspartners, de partners om de kinderopvanglocaties heen, worden Q2/Q3 2023 benaderd met informatie over de JOGG-aanpak en wat de zij kunnen betekenen binnen deze aanpak.

•

Het aantal kinderopvangen die activiteiten organiseren tijdens de Media Ukkie Dagen is in 2026 ten opzichte van 2021 toegenomen.

JOGG-regisseur kan kinderopvanglocaties ondersteunen bij JOGG-gerelateerde activiteiten: •

•

• •

•

Buurtsport- en natuurcoaches kunnen signaleren of een kinderopvanglocatie interesse heeft om Gezonde kinderopvang te worden. JOGG regisseur informeert hier ook actief naar bij deze coaches.

Ondersteuning is doorlopend.

Promotie van de Gezonde kinderopvang is doorlopend.

Elke opvang maakt in de uitvoering zijn eigen keuzes. De regisseur levert maatwerk bij de ondersteuning. JOGG regisseur verbindt de behoefte van kinderopvanglocaties met mogelijkheden, zoals inzet van buurtsportcoaches, de GGD, private partijen. Bij mijlpalen externe communicatie. Monitoring en evaluatie van de ondersteuning, om zo de ondersteuning te verbeteren.

Speerpunt 3: Gezondheid binnen de sportverenigingen, evenementen en buurt

Ambitie Er is bij alle sportverenigingen en ook bij evenementen aandacht voor gezondheid. Ook openbare plekken in de buurt dragen bij aan een gezonde leefstijl.

Doel

Acties

Planning

Twee sportverenigingen zijn integraal aan de slag met de thema's alcohol en/of roken

Ondersteunen van verenigingen

Contact met verenigingen wordt gelegd door buurtsportcoach in Q2/Q3 van 2022.

inspanningen om Gezonde Sportvereniging te worden :

Het aantal (gemeentelijke) sportverenigingen/sportaccommodaties in Alblasserdam met een gezondere sportkantine is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

Organisatoren van sportevenementen gericht op kinderen in Alblasserdam worden gestimuleerd om gezonde voeding en water aan te bieden tijdens hun sportevenement.

Het aantal openbare watertappunten is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

•

•

De buurtsportcoach legt persoonlijk contact met het bestuur van de sportvereniging en maakt afspraak voor een 'kennismakingsgesprek'. Team fit wordt meegenomen in deze gesprekken. Een teamfitcoach licht toe hoe een gezonde sportvereniging eruit ziet en wat daar voor nodig is

Organiseren samenwerking met 1) partijen die betrokken zijn bij een sportvereniging. •

•

•

19 mei wordt gezonde sportkantine-bijeenkomst door GGD ZHZ en JOGG ZHZ georganiseerd. Deze bijeenkomst is voor partijen rondom de sportvereniging. Informatie en inspiratie over een gezonde omgeving van een sportvereniging wordt hierin gegeven. Met deze partijen wordt ook op individuele basis contact gelegd door de JOGG-regisseur. Informatie en updates vanuit de JOGG-aanpak wordt structureel aangereikt aan deze partners

2) organisaties van sport/beweeg/culturele evenementen •

•

Organisaties van evenementen benaderen met informatie over JOGG en stimuleren gezonde voeding en water drinken beschikbaar te stellen Zichtbaar zijn tijdens

Samenwerkingspartners zullen in Q2/Q3 2022 worden gevraagd de samenwerking binnen JOGG-aanpak Alblasserdam te bekrachtigen.

Promotie van de Gezonde Sportkantine is doorlopend.

Ondersteuning is doorlopend door inzet team Fit.

Omgevingsvisie met accent Fit en Groen in de polder sluit aan op de JOGG-aanpak en versterkt de JOGGaanpak.

•

evenementen Gezonde producten en informatie over gezondheid verstrekken tijdens deze evenementen

3) afdeling openbare ruimte binnen gemeente •

•

Kennismaken met projectleider omgevingsvisie en informatie geven over JOGG Continueren informatie en updates verschaffen naar de desbetreffende ambtenaar binnen de afdeling openbare ruimte

Betrokken houden van verenigingen Via het sportplatform, wat is voortgevloeid uit het sportakkoord, worden sportverenigingen geïnspireerd als het gaat om gezonde omgeving voor een sportvereniging.

•

Speerpunt 4: Kennis over gezonde opvoeding binnen gezinnen

Ambitie: Ouders in kwetsbare situaties beschikken over voldoende kennis om het kind/de kinderen gezond op te voeden. Doel In 2026 is op meerdere basisscholen aan ouders voorlichting gegeven over gezonde voeding, roken en alcohol

Acties

•

Planning Informeren ketenpartners Kennismaken met ketenpartners (CJG, coalitie kansrijke start etc.) en Informeren

In Q2 van 2022 wordt startbijeenkomst JOGG georganiseerd waarbij de ketenpartners worden

Het aantal scholen waar kinderen uit groep 7/8 én hun ouders voorlichting krijgen over ‘de eerste mobiel’, verantwoord media gebruik en reclames is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

•

• Het aantal activiteiten voor ouders van 0 t/m 12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardigheden m.b.t. gezonde leefstijl is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

•

•

ketenpartners over de JOGG-aanpak middels startbijeenkomst JOGG en (kennismakings) gesprekken. Doorlopend; informatie versturen over JOGGaanpak en de activiteiten aan relevante samenwerkingspartners. (mogelijk, wens vanuit partners) Aansluiten bij een Kansrijke-overleg van ketenpartners om informatie te verstrekken over gezonde opvoeding en mogelijkheden (instrumenten en activiteiten mbt gezonde leefstijl) binnen Alblasserdam en regio ZHZ toe te lichten Scholen ondersteunen Scholen benaderen met informatie over ouderavonden (alcohol/roken en mediawijsheid) en stimuleren tot actie. Scholen ondersteunen in de uitvoering van ouderavonden; deskundigheid en communicatie naar ouders.

uitgenodigd.

In Q1 2023 wordt mail gestuurd namens JOGGregisseur voor kennismaking en informeren.

In Q3 2022 bij de scholen breed behoeften ophalen

In schooljaar 2022-2023 ouderavond(en)organiseren

Doorlopend informeren

5. Draagvlak en JOGG-werknet

Het hebben van draagvlak, zowel intern als extern, is een essentiële factor voor de slagingskans van de aanpak. Met enige voorzichtigheid constateren we een zekere draagvlak voor deze aanpak binnen Alblasserdam.

5.1 politiek-bestuurlijk draagvlak Politiek-bestuurlijk draagvlak is van essentieel belang voor het succes en de toekomstbestendigheid van de JOGG-aanpak. Daarom zet Alblasserdam zich in voor een brede integrale aanpak tussen domeinen, zodat de verankering van de JOGG-doelen in het beleid van gemeente en bij haar partners gefaciliteerd wordt.

In maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Alblasserdam. De beleidsadviseur van de gemeente Alblasserdam zal de JOGG-aanpak in het te vormen coalitieakkoord wegzetten als belangrijk onderdeel van het gezondheidsbeleid in de gemeente Alblasserdam. Middels gesprekken met de betrokken wethouders heeft de JOGG-aanpak een rol binnen het coalitieakkoord. Daarin is de inhoud van het plan van aanpak JOGG leidend.

Daarnaast moet de wethouder gezondheid en de raad regelmatig meegenomen worden in de ontwikkeling van de JOGG-aanpak. De JOGG-regisseur en de beleidsmedewerker Volksgezondheid plannen 2 keer per jaar een afspraak met de wethouder om te informeren over de stand van zaken van de JOGG-aanpak. Daarnaast wordt aan het eind van het jaar de gemeenteraad schriftelijk of mondeling geïnformeerd over de stand van zaken van de JOGG-aanpak in de gemeente Alblasserdam.

Vervolgens is het van belang om de wethouders ook de betrekken in de uitvoering. Zo is de wethouder uitgenodigd voor de startbijeenkomst JOGG-aanpak in de gemeente Alblasserdam die in de maand mei van 2022 heeft plaatsgevonden. Daarnaast wordt ingezet op het uitnodigen van de wethouder bij evenementen en activiteiten verbonden aan de JOGG-aanpak.

Om de verbinding met andere beleidstermijnen zo goed mogelijk te faciliteren, wordt actief verbinding gemaakt met het sport- en gezondheidsakkoord van de gemeente Alblasserdam. Daarnaast wordt de JOGG-aanpak ook meegenomen in de ontwikkeling van de omgevingsvisie. Tot slot pakt de beleidsmedewerker zijn rol om verschillende afdelingen binnen de gemeente te betrekken en informeren over de JOGG-aanpak. De beleidsmedewerker volksgezondheid zorgt dat de JOGG-aanpak verbonden wordt met nieuwe initiatieven.

5.2 publieke- en private samenwerking

Van groot belang is het vroegtijdig enthousiast maken en binden van publieke en private partners. Je kunt het niet alleen, juist met een lokaal netwerk van actieve partners kun je impact maken. Samenwerking met private partijen zorgt voor een brede borging van het programma in de samenleving. Bij het uitrollen van verschillende activiteiten wordt bewust rekening gehouden met het betrekken van private partijen. Hier wordt niet alleen gedacht aan een financiële bijdrage, maar ook in de vorm van middelen, communicatie etc. De JOGG-aanpak kan zeker ook een positieve bijdrage leveren aan private partijen, het is dus niet alleen een kwestie van halen maar ook van brengen.

5.3 Verbinding preventie- en zorg Binnen de gemeente Alblasserdam zijn verschillende programma's omtrent gezondheidspreventie. Het sport- en gezondheidsakkoord zijn hierin de leidende programma's. De JOGG-aanpak maakt hier al integraal onderdeel uit; de JOGG-aanpak is voor de jongeren in Alblasserdam de aanpak om preventief aan haar gezondheid te werken. De verbinding tussen deze programma's en de zorg wordt binnen Alblasserdam ook aandacht aan gegeven. Het belangrijkste is dat de JOGG-aanpak gaat aansluiten op het Brughuis in Alblasserdam. Het Brughuis is een fysieke plek in Alblasserdam waar alle inwoners terecht kunnen met hun zorg- en ondersteuningsvragen. De JOGG-aanpak, en de initiatieven die daaruit voortkomen, moeten in verbinding komen met het Brughuis. De medewerkers van het Brughuis moeten op de hoogte zijn van het preventieve aanbod in Alblasserdam om naar te verwijzen. Het initiatief Kansrijke Start, wat voortkomt uit het gezondheidsakkoord en de JOGG-aanpak, is een praktisch voorbeeld waar verbinding tussen preventie en zorg gelegd is. Kansrijke Start Alblasserdam zorgt ervoor dat preventieve en zorg partijen binnen de eerste 1000 dagen van een kind beter in verbinding met elkaar staan.

5.4 Gedeeld eigenaarschap Gedeeld eigenaarschap is een belangrijk item binnen deze JOGG-aanpak. Vanuit een stageopdracht vanuit de gemeente Alblasserdam, wordt er in 2022 door middel van een wetenschappelijk onderzoek al een eerste verkenning gemaakt hoe de sociale leefomgeving van kinderen aansluit op de behoefte die er zijn. Via het sport- en gezondheidsakkoord zijn er verschillende kerngroepen opgesteld, waar een vertegenwoordiging zit van allerlei maatschappelijke partners en verenigingen in het dorp. Ook sluit de JOGG-aanpak aan bij verschillende onderwijs overleggen (OCBO en OOGO) om de doelen van de JOGG-aanpak te bespreken, en daar concrete invulling aan te geven. Om de toekomst van de JOGG-aanpak te bespreken, wordt er ingezet om ouders van kinderen actief te bereiken via communicatie om mee te denken om meer inhoud te genereren aan initiatieven vanuit de JOGG-aanpak.

5.5 JOGG-werknet

De JOGG-aanpak is voor de gemeente Alblasserdam en haar inwoners die steunt op een actieve samenwerking met (maatschappelijke) partners. Met een actieve samenwerking kan meer worden gedaan voor kinderen. Denk aan samenwerking tussen scholen, (sport) verenigingen, zorg- en welzijnspartners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. Vanuit het opstellen van het Sport- en Gezondheidsakkoord is er een breed netwerk ontstaan binnen Alblasserdam. Meerdere verbindingen zijn gelegd tussen de partners en daarnaast komen ze regelmatig bij elkaar met lokale bijeenkomsten. Voor iedere akkoord is er een kerngroep die sturing geeft op de gemaakte afspraken binnen de akkoorden. Deze twee kerngroepen willen we beide laten meedenken met de uitvoering van de JOGG-aanpak. Regelmatig zal er aansluiting worden gezocht met deze kerngroepen.

6

Communicatie

Communicatie is een belangrijk element binnen de uitvoering van de JOGG-aanpak. Door communicatie creëren we onder andere draagvlak, delen we kennis met de gewenste doelgroepen en helpt ons met de uitvoering van de JOGG-aanpak. Hoe binnen Alblasserdam communicatie wordt ingezet om bij te dragen aan het behalen van de doelstellingen, wordt meegenomen binnen een apart plan.

Bijlage 1. Monitoring & Evaluatie matrix 1. Meer dan de helft van de 7 basisscholen doen mee aan Daily Mile in 2026 2. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 3. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 4. Het aantal basisscholen in Alblasserdam dat werkt aan het thema mediawijsheid is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

Evaluatie vragen

Wat wil je weten?

Bewijs

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden?

Wat zijn de indicatoren?

Data verzameling Methoden om informatie te verzamele n?

Meetinstrumenten voor dataverza meling

Doelgro ep Bij wie/waa r haal je je informat ie vandaan ?

Begrijpen en gebruiken van de informatie Tijd

Data analyse

Wanneer ga je je data verzamel en?

Wie, hoe

Data interpretatie Wie, hoe

Disseminatie /rapporteren

Wie maakt het rapport, hoe en naar wie wordt het verspreid

Steekpro ef bepaling -selectie

Welke scholen werken met de Daily Mile

Welke scholen hebben een fruit-en/of groentebelei d

Het aantal basisscholen dat in 2022 nog niet met de Daily Mile werkte en in 2026 wel met de Daily Mile werkte. Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet een fruit-en/of groentebeleid hebben en dat wel hebben in 2026

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de scholen

Schooldirecteur EU-schoolfruit en groente

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Lijst EU schoolfruiten groente opvragen

Welke scholen hebben een waterdrinkbe leid

Welke scholen werken met het thema mediawijshei d

Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet een waterdrinkbeleid hebben en dat wel hebben in 2026 Het aantal bassischolen dat in 2022 nog niet met het thema mediawijsheid werken en dat wel doen in 2026

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de scholen

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

5. Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een fruit-en/of groentebeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen 6. Het aantal kinderopvanglocaties in Alblasserdam dat een waterdrinkbeleid heeft is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen. 7. Het aantal kinderopvangen die activiteiten organiseren tijdens de Media Ukkie Dagen is in 2026 ten opzichte van 2021 toegenomen. Evaluatie vragen

Bewijs

Data verzameling

Begrijpen en gebruiken van de informatie

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden?

Wat zijn de indicatoren?

Metho den om inform atie te verzam elen?

Welke kinderopvanglocati es in Alblasserdam hebben een waterdrinkbeleid

Tijd

Data analyse

Bij wie/waar haal je je informatie vandaan?

W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Wie, hoe

Steekproef Meetinstrumen ten voor dataver zameli ng

Welke kinderopvanglocati es in Alblasserdam hebben een fruiten/of groentebeleid

Doelgroep

-bepaling -selectie

Data interpretatie Wie, hoe

Disseminatie /rapporteren

Wie maakt het rapport, hoe en naar wie wordt het verspreid

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet een fruit-en/of groentebeleid hebben en in 2026 wel een fruit-en/of groentebeleid hebben

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet een waterdrinkbeleid hebben en in 2026 wel een waterdrinkbeleid hebben

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Welke kinderopvangen organiseren activiteiten tijdens de Media Ukkie Dagen

Het aantal kinderopvanglocati es dat in 2022 nog niet activiteiten uitvoerden tijdens media ukkie dagen en hebben in 2026 wel activiteiten uitgevoerd tijdens de media ukkie dagen

Mondeling navragen bij de locatiemanagers

locatiemanager

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

1. 2. 3. 4. 5.

Twee sportverenigingen zijn integraal aan de slag met de thema's alcohol en/of roken Het aantal (gemeentelijke) sportverenigingen/-sportaccommodaties in Alblasserdam met een gezondere sportkantine is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Organisatoren van sportevenementen gericht op kinderen in Alblasserdam worden gestimuleerd om gezonde voeding en water aan te bieden tijdens hun sportevenement. Het aantal openbare watertappunten is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Omgevingsvisie met accent Fit en Groen in de polder sluit aan op de JOGG-aanpak en versterkt de JOGG-aanpak.

Evaluatie vragen

Bewijs

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden?

Wat zijn de indicatoren?

Data verzameling Metho den om inform atie te verzam elen?

voor dataver zameli ng

Welke sportvereniging werkt integraal met het thema alcohol en/of roken

Het aantal sportverenigingen die in 2022 nog niet integraal werkte met het thema alcohol en/of roken en in 2026 wel werken met dit thema

Doelgroep

Tijd

Data analyse

Bij wie/waar haal je je informatie vandaan?

W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Wie, hoe

Steekproef Meetinstrumen ten

Mondeling navragen bij de sportvereniging en nalevingsonderz oek van GGD ZHZ

Begrijpen en gebruiken van de informatie

-bepaling -selectie

Bestuurder sportverenigin g

2022 t/m 2026

Data interpretatie Wie, hoe

JOGGregisseur/buurtsportco ach

Bureau objectief (vanuit GGD zhz nalevingsonde rzoek)

Disseminatie /rapporteren

Wie maakt het rapport, hoe en naar wie wordt het verspreid

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Welke sportverenigin g/accodomatie heeft een gezonde sportkantine

Wordt gezonde voeding en water drinken bij een sportieve evenement gestimuleerd

Hoeveel openbare water tappunten zijn er geplaatst

Sluit het accent fit en groen in de polder aan op de JOGGaanpak en versterkt het elkaar?

het aantal sportverenigin gen/accommo daties die in 2022 geen gezonde sportkantine hebben en in 2026 wel een gezonde sportkantine hebben (in termen van challenges teamfit)

Vragenlijst teamfit

Bestuurder sportverenigin g

2022 t/m 2026

Team fit

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Het aantal evenementen die in 2022 gezonde voeding en water drinken niet stimuleerden en in 2026 het wel stimuleren

Mondeling contact met de organisatie

De contactpersoo n van de organisatie

2022 t/m 2026

Beleidsam btenaar sport/volk sgezondh eid

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Hoeveel watertappunte n zijn er in 2022 en hoeveel zijn er in 2026

Opvragen bij afdeling openbare ruimte

Openbare ruimte gemeente alblasserdam/p rojectleider omgevingsvisie

2022 t/m 2026

Beleidsam btenaar volksgezo ndheid

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Wordt in de omgevingsvisie de JOGGaanpak benoemd en meegenomen in de uitvoering

Opvragen bij projectleid er omgevings visie

Openbare ruimte gemeente alblasserdam/ projectleider omgevingsvisie

2022 t/m 2026

Beleidsam btenaar volksgezo ndheid

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

1. 2. 3.

In 2026 is op meerdere basisscholen aan ouders voorlichting gegeven over gezonde voeding, roken en alcohol Het aantal scholen waar kinderen uit groep 7/8 én hun ouders voorlichting krijgen over ‘de eerste mobiel’, verantwoord media gebruik en reclames is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen Het aantal activiteiten voor ouders van 0 t/m 12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardigheden m.b.t. gezonde leefstijl is in 2026 ten opzichte van 2022 toegenomen

Evaluatie vragen

Bewijs

Wat wil je weten?

Wat kan gemeten worden om vast te stellen of een verandering heeft plaats gevonden?

Wat zijn de indicatoren?

Data verzameling Metho den om inform atie te verzam elen?

Doelgroep

Tijd

Data analyse

Bij wie/waar haal je je informatie vandaan?

W a n n e er g a je je d at a v er za m el e n ?

Wie, hoe

Steekproef Meetinstrumen ten voor dataver zameli ng

Begrijpen en gebruiken van de informatie

-bepaling -selectie

Data interpretatie Wie, hoe

Disseminatie /rapporteren

Wie maakt het rapport, hoe en naar wie wordt het verspreid

Welke school geeft voorlichting aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol

Welke school geeft voorlichting aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames

Welke activiteiten voor ouders van 012 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardighede n m.b.t. gezonde leefstijl worden er uitgevoerd

Het aantal scholen die in 2022 nog geen voorlichting verzorgden aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol en in 2026 wel voorlichting verzorgen aan ouders Het aantal scholen die in 2022 nog geen voorlichting verzorgden aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames en in 2026 wel voorlichting verzorgen aan ouders Aantal activiteiten voor ouders van 0 t/m 12 jarigen gericht op het versterken van opvoedvaardighede n m.b.t. gezonde leefstijl die in 2022 zijn uitgevoerd en het aantal activiteiten die in 2026 zijn uitgevoerd

Mondeling navragen bij de schooldirecteur

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij de schooldirecteur

schooldirecteur

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Mondeling navragen bij CJG

Contactpersoon CJG

2023 tot 2026

JOGGregisseur

JOGGregisseur presenteert resultaten in factsheet

Bijlage 2. Plan van aanpak 2022-2023

Plan 2022-2023 Achtergrondinformatie De eerste helft van het jaar 2022 is gebruikt om een plan van aanpak te schrijven, de partners van gemeente Alblasserdam en de ambtenaren binnen het gemeentehuis op de hoogte te stellen van de JOGG-aanpak en een startbijeenkomst JOGG voor alle betrokkenen te organiseren. De uitvoering van het plan van aanpak start september 2022. In dit kortbondige plan kunt u de beoogde doelstellingen voor het jaar 2022 en het jaar 2023 vinden en wat er nodig is om deze doelstellingen te behalen. Deze doelstellingen zijn aan de hand van de uiteindelijke doelstellingen (zie Plan van aanpak 20222025) geformuleerd. De doelgroepen waarbij het meeste winst valt te behalen worden als eerste

benaderd, namelijk de scholen en de sportverenigingen. Wanneer een JOGG-gerelateerde ambitie of activiteit bij een andere doelgroep wordt opgemerkt, sluiten we ook aan. Er wordt gewerkt vanuit de visie dat we met de JOGG-aanpak aansluiten bij gemotiveerde partners en hun ambities. Zij zijn de bepalende factor voor het succes van de JOGG-aanpak. Zij moeten het uiteindelijk namelijk doen, en wij (JOGG-regisseur en beleidsambtenaar volksgezondheid) ondersteunen hen hierin.

(proces) Doelstellingen 2022-2023 Scholen 1. Op iedere basisschool heeft er een inventarisatiegesprek plaatsgevonden waarin afspraken worden gemaakt hoe de basisschool op gezondheid gaat inzetten aankomende jaren (2022-2025). 2. Op iedere basisschool wordt twee keer de MQ-scan afgenomen in het schooljaar 20222023. 3. Met iedere basisschool worden de MQ-scan resultaten besproken door o.a. de sport- en beweegdocent en aan de hand van de resultaten worden beweegactiviteiten op school ingericht voor het schooljaar 2022-2023. 4. Iedere basisschool stimuleert ouders om het broodtrommeltje gezond te vullen a.d.h.v. broodtrommelboekje 'Trommel zonder rommel' in de back-to-school week (begin september 2022). 5. Iedere basisschool wordt op de hoogte gesteld van de Gezonde School subsidies10 gedurende het schooljaar 2022-2023.

Sportverenigingen 1. Met iedere sportverenigingen heeft er een inventarisatiegesprek plaatsgevonden voor met TeamFit11 voor maart 2023 waarin afspraken worden gemaakt hoe de sportverenigingen op gezondheid gaan inzetten aankomende jaren

Overige 1. Een sociale kaart van Alblasserdam wordt gemaakt waarin de kerntaken van iedere JOGG- partner zichtbaar is en de activiteiten voor medio 2023.

Activiteiten en werkwijze 2022-2023 Met iedere school wordt een kennismakingsgesprek ingepland vanaf september 2022. Het idee is om de kennismakingsgesprekken van de wethouder volksgezondheid met de basisscholen te koppelen aan de JOGG inventarisatiegesprek. Dit betekent dat de JOGG-regisseur samen met de wethouder Volksgezondheid vanaf september de bassischolen langs gaan. Voorafgaand de gesprekken stuurt de JOGG-regisseur de gestelde doelstellingen op en de eventuele activiteiten die een basisschool kan 10 o.a. EU-schoolfruit- en groente, Jong Leren Eten, ondersteuningsaanbod gezonde school, specialist sportieve

& gezonde school,

11 JOGG-teamfit helpt om de sportomgeving gezonder te maken. De coaches geven kosteloos advies aan de

sportverenigingen.

uitvoeren. Zodoende is iedere school voorbereid op het gesprek. Ervan uitgaande dat niet iedere basisschool is voorbereid en/of dat andere scholen meer tijd nodig hebben, maakt de JOGG-regisseur nog een andere afspraak met de basisschool. Deze afspraak kan gebruikt worden om meer informatie te geven en om afspraken vast te leggen. Alle gesprekken worden geëvalueerd met de beleidsambtenaar volksgezondheid en er wordt gekeken hoe we de scholen verder kunnen ondersteunen en stimuleren als het gaat om gezondheid binnen de scholen. De scholen gaan aan de slag op basis van de gemaakte afspraken. De JOGG-regisseur houdt contact met de scholen en ondersteund waar nodig is. Daarnaast wordt het volgende opgepakt -

-

Wordt een (telefonische)afspraak gemaakt met vakleerkracht bewegingsonderwijs Branko. Hoe de MQ-scan metingen zijn verlopen en het vervolg ervan, zijn de belangrijke onderwerpen voor dit gesprek. Zodra de inschrijfdatum voor een bepaalde subsidie bekend is, worden de scholen via mail geïnformeerd Naar iedere basisschool, behalve de schalm12, wordt het broodtrommelbroekje opgestuurd. De scholen geven deze mee aan de kinderen, zodat het boekje terecht komt bij de ouders. De JOGG-regisseur zal bij iedere basisschool navraag doen hoe het broodtrommelboekje is ontvangen.

Sportverenigingen Ook met iedere sportvereniging wordt een inventarisatiegesprek ingepland. De buurtsportcoach neemt contact op met de sportvereniging om een gesprek in te plannen. Tijdens dit gesprek worden we versterkt door een JOGG-TeamFit coach die meer kan vertellen over hoe je een gezonde sportomgeving creëert. Indien de sportvereniging openstaat om aan de slag te gaan met een gezondere sportomgeving, worden er afspraken gemaakt met de desbetreffende sportvereniging. Deze afspraken worden vervolgens nog op de mail gezet door de JOGG-regisseur. Ook deze resultaten van de gesprekken worden doorgenomen met de beleidsambtenaar Volksgezondheid. Iedere sportvereniging kan advies vragen aan de JOGG-regisseur. Mochten er meerdere sportverenigingen aan de slag willen gaan, dan kan er eventueel een ondersteunde partij ingeschakeld worden. Denk bijvoorbeeld aan bureau Leefstijl die eerder sportkantines heeft begeleid in het gezonder maken van hun kantineaanbod.

Overige Tijdens de startbijeenkomst JOGG van 17 mei kwam sterk de behoefte naar voren van het hebben van een sociale kaart in Alblasserdam. Er wordt veel gedaan door organisaties, verenigingen en stichtingen, maar vaak is het aanbod niet bekend voor een andere partij. Bijvoorbeeld, een sportvereniging merkt op dat een bepaalde lid de contributie niet meer kan betalen. De sportvereniging probeert het intern op te lossen en dit kost veel tijd en moeite voor een vrijwilliger. De gemeente heeft hier een aparte regeling voor en kon gelijk inspringen en helpen. Helaas wist de sportvereniging hier niet vanaf, en heeft de vrijwilliger veel tijd verloren aan het oplossen van het probleem. Wellicht ook zonder oplossing.. Op dit moment is Het Brughuis aan het kijken naar een sociale kaart. Het idee is om aan te haken met de JOGG-aanpak. Beleidsmedewerker volksgezondheid heeft aangegeven om op te halen 12 De schalm heeft aangegeven dat ze het boekje liever digitaal ontvangen wegens milieuredenen.

bij het Brughuis hoe ver ze zijn. Vanuit hier kunnen we kijken hoe we kunnen ondersteunen in dit proces.

Bijlage 3. Onderzoek sociale leefomgeving en levensstijl kinderen

How can the social environment be used to achieve healthier lifestyles for children aged 4-12? Master’s thesis Sociology 2021 – 2022

Abstract Recente nieuwsberichten brengen aan het licht dat de sociale leefomgevingen en leefstijlen van kinderen verbetering nodig hebben. Deze scriptie richt zich op de buurt, de aanwezigheid van leeftijdsgenootjes, media opvoeding, en vrije tijdsbesteding als onderdelen van de sociale leefomgeving van kinderen. De verwachting is dat de sociale leefomgeving een relatie heeft met de leefstijlen van kinderen, daarom is het doel van deze scriptie om de vraag te beantwoorden of het verbeteren van de sociale leefomgeving van kinderen ook de leefstijlen van kinderen in de leeftijd 4-12 jaar gezonder kan maken. Dit wordt in deze scriptie onderzocht door middel van een zogenaamde mixed-methods aanpak. Dit houdt in dat het onderzoek zowel een kwantitatief als een kwalitatief onderdeel bevat. Voor het kwantitatieve onderdeel is de dataset Kindmonitor 2017 gebruikt, dit is geanalyseerd met behulp van het programma SPSS. Het kwalitatieve onderdeel bevat interviews met de ouders van kinderen in de leeftijd 4-12 jaar in Alblasserdam. Aangezien de resultaten van deze interviews verrassend positief waren, zijn er ook nog aanvullende interviews afgenomen met professionals uit Alblasserdam die veel met deze doelgroep werken. De resultaten van dit onderzoek impliceren dat over het algemeen een gezonde sociale leefomgeving voor kinderen gerelateerd is aan een gezondere levensstijl.

Daarnaast is elk aspect van de sociale leefomgeving ten minste gerelateerd aan één aspect van de levensstijl. Concluderend laat dit onderzoek zien dat een gezonde sociale leefomgeving zeker kan bijdragen aan een gezondere levensstijl voor kinderen. Echter, dit onderzoek laat ook zien dat, ondanks dat de gemiddelde

staat van de sociale leefomgevingen en levensstijlen van kinderen voldoende is, er ook onderdelen zijn die verbeterd kunnen worden. Dit geld vooral voor kinderen die kwetsbaar zijn, in de breedste zin van het woord. Daarom is het advies voor beleidsmakers om te focussen op kwetsbare kinderen, omdat zij lager dan gemiddeld scoren op beide variabelen. Hierin zou de focus moeten liggen op de vrijetijdsbestedingen en het contact met leeftijdsgenootjes voor deze kinderen. Deze beiden aspecten kunnen wellicht verholpen worden door mogelijkheden te bieden voor kinderen om te sporten in groepsverband.

Key words: Children, Healthy lifestyles, Social environment.

J.L. Koutstaal (6439012) Supervisor: Mathijs Kros Second assessor: Marleen Damman Date of Submission: 22nd of June 2022

Table of contents Onderwerp:..............................................................................................................................................1 Voorgesteld besluit: .................................................................................................................................1 Inleiding ...................................................................................................................................................1 Beoogd effect ..........................................................................................................................................1 Argumenten .............................................................................................................................................1 Kanttekeningen........................................................................................................................................2 Financiële informatie ...............................................................................................................................2 Uitvoering ................................................................................................................................................2

Communicatie..........................................................................................................................................2 Wat zijn de belangrijkste gerelateerde besluiten? ...................................................................................3 JOGG-Aanpak Alblasserdam ........................................................................................................................5 Plan van aanpak 2022-2026 ........................................................................................................................5 Samen voor een gezonde jeugd, gezonde toekomst in Alblasserdam ........................................................13 Landelijke aanpak overgewicht ..............................................................................................................14 Gezondheidsakkoord Alblasserdam naar JOGG-aanpak............................................................................14 2. Gezondheidscijfers...............................................................................................................................15 2.1 Gezondheidscijfers van Alblasserdam ...............................................................................................16

2.2 Doelgroep en keuze thema's ............................................................................................................18 3. Doelstellingen ......................................................................................................................................19 4. Speerpunten en uitvoeringsplan ............................................................................................................23 4.1 Samenhang tussen activiteiten.........................................................................................................23 4.2 Uitvoeringsplan...............................................................................................................................25 5.

Draagvlak en JOGG-werknet ..................................................................................................................31 5.1 politiek-bestuurlijk draagvlak ...........................................................................................................31 5.2 publieke- en private samenwerking ..................................................................................................31 5.3 Verbinding preventie- en zorg ..........................................................................................................32 5.4 Gedeeld eigenaarschap ...................................................................................................................32 5.5 JOGG-werknet ...............................................................................................................................32 6

Communicatie ..................................................................................................................................33 Data verzameling .............................................................................................................................35 Begrijpen en gebruiken van de informatie .........................................................................................35 Tijd......................................................................................................................................................35 Data analyse .......................................................................................................................................35 Data interpretatie................................................................................................................................35 Disseminatie /rapporteren................................................................................................................35 Welke scholen werken met de Daily Mile............................................................................................35 Welke scholen hebben een fruit-en/of groentebeleid ..........................................................................35 Welke scholen hebben een waterdrinkbeleid

......................................................................................36 Welke scholen werken met het thema mediawijsheid..........................................................................36 Data verzameling .............................................................................................................................36 Begrijpen en gebruiken van de informatie .........................................................................................36 Tijd......................................................................................................................................................37 Data analyse .......................................................................................................................................37 Data interpretatie................................................................................................................................37 Disseminatie /rapporteren................................................................................................................37 2023 tot 2026 ......................................................................................................................................37 JOGG-regisseur.....................................................................................................................................37 Welke

kinderopvanglocaties in Alblasserdam hebben een waterdrinkbeleid ..........................................37 Data verzameling .............................................................................................................................39 Begrijpen en gebruiken van de informatie .........................................................................................39 Tijd......................................................................................................................................................39 Data analyse .......................................................................................................................................39 Data interpretatie................................................................................................................................39 Disseminatie /rapporteren................................................................................................................39 2022 t/m 2026 .....................................................................................................................................39

JOGG-regisseur- /buurtsportcoach.........................................................................................................39 Bureau objectief (vanuit GGD zhz nalevingsonderzoek)............................................................................39 2022 t/m 2026 .....................................................................................................................................40 Team fit ...............................................................................................................................................40 2022 t/m 2026 .....................................................................................................................................40 Beleidsambtenaar sport/volksgezondheid ..............................................................................................40 2022 t/m 2026 .....................................................................................................................................40 Beleidsambtenaar volksgezondheid .......................................................................................................40 2022 t/m 2026 .....................................................................................................................................40 Beleidsambtenaar volksgezondheid

.......................................................................................................40 Data verzameling .............................................................................................................................41 Begrijpen en gebruiken van de informatie .........................................................................................41 Tijd......................................................................................................................................................41 Data analyse .......................................................................................................................................41 Data interpretatie................................................................................................................................41 Disseminatie /rapporteren................................................................................................................41 Welke school geeft voorlichting aan ouders over gezonde voeding, roken en alcohol .............................42 Welke school geeft voorlichting aan ouders over 'krijgen' eerste mobiel, verantwoord mediagebruik en reclames ..........................................................................................................................................42 Welke activiteiten voor ouders van 0-12 jarigen

gericht op het versterken van opvoedvaardigheden m.b.t. gezonde leefstijl worden er uitgevoerd ...............................................................................................42 Bijlage 3. Onderzoek sociale leefomgeving en levensstijl kinderen ........................................................47 Foreword ...............................................................................................................................................54 Ethical Statement ...................................................................................................................................55 Introduction ...........................................................................................................................................55 Scope ..................................................................................................................................................56 Existing literature ...............................................................................................................................57 The gap in the literature .....................................................................................................................57 Research questions..............................................................................................................................57 Relevance

...........................................................................................................................................58 Municipality of Alblasserdam .............................................................................................................58 Research design ..................................................................................................................................59 Theory ...................................................................................................................................................59 Healthy social environments ...............................................................................................................59 Healthy lifestyles.................................................................................................................................60 Healthy social environments and healthy lifestyles ..............................................................................60 Presence of peers..............................................................................................................................62 Neighborhood...................................................................................................................................63 Media education

...............................................................................................................................65 Leisure.............................................................................................................................................66

Methodology ..........................................................................................................................................68 Dataset ...............................................................................................................................................68 Measures ............................................................................................................................................68 Healthy lifestyle ................................................................................................................................68 Social environment............................................................................................................................69 Control variables ..............................................................................................................................71 Analyses .............................................................................................................................................71 Ethical considerations .........................................................................................................................72 Qualitative methods................................................................................................................................73 Interviews with

parents.......................................................................................................................74 Selection and recruitment ..................................................................................................................74 Data collection .................................................................................................................................74 Experts interviews ..............................................................................................................................75 Selection and recruitment ..................................................................................................................75 Data collection .................................................................................................................................76 Analyses .............................................................................................................................................76 Reliability and validity........................................................................................................................76 Ethical considerations .........................................................................................................................77 Results

...................................................................................................................................................77 Quantitative results ................................................................................................................................77 State of the social environment and healthy lifestyles...........................................................................78 Healthy lifestyle and presence of peers ................................................................................................80 Healthy lifestyle and neighborhood .....................................................................................................80 Healthy lifestyle and media education .................................................................................................81 Healthy lifestyle and leisure ................................................................................................................81 Qualitative results ..................................................................................................................................83 Interviews with parents.......................................................................................................................83 Healthy

lifestyles...............................................................................................................................83 Social environment............................................................................................................................84 Healthy lifestyle and social environment .............................................................................................85 Role of the municipality .....................................................................................................................85 Differences and similarities ...............................................................................................................86 Expert interviews................................................................................................................................86 Healthy lifestyles...............................................................................................................................86 Social environments ..........................................................................................................................87 Greenery..........................................................................................................................................87 Role of the municipality

.....................................................................................................................88 Conclusion .............................................................................................................................................88 Discussion ..............................................................................................................................................89 Implications........................................................................................................................................90

Limitations .........................................................................................................................................91 Suggestions for future research ...........................................................................................................91 Policy advice...........................................................................................................................................92 References..............................................................................................................................................94 Appendices.............................................................................................................................................99 Appendix 1. Information letter............................................................................................................99 Appendix 2. Informed consent ..........................................................................................................102 Appendix 3. Interview questions .......................................................................................................103 Appendix 4. ......................................................................................................................................107 Appendix 5.

......................................................................................................................................108 Appendix 6. ......................................................................................................................................109 Appendix 7. ......................................................................................................................................110 Appendix 8. ......................................................................................................................................110 Appendix 9. ......................................................................................................................................113 Foreword .............................................................................................................................................120 Ethical Statement .................................................................................................................................121 Introduction .........................................................................................................................................121 Scope ................................................................................................................................................122 Existing literature

.............................................................................................................................123 The gap in the literature ...................................................................................................................123 Research questions ...........................................................................................................................124 Relevance .........................................................................................................................................124 Municipality of Alblasserdam ...........................................................................................................125 Research design ................................................................................................................................125 Theory .................................................................................................................................................126 Healthy social environments .............................................................................................................126 Healthy lifestyles...............................................................................................................................126 Healthy social environments and healthy lifestyles