Nota Ruimtelijke kwaliteit Alblasserdam.pdf

traditionele blokverkaveling 43

Ambities en inspiratie Gebouwen

Percelen

•

•

Respecteer de stedenbouwkundige opzet met samenhan-

aandacht voor een samenhangende vormgeving per rij,

gende woningen op blokniveau en de groene ruimten en m a a k h e t s t e r k e r. •

Blijf bijdragen aan de ensemblewerking op zowel blok als

blok of buurtje om de tuindorpsfeer te versterken. •

en kleurgebruik. •

Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en dergelijke die zichtbaar zijn vanuit het openbaar gebied (met n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r gebouwde typen in blok of buurt. Streef naar eenduidigheid zodat een kakafonie van verschillende aan- op- en uitbouwen wordt voorkomen.

•

haalde erfafscheidingen dragen niet bij aan de groene

Behoud en respecteer de architectuur en ga zorgvuldig om met de gevelindeling, kappen met pannen, materiaal-

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de stedenbouwkundige structuur en goed aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.

44 reguliere woongebieden

H o u d d e v o o r t u i n e n o p e n e n g r o e n . Ve r h a r d e v o o r t u i n e n bijvoorbeeld voor gebruik als parkeerplaats en wegge-

g e b i e d s n i v e a u e n d e s a m e n h a n g e n d e s t r u c t u u r. •

Maak lage groene erfscheidingen langs de straten, met

s f e e r. Openbare ruimte •

Behoud de brede straatprofielen en koester het openbaar groen. Laanbeplanting kan worden aangevuld.

•

Respecteer zoveel mogelijk de straatprofielen.

•

We e s z o r g v u l d i g b i j a a n s l u i t i n g e n v a n m a t e r i a l e n i n d e openbare ruimte, voorkom een veelheid aan materialen en kleuren.

Het nieuwe bouwen Algemene karakteristiek In de periode ’50, ’60 en ‘70 zijn veel uitleggebieden gerealiseerd met een vrij eenvoudig en strak stratenpatroon. Deze woongebieden zijn geïnspireerd op de ideeën van het CIAM (Congrès International d’Architecture Moderne). Het zogenaamde Nieuwe Bouwen wordt gekenmerkt door een consequente scheiding van functies zoals wonen en werken o f w i n k e l e n e n v a a k e e n s c h e i d i n g v a n a u t o ’s e n l a n g z a a m v e r k e e r. O p b a s i s v a n d i t p r i n c i p e k o m e n i n d e z e g e b i e d e n verschillende verkavelingsvormen voor: overwegend bouwb l o k k e n m e t e e n d u i d e l i j k e v o o r- e n a c h t e r z i j d e , m a a r o o k b l o k k e n i n h e t g r o e n e n s t r o k e n b o u w. Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoekige structuren en een blokvormig stratenpatroon: bebouwing

LEGENDA

in stroken en opzet van open en halfopen bouwblokken. De straathoeken zijn open, waarbij de woningen veelal een dui-

Gemeentegrens

delijk onderscheid hebben tussen voorgevel en zijgevel. Door

Begrenzing beschermd dorpsgezicht Rijk Begrenzing beschermd dorpsgezicht gemeente

het combineren en herhaling van blokken en structuren ont-

Het nieuwe bouwen / CIAM

staan verschillende stempels die samen de wijk opbouwen. Er zijn drie wijken gebouwd binnen het gedachtengoed van het CIAM met elk een eigen stedenbouwkundige opzet.

GEMEENTE ALBLASSERDAM grote flats. De sterke samenhang in het straatbeeld ontstaat

D e Vo g e l b u u r t t u s s e n d e R i j n s t r a a t e n h e t l a n d e l i j k g e b i e d

NOTA RUIMTELIJKE KWALITEIT door eenduidig woningtype per straatzijde, een sterke hori-

kenmerkt zich door een aantal gestempelde blouwblokken

o n t a l e gBOUWEN e l e d i n g v/aCIAM n d e g e v e l s Ne n d o o r e e n i n g e t o g e n m a t e HETzNIEUWE

waar groenstroken tussendoor lopen.

project

20181740

formaat

A3

vastgesteld

schaal

1:20.000

ontwerp

D e S t a a t s l i e d e n b u u r t t e n w e e r s z i j d e n v a n d e Va n H o g e n dorpweg kenmerkt zich vooral door een verkaveling met

riaal- en kleurgebruik.

kaart

R u s1/1 t i n h e t b e b ovoorontwerp uwingsbeeld ontstaat door de eenvoudige h o oN.F. f d Kortooms m a s s a ´ s e nconcept k a p v o r m30-04-2019 e n , z o a l s z a dwe lwww.rho.nl kappen en soms

getekend idn

NL.IMRO.

e info@rho.nl

kleinere stempels en grote groene velden tussen de bouw-

schilddaken. De herhaling van gelijkvormige koppen van

blokken aan de zuidkant en dichtverkavelde stempels aan de

bouwblokken geven een karakteristiek beeld naar zijstra-

noordzijde langs de groene zoom van de Molensingel.

t e n . Va a k o n d i e p e v o o r- e n z i j t u i n e n z i j n g e s c h e i d e n v a n de openbare ruimte door eenvoudige, lage erfafscheidingen

De Schilders- en Schrijversbuurt in het noordoosten van de

(haagjes, muurtjes en hekjes).

kern kenmerkt zich door een opzet in verschillende stroken r i j w o n i n g e n e n w i s s e l e n d e p r o f i e l b r e e d t e n . Tu s s e n d e t w e e buurten ligt een stevige groene buffer met daarlangs enkele

het nieuwe bouwen 45

Waardering

Percelen

Deze wijken worden gekenmerkt door heldere rechthoekige bebouwing open en halfopen bouwblokken. Door het com-

•

Erfscheidingen van achterkanten aan belangrijke openba-

bineren en herhaling van blokken en structuren ontstaan

re ruimte zoals groen of straat: aandacht voor vriendelij-

verschillende stempels. Er is vooral gebouwd met industriële

ke vormgeving met bijvoorbeeld groen of passend bij de

b o u w m e t h o d e n ( h o o f d v o r m ) m e t a b s t r a c t e v o r m e n m e t d a a r-

architectuur van het blok.

binnen soms ruimte voor een eigen vormgeving door details

•

de straat en is klimaatadaptief.

per straat, blok of type. De herkenbaarheid en samenhang per stempel is daarom belangrijk.

Groene voortuinen dragen bij aan een vriendelijk beeld in

•

Vo o r k o m p a r k e r e n i n d e v o o r t u i n e n .

Het architectonisch uiterlijk van de gebouwen staat soms onder druk door modernisering en uitbreidingen door individuele toevoegingen en verschillende vormen en materiaalgebruik.

Openbare ruimte •

Ambities en inspiratie

Zorg voor een efficiënte en duidelijke vormgeving van het straatprofiel waarbinnen vooral de parkeerplaatsen duidelijk herkenbaar zijn.

Gebouwen

•

P r o b e e r d e s t r a t e n d i e o p h e t l a n d s c h a p u i t k o m e n v e rder te vergroenen, vooral bij de aansluiting op het land-

•

Zorg dat bouwkundige toevoegingen of aanpassingen aansluiten bij de plaatsing op de kavel, de typologie, detaillering en het materiaalgebruik.

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de bestaande stedenbouwkundige structuur en aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.

•

Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging en dergelijke die zichtbaar zijn vanuit het openbaar gebied (met n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r g e bouwde typen in blok of buurt. Streef naar eenduidigheid zodat een veelheid van verschillende aan-, op- en uitbouwen wordt voorkomen.

•

Vo l g b i j n i e u w b o u w, h e r b o u w o f u i t b r e i d i n g d e b e s t a a n d e rooilijn of de rooilijn van de naastgelegen panden.

•

Zoek per cluster (rij, blok of buurtje) naar eenheid in de m a s s a o p b o u w v a n h e t h o o f d g e b o u w.

•

S t e m k l e u r g e b r u i k z o v e e l m o g e l i j k a f p e r r i j o f c l u s t e r, voorkom een breed palet of felle kleuren.

46 reguliere woongebieden

schap.

het nieuwe bouwen 47

48 reguliere woongebieden

Forumbeweging/woonerven Algemene karakteristiek De Forumbeweging is ontstaan in de jaren ’70 als reactie op

Een aantal gebieden aan de noordzijde van Alblasserdam,

de strakke en rationele verkavelingen van het Nieuwe Bou-

aan de rand met de polder dateren uit deze tijd. De Vissen-

wen. De Forumbeweging geeft hernieuwde aandacht aan de

buurt is exemplarisch en bestaat uit een rand met vrijstaan-

menselijke schaal en maat van gebouwen en woongebieden.

d e e n t w e e - o n d e r- é é n - k a p w o n i n g e n r o n d e e n a a n t a l b l o k k e n

Deze planmatig opgezette woongebieden hebben veelal een

van rijwoningen met verschillende opbouw door verspringen-

grillig stratenpatroon bestaande uit enkele doorgaande we-

d e r o o i l i j n e n p r o f i e l e n m e t d a a r t u s s e n p l e i n t j e s e n p a r-

gen en veel erven en doodlopende straten. De straten zijn

keerhoven. De architectuur in dit deel is relatief eenvoudig

niet in eerste instantie ontworpen voor de auto. De auto is

u i t g e v o e r d . Ve e l v o o r k o m e n d e t o e v o e g i n g e n z i j n d a k k a p e l -

er duidelijk te gast.

len, al geldt dit niet voor elk woningtype. Het buurtje rond de Brasem en Karper is min of meer opgezet binnen dezelfde

De woningen zijn geclusterd rond woonerven of straten met

structuur maar de woningen zijn duidelijk van latere datum

informele profielen, bijvoorbeeld zonder trottoirs. In de

(jaren ’90). Dit komt tot uiting door een strakkere architec-

openbare ruimte is groen verspreid door de wijk, ook tussen

tuur met een duidelijke samenhang in de gehele buurt.

de bouwblokken opgenomen. De grenzen tussen openbaar en privé zijn niet altijd even duidelijk. De woningen zijn

De Florabuurt is opgezet uit verschillende blokken geschei-

niet zomaar op de belangrijkste openbare ruimte gericht. Er

den door groene stroken en watergangen. De blokken be-

g r e n z e n v e e l a c h t e r- e n z i j t u i n e n a a n h e t o p e n b a a r g e b i e d ,

staan uit verschillende woningtypen met veelal ondiepe

waardoor veel (informele) erfscheidingen zichtbaar zijn.

v o o r t u i n e n . D o o r h e t g e b r e k a a n o p e n b a a r g r o e n i n d e b u u r-

Deze gebieden worden gewaardeerd door hun kleinschalige

ten en de ondiepe voortuinen doet het geheel soms stenig

karakter met geringe scheidingen tussen openbaar en privé.

aan. Ook hier is de architectuur ingetogen met veel bak-

Dit vraagt om een zorgvuldige omgang van de inrichting van

steen in combinatie met hout en donkere pannendaken. Het

de overgang van straat of groen naar kavel en woning.

d e e l v a n d e F l o r a b u u r t r o n d d e A k k e r w i n d e / K r u l m o s / We e g b r e e is opgezet met meer intern groen waardoor dit deel hier en

Deze wijken kennen verschillende woningtypen in alle ca-

d a a r w a t r u i m e r i s o p g e z e t . Ve e l w o n i n g e n h e b b e n e e n a a n -

t e g o r i e ë n : r i j , b u n g a l o w, v r i j s t a a n d e t c , d o o r g a a n s g r o n d -

g e b o u w d e s c h u u r o f c a r p o r t a a n d e v o o r z i j d e . D e m e e s t v o o r-

gebonden. Door de variatie in nokhoogte, kapvormen en

komende toevoegingen en aanpassingen zijn dakkapellen en

verspringingen in de rooilijnen ontstaat er in deze gebieden

half inpandige balkons op woningen met grote doorlopende

een zeer gevarieerd (soms zelfs onrustig) gevelbeeld per

d a k v l a k k e n . A a n d e r a n d v a n d e z e w i j k i s r o n d d e Va n g e e n

straat. De architectuur van de woning zelf in deze gebieden

klein deel op latere datum gerealiseerd die qua architectuur

is veelal ingetogen. Kenmerkend zijn grote dakvlakken, inge-

afwijkt. Dit buurtje met grotere woningen heeft een meer

sneden kapvormen, aangebouwde schuren en garages aan de

uitgesproken architectuur (witte baksteen, bogen en rode

v o o r z i j d e a l d a n n i e t m e t d o o r l o p e n d d a k v l a k . H e t k l e u r- e n

pannendaken) en heeft daarmee ook kenmerken van een the-

materiaalgebruik is over het algemeen rustig met baksteen,

matische inbreiding.

pannen en houtelementen in een terughoudende vaak donkere kleurstelling.

forumbeweging/woonerven 49

Waardering

Ambities en inspiratie

Door de veelal uitgesproken vormen is het lastig om uitbreidingen aan de woningen te maken die niet aan openbaar toe-

Gebouwen

gankelijk gebied grenzen of dominant zichtbaar zijn. H e t k l e u r- e n m a t e r i a a l g e b r u i k i s o v e r h e t a l g e m e e n r u s t i g

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de be-

met (donkere) baksteen, pannen en hout in een terughou-

staande stedenbouwkundige structuur en aansluiten op

dende kleurstelling. Deze gebieden worden gewaardeerd door

d e t y p o l o g i e , d e d e t a i l l e r i n g e n h e t k l e u r- e n m a t e r i a a l -

hun kleinschalige karakter (geënt op de menselijke maat)

gebruik.

met geringe scheidingen tussen openbaar en privé. Dit

•

Sluit voor dakkapellen, erkers, nokverhoging, balkons en

vraagt om een zorgvuldige omgang van de inrichting van de

dergelijke die zichtbaar zijn vanuit het openbaar gebied

overgang van straat of groen naar kavel.

( v o o r- e n z i j k a n t ) z o v e e l m o g e l i j k a a n o p e e r d e r g e b o u w de typen in blok, rij of straat. •

Zoek bij uitbreidingen, verbouw of nieuwbouw meer of een sterkere oriëntatie op het openbaar gebied (ook aan zijkanten van woningen).

Percelen •

N e e m z o r g v u l d i g h e i d i n a c h t b i j e r f a f s c h e i d i n g e n , c a rports en schuurtjes, deze kunnen het beeld snel verstoren vanuit de openbare ruimte. Gebruik van groen ipv van schuttingen.

•

Gebruik zoveel mogelijk groen in de voortuinen.

•

Erfscheidingen van achterkanten aan belangrijke openbare ruimte zoveel mogelijk groen vormgeven.

Openbare ruimte •

Behoud en mogelijk vergroening van de straatprofielen, pleintjes en parkeeroplossingen.

•

We e s a t t e n t o p ‘ s n i p p e r g r o e n ’ : o n d e r z o e k w a n n e e r h e t beheer daarvan problematisch is, of zoek bij herinrichting van de openbare ruimte naar clustering.

50 reguliere woongebieden

Individuele woningbouw Algemene karakteristiek

Waardering

Rond de Vijverhof ligt een klein en voor Alblasserdam bij-

D i t b e t r e f t e e n w o o n g e b i e d m e t e e n g r o e n e n d o r p s k a r a k t e r.

zonder buurtje met vrijstaande woningen. Dit gebiedje met

De woningen zijn Individueel ontworpen, soms met onderlin-

individuele woningbouw bestaat uit kavels met gevarieerde

ge stijlkenmerken.

v r i j s t a a n d e e n e n k e l e t w e e - o n d e r- é é n - k a p w o n i n g e n v a n m a x i -

De kwaliteit van dit buurtje ligt met name in de vaak sobere

maal 2 lagen met een kap. Een aantal woningen heeft een

doch zorgvuldige vormgeving van de bebouwing, de verschei-

bungalow achtig karakter door de opbouw met platte daken.

d e n h e i d a a n w o n i n g e n e n d e g r o e n e o p z e t m e t v e e l w a t e r.

D e o n t w i k k e l i n g s p e r i o d e i s v a n a f d e j a r e n ’ 5 0 . Wo n i n g e n

Dit is voor een groot deel ook te danken aan de groen inge-

zijn individueel ontworpen met een verschillende archi-

r i c h t e v o o r- e n z i j t u i n e n . H e t v e r d i e n t d e a a n d a c h t o m b i j

t e c t u u r, m e d e a f h a n k e l i j k v a n d e b o u w p e r i o d e . E e n a a n t a l

nieuwbouw de massa (vrijstaand!), vormgeving, het mate-

woningen (vooral uit vroegere jaren) zijn zorgvuldig gedetail-

riaal- en kleurgebruik goed af te stemmen met de oudere

leerd met dakoverstek en een duidelijke omlijsting van een

v i l l a ’s i n d i t b u u r t j e .

raampartij of entree, maar over het algemeen is de architect u u r n i e t b i j z o n d e r. B a k s t e e n g e v e l s e n w i t k e i m w e r k k o m e n voor en op enkele plekken zijn houten geveldelen toegepast. De straten hebben een groen en dorps karakter met verschill e n d e s t r a t e n p a t r o n e n a l n a a r g e l a n g d e l i g g i n g a a n w a t e r. Het openbaar groen is afgezien van de brede groene oevers aan het water beperkt, overzichtelijk met grasvlakken en enkele grote solitaire bomen. De kavels zijn soms aan de krappe kant voor de massa van de woningen, maar door de ligging aan water blijft de opzet als geheel ruim. De grotere kavels hebben doorgaans meer groen in de tuinen waardoor een groen beeld bestaat. De woningen aan de Ieplaan hebben fraaie toegangen met bruggetjes.

individuele woningbouw 51

Ambities en inspiratie Gebouwen •

Neem de bestaande ontworpen omgeving als referentiepunt voor nieuwe individuele bebouwing.

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen passen in de bestaande stedenbouwkundige structuur en aansluiten op de typologie, de detaillering en het materiaalgebruik.

•

Vo l g b i j n i e u w b o u w, h e r b o u w o f u i t b r e i d i n g d e b e s t a a n d e rooilijn of de rooilijn van de naastgelegen panden en ontwikkel in overeenstemming met de bestaande kenmerken in het buurtje.

•

Maak straatgerichte gevels met in de directe omgeving passende dakvormen.

Percelen •

Houd de voortuinen open en zo groen mogelijk:

•

Parkeren op eigen terrein achter de voorgevellijn om het groene beeld te ondersteunen.

•

Maak vooral groen erfscheidingen langs de straten.

•

Houd de kavels aan de straatzijde vriendelijk en open: geen hoge hekwerken of poorten.

•

Houd de oevers groen, voorkom harde (houten) beschoeiingen.

Openbare ruimte •

K o e s t e r b e s t a a n d o p e n b a a r g r o e n e n w a t e r.

•

Respecteer zoveel mogelijk de straatprofielen.

52 reguliere woongebieden

Thematische woningbouw Algemene karakteristiek Thematische bouw betreft in Alblasserdam vooral nieuwe

D e To u w b a a n i s e e n b i j z o n d e r e l e m e n t i n d e s t r u c t u u r v a n

woongebieden die binnen de bestaande kern zijn gebouwd

Alblasserdam. Deze informele straat met ondiepe voortuinen

op vrijgekomen gronden of door herstructurering. De nieuwe

vanaf de dijk dwars door de groene long van de kern.

bebouwing wordt een duidelijk imago en thematiek meege-

De straat is aan beide zijden bebouwd met eenduidig wo-

geven ten behoeve van de verkoopbaarheid/marktvraag. Deze

n i n g t y p e b i n n e n é é n a r c h i t e c t u u r. D e w o n i n g e n z i j n z o o n t -

gebieden hebben een zeer planmatige opzet en worden ge-

worpen dat deze nauwelijks uitnodigen tot aanpassingen aan

kenmerkt door een eigen karakter per ontwikkeling.

de voor of zijkanten. In die zin is het buurtje sterk doorontworpen en is dan ook er weinig aanleiding voor verandering

D e b u u r t e n h e b b e n e e n i n d i v i d u e e l g e z i c h t e n w o r d e n v o o r-

e n v e r b o u w.

zien van een sterk eigen signatuur door vorm of bewuste motieven (ontwerpserie). Er wordt vaak uit verschillende

H e t b u u r t j e v a n D e S p i l i s e e n b i j z o n d e r s a m e n h a n g e n d b u u r-

voorgaande bouwperioden geput.

tje dat wordt gekenmerkt door eigentijdse woningen met een

Stratenpatronen hebben een heldere opzet en er is veel aan-

op de jaren ’30 geïnspireerde architectuur in een meer tuin-

dacht voor de profielopbouw en de inrichting van het open-

dorpachtige opzet. Het heeft een licht meanderend straten-

baar gebied als onderdeel van het thema.

patroon, de diepe voortuinen met veelal hagen zorgen voor e e n g r o e n e s f e e r. D e w o n i n g e n z i j n e e n z o r g v u l d i g g e d e t a i l -

Er is een duidelijke directe overgang tussen openbaar en

leerd ensemble binnen één architectuurstijl met witgekeim-

privé. Bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden worden

de gevels, dakoverstekken en verbijzonderingen op de kop-

de architecten en ontwikkelaars steeds vaker gevraagd om

pen of centraal in de rij.

een totaalplan, inclusief ontwerp van de overgangen naar de openbare ruimte (erfscheidingen) en opties zoals dakka-

De Donken/Boezem/Rietlanden worden gekenmerkt door

pellen, serres en aanbouwen. Enkele duidelijk herkenbare

een sterk samenhangende architectuur met verschillen-

thematisch opgezette buurtjes liggen verspreid door Alblas-

d e w o n i n g t y p e n . Ve e l e r f s c h e i d i n g e n a a n d e v o o r z i j d e z i j n

serdam.

mee-ontworpen. Door de zorgvuldige uitwerking van de woningen en kavels zijn er weinig aanleidingen tot aanpassing

Het buurtje rond Fregat en Kraanbaan is ontwikkeld na het

en verandering.

vertrek van industrie aan de rand van het centrum en ligt in het Beschermd Dorpsgezicht en kent dus een bijzonder

Aan de oostzijde in de meander van de Alblas ligt het sterk

welstandsniveau. Deze ontwikkeling bestaat uit een stevig

t h e m a t i s c h o n t w o r p e n b u u r t j e r o n d S t e n e n K a m e r . D i t b u u r-

eigentijds appartementengebouw en een aantal blokken met

tje bestaat uit een centrale lus met enkele hofjes of erven

rijwoningen en enkele tweekappares aan een groene scheg

m e t g r o t e v r i j s t a a n d e - e n t w e e - o n d e r- é é n - k a p w o n i n g e n . P e r

v a n a f d e r i v i e r. Z o w e l h e t c o m p l e x , d e g r o n d g e b o n d e n w o -

hofje is een type ingezet. Het hele buurtje is geïnspireerd

ningen als het openbaar gebied is zorgvuldig vormgegeven

o p e e n j a r e n ‘ 3 0 a r c h i t e c t u u r.

met oog voor detail.

thematische woningbouw 53

Waardering Deze woongebieden hebben een zeer planmatige opzet en w o r d e n g e k e n m e r k t d o o r e e n e i g e n h e r k e n b a a r k a r a k t e r, t h e ma of imago. Blokken of gebouwen worden voorzien van een sterk eigen uitstraling door vorm of bewuste motieven. Er wordt vaak uit verschillende voorgaande bouwperioden geput voor stijlkenmerken. Er is een zeer duidelijke en directe vormgegeven overgang tussen openbaar en privé. Bijzondere kwaliteiten hangen samen met de architectonische uitwerking (tot in detail), de aandacht voor de profielopbouw van straten en de inrichting van het openbaar gebied als onderdeel van het thema.

54 reguliere woongebieden

Ambities en inspiratie

Percelen

Gebouwen •

Behoud de overgang naar de openbare ruimte als belangrijk onderdeel van de architectonische vormgeving zoals

•

meeontworpen muurtjes of hagen.

Neem de bestaande planmatig gestructureerde directe o m g e v i n g a l s r e f e r e n t i e p u n t v o o r a l l e n i e u w e b o u w w e r-

•

het beel en klimaatadaptief.

ken. •

Richt de voortuinen groen in, dit is sterk bepalend voor

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen goed passen in de a r c h i t e c t o n i s c h e s t i j l v a n h e t h o o f d g e b o u w.

•

Binnen het totaalontwerp is weinig ruimte voor uitbrei-

Openbare ruimte

dingen van het hoofdgebouw zoals dakkapellen, erkers, nokverhoging en dergelijke die zichtbaar zijn vanuit het o p e n b a a r g e b i e d ( m e t n a m e v o o r- e n z i j k a n t ) o m d a t v a a k

•

Bewaak het vormgevingsconcept van de openbare ruimte bij aanpassingen zoals extra parkeerruimte en dergelijke.

direct het totaalconcept wordt aangetast.

55 reguliere woongebieden

56 regulier welstandsniveau

Reguliere woongebieden Toetsingscriteria To e t s i n g

Alle bouwwerken aan voorzijde.

Omgeving

B e h o u d e n v a n d e r u i m t e l i j k e i d e n t i t e i t e n k w a l i t e i t v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e r u i m t e l i j k e

opbouw en karakteristiek in zijn geheel.

Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de oorspronkelijke bebouwing

r i c h t i n g g e v e n d .

B i j g e b o u w e n i n d e v o r m v a n s c h u r e n , g a r a g e s e . d . d i e n e n a c h t e r d e h o o f d b e b o u w i n g g e p l a a t s t t e

w o r d e n e n w o r d e n o n d e r g e s c h i k t v o r m g e g e v e n . M a a t / S c h a a l B o u w m a s s a ’s z i j n g e v a r i e e r d .

Clusters of blokken kennen een sterke onderlinge samenhang.

Vo r m / O r i ë n t a t i e

Straatgerichte gevels van hoofdgebouwen met een passende kapvorm en kaprichting in de straat.

S a m e n h a n g g e b o u w e n o p d e k a v e l . S t i j l / a r c h i t e c t u u r / d e t a i l

N i e u w b o u w v a n h o o f d g e b o u w e n e n b i j b e h o r e n d e b e b o u w i n g i n e i g e n s t i j l m e t

inachtneming van de bestaande kenmerken in de directe omgeving.

Aanpassingen, wijzigingen en toevoegingen van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in

o v e r e e n k o m s t m e t d e b e s t a a n d e s t i j l , a r c h i t e c t u u r.

M a t e r i a a l / K l e u r

M a t e r i a a l g e b r u i k a l l e b o u w w e r k e n i n o v e r e e n s t e m m i n g m e t d e d o r p s e s t r a a t .

G e v e l s z i j n i n h o o f d z a a k v a n b a k s t e e n o f v a n a n d e r e s t e e n a c h t i g e m a t e r i a l e n o f e v e n t u e e l v a n

h o u t , g l a s , g e s t u c t o f g e s c h i l d e r d . K l e u r s t e l l i n g : g e d e k t / t r a d i t i o n e e l / a a r d e t i n t e n / w i t Duurzaamheid

Ve r d u u r z a m i n g i s i n d e z e r g e u l i e r e g e b i e d e n e e n b e l a n g r i j k e o p g a v e , w a a r v o o r v o l d o e n d e r u i m t e

m o e t w o r d e n g e g e v e n . O n t r e k w a r m t e p o m p e n z o v e e l m o g e l i j k a a n h e t z i c h t ;

Buitenwandige gevelisolatie is zoveel mogelijk in overeenstemming met de karakteristieken van de

typologie ter plekke, pak dit bijvoorkeur per blok of rij op;

reguliere woongebieden 57

7. Bedrijventerrein binnen beschermd dorpsgezicht (bijzonder) 8. Bedrijventerrein buiten beschermd dorpsgezicht (regulier)

58 bijzonder/regulier welstandsniveau

Bedrijventerreinen Algemene karakteristiek Alblasserdam heeft verschillende werkgebieden. De oudere

handboek met beeldkwaliteitplan is bedoeld als toetsingska-

gebieden hebben van oudsher een duidelijke relatie met het

der voor de welstandsbeoordeling.

w a t e r. I n d e l o o p d e r j a r e n z i j n d e a c t i v i t e i t e n o p d e z e t e r-

Aan de inrichting van terreinen, de inrichting van de open-

reinen vergroot of veranderd naar een ander type bedrijvig-

bare ruimte en aan de architectuur van de gebouwen zijn

heid. Door invloed van de omgeving zijn (bedrijfs)activitei-

duidelijke eisen gesteld. De parkeerdruk is niet op de straat

ten verhuisd naar nieuwere planmatig ontwikkelde terreinen

terechtgekomen en de architectuur is hoogwaardiger en kent

aan de rand van de kern.

meer samenhang door materiaal en kleurgebruik, de plaatsing op de kavel en de oriëntatie op de openbare ruimte.

De traditionele werkgebieden liggen langs de Noord zoals

Wa n n e e r h e t t e r r e i n g e h e e l g e r e e d i s v e r v a l t h e t b e e l d k w a l i -

bij Kloos, Oceanco en het bedrijventerrein van Nedstaal op

teitplan en is wordt een regulier welstandsniveau toegekend.

Nieuwland. Deze werkgebieden hebben een duidelijke relatie met de cultuurhistorie. Deze eerste werkgebieden werden

Welstandsniveaus

rond de eeuwwisseling door individuele ondernemers inge-

In een deel van de traditionele werkgebieden langs de Noord

richt. Mede door de groei van Alblasserdam en door het af-

is een bijzonder niveau van welstandstoetsing van toepas-

nemende belang van de industrie in zijn in de loop der jaren

sing, omdat deze binnen het beschermd dorpsgezicht aan De

veel bedrijven gesloten of van bedrijfsactiviteit veranderd.

Noord liggen. Het betreft de gebieden van Oceanco, de oude

Een aantal van deze vrijgekomen gebieden zijn ontwikkeld

bebouwing van Nedstaal en de overige gebouwen aan de Rui-

met woningen.

genhil en Rapenburg.

De overige werkgebieden worden gekenmerkt door een menging verschillende (bedrijfs)activiteiten (opslag, productie, overslag, kantoor etc.) en wonen. De bedrijven verschillen ook in schaal en omvang. De gebieden kennen vaak een weinig samenhangende architectuur en zijn vooral functioneel i n g e r i c h t . Vo o r a l V i n k e n w a a r d i s e e n t e r r e i n d a t i n d e l o o p der jaren is veranderd en verdicht. De profielen zijn relatief smal en op veel plekken is er een overdruk aan parkeren. Het aandeel openbaar groen is dan ook schaars. Het nieuwere en planmatiger opgezette terrein langs de H o o g e n d i j k h e e f t e e n a n d e r k a r a k t e r. D i t t e r r e i n i s o n t wikkeld met oog op meer stedenbouwkundige samenhang om een hoger beoogd kwaliteitsniveau te waarborgen. Deze eisen zijn verwoord en verbeeld in een tweetal documenten: het bestemmingsplan ‘bedrijventerrein Nieuwland’ en het handboek Nieuwland met bijbehorend beeldkwaliteitplan Dit

bedrijventerreinen 59

Waardering Binnen het beschermd dorpsgezicht liggende terreinen met

d e o p e n b a r e w e g . D e n k h i e r b i j a a n s h o w r o o m s , k a n t o o r-

een duidelijke link naar de historie en ontstaansgeschie-

delen, entrees etc.

d e n i s a a n h e t w a t e r. H i e r i s h e t b e h o u d v a n d e a a n w e z i g e

•

De panden kunnen een individuele uitstraling hebben,

(historische) bebouwing (ook bij functieverandering) die een

maar streef naar eenduidigheid en samenhang op het

duidelijke relatie hebben met (scheeps)industrie van belang.

perceel.

De recentere bedrijventerrein zijn planmatig opgezette en

•

Percelen

•

Bewaar zoveel mogelijk de openheid en het overzicht

functioneel ingerichte locaties voor bedrijfsactiviteiten en kantoren. De bebouwing heeft een minder geordend karakter en is vaak opgezet vanuit de bedrijfsspecifieke eisen en

v a n u i t d e o p e n b a r e r u i m t e . Vo o r k o m d i c h t e e r f s c h e i d i n -

b e s t a a t v o o r a l u i t p l a t t e l o o d s e n o f h a l l e n m e t e e n k a n t o o r-

gen langs de straat

g e d e e l t e o f s h o w r o o m a a n d e s t r a a t z i j d e . Vo o r a l h e t k l e u r-

•

en materiaalgebruik (beton, metaal, glas en platte daken) bepaald het beeld, niet de architectuur of de details.

Zorg dat buitenopslag zoveel mogelijk uit het zicht van de openbare ruimte staat.

•

Los het parkeren voor het personeel en mogelijk de bezoekers op eigen terrein op en pas het op een aantrekke-

Het nieuwste bedrijventerrein Nieuwland vormt een uitzondering. De uitstraling van de het terrein en de gebouwen is

lijke wijze in, bijvoorbeeld met groen. •

Beperk het aantal (losse) reclame uitingen op de kavel

over het algemeen van een hogere kwaliteit met op strategi-

en neem bij voorkeur de reclame-uiting/naamsduiding op

sche plekken extra architectonische kwaliteit.

i n d e a r c h i t e c t u u r v a n h e t h o o f d g e b o u w.

Vo o r d e z e r e c e n t e r e o v e r i g e b e d r i j v e n - e n i n d u s t r i e t e r r e i n e n van Vinkenwaard en Nieuwland geldt een regulier welstand-

Openbare ruimte

sniveau. •

Ambities en inspiratie

Behoud zo veel mogelijk bomen en groen in de openbare ruimte ten behoeve van een vriendelijk straatbeeld en klimaatadaptatie: dit geeft status op terreinniveau

Gebouwen

•

Bedrijven dienen bij uitbreiding het parkeren op eigen terrein op te lossen

•

•

Neem de bestaande veelal zeer planmatig gestructu-

Bijzondere aandacht voor de parkeeropgave (bezoekers)

reerde directe omgeving als referentiepunt voor nieuwe

e n d e s t a l l i n g v a n v r a c h t w a g e n s : e e n o r d e l i j k e n o v e r-

bouwwerken.

zichtelijk openbaar domein wordt gewaardeerd.

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de typologie en stijl van het hoofdgebouw en het perceel.

•

•

Richt de open/representatieve zijden van gebouwen naar

60 bijzonder/regulier welstandsniveau

•

Beperk het aantal (losse) reclame uitingen en gebruik uniforme bewijzering in het openbaar gebied.

Toetsingscriteria To e t s i n g

Alle bouwwerken aan voorzijde.

B i n n e n h e t b e s c h e r m d d o r p s g e z i c h t : a l l e b o u w w e r k e n a a n v o o r- é n a c h t e r z i j d e n . Omgeving

Behouden van de ruimtelijke identiteit en (functionele) kwaliteit van de

o o r s p r o n k e l i j k e r u i m t e l i j k e o p b o u w.

Bij (vervangende) nieuwbouw is de positie en oriëntatie van de

o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g r i c h t i n g g e v e n d . Vr i j e l i g g i n g t e n o p z i c h t e

van belendende bebouwing en verspringing in de rooilijn is gewenst.

B i j g e b o u w e n i n d e v o r m v a n s c h u r e n , g a r a g e s e . d . d i e n e n a c h t e r d e h o o f d b e b o u w i n g

g e p l a a t s t t e w o r d e n . M a a t / s c h a a l

Massa passend binnen bebouwingscontext van het betreffende bedrijventerrein.

Vo r m / o r i ë n t a t i e

S a m e n h a n g g e b o u w e n o p d e k a v e l . R e p r e s e n t a t i e v e o n d e r d e l e n r i c h t i n g o p e n b a r e

r u i m t e ( k a n t o o r, s h o w r o o m , e n t r e e s o f o n t v a n g s t r u i m t e n ) .

Eenvoudige basisvorm aanvullen met een opvallend bouwdeel of architectonisch

a c c e n t : b i j v o o r b e e l d e e n u i t k r a g e n d b o u w d e e l , l u i f e l , e r k e r o f d a k l i j s t .

D e v e r b i j z o n d e r i n g s t a a t a l t i j d i n v e r h o u d i n g t o t b a s i s v o r m e n v o r m t h i e r o p e e n

a a n v u l l i n g . S t i j l / a r c h i t e c t u u r / d e t a i l

Nieuwbouw van hoofdgebouwen en bijbehorende bebouwing in eenvoudige

basisvormen. Aanpassingen, wijzigingen en toevoegingen van hoofdgebouwen en

bijbehorende bebouwing in overeenkomst met de bestaande stijl, architectuur en

v e r f i j n d e d e t a i l l e r i n g a f g e s t e m d o p d e a r c h i t e c t u u r.

Materiaal/kleur

Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de omgeving.

Kleurstelling: gedekt / terughoudend : geen signaalkleuren

M a t e r i a a l g e b r u i k : g e v e l p a n e l e n , g l a s , b a k s t e e n , b e t o n , z i n k , a l u m i n i u m , r o e s t v a s t

s t a a l , c o r t e n s t a a l .

bedrijventerreinen 61

62 regulier welstandsniveau

Sportterreinen, parken en groen Algemene karakteristiek

Ambities en inspiratie

Sportterreinen, parken en groen zijn overwegend onbebouwd e g r o n d e n ( u i t g e z o n d e r d c l u b g e b o u w e n e t c . ) m e t e e n d i v e r-

Gebouwen

siteit in oorsprong en gebruik en met een (semi) openbaar k a r a k t e r. Z e k o m e n v e r s p r e i d i n A l b l a s s e r d a m v o o r.

•

Nieuwe gebouwen moeten passen in de omgeving (een statig park vraagt om een statig gebouw en een sportpark om een modern en functioneel gebouw)

Ve r s p r e i d d o o r d e k e r n l i g g e n n o g e e n a a n t a l g r o e n e , r e c r e a tieve plekken zoals de kinderboerderij langs de Plantageweg,

•

Zorg dat toevoegingen of aanpassingen aansluiten op de typologie en stijl van het oorspronkelijke hoofdgebouw

de parkzone tussen de flats aan de Nicolaas Beetsstraat als groene lob in de stedenbouwkundige structuur en park Wa t e r h o v e n . I n h e t l a n d e l i j k g e b i e d l i g g e n n o g t w e e g r o t e volkstuincomplexen.

Percelen De sportvelden liggen sterk geconcentreerd in sportcomplex Vinkewaard met uitzondering van Molenzicht dat nog midden

•

Onderhoud en beheer van parken en complexen is van

in de kern ligt. Deze complexen zijn doelbewust ontworpen

groot belang voor de kwaliteit ervan en de aanliggende

en opgenomen in de rand van de bebouwingsstructuur en

gebieden.

hebben gebouwen en voorzieningen zoals parkeervelden.

•

Gebruik streekeigen beplantingen in de parken en streekeigen bomenrijen rond de sportterreinen

•

Waardering

M a a k g e b r u i k v a n z i c h t r e l a t i e s e n l a n d s c h a p p e l i j k e v e rbijzonderingen zoals waterlopen, de ligging aan een lint.

De sportterreinen en groene ruimten zijn eenvoudig van o p z e t e n b e b o u w i n g e n h e b b e n e e n g r o e n k a r a k t e r. H e t o n derhoud en beheer is erg belangrijk voor de waardering van deze plekken en de aanliggende woongebieden. De bebou-

Openbare ruimte

wing is door de openheid van de velden en de omgeving vaak g o e d z i c h t b a a r e n h e e f t e e n s t e r k i n d i v i d u e e l k a r a k t e r.

•

Besteed aandacht aan de entrees van parken en complexen met zorgvuldig ontworpen hekwerken of poorten.

•

Behoud het groen bij bestaande én nieuwe parkeerfaciliteiten.

sportterreinen, parken en groen 63

Toetsingscriteria To e t s i n g

Alle bouwwerken aan voorzijde

O m g e v i n g B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s d e p o s i t i e e n o r i ë n t a t i e v a n d e o o r s p r o n k e l i j k e b e b o u w i n g

richtinggevend. Rekening houden met oorspronkelijke ensemblewerking.

De erfinrichting is onderdeel van het architectonisch ontwerp, gebruik streekeigen beplanting.

M a a t / s c h a a l B i j ( v e r v a n g e n d e ) n i e u w b o u w i s h e t v a n b e l a n g t e s t r e v e n n a a r z o r g v u l d i g e i n p a s s i n g e n t u s s e n d e

bestaande bebouwing en dient het bouwwerk wat betreft massa en vormgeving te passen in de

o m g e v i n g . Massa/vorm/oriëntatie

Samenhang gebouwen op de kavel met een duidelijke oriëntatie op de belangrijkste openbare

ruimte of de entree van het terrein. Kapvorm is vrij.

Stijl/architectuur/detail

Aansluiten bij oorspronkelijke detaillering van de bebouwing zoals horizontale of verticale

g e l e d i n g , o r n a m e n t e n , d a k l i j s t e n e . d . M a t e r i a a l / k l e u r B i j v e r b o u w i n g o f r e n o v a t i e d i e n e n d e o o r s p r o n k e l i j k e g e v e l o p b o u w e n h e t o o r s p r o n k e l i j k e

materiaal- en kleurgebruik te worden gerespecteerd;

Materiaalgebruik alle bouwwerken in overeenstemming met de groene omgeving: geen felle

k l e u r s t e l l i n g e n .

M a t e r i a a l g e b r u i k i s t e r u g h o u d e n d i n k l e u r s t e l l i n g z o a l s b a k s t e e n ( a a r d e n k l e u r e n ) , n a t u u r s t e e n ,

zink, hout, gevelplaten (moderne toepassing van materialen goed mogelijk).

64 regulier welstandsniveau

sportterreinen, parken en groen 65

66 |

Monumenten

Monumenten Monumenten kennen een monumententoets. Dit is een welstandstoets met bijzondere aandacht maar dan gericht op het behoud van het monument. Dit is wettelijk zo bepaald. I n i t i a t i e v e n w o r d e n a a n d e We l s t a n d s c o m m i s s i e e n E r f g o e d commissie voorgelegd. In de bijlage is een lijst van monumenten opgenomen. Aanvullend op de gebiedseisen gelden de volgende specifieke toetsingscriteria voor monumenten: 1. Bij een monument wordt het maatschappelijk belang van het behoud voor toekomstige generaties gewogen. 2. Monumenten moeten een toekomstbestendige functie kunnen krijgen. 3. Specifiek wordt gelet op de inpassing in de omgeving, de historische karakteristieken van het bestaande gebouw en de toepassing van materialen, constructie en details. 4. De wijzigingen dienen te passen bij het karakter van de plek: staat het gebouw daar op die wijze logisch? 5. Historische gebouwen hebben vaak een eigen specifieke l o g i c a . B l i j f t d e b e g r i j p e l i j k h e i d v a n h e t g e b o u w o v e reind? 6. Behoud gaat voor vernieuwing: nieuwe ingrepen dienen respectvol te zijn ten aanzien van het bestaande. 7. De geschiedenis van het bouwwerk moet zichtbaar blijven. 8. Reconstructie of het toevoegen van “nieuwe” oude elementen is in principe niet gewenst.

De mogelijkheden van reconstructie dienen te worden gewogen ten opzichte v a n d e l o g i c a v a n h e t g e b o u w. 9. Hergebruik van historische bouwmaterialen geniet de v o o r k e u r. 10.

De bouwconstructie vormt de basis, deze mag in principe niet worden gewijzigd. Details zijn van belang voor d e j u i s t e a f w e r k i n g v a n h e t g e b o u w. H e t b e t r e f t d a n h e t gebruik van historische ornamenten met een bijpassend kleurgebruik.

monumenten 69

70 |

Objectgerichte welstandscriteria

Objectgerichte welstandscriteria INLEIDING

repressief bij een exces. Bij afwijking van het bestemmings-

De welstandscriteria voor kleine bouwplannen zijn vrijwel

plan of als er sprake is van een monument of beschermd

absolute, objectieve criteria die vooraf maximale duidelijk-

gezicht zal een bouwplan wel getoetst worden aan redelijke

heid geven. Deze bouwwerken voldoen aan redelijke eisen

eisen van welstand. Het welstandsvrij bouwen is dus van

van welstand als:

toepassing voor een bijbehorend bouwwerk:

A. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving identiek is

•

die past in het bestemmingsplan;

aan een bestaand bouwwerk in het betreffende bouwblok of

•

gebouwd wordt op het achtererfgebied;

straat (bij gelijkvormige kap-vorm/ gebouwtype), waarvoor

•

en niet bij een monument of binnen een beschermd

een vergunning is verleend, of;

dorpsgezicht.

B. het bouwwerk qua plaatsing en vormgeving voldoet aan een door een architect vooraf ontworpen exemplaar behoren-

Achtererfgebied

de bij een uitbreiding, waarvan het bouwplan deel uitmaakt

Vo o r d e d e f i n t i e v a n h e t a c h t e r e r f s l u i t d e z e n o t a a a n b i j d e

en waarvoor een positief welstandsadvies is gegeven, of;

definitie zoals bedoeld in bijlage II van het Besluit omge-

C. het bouwwerk voldoet aan de door de gemeente vastge-

vingsrecht zoals in werking getreden op 1 november 2014.

stelde criteria.

Algemene afwijkingsbevoegdheid Welstandsniveau

Plantoetser is bevoegd om voor ten hoogste 10% af te wij-

Het welstandsniveau voor kleine bouwwerken wordt bepaald

ken van maten en afstanden die worden genoemd in de

door het gebied waar de (ver)bouw plaatsvindt.

objectgerichte criteria, wanneer hierdoor geen onevenredige aantasting plaatsvind van het straat- en bebouwingsbeeld

Omgevingsvergunning vrije bouwwerken

en/of gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden.

Ve e l v o o r k o m e n d e b o u w w e r k e n k u n n e n o n d e r b e p a a l d e v o o rII). Een vergunningvrij bouwplan wordt niet vooraf getoetst

RECLAME Beschrijving

aan redelijke eisen van welstand. Niet voor alle soorten

Reclame is een openbare aanprijzing van goederen of dien-

kleine bouwplannen zijn welstandscriteria opgenomen. Het

sten, waarmee kennelijk beoogd wordt een commercieel be-

uitgangspunt is dat hetgeen vergunningvrij is in ieder geval

lang te dienen. Reclames op borden, lichtreclames en span-

niet in strijd is met redelijke eisen van welstand. Uiteraard

doeken of vlaggen vormen een belangrijk en beeldbepalend

kan er wel sprake zijn van een exces, waardoor repressief

e l e m e n t v a n d e o p e n b a r e r u i m t e . I n g e b i e d e n m e t c o m m e r-

welstandstoezicht nodig is.

ciële functies zijn reclames op zijn plaats en verhogen ze de

waarden vergunningvrij zijn (Besluit omgevingsrecht bijlage

visuele aantrekkingskracht van de omgeving, hoewel daar

Welstandsvrije bouwwerken

een kritische grens aan verbonden is. In andere gebieden

Bouwwerken op het achtererf hebben meestal beperkt in-

zijn (bepaalde) reclame-uitingen ongewenst.

vloed op de ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte. D e b i j b e h o r e n d e b o u w w e r k e n o p h e t a c h t e r e r f w o r d e n d a a r-

R e c l a m e - u i t i n g e n l a n g s w e g e n k u n n e n v o o r a f l e i d i n g z o r-

om niet getoetst aan redelijk eisen van welstand. Ook niet

gen hetgeen verkeersonveilige situaties kan opleveren. Er

72 nota ruimtelijke kwaliteit

bestaat dus een relatie tussen reclame-uitingen lang wegen

volgende criteria zijn van toepassing voor reclameobjecten

v e r k e e r s v e i l i g h e i d . Vo o r d e r e l a t i e t u s s e n r e c l a m e e n v e r-

die een bouwwerk zijn en voor de repressieve beoordeling

keersveiligheid is het dan ook niet de vraag of een recla-

als er sprake is van een exces.

meobject aandacht trekt, maar of het (te) lang de aandacht trekt. Dit heeft te maken met hoe het eruit ziet, wat en op welke wijze content getoond wordt en in welke context het

Algemeen

reclameobject staat. Hiermee is er dus een directe rela-

•

Het aantal, de grootte en het soort van de per ge-

tie met de ruimtelijke kwaliteit. Maar ook als reclame niet

bouwtoelaatbare reclames is afhankelijk van de afmeting,

verkeersonveilig is, kan het toch ‘hinderlijk’ zijn. Het kan

deschaal, de structuur en de aard van het gebouw en de

hierbij dan gaan om negatieve effecten op leefbaarheid en

omgeving, alsmedevan het reclameobject;

ruimtelijke kwaliteit zoals verrommeling van het landschap,

•

Uitgaande van de afmeting, de schaal, de structuur ende

vercommercialisering van de openbare ruimte, horizonvervui-

a a r d v a n h e t g e b o u w, h e t p r o f i e l e n d e b r e e d t e v a n d e

ling enzovoort.

straat wordt van geval tot geval bepaald hoever eenreclameobject aan een geval uit het gevelvlak mag steken,

Reclame-uitingen zijn omgevingsvergunningplichtig indien

met dien verstande dat in het algemeen de reclameobjec-

de (gemeentelijke) regelgeving dit bepaalt.

ten (inclusief bevestiging) ten hoogste 70 cm. buiten het

Reclames zijn toegestaan in de winkelgebieden van kernen

gevelvlak mogen steken.

en woonwijken, evenals op bedrijventerreinen mits voldaan

•

Huisstijl reclames moeten worden aangepast aan c.q.

w o r d t a a n d e h i e r n a v o l g e n d e v o o r w a a r d e n . Vo l d o e t e e n r e c l a -

worden ingepast in de architectuur van het pand en de

me-uiting niet aan onderstaande voorwaarden of is er spra-

betreffende omgeving.

ke van een bijzondere situatie waarbij twijfel bestaat aan

•

pand plaatsvinden, respectievelijk worden verkocht.

de toepasbaarheid van voorwaarden dan wordt het plan ter advisering voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwali-

Geen reclame voor diensten of producten die niet in het-

•

Geen reclame aangebracht op gevels van bouwlagen met

teit. Dit geldt ook bij reclamezuilen in de openbare ruimte

een woonbestemming of bouwlagen met een bedrijfsbe-

die een afwijkende maatvoering kennen. Het exploiteren van

stemming zonder publieksfunctie.

dit soort reclame is alleen mogelijk met een privaatrechte-

•

Geen reclame-uitingen die het uitzicht op de openbare-

lijke overeenkomst. Hierin neemt de gemeente o.a. speci-

ruimte of het open landschap ernstig belemmeren ofont-

fieke regels op over het onderhoud en de plaatsing van de

sieren.

reclamevoorzieningen. De gemeente heeft de wens om op de

•

Los reclameobject bij de entree van het erf of op een parkeerplaats.

invalswegen de bezoekers van de stad welkom te heten en te informeren over evenementen, activiteiten en in voorkomen-

•

Geen mechanisch bewegende delen.

de gevallen calamiteiten.

•

Aan- of verlichten van reclameobjecten is niet toegestaan.

Beoordelingsniveau Het beoordelingsniveau voor een reclame wordt bepaald door

Woningen

het gebied waar de plaatsing van de reclame-uiting plaats-

•

Uitsluitend bij beroepen aan huis.

vindt waarbij de algemene criteria te allen tijden gelden. De

•

Maximaal één reclameobject aan de (voor)gevel.

objectgerichte welstandscriteria 73

•

Aan de gevel naast de voordeur of entree van de praktijkruimte; in ieder geval onder de vloer van de eerst

Sportvelden

verdieping.

•

Een naam en/of productaanduiding ten aanzien van

•

Maximaal 1.00 meter hoog, 0.60 meter breed.

plaatsing, omvang, vorm, aantal (maximum 2) en kleur

•

Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-

afstemmen op het gebouw waarop de naam betrekking

ranten, led- schermen e.d.).

heeft.

•

Geen daglichtreflecterende reclame.

Panden met bedrijfs-, winkel - en horecabestemming in woongebieden

Beschermd dorpsgezicht

•

Maximaal één reclameobject per gevel.

reclame omgegaan.

•

Geen reclameobject aan of bij de zijgevel, tenzij gekeerd

Hiervoor gelden dezelfde regels als voor woongebieden met

naar de openbare weg.

een maximale afmeting. In het beschermd dorpsgezicht

Aan de gevel op begane grond nivo onder raamdorpelsvan

worden extra eisen gesteld aan de grafische kwaliteit, losse

de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrechtop

letters in plaats van bakken en een gedekte kleurstelling. Er

de gevel onder de bovendorpel van de ramen op deeerste

moet samenhang zijn met de kleur en het materiaal van het

verdieping.

pand en de straat. Er mag geen gebruik worden gemaakt van

•

Op het erf maximaal 2.25 meter hoog, 0.60 meter breed.

verlichte borden, wel van aangelichte reclame.

•

Geen lichtgevende of lichtuitstralende reclame (lichtcou-

•

ranten, led- schermen e.d.). •

In het beschermd dorpsgezicht wordt zeer terughoudend met

De afmetingen zijn zoals in de woongebieden.

Geen daglichtreflecterende reclame.

Buitenreclame (reclame in de openbare ruimte) In winkelgebieden

•

Vo o r d e e i s e n t e n a a n z i e n v a n r e c l a m e i n d e b u i t e n r u i m t e

•

Maximaal twee reclameobjecten per gevel.

wordt verwezen naar ‘Richtlijnen Buitenreclame Alblas-

•

Aan de gevel op begane grond nivo onder raamdorpelsvan

serdam’ van 10 oktober 2012.

de eerste verdieping. Banieren en reclame loodrechtop verdieping

DAKKAPEL Beschrijving

Bij luifels de reclame-uitingen alleen op of onder de lui-

Een dakkapel is een bescheiden uitbouw in de kap van een

fel plaatsen.

g e b o u w, b e d o e l d o m d e l i c h t t o e t r e d i n g t e v e r b e t e r e n e n h e t

Indien er sprake is van meerdere reclame-uitingen opéén

bruikbaar oppervlak te vergroten. Dakkapellen zijn in het

g e v e l d a n d i e n e n d e z e z o v e e l m o g e l i j k e e n d u i d i g e t e w o r-

algemeen een ondergeschikte toevoeging aan een dakvlak.

den vormgegeven.

Desondanks zijn dakkapellen, als ze zichtbaar zijn, voor het

de gevel onder de bovendorpel van de ramen op de eerste • •

straatbeeld zeer bepalend.

Op bedrijventerreinen •

Maximaal twee reclameobjecten per gevel.

Criteria

•

Maximaal één vrijstaande reclamezuil of andere recla-

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e r-

me-uiting op eigen erf per bedrijf.

gunningvrij is. Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het bestemmingsplan treden in eerste

74 nota ruimtelijke kwaliteit

instantie regelend op voor wat betreft situering en maximale

afmetingen.

Algemeen •

D a k k a p e l i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.

•

Op het voordakvlak niet meer dan één dakkapel.

•

G e e n d a k k a p e l l e n b o v e n e l k a a r.

Plaatsing •

Bij meer dan één dakkapel regelmatige rangschikking op een horizontale rij.

•

Bij individuele hoofdgebouw gecentreerd in dakvlak of in lijn met gevelindeling.

•

Afstand tot goot/dakvoet minimaal 0.50 m. en maximaal 1.00 m.

•

Afstand tot nok minimaal 0.50 m. (bij aangekapte dakkapel gemeten vanaf de aansluiting van de aankapping aan

•

Vormgeving •

Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op openbaar

met een dakhelling van minimaal 25°. •

•

•

G e e n o v e r m a a t a a n d e t a i l l e r i n g e n , d u s b e s c h e i d e n o v e rstek en ornamenten.

•

Bij gekoppelde dakkapellen gelijke detaillering en kozijnen.

Kleur en materiaal •

A f g e s t e m d o p k o z i j n e n e n p r o f i e l e n h o o f d g e b o u w.

•

Vo o r v l a k g r o t e n d e e l s g e v u l d m e t g l a s , a l l e e n i n o n d e r g e schikte mate beperkte toepassing van dichte panelen.

•

Zijwanden dakkapel in een in het dakvlak wegvallende k l e u r, e e n d o n k e r e n e u t r a l e t i n t o f w i t .

•

Afstand tot zijkant dakvlak minimaal 0.50 m. gemeten tot midden woningscheidende bouwmuren of eindgevels

A r c h i t e c t u u r, w a a r o n d e r g e l e d i n g e n d e t a i l l e r i n g , p a s s e n d b i j d e a r c h i t e c t u u r v a n h o o f d g e b o u w.

toegankelijk gebied minimaal 1.00 m. vanaf buitenzijde gevel.

Plat dak of passend in architectuurbeeld/bouwstijl en bij een dakhelling groter dan 45° een aangekapte dakkapel

het dakvlak). •

Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.

Zink als afwerking van de zijwanden van dakkapellen is mogelijk.

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

(bij kilkepers gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).

Maatvoering •

DAKOPBOUW OP EEN KAP Beschrijving Aan het begrip dakopbouw kan op meerdere manieren invul-

Hoogte maximaal 50% van de in het verticale vlak gepro-

ling worden gegeven. In deze paragraaf wordt een dakop-

jecteerde hoogte van het dakvlak en maximaal 1.75 m.

bouw gedefinieerd als:

gemeten vanaf voet dakkapel tot bovenzijde boeiboord of •

daktrim.

‘Een dominante uitbreiding van de kap of opbouw op een

Op het voordakvlak of het zijdakvlak gericht op openbaar

p l a t d a k v a n e e n g e b o u w, w a a r v a n d e v o e t z i c h b o v e n o f t e r

toegankelijk gebied breedtemaximaal 50% van de breedte

plaatse van de bestaande goot bevindt, en waarbij de con-

van het dakvlak met een maximum van 3.00 m., gemeten

structie deels boven de nok kan uitkomen.’

tussen hart woningscheidende bouwmuren of buitenzijde

•

gevel aan de bovenzijde van de dakkapel (bij kilkepers

Het gaat dus om een nieuwe verdieping (optoppen) of om

gemeten aan de onderzijde/dakvoet van de dakkapel).

een uitbreiding van een kap door een doorgetrokken gevel,

Op een mansardedak alleen in het onderste deel van het

een steiler dakvlak of een nokverhoging. Een dakopbouw kan

dakvlak, met de bovenkant gelijnd aan de knik in het

grote gevolgen hebben voor de hoofdvorm en het profiel van

dakvlak.

objectgerichte welstandscriteria 75

kopbouw gericht op achterzijde).

het gebouw en kunnen leiden tot een onevenwichtig aanzicht.

•

Hellingshoek dakopbouw gelijk aan bestaande dakhellingshoek.

Criteria

•

Bovenkant kozijn dient onder de oorspronkelijk bestaande nokhoogte te blijven.

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e rgunningvrij is. Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het bestemmingsplan treden in eerste

Plaatsing en maatvoering bij plat dak (optoppen)

instantie regelend op voor wat betreft situering en maximale

•

afmetingen.

Vo o r z i j d e m i n i m a a l 1 . 0 0 m t e r u g l i g g e n v a n d e v o o r g e vel bij dakopbouwen uitgevoerd met een plat dak of licht hellend lessenaarsdak.

Algemeen • •

•

Een dakopbouw is in beginsel alleen toegestaan op een

a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.

hoofdgebouw met een plat dak of zadelkap.

•

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

Vo o r k o m e e n o n s a m e n h a n g e n d e a f w i s s e l i n g t u s s e n d a k o p -

•

Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventu-

bouwen en dakkapellen in een bouwblok. • •

eel mee optrekken.

Een dakopbouw mag nooit uit meer dan één bouwlaag bestaan.

Vormgeving

In samenhang met eerder vergunde dakopbouwen in het-

•

I n d e l i n g e v e n w i c h t i g e n a f g e s t e m d o p h e t h o o f d g e b o u w.

zelfde bouwblok

•

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

•

Schoorstenen op scheidingsmuur respecteren en eventu-

Plaatsing en maatvoering bij doorgetrokken gevel •

•

Hoogte niet meer dan 3.00 m Indeling evenwichtig en

Alleen aan de achterzijde, tenzij er sprake is van een

eel mee optrekken. •

Bij plat dak (optoppen) is een opbouw in de vorm van

stedenbouwkundig geëigende situatie beargumenteerd

een kap mogelijk. De noklijn van de dakopbouw kan zo-

door een stedenbouwkundige (bijvoorbeeld ter accentue-

wel evenwijdig aan de voorgevel als haaks daarop liggen.

ring van een hoek of een bepaald deel van bouwblok).

De kapvorm en nokrichting van de belendende bebouwing

Het hoogste punt van de dakopbouw minimaal 0.20 m.

zijn daarbij richtinggevend.

onder de oorspronkelijke nokhoogte.

•

Detaillering, materiaal en kleur afgestemd op, of in contrast met het hoofdgebouw vormgeven.

Plaatsing en maatvoering bij nokverhoging • •

•

Geen nokverhoging bij kappen kap met een minimale vrije hoogte van 2.20 m.

Kleur en materiaal

Alleen op kappen waar de dakhelling gelijk is aan of

•

minder dan 40° bedraagt. •

Bij tussenpanden moet de nokverhoging van woningschei-

M a t e r i a a l o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w, o f d e d a k b e dekking.

•

dende bouwmuur tot bouwmuur lopen. •

Hoogte boeiboord maximaal 0.25 m.

Kleur overeenkomstig met het schilderwerk van het h o o f d g e b o u w, o f i n d e k l e u r v a n d e d a k b e d e k k i n g .

De nokverhoging vindt plaats door het verlengen van het

•

Zijwanden ondoorzichtig.

voorda vlak, waardoor de nok naar achter verschuift (da-

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

76 nota ruimtelijke kwaliteit

Vormgeving BIJBEHOREND BOUWWERK Beschrijving

•

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

•

Op het voorerf een plat dak of schuin afgedekt tot maximaal 15°.

Met een ‘bijbehorend bouwwerk’ wordt bedoeld een functioneel met een op hetzelfde perceel bevindend hoofdgebouw

•

Op het achtererf een plat dak of van het hoofdgebouw afgeleide kapvorm en -helling.

verbonden, daar al dan niet tegen aangebouwd op de grond staand gebouw of ander bouwwerk met een dak. Hieronder

•

G e e n d o o r g e t r o k k e n d a k v l a k k e n v a n a f h e t h o o f d g e b o u w.

vallen aan- en uitbouwen, bijgebouwen,

•

Een overkapping (carport) minimaal aan twee zijden open en eventueel met licht gebogen dakvorm.

overkappingen en overige bouwwerken met een dak. Zonder hoofdgebouw kan er op het perceel geen sprake zijn van een bijbehorend bouwwerk. Er is onderscheid gemaakt in:

Kleur en materiaal •

Overeenkomstig het hoofdgebouw of een afwijkende

Aangebouwd bouwwerk

kleurstelling wordt toegestaan indien de kleurstelling

E e n t o e v o e g i n g a a n d e b e g a n e g r o n d g e v e l v a n e e n g e b o u w,

elders in de straat/wijk voorkomt.

z o a l s e e n a a n - o f u i t b o u w, e r k e r, g a r a g e e . d .

•

Een serre hoofdzakelijk van glas, al dan niet in combinatie met andere materialen.

Losstaand bouwwerk

•

Een bouwwerk met (af)dak dat los van het hoofdgebouw op

Bij achteraanbouw over de volle breedte van aaneengebouwde woningen de zijgevels op de erfgrens van steen.

h e t e r f s t a a t z o a l s e e n s c h u u r, t u i n h u i s , c a r p o r t , d i e r e n v e r-

•

Geen golfplaat, betonplaten of damwandprofielen.

blijf, planten- of groentenkas, e.d.

•

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

Criteria Deze criteria komen aan de orde als het bouwplan niet

KOZIJN- OF GEVELWIJZIGING Beschrijving

vergunningvrij is. Bouwwerken op het achtererfgebied zijn

Va n e e n k o z i j n - o f g e v e l w i j z i g i n g i s s p r a k e b i j h e t t o e v o e -

welstandsvrij als deze past in het bestemmingsplan. Het

gen, vergroten of verplaatsen van een kozijn, kozijninvul-

bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het

ling, luik of gevelpaneel. Dit kan zowel plaatsvinden bij

bestemmingsplan treden regelend op voor wat betreft situe-

een hoofdgebouw als bij een bijbehorend bouwwerk. Het

ring en maximale afmetingen.

vervangen van bestaande kozijnen door hetzelfde type kozijnen (met gelijkwaardige indeling, aard en uitstraling) valt

Algemeen

onder het normale onderhoud en is daarmee vergunningvrij.

•

Dat geldt ook indien houten kozijnen worden vervangen door

B o u w w e r k i s o n d e r g e s c h i k t a a n h e t h o o f d g e b o u w.

kunststof kozijnen met een gelijkwaardige (houtachtige) uit-

Plaatsing en maatvoering •

straling.

Het bestemmingsplan en de beleidsregels voor afwijking van het bestemmingsplan treden regelend op voor wat

Criteria

betreft situering en maximale afmetingen.

D e z e c r i t e r i a k o m e n a a n d e o r d e a l s h e t b o u w p l a n n i e t v e rgunningvrij is. De criteria zijn hoofdzakelijk van toepassing

objectgerichte welstandscriteria 77

op de voorgevel van gebouwen.

d e d a a r v o o r g e l d e n d e v o o r w a a r d e n . Vo o r b o u w w e r k e n m e t een monumentale status dan wel gelegen in een beschermd

Algemeen •

Samenhang en ritmiek van het hoofdgebouw en/of de straatwand worden niet verstoord.

Plaatsing en maatvoering •

dorpsgezicht gelden daarnaast aanvullende voorwaarden.

Algemeen •

Alleen op daken (in principe niet aan gevels en wanden).

•

De installatie dient zo onopvallend mogelijk te in het

Een nieuwe of het vergroten van een bestaande gevelo-

gebouw te worden geïntegreerd.

pening in lijn met de bestaande geleding en indeling van •

de gehele gevel.

Schuine daken

Plaatsing binnen gevelvlak. Geen uitstekende onderde-

•

gelijk aan die van het dak en niet laten uitsteken.

l e n , m e t u i t z o n d e r i n g v a n r a a m d o r p e l s t e n e n ( v e n s t e rbank). •

• •

Geen zonnepanelen en –collectoren toepassen in het ond e r- d a k v l a k v a n e e n m a n s a r d e k a p .

beeld. •

Meerdere exemplaren regelmatig rangschikken op horizontale of verticale lijn.

In voorgevel binnen bestaande gevelopeningen indien er (nog) samenhang en ritmiek aanwezig is in het straat-

Op schuine daken vlak aanbrengen met een hellingshoek

In zij- en achtergevel zijn nieuwe gevelopeningen mogel i j k . Vo o r e e n z i j g e v e l i s d a t v a n t o e p a s s i n g v o o r z o v e r

Platte daken

deze niet naar openbaar gebied gekeerd is.

•

Op platte daken binnen het dakvlak en op een afstand tot de dakrand die minstens gelijk is aan de hoogte van

Vormgeving •

h e t z o n n e p a n e e l o f – c o l l e c t o r.

D e t a i l l e r i n g o v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

Vorm en kleur Kleur en materiaal

•

Te r u g h o u d e n d d e t a i l l e r e n .

•

O v e r e e n k o m s t i g h e t h o o f d g e b o u w.

•

Kleurstelling dient passend te zijn met het achterliggen-

•

Te r u g h o u d e n d m e t h e t g e b r u i k v a n k u n s t s t o f , a l l e e n t o e pasbaar indien dimensioneringen en aansluitingen zijn

de dakvlak. •

(metaaldelen) en randprofielen zijn niet toegestaan.

a f g e s t e m d o p d e g e v e l a r c h i t e c t u u r. •

G e v e l o p e n i n g e n n i e t b l i n d e r e n m e t p a n e l e n o f s c h i l d e rwerk.

•

lichte en te sterk reflecterende constructie-onderdelen

Geen felle, contrasterende en/of bonte kleuren.

Z ONNEPANELEN EN -COLLECTOREN Beschrijving In principe geldt dat zonnepanelen/ -collectoren vergunningsvrij kunnen worden geplaatst, mits voldaan wordt aan