Jaarstukken 2022 Raad oude versie.pdf
Tekst van het document
500.000
Financieel beleid activa Voor het afschrijving van investeringen worden termijnen gehanteerd die dicht bij de maximale technische levensduur liggen. Een risico is dat in enkele situaties deze termijn niet bereikt wordt of dat onvoldoende inzicht is in de samenstelling van de boekwaarde. Op dat moment zal een afwaardering moet plaatsvinden.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
1%
70.000.000
700.000
59
Risico's Garanstellingen en leningen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2022 en verwachting 2023
De gemeente staat garant voor leningen en verstrekt in enkele gevallen ook zelf leningen. Hierbij is er altijd een risico dat een partij niet in staat is de lening volgens de afspraken af te lossen.
Groot deel van de financiële positie van partijen worden gemonitord door een waarborgfonds.
In 2022 hebben zich geen risico's voorgedaan. Ook voor 2023 worden deze niet verwacht.
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
0,5%
80.000.000
400.000
25%
500.000
125.000
Afwikkeling verbouwing Rederij Over de afwikkeling van verbouwing van de Rederij is een geschil met de aannemer. Dit is in behandeling bij de rechtbank. Er is nog geen uitspraak gedaan. Op basis van de eerdere behandeling ervan is in de jaarrekening 2022 een inschatting gemaakt van de verplichting. Risico is dat de uiteindelijke afwikkeling daar van afwijkt. Risicobedrag is bepaald op het bedrag van de vordering minus de gemaakte inschatting.
De gemeente ter ondersteuning hierbij (externe) In 2022 is de zaak behandeld bij de Rechtbank. expertise ingeschakeld. Voor de afwikkeling is een voorziening gevormd. Voorgesteld wordt het In 2023 wordt de uitspraak van de rechtbank en restant krediet beschikbaar te houden. de definitieve afwikkeling verwacht.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
60
Risico's Maatschappelijke opvang beschermd wonen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2022 en verwachting 2023
De Rijksoverheid en gemeenten werken nu aan de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dat houdt in dat alle gemeenten verantwoordelijk worden voor beschermd wonen van hun inwoners. Nu zijn dit de 43 centrumgemeenten. Dordrecht is één van de centrumgemeenten. De Rijksoverheid, gemeenten en aanbieders kijken nu of en hoe dit het best georganiseerd kan worden. Gevolg daarvan is dat ook de financiële middelen hiervoor anders verdeeld gaan worden. In de huidige situatie houdt Dordrecht geld over op deze taak en de gemeenten delen mee in dit overschot. In de begroting is structureel rekening gehouden met een bijdrage op grond van dit voordeel. Risico is dat dit voordeel stapsgewijs verdwijnt met de herverdeling van deze middelen.
Ontwikkelingen via bijeenkomsten en circluaires volgen. In de organisatie wordt capaciteit beschikbaar gehouden en gesteld voor afstemming in de regio en en het lokaal vormgeven van deze taak.
In 2022 is een bijdrage ontvangen van Dordrecht. Deze bijdrage was hoger dan begroot. De voorgenomen invoeringsdatum van de hervorming is uitgesteld tot 1 januari 2025.
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
50%
450.000
225.000
10%
1.500.000
150.000
Wmo/huishoudelijke ondersteuning Vanwege diverse ontwikkelingen loopt de gemeente financieel risico met betrekking tot de huishoudelijke ondersteuning. Dit komt enerzijds voor de toenemende vergrijzing. Daarnaast speelt mee dat de uurtarieven of kostenontwikkeling van aanbieders kan leiden tot hogere kosten vanwege schaarste in het aanbod en in het algemeen toegenomen loonkosten vanwege de inflatie.
De Wmo/huishoudelijke ondersteuning is een maatwerkvoorziening die de GRS uitvoert. De binnenkort vast te stellen Verordening Wmo kent een aantal draaiknoppen die o.a. van invloed kunnen zijn op de toelating tot de huishoudelijke ondersteuning c.q. de hoogte van een eventuele bijdrage. Door een versterking van het lokale maatschappelijk middenveld worden initiatieven om in het voorveld al ondersteuning te bieden versterkt dit met het oog op het afremmen van de instroom in de maatwerkvoorziening.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
61
Kans (in %)
Netto Bruto bedrag (kans bedrag x bruto (in €) in €)
Risico's Opvang kwetsbare groepen
Beheersmaatregelen
Terugblik 2022 en verwachting 2023
De opvang van kwetsbare groepen vraagt veel tijd, aandacht en ook financiële middelen. Hiervoor zijn verschillende geldstromen beschikbaar met diverse voorwaarden. Dit is complex en mede daarom is steeds onzekerheid of de gemaakte kosten volledig gecompenseerd worden.
Deelname aan regionale werkgroep om ontwikkelingen goed te volgen. Informatievoorzien vanuit VNG en Rijk volgen.
In 2022 is veel capaciteit ingezet op de opvang van Oekraïners. De gemeente is gecompenseerd voor de kosten hiervan. Voor 2023 is gestart met een project om flexwoningen te creëren voor verschillende doelgroepen, zodat de gemeente een bijdrage kan leveren aan de regionale en landelijke opgave.
5%
3.600.000
180.000
Ontwikkeling worden periodiek besproken in een In 2022 en voorliggende jaren zijn we uitgegaan projectteam. van de marktwaarde van de woningen op dat moment. Een taxatie zal de werkelijke waarde duiden. Dit moet in de loop van 2023 duidelijk worden.
25%
9.100.000
2.275.000
Ruigenhil Voor het opkopen en slopen van woningen aan de Ruigenhil is een krediet beschikbaar gesteld. Uitvoering is mede afhankelijk van de bereidheid van eigenaren van de woningen en gronden om hieraan mee te werken. Risico is dat kosten voor de resterende woningen en gronden hoger zijn of worden dan de beschikbare middelen.
Verbonden partijen Risico gebaseerd op inschatting per verbonden partij rekening houdend met door hen aangehouden beschikbare vermogen om dit op te vangen.
200.000
Subtotaal
5.995.000
Buffer ter dekking van overige risico's
600.000
Eindtotaal
6.595.000
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
62
In de paragraaf grondbeleid is de inschatting van de risico’s voor de grondexploitaties weergegeven. De reserve grondexploitatie dient als dekking voor de risico’s en tekorten op grondexploitaties. Momenteel zijn risico’s binnen verlieslatende projecten nog niet te kwantificeren vanwege de planvormingsfase waarin deze zich bevinden, dat betekent niet dat deze projecten volledig risicovrij zijn. De huidige marktontwikkelingen hebben een drukkend effect op de grondexploitatieresultaten. Het aanhouden van de reserve grondexploitatie biedt ruimte om eventuele verslechteringen van grondexploitatieresultaten op te vangen. Daarnaast dient de reserve grondexploitatie als buffer voor het opvangen van eventuele risico’s en tekorten op toekomstige grondexploitaties. Bepaling weerstandscapaciteit De gemeente heeft middelen beschikbaar om financiële gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk manifesteren. Onder tegenvallers wordt in de regel verstaan het effectueren van risico´s. In de begroting en jaarrekening worden daarom de risico´s afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit ruimte op de exploitatiebegroting (stelpost onvoorzien en eventueel onbenutte belastingcapaciteit), ruimte in de reserves en eventuele stille reserves. Primair dienen de algemene reserves als buffer voor financiële tegenvallers.
De gemeente Alblasserdam heeft twee grote algemene reserves, namelijk de algemene reserve en de algemene reserve grondexploitatie. Totaal beschikbare algemene weerstandscapaciteit (standen per 31-12-2022):
Algemene weerstandscapaciteit Weerstandscapaciteit grondexploitatie (zie paragraaf Grondbeleid) Totaal
Jaarrekening 2022
Begroting 2022
€ 10.477.000 € 959.000 € 11.436.000
€ 8.193.000 € 2.722.000 € 10.915.000
Conclusie rondom benodigd weerstandsvermogen Risico´s worden gekwantificeerd en afgezet tegen de weerstandscapaciteit om zicht te krijgen op de toereikendheid van het weerstandsvermogen. Een algemene norm voor de weerstandsratio is niet door de wetgever vastgesteld. Het weerstandsvermogen kan gemeten worden als de verhouding tussen de weerstandscapaciteit die beschikbaar is en de verwachte financiële gevolgen van de risico’s en kan weergegeven worden als een ratio. Een algemene norm voor het weerstandsvermogen is er niet. Uit de literatuur blijkt wel een veel gehanteerde beoordelingstabel van het weerstandsvermogen. Het is aan de gemeente zelf om te bepalen wat de noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit is. De door de gemeente Alblasserdam bepaalde norm is minimaal 1,0 en maximaal 1,4. De beschikbare ratio (exclusief grondexploitaties) weerstandscapaciteit/ risico’s (€ 10.477.000/€ 6.595.000) = 1,6. Categorie A B C D E F
Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de weerstandsratio van de gemeente Alblasserdam weergegeven:
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
63
Weerstandscapaciteit: - algemeen - grondexploitaties Totaal Risicoprofiel: - algemeen - grondexploitaties* Totaal Ratio weerstandsvermogen: - algemeen - grondexploitaties Totaal
Jaarrekening 2022
Begroting 2022
10.477.000 959.000 11.436.000
8.193.000 2.722.000 10.915.000
6.595.000 73.000 6.668.000
4.254.900 88.000 4.342.900
1,6 maximaal 1,7
1,9 maximaal 2,2
*) Niet alle risico's in de grondexploitaties zijn gekwantificeerd. Voor project Zuidelijk Havengebied is dat nog afhankelijk van verdere planuitwerking. Verplichte kengetallen financiële positie Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is het verplicht een aantal kengetallen te presenteren over de financiële positie van de gemeente. De kengetallen voor Alblasserdam zijn: Alblasserdam
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Netto schuldquote
71%
76%
60%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
67%
72%
57%
Solvabiliteitsratio (Eigen vermogen / totaal balans)
36%
33%
33%
Solvabiliteitsratio ((Eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)
38%
35%
37%
-/- 1%
0%
0%
Structurele exploitatieruimte
-/- 3,6%
2,0%
1,2%
Belastingcapaciteit
102,6%
102,2%
99,2%
Grondexploitatie
De financiële positie is in 2022 licht verbeterd. De kengetallen geven op dit moment een beeld van een solide financiële postie. Hierna lichten we het verloop per kengetal toe. Nettoschuldquote: De netto schuld (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) gedeeld door de inkomsten geeft een indicatie voor de mate waarin een gemeente de rentelasten kan dekken door voldoende inkomsten. De schuldquote is afgenomen ten opzichte van 2021 en is lager dan verwacht bij de begroting. Solvabiliteitsratio: Dit kengetal is de tegenhanger van de debtratio. Wij streven naar een solvabiliteitsratio (eigen vermogen + voorzieningen/ totaal balanssaldo) hoger of gelijk aan 20%. Grondexploitatie: Dit kengetal geeft de verhouding weer tussen de totale waarde op de balans die nog moet worden terugverdiend met grondverkopen en het totaal van de exploitatiebaten in het jaar. Ultimo 2022 is er een negatieve boekwaarde (meer opbrengsten ontvangen dan gemaakte kosten, waardoor dit kengetal nu onder nul komt.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
64
Structurele exploitatieruimte: Bij dit kengetal wordt het structureel resultaat gedeeld door de totale baten in het jaar. Bij het opstellen van de begroting streven wij naar een structureel sluitende begroting. Zoals in eerdere jaren zien we dat het positieve resultaat vooral wordt gerealiseerd door incidentele meevallers. Een specificatie van de incidentele baten en lasten is in toelichting bij de jaarrekening opgenomen. Belastingcapaciteit: De belastingcapaciteit is berekend op basis van de lokale lasten van een gezin met een eigen woning bij een gemiddelde WOZ-waarde. Op de website Waarstaatjegemeente.nl is ook een vergelijking te voor eenpersoonshuishoudens, en kunnen meerdere jaren worden vergeleken. De woonlasten over 2022 zijn hier afgezet tegen het landelijk gemiddelde over 2021.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
65
3. Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de realisatie van het beleid ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Overzicht actuele kaders 2022 Onderwerp
Beheerplannen
Wegen
Nota openbare ruimte
Vastgesteld / Looptijd geactualiseerd in t/m 2009 -
GVVP
2019
-
Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) Nota openbare ruimte Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Basis Riolerings Plan (BRP) Basis Riolerings Plan + (BRP +) Nota openbare ruimte
2021
-
2009 2015
2018
2019
2028
2020 2009
2029 -
Bomenverordening Alblasserdam Groenstructuurplan
2009
-
2017
2027
Speelruimtebeleidsplan
2021
2030
Meerjarenonderhouds-plan (MJOP) Grondstoffenplan
2020
2023
2017
2020
Openbare verlichting Nota Openbare Verlichting
2015
2025
Openbare ruimte
Riolering
Groen
Gebouwen Afvalinzameling
Kaders in ontwikkeling (2022-2023) Onderwerp
Beheerplannen
Openbare ruimte
Integraal Maatschappelijk Beheer Kader Bestaat uit beheerplannen voor: • • • • •
Vast te stellen in 2023
Groen Wegen Riolering Spelen Civiele Kunstwerken
Begraven
Begraafplaatsverordening
2023
Riolering
Plan Stedelijk Water
2023
Groen
Bomenverordening Alblasserdam
2023
Gebouwen
Meerjarenonderhouds en verduurzamingsplan (MJOP-D) Begraafplaatsverordening
2023
Begraven
Openbare verlichting Nota Openbare Verlichting
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
2023 2024
66
Groenstructuurplan Een belangrijk onderdeel vanuit het groenstructuurplan is de realisatie van de zgn. Groene Loper. In 2022 is begonnen met de voorbereiding van het eerste gedeelte hiervan; de Edisonweg tussen de Wensveenrotonde en de A15. Hiervoor is het noodzakelijk dat de populierenlaan wordt vervangen door een meer bio diverse laanbeplanting en ondergroei. Nader fauna onderzoek heeft echter uitgewezen dat deze laan een belangrijke vliegroute en een belangrijk foerageergebied is voor vleermuizen. De populieren kunnen niet vervangen worden zonder ontheffing of de vervanging dient gefaseerd en over meerdere jaren te worden uitgesmeerd. Momenteel loopt een onderzoek naar de veiligheid van de populieren op basis waarvan de keuze wordt gemaakt hoe te handelen. Speelruimtebeleidsplan In 2021 is het opstellen van het nieuwe Speelruimtebeleidsplan afgerond en vastgesteld. Vanaf 2022 is bij de renovatie van speelplaatsen dit document als basis gebruikt worden. Nieuwbouwplannen worden hieraan ook getoetst. Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (GVVP) In 2022 hebben we ons bezig gehouden met verdere uitwerking van Grote Beer/De Helling. Het GVVP is het kader voor de advisering op ontwikkelingen voor verkeer en vervoer.
Kerncijfers kapitaalgoederen Onderwerp Wegen
Vaarwegen Riolering
Groen Vastgoed Civiele kunstwerken Openbare verlichting
Belangrijkste kapitaalgoederen Oppervlakte wegennet Rijbanen Fietspaden Voetpaden Oppervlakte water Persriolering Vrij verval riolering Pompen en Gemalen Oppervlakte openbaar groen Speeltoestellen Gebouwen Kunstwerken Aantal lichtmasten
Hoeveelheden 587.000 m2 62.000 m2 236.000 m2 234.000 m2 23.000 m 107.000 m 205 st 615.000 m2 310 st 20 st 195 st 3.978 stuks, waarvan ca 57 % LED
Realisatie ambities Beeldkwaliteit De minimale beeldkwaliteit voor de openbare ruimte is door de raad vastgesteld op een B (CROW) gemeten over alle onderdelen en over de hele gemeente. De uitzondering is de begraafplaats waar een hogere beeldkwaliteit A aangehouden wordt. In 2022 zijn er zoals elk jaar weer twee meetronden door een onafhankelijke partij uitgevoerd. In 2022 zijn we gestart met het ontwikkelen van nieuwe beheerkaders via het zogeheten Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK) voor het onderhoud van de openbare ruimte. Vanaf 2021 zijn maatregelen genomen om de beeldkwaliteit te verhogen. In 2022 is het verwijderen van palen en het aanbrengen van onkruidwerende verhardingen in middenbermen doorgezet. Ook groenvakken zijn structureel verbeterd.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
67
Grondstoffenplan Het grondstoffenplan is waar mogelijk verder aangescherpt; er zijn enkele extra inzamelmiddelen bij hoogbouwlocaties aangebracht om tot een betere afvalscheiding te komen voor GFTE en papier. Daarnaast is er een bovengrondse glascontainer vervangen door een ondergrondse. HVC leegt dynamisch, dat wil zeggen op basis van het aantal klepopeningen. Hiermee wordt voorkomen dat ondergrondse containers te vol worden en kan men de ledigingsrondes efficiënter rijden. Ook is de frequentie van inzameling op bepaalde locaties verhoogd. Daarnaast is op enkele locaties aan inwoners voorlichting gegeven door afvalcoaches. Beheer Voor het beheer van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen beschikt de gemeente over: • Beheersystemen waarin van objecten de relevante data zijn ingebracht. Op grond daarvan worden de beheer- onderhouds- en vervangingsplanningen opgesteld; • De kwaliteit van de beheerobjecten inspecteren we regelmatig om aan de zorgplicht voor veilig gebruik te voldoen. Relevante mutaties in het areaal worden doorlopend bijgewerkt in de BGT en de beheerdatabase; • Alle wettelijk verplichte veiligheidskeuringen in gemeentelijke gebouwen; • Een onderhoudsplan 2022-2024 voor verhardingen. • Bestekken waarmee geplande onderhoudswerkzaamheden volgens het vastgestelde aanbestedingsbeleid aan marktpartijen worden opgedragen.
• Een buitendienst die een groot deel van de onderhoudswerkzaamheden uitvoert en begeleidt. Meldingen openbare ruimte Alle meldingen die betrekking hebben op de buitenruimte via onder meer Fixi en de website zijn afgehandeld. Bewoners weten de diverse loketten goed te vinden. Openbaar vervoer, busbanen en HOV-haltes Op initiatief van de Provincie Zuid-Holland is in 2022 het project van aanleg van de busbaan op de Edisonweg vanuit Papendrecht afgerond. In 2022 is een start gemaakt met de tweede fase voor het ombouwen van een aantal hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) halteplaatsen tot R-Net haltes. De inpassing van de kenmerkende R-net halte-inrichting in de beperkte beschikbare buitenruimte en het beschermde dorpsgezicht is een uitdaging. Het participatietraject met de bewoners en ondernemers rondom de haltelocaties loopt door tot in 2023. Riolering Er is in 2022 ca 5% van het areaal geïnspecteerd en 10% gereinigd. Op enkele plaatsen zijn extra reinigingen uitgevoerd. De geconstateerde schadegevallen zijn opgenomen in de meerjarenonderhoudsplanning. Kabels en leidingen Door netbeheerders van de nutsvoorzieningen zijn op diverse locaties nieuwbouw- en vervangingswerken uitgevoerd. Via een digitaal systeem worden alle relevante stukken van aanvragen vastgelegd. De afdeling Buitenruimte geeft de vergunningen af en houdt toezicht op de naleving van gemaakte afspreken.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
68
Realisatie werken/projecten 2022 Vanuit het integraal vervangings- en investeringsplan zijn op basis van de in de begroting vermelde projecten de onderstaande werken in uitvoering genomen of afgerond : • Vervangingen openbare verlichting In 2022 zijn op diverse locaties oude masten en armaturen vervangen. Alle oude armaturen zijn hierbij vervangen door Led verlichting. • Vervangen houten bruggen In 2022 is er aan vier houten voet-fietsbruggen groot onderhoud gepleegd en 1 voetfietsbrug is volledig vervangen • Asfaltonderhoud In 2022 is de deklaag van het asfalt van een gedeelte van de Edisonweg en de Van Wenaeweg vervangen. Een laatste fase, tussen de A15 en de Van staat voor 2023 gepland. De asfaltlaag van De Haven en Dam-Ruigenhil is vervangen. De bocht Oost Kinderdijk heeft een nieuwe asfaltlaag gekregen en het dijklint Oost en West Kinderdijk is opgeruwd. • Blokweer 2 fase 3 Met het voltooien van de ecologische zone langs de wetering is het project Blokweer afgerond. • Kerkstraat en Oude Lijnbaan De uitvoering van de reconstructie en herinrichting zijn afgerond in 2022. Enkele plantvakken en bomen worden in het plantseizoen van 2023 voltooid. • Zeilmakersstraat. De uitvoering van de reconstructie en herinrichting zijn afgerond in 2022. Enkele plantvakken en bomen worden in het plantseizoen van 2023 voltooid. afgerond.
• Baandersstraat De uitvoering van de reconstructie en herinrichting zijn afgerond in 2022. Aan bewoners zijn bomen aangeboden voor hun voortuinen. Deze worden in het plantseizoen van 2023 geplant. • Vinkenwaard-Zuid In 2022 bleek dat voordat de reconstructie van bedrijventerrein Vinkenwaard-Zuid kan worden aangepakt er eerst een rioolreconstructie nodig is. In overleg met de ondernemers wordt het gezamenlijke plan uit 2015 aangepast aan de tijd waarbij meer aandacht is voor klimaatadaptatie en duurzaamheid is. De voorbereidingen voor de rioolreconstructie lopen door in 2023. • De Vang De bestrating in deze straat is ernstig verzakt. De voorbereidingen voor een algehele reconstructie zijn in 2021 van start gegaan met het uitvoeren van diverse noodzakelijke onderzoeken aan riolering, bodemstabiliteit en nutsleidingen. In 2022 is een uitgebreid participatietraject met de bewoners en belanghebbenden doorlopen. De uitvoering van de reconstructie en ophoging zal in 2023 van start gaan. • Damwand Jan Smitkade In januari 2020 is een gedeelte van de stalen damwand langs de Jan Smitkade verzakt. Onderzoekt heeft uitgewezen dat een deel van de kade moet worden vervangen. In december 2021 heeft Rijkswaterstaat definitief de variant afgewezen om een nieuwe wand aan de rivierzijde te plaatsen. In 2022 hebben we de mogelijkheden onderzocht om een damwand aan de landzijde aan te brengen.
De constructie zal naar verwachting in 2023 worden vervangen. • Ponton Waterbus Het groot onderhoud van alle waterbus pontons wordt door de regio gecoördineerd. Vanaf begin 2023 zal per halte een ponton worden verwijderd voor groot onderhoud. Een tijdelijk ponton zal de waterbus bereikbaar houden. • Plan Waterhoven Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
69
In Plan Waterhoven is de laatste fase van nieuwbouw afgerond in 2022. De straten worden in 2023 definitief ingericht. Na het aanbrengen van het groen in het plantseizoen is het nieuwbouwproject ten einde.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
70
4. Financiering Algemeen In de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) is bepaald dat decentrale overheden een financieringsparagraaf moeten opnemen in zowel de begroting als in de jaarrekening. In de thans voorliggende jaarrekeningparagraaf wordt door het college verantwoording afgelegd over de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Hierbij wordt onder andere ingegaan op de manier waarop de gemeente Alblasserdam met het aantrekken en, voor zover van toepassing, het uitzetten van geldmiddelen is omgegaan, zowel op korte als op langere termijn. Tevens worden de risico’s in beeld gebracht alsmede de eventueel genomen maatregelen om deze risico’s te beheersen. Externe ontwikkelingen Economische ontwikkelingen De inflatie is in 2022 verder gestegen. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft daarom meerdere renteverhogingen doorgevoerd die doorwerken in de marktrentetarieven. Tevens heeft de centrale bank het opkoopprogramma van staatsleningen gedurende 2022 gestaakt. Het stoppen van dit programma heeft een opwaarts effect op met name de lange rente. Ook de verwachte inflatie op de lange termijn spelen een belangrijke rol. De 10-jaarsrente bedroeg begin januari 2022 ongeveer 0,30%. Eind december was dit tarief gestegen naar 3,20%. De 3-maands Euribor begon het jaar met een rentetarief van -/- 0,57%.
Gedurende het jaar is dit rentetarief gestegen naar 2,18% eind december. De stijging is in lijn met de renteverhogingen die de ECB heeft doorgevoerd. In 2023 zijn er inmiddels renteverhogingen doorgevoerd en aangekondigd, dus de verwachting is dat de 3-maands Euribor nog verder zal stijgen. Onder de huidige marktomstandigheden blijft het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen om de kasgeldlimiet optimaal te benutten en kort te financieren. De financieringsfunctie van de gemeente dient uitsluitend de publieke taak. Zij voert een prudent beleid binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). De ontwikkeling van de rente gedurende 2022 kan als volgt worden weergegeven:
Renteverloop 1 jan 2022 - 1 jan 2023
10-jaars IRS 3-maands Euribor
3,50% 3,00% 2,50% 2,00% 1,50% 1,00% 0,50% 0,00% -0,50% -1,00%
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
71
Bedacht moet worden dat, indien een langlopende lening daadwerkelijk wordt opgenomen, er thans opslagen gelden bovenop het IRS-tarief zoals hierboven weergegeven. Voor een 10-jaars lening bedroeg dit eind 2022 circa 0,10%. Interne rente Voor de interne doorberekening van de rentekosten naar de investeringen hanteren we een omslagrente van 1,0%. In onderstaand renteschema zetten we de werkelijke rentelasten uiteen, die gezamenlijk het renteresultaat bepalen. Bedragen x € 1.000 2022 a1. a2. b. c1. c2.
c3.
De externe rentelasten over de lange financiering De externe rentelasten over de korte financiering De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Verschil (absoluut) Verschil (procentueel)
x € 1,000
-/- €
-10
-/- €
-
+/+ €
-
€ -/- € -/- € €
173 34 42 97
-/- € € € € € € -/- €
-10 107 107 705 -598
€ € €
107 705 598 556,4%
Relatiebeheer De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is huisbankier van de gemeente Alblasserdam. Naast de BNG houdt de gemeente een rekeningcourant aan bij de Rabobank. Uitzettingen Uitzettingen zijn binnen de Wet fido gedefinieerd als verstrekte geldleningen en beleggingen. De gemeente heeft geen beleggingen. In 2022 zijn geen nieuwe leningen verstrekt. Voor een specificatie van de totale portefeuille aan lopende uitzettingen zie verderop in deze paragraaf onder Kredietrisico’s. Financiering In 2022 is er voor de gemeente Alblasserdam een nieuwe lineaire lening van € 15 miljoen aangetrokken voor 30 jaar. Hierdoor bedraagt de totale langlopende schuld van de gemeente Alblasserdam per 31 december 2022 € 46,3 miljoen. Dit betreft 9 leningen. De gemiddelde rente van deze leningenportefeuille per 31 december 2022 bedraagt 0,99%.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
72
Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn de kasgeldlimiet, de renterisico’s en de kredietrisico’s. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het bedrag dat de gemeente per jaar maximaal met kort geld mag financieren. Volgens de Wet fido bedraagt deze limiet 8,5% van het totaal van de exploitatiebegroting. Gezien de omvang van de begroting 2022 (€ 55,4 miljoen) betekende dit dat de gemeente Alblasserdam haar financiële huishouding voor maximaal € 4,7 miljoen met kort geld mocht financieren. Conform voorschrift uit de Wet fido is in bijgaande tabel de spiegeling weergegeven van de gemeentelijke kortlopende middelen ten opzichte van de kasgeldlimiet gedurende 2022: Tabel Verloop kasgeldlimiet 2022
bedragen x € 1.000
Berekening kasgeldlimiet 2022: Begrotingstotaal 2022 Relevant percentage 1 Kasgeldlimiet
€ 55.390 8,5% € 4.708
2 Gemiddeld. netto vlottende schuld (+) 3 Gemiddeld. netto vlottend overschot (-) Totaal netto vlottende schuld (2-3) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet
1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal € 12.901 € 15.512 € 15.537 € 73 € 4.337 € 6.004 € 9.012 € 1.985 € 8.564 € 9.508 € 6.525 € -1.912 €
4.708 € € 3.856
4.708 € € 4.800
-
4.708 € € 1.817
-
€ 6.620
-
In 2022 zijn er in de periode van januari tot en met september zeven kasgeldleningen opgenomen, met een hoofdsom variërend van € 12 miljoen tot € 15 miljoen. In de eerste helft van 2022 hadden deze kasgeldleningen een negatieve rente van circa -0,48%. In het derde kwartaal liep deze rente op van -0,35% naar 0,20% en in september 0,75%. Over 2022 is als gevolgd hiervan een bedrag van circa € 33.000 ontvangen. Eind september is een langlopende lening aangetrokken waardoor de overschrijding van de kasgeldlimiet werd opgeheven. Het opnemen van kasgeldleningen was door de langlopende lening niet meer noodzakelijk. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft tot doel om binnen de portefeuille aan langlopende leningen een overmatige afhankelijkheid van de rente in een zeker jaar te voorkomen. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm niet meer dan 20% zijn van het begrotingstotaal. In 2022 is dit voor Alblasserdam € 11,1 miljoen. Uit onderstaande berekening komt naar voren dat de gemeente Alblasserdam in 2022 binnen de renterisiconorm heeft geopereerd.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
4.708
73
Tabel Toetsing renterisiconorm 2022 bedragen x € 1.000
Renterisiconorm Renterisico's
2022
Renteherzieningen
€
-
Aflossingen
€
4.741
Renterisico
€
4.741
€
55.390
€
11.078
Renterisico 2022
€
11.078
Aflossingen 2022
€
4.741
Ruimte boven de norm
€
6.337
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2022 Percentage cf. regeling
20%
Renterisiconorm Toetsing renterisico aan norm:
Kredietrisico’s De gemeente Alblasserdam loopt kredietrisico op uitzettingen (o.a. verstrekte geldleningen) en op leningen waarop door haar een borgstelling is afgegeven. Tabel Overzicht kredietrisico’s bedragen x € 1.000,-
Verstrekte leningen en borgstellingen Categorie Uitzettingen Borgstellingen
Direct Indirect Totaal
Per 1-jan-2022
Per 31-dec-2022
2.476
2.244
25.658 50.551 76.209
24.954 54.895 79.849
Het in bovenstaande tabel weergegeven bedrag aan uitzettingen per 31 december 2022 van € 2.244.000,- kan als volgt worden gespecificeerd: • GR Souburgh: € 1.710.000 (4 leningen) • Beheersstichting Sport Alblasserdam: € 281.000 (3 leningen) • Sporthal Molenzicht: € 200.000 • VvE Van Eesterensingel 15-49: € 53.000 Daarnaast stond de gemeente per 31 december 2022 voor in totaal € 79,8 miljoen garant. Hiervan had € 54,9 miljoen betrekking op de achtervangpositie in het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (indirecte borgstelling). Gezien de zekerheidsstructuur is hieraan een relatief laag risico verbonden. Sinds 1 augustus 2021 geldt een nieuwe achtervangovereenkomst. De wijzigingen die zijn doorgevoerd in deze nieuwe overeenkomst leidt tot een andere toerekening van de achtervangpositie aan de gemeente. Dit betekent dat als een lening voor 1 augustus 2021 is afgesloten deze voor 100% meetelt in de verdeelsleutel (dit is identiek aan de systematiek van vorig jaar). Is de lening na 1 augustus 2021 afgesloten, dan is de verdeelsleutel gelijk aan het percentage van marktwaarde van het DAEB-bezit van de betreffende corporatie dat in de gemeente Alblasserdam ligt. Daarnaast is nieuw dat de gemeente borg staat voor een obligolening. Deze lening kan worden aangesproken indien er geld nodig is om grote verliezen te dekken en de obligoheffing van corporaties niet voldoende is.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
74
Het bedrag aan directe borgstellingen bedroeg per 31 december 2022 € 25 miljoen. Dit betreft voor: • HVC Alkmaar (0,90%-belang; ‘getrapt’ via GR Gevudo) € 4,5 miljoen; • Stichting Sporthal Molenzicht € 2,4 miljoen; • Stichting Waardenburgh: € 1,7 miljoen; • St Rivas Zorggroep: € 0,6 miljoen; • Voetbalvereniging: € 0,1 miljoen; • ROM-D rekening-courant faciliteit: € 15,6 miljoen. Schatkistbankieren In 2022 mocht de gemeente bij het verplicht schatkistbankieren een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. In onderstaande tabel staat per kwartaal aangegeven wat het gemiddelde positieve banksaldo was. Hieruit blijkt dat in 2022 het drempelbedrag niet is overschreden. Tabel Benutting drempelbedrag Schatkistbankieren bedragen x € 1.000
Berekening drempelbedrag SKB 2022: Begrotingstotaal
€
2,00%
Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)
55.390
€
1.109
Buiten 's Rijks schatkist gehouden middelen
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Op dagbasis buiten 's Rijks schatkist gehouden middelen
€
1 €
- €
334 €
367
Drempelbedrag
€
1.109 €
1.109 €
1.109 €
1.109
Ruimte onder drempelbedrag
€
1.108 €
1.109 €
775 €
742
Overschrijding van het drempelbedrag
€
- €
- €
- €
-
Begin 2022 ontvingen we nog rente op negatieve banksaldo's. Door de stijgende rente is er inmiddels weer sprake van rentevergoeding op positieve banksaldo's en de schatkistrekening en rentekosten op negatieve banksaldo's.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
75
5. Paragraaf bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling In een snel veranderende tijd is het belangrijk om als organisatie toekomstbestendig te blijven. Onze visie op een toekomstbestendige organisatie hebben we vertaald in het streven naar een wendbare en vitale organisatie. Vitaal in de zin dat onze medewerkers een gezonde balans tussen werk en privé ervaren en zich fysiek en mentaal gezond voelen. Wendbaar in de zin dat de organisatie snel in staat is in te spelen op nieuwe opgaven, systemen en veranderingen met behoud van een goede basis. Onze medewerkers arbeidsfit houden is hierin een belangrijke doelstelling. In 2022 hebben er vanuit de 5 programmalijnen, Samenleving, Ontwikkelen en Samenwerken, Vitaliteit, Het Nieuwe Werken (HNW) en Kwaliteit op orde, verschillende ondersteunende activiteiten plaatsgevonden. Hieronder lichten we een aantal zaken toe: •
• • • •
•
De eerste stappen op gebied van data-gedreven werken zijn gezet. Op basis van de ambities van bijvoorbeeld de Centrale Toegang, maar ook op basis van het nieuwe college- en raadsprogramma, hebben we de informatiebehoefte en indicatoren vastgesteld en zijn de eerste stappen gezet om dat te borgen in onze beleids- en p&c -cyclus; Er is een vervolg gegeven aan de training feedback geven en ontvangen en aan het leiderschapstraject; Er zijn stappen gezet met het inrichten van processen en optimaliseren van onze werkwijzen, uniformeren documenten (Smart Documents) en de participatieroute. Medewerkers hebben gedurende het jaar door deelgenomen aan verschillende activiteiten op gebied van vitaliteit en ontwikkeling. Een summerschool, winterschool en week van de vitaliteit hebben plaatsgevonden. Er is aandacht besteed aan een soepele terugkeer naar de Rederij na Corona. Er heeft doorontwikkeling plaatsgevonden op ons huisvestingsconcept en de huisregels. Alle medewerkers kunnen werken daar en wanneer dat het meest efficiënt en effectief is. En zijn in staat om hybride te werken en hier zelf regie op te nemen. Daarnaast is gewerkt aan bewustwording tijd- en plaats- onafhankelijk werken via een werkplekspel.
Er zijn voorbereidingen getroffen voor de uitrol van een nieuwe gesprekscyclus, preventief medisch onderzoek Buitendienst, medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO), trainingen opdrachtgever- en opdrachtnemerschap en timemanagement, waar we 2023 verder mee aan de slag gaan.
Duurzame inzetbaarheid We monitoren gezond en veilig werken via onder andere de uitvoering en opvolging van de RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie) en beleid gericht op gezond en veilig werken. We hebben in 2022 uitvoering gegeven aan bijna alle activiteiten die als hoog risico en belangrijk risico waren gelabeld. Vanuit de programmalijn Vitaliteit zijn in 2022 verschillende activiteiten georganiseerd gericht op gezond voelen, gezond denken en gezond bewegen, waarbij ingezet is op eigen regie en verantwoordelijkheid. Ook samen met de andere Drechtsteden organisaties hebben we, net als de voorgaande jaren, gewerkt aan duurzame inzetbaarheid. In het tweede kwartaal van 2022 is de samenwerking met een nieuwe arbodienstverlener gestart. Er is nauw samengewerkt om de overgang naar de nieuwe arbodienstverlener zo soepel mogelijk te laten verlopen en er heeft meerdere malen een evaluatie plaatsgevonden. Werving Om ervoor te zorgen dat medewerkers zich in het werk voldoende gesteund voelen en inzetbaar blijven, en om de dienstverlening op niveau te houden, is de raad om extra formatie gevraagd. De formatie per 1 januari 2022 was 83,10 fte. Per 1 april is er 6,00 fte toegevoegd en per 1 juli 2022 5,79 fte en bedraagt de huidige totale formatie 94,89 fte.
De krapte op de arbeidsmarkt zorgt ervoor dat we extra aandacht geven aan het binnenhalen van het juiste talent voor de organisatie. Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
76
In 2022 is gewerkt aan een regionale arbeidsmarktstrategie en hebben we gekeken hoe we ons als Alblasserdam kunnen onderscheiden van buurgemeenten en andere (overheids-)werkgevers in de regio. Het is gelukt om in 2022 22 nieuwe medewerkers aan te nemen. In een aantal gevallen heeft de werving nog niet meteen geleid tot invulling hiervan en is deze ruimte ingevuld door inhuur. Integriteit Het thema integriteit staat binnen de gemeente Alblasserdam hoog op de agenda. In 2022 is verder ingezet op de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de vertrouwenspersonen en het verhogen van het bewustzijn morele oordeelsvorming via een integriteitsspel, trainingen morele oordeelvorming, de eed/belofte en het introductieprogramma. 15 nieuwe medewerkers hebben de eed/belofte afgelegd in 2022. In een regionale werkgroep is gewerkt aan nieuw integriteitsbeleid, dat aansluit bij de huidige wetgeving. Ziekteverzuim Het gemiddelde ziekteverzuim is in 2022 gestegen naar 9,57% en is toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Dit is een landelijke trend blijkt uit cijfers van het CBS. We komen uit boven de verzuimnorm gemeenten van 5,8% zoals vastgesteld door het A&O fonds. De meldingsfrequentie, het gemiddeld aantal keer dat medewerkers zich per jaar ziek melden, is gestegen naar 1,02. Een groot deel van het ziekteverzuim wordt veroorzaakt door langdurige zieken.
Uit analyses blijkt dat 80% van de ziektegevallen niet werk-gerelateerd is en weinig tot niet beïnvloedbaar. De belangrijkste oorzaken voor niet-werk gerelateerd ziekteverzuim zijn fysieke en fysiologische aandoeningen. Om ziekteverzuim te verkorten of te voorkomen signaleren leidinggevenden vroegtijdig (dreigende) disbalans bij medewerkers en verwijzen door naar de praktijkondersteuner bedrijfsarts (POB'er) of de bedrijfsarts. Er is maatwerk geboden om medewerkers te ondersteunen bij zorgvuldige reintegratietrajecten. Daarnaast is er preventief maatwerk geboden aan medewerkers om eerder te kunnen stoppen met werken. Regionale samenwerking De nieuwe samenwerking in de nieuwe GR Sociaal is in 2022 verder uitgewerkt, waarbij steeds in goede dialoog gezocht is naar de juiste balans in lokale en regionale taken. Eind 2022 is ook het besluit genomen van het invoegen van de GR Drechtwerk in de GR Sociaal. Op het ruimtelijk economisch domein zijn de gevolgen van de inflatie en de huisvestingsopgave steeds urgenter en vragen ook om versnelling of nieuwe interventies. De Groeiagenda, het vehikel van de samenwerking op de thema's wonen, bereikbaarheid, werken en duurzaamheid, wordt geactualiseerd. In 2022 zijn we dat proces gestart, de uitwerking van deze actualisatie moet landen in de Perspectiefnota 2024.
De regionale samenwerking manifesteert zich ook nadrukkelijker in het veiligheidsdomein. De oorlog in Oekraïne leidde begin 2022 tot een vluchtelingenstroom, dat onder coördinatie van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid regionaal is opgepakt. Alblasserdam heeft daarin ook nadrukkelijk haar aandeel gepakt, zowel in de bemensing van het crisiscentrum als in de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Communicatie en bestuursstijl Om een proactief communicatiebeleid te krijgen hebben we in 2022 de methode “communiceren met focus” omarmt samen met de andere gemeenten in de Servicegemeente Dordrecht. We maken aan de hand van een afwegingskader scherpe keuzes, om zo de inzet van team communicatie te richten op de prioriteiten en daarmee ook een duidelijk verhaal vertellen aan onze inwoners. Onze Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
77
MT-leden en bestuurders zijn nauw betrokken bij dit proces, zodat zij weten welke verhaallijnen de organisatie, en zijzelf als boegbeelden, vertelt. Om relevant te zijn op de digitale kanalen is het belangrijk om kwalitatieve content te delen, die aansluit bij de beleving van de lezers zoals onze inwoners. Er is een jaarlijkse contentkalender opgesteld, zodat we aansluiting vinden bij de actualiteit zonder dat het ons verrast. De zaak in de Boezem, de sluiting van zwembad Blokweer, de oorlog in Oekraïne, het vertrek van de burgemeester, de gebeurtenissen op 6 mei en de boerenprotesten n.a.v. de landelijke stikstofplannen kostte veel onvoorziene communicatie inzet. De campagne #GeefJeGezondheidEenBoost, waarbij alle inwoners een brief hebben ontvangen met een kortingsboekje vanuit verschillende initiatieven in Alblasserdam, gaf o.a. invulling aan de extra communicatie uren voor corona. Informatieveiligheid Rondom de informatieveiligheid is er gewerkt aan de bewustwording. Door middel van regelmatige berichten op het intranet hebben we zowel vanuit de Drechtsteden als lokaal, de collega's meegenomen in onderwerpen zoals phising, hacking, en dergelijke. Binnen de Drechtsteden is er een nieuwe CISO in dienst gekomen. Hierdoor is een en ander vertraagd opgepakt. Met name de invulling van de BIO, het opzetten en verbeteren van de governance structuren heeft vertraging opgelopen.
Ook zijn er diverse concrete exploits geweest die de nodige capaciteit en aandacht van de beheersorganisatie hebben gevergd. AVG In 2022 hebben we gewerkt aan het oppakken van diverse Data Protection Impact Assesments (DPIA's) die (al dan niet regio breed) er lagen in de organisatie. Een DPIA is een onderzoek dat duidelijk maakt of en waar grote privacy risico's ontstaan en waar we maatregelen moeten nemen om de risico's te verkleinen. Doordat onze toezichthouder (Functionaris Gegevensbescherming) ook de organisatie heeft verlaten is het beoordelen van de DPIA's in de vertraging geschoten. Daarnaast hebben we, gecombineerd met informatieveiligheid, onze collega's voortdurend geïnformeerd over de privacy aspecten van verwerkingen, gevaren daarin en hoe deze te mitigeren. ENSIA ENSIA staat voor Eenduidige Normatiek Single Information Audit en betekent eenmalige informatieverstrekking en eenmalige IT-audit. Het heeft als doel het ontwikkelen en implementeren van een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingstelsel voor informatieveiligheid gebaseerd op de BIO. De gemeente moet zichzelf middels een zelfevaluatie, een IT audit, een collegeverklaring en een passage over informatieveiligheid in het jaarverslag verantwoorden over het thema informatieveiligheid aan de gemeenteraad. Dit is de horizontale verantwoording.
De ENSIA is daarmee een jaarlijks terugkerende audit. De Ensia voor 2022 is met een positief resultaat afgerond, en de raad wordt via een raadsinformatiebrief van dit resultaat op de hoogte gesteld. In ieder geval is op basis van de zelfevalutie BIO gebleken dat zowel de Drechtsteden gezamenlijk als de gemeente Alblasserdam over het algeheel voldoende scoort op het gebied van informatieveiligheid. En gaan we in 2023 verder aan de slag met het verder vormgeven van een Veilige (digitale) gemeente met het inbedden van informatieveiligheid en privacy en bewustwording. Informatiemanagement Op het gebied van informatiemanagement is vooral de aandacht uitgegaan naar de transitie van de desktop omgeving van de gebruikers en de transitie van het rekencentrum. Met deze transitie wordt het beheer van de Drechtstedelijke voorzieningen uitbesteed bij een externe partner, én worden er nieuwe mogelijkheden van werken gecreëerd door middel van de introductie van Microsoft 365. Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
78
Doordat er een gedeelte van het jaar ook een vacature is geweest is de meeste tijd opgegaan in het organiseren van het lokale project. Ook is er gewerkt aan de selectie en acquisitie van een systeem ter ondersteuning van de bestrijding van ondermijning. E-besluitvorming Het project E-besluitvorming is afgerond. De basis inrichting is daarmee voltooid. Echter zien we dat door de continue veranderende omgeving en de introductie van nieuwe wetgeving (zoals de WOO) dat er wel continu onderhoud nodig is aan de processen in het systeem. Dit zullen we via het reguliere applicatiebeheer – onderhoud oppakken. Samenwerking partners in de Rederij Het gemeentehuis is in 2020 omgevormd tot een multifunctioneel gebouw 'De Rederij' en sinds juni van dat jaar wonen we, gemeente, politie, bibliotheek en Smile, samen in dit gebouw. Vanuit de gedachte dat een en een drie maakt werken we inmiddels op vele fronten samen. Volgens afspraak is na twee jaar gezamenlijk deze samenwerking geëvalueerd en is vooruitgekeken naar nieuwe kansen en ontwikkelingen. In de afgelopen twee jaar is er ondanks de beperkingen door Covid een omgeving ontstaan voor ontmoetingen en informatie- en kennisuitwisseling. Met enige regelmaat spreken studenten af om samen te werken aan projecten, lezen ouderen op hun gemakje de kranten aan de leestafel en vindt in de serre het voor jongeren inspirerende digilab plaats.
Het werkcafé is de laatste periode beperkt open vanwege beperkte capaciteit voor aansturing van de medewerkers. De Raad wordt middels een raadsinformatiebrief halverwege februari 2023 verder geïnformeerd over de samenwerking in de Rederij. Juridische kwaliteitszorg In 2022 is ingezet op het verstevigen van de relatie met het Juridisch kenniscentrum van de Servicegemeente Dordrecht. Er worden meer structurele uren afgenomen van het kenniscentrum en minder flexibele uren. In het mandaatbesluit worden de bevoegdheden van het college en burgemeester toebedeeld aan de organisatie. Het besluit in 2022 geheel vernieuwd. Het besluit is vereenvoudigd door zoveel mogelijk mandaten te bundelen. Dit maakt het besluit beter toegankelijk voor de organisatie. De Wet open overheid is geïmplementeerd onze organisatie. Hiervoor is een Woo contactfunctionaris aangewezen, waarbij inwoners terecht kunnen voor Woo-verzoeken en informele vragen. Omdat weinig bezwaarschriften worden voorgelegd aan de bezwaarschriftencommissie, is besloten om met vijf regionale gemeenten één commissie op te richten. Binnen de regionale commissie kan meer ervaring en expertise worden opgebouwd. Deze commissie is per 1 januari 2023 gestart met haar werkzaamheden. De Wet elektronische publicaties verplicht tot het publiceren van alle geldende beleidsregels. In 2022 zijn alle beleidsregels gepubliceerd.
Hierdoor is het overzicht aan regelingen en beleidsregels op overheid.nl nu volledig.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
79
6. Verbonden partijen Inleiding De gemeente Alblasserdam heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en stichtingen. In de op 21 april 2015 vastgestelde Nota Verbonden partijen Alblasserdam 2015 is een verdere beschrijving van het begrip Verbonden partij opgenomen. Ook staat hierin een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij en is er een kader en instrumentarium opgenomen voor sturing en toezicht. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie wordt aan iedere Verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel voor het college als voor de raad meer instrumenten ingezet. Overzicht verbonden partijen De gemeente Alblasserdam heeft ook in 2022 deelgenomen in de volgende verbonden partijen, waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij 1. Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS)
Vestigingsplaats
2. Gemeenschappelijke Regeling Drechtwerk
Dordrecht
Het openbaar lichaam behartigt de belangen van de gemeenten op het terrein van de sociale werkvoorziening en geeft in opdracht van de gemeenten uitvoering aan de in de wet en in deze regeling genoemde taken. Hiermee streeft de organisatie ernaar dat mensen kunnen werken naar vermogen.
3. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJZHZ)
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: volksgezondheid, maatschappelijke zorg en onderwijs.
4. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid
Dordrecht
Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: regionale brandweer, centrale post ambulancevervoer, geneeskundige hulpverlening, openbare orde en veiligheid
5. Gemeenschappelijke regeling Sportpark Souburgh
Alblasserdam
Het in stand houden en exploiteren van een sportpark met alle daarbij behorende voorzieningen, zoals terreinen, gebouwen en andere accommodaties, een en ander binnen het gebied als aangegeven op de bij deze regeling behorende gewaarmerkte tekening.
6. Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)
Klaaswaal
Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.
7. GR Omgevingsdienst
Dordrecht
8. Gemeenschappelijke Regeling Gevudo
Dordrecht
De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is getroffen ter ondersteuning van de deelnemende regiogemeenten en de Provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Doel is om vanuit milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving.
Dordrecht
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
Openbaar belang De GRS behartigt de belangen op het gebied van de Inkomensvoorzieningen. De GR voert de taken uit die de gemeenten hebben overgedragen. Specifieke wensen vanuit de gemeenten kunnen via maatwerk of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd. De GR Drechtwerk wordt per 31 december 2022 opgeheven. De activiteiten op het gebied van de sociale werkvoorziening worden overgenomen door de GRS.
80
Verbonden partij 9. Stedin
Vestigingsplaats
10. Oasen
Gouda
11. Bank Nederlandse gemeenten
Den Haag
12. Rom-D
Dordrecht
De doelstelling van de ROM-D is het versterken en uitbouwen van de regionale economie, in die zin dat een permanente toekomstige meerwaarde ontstaat en tenminste aansluiting wordt gevonden bij de landelijke ontwikkeling.
13. Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam
Alblasserdam
De stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (‘SMILE’) is per 1 maart 2013 opgericht en op diverse terreinen actief binnen de lokale gemeenschap. Er is gewerkt aan inzet van het gemeentelijk leerwerkbedrijf bij de uitvoering van de Participatiewet en inzet van bij de operationalisering van de drie decentralisaties.
Rotterdam
Openbaar belang Regionale Nederlandse netbeheerder, die verantwoordelijk is voor het transport van elektriciteit en gas. Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria. Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.
Risicoclassificatie Om te bepalen welk sturing-en toezichtpakket van toepassing is, is bij de begroting 2022 een risicoanalyse uitgevoerd en is voor 2022 het onderstaande risicoprofiel bepaald.
Toelichting op de verbonden partijen met een risico-classificatie van gemiddeld en hoger: •
• • •
DG&J ZHZ heeft een hoog financieel en hoog inhoudelijk/bestuurlijk risico. Het onderdeel GGD van deze verbonden partij is op orde. De (financiele) zorgen liggen bij het onderdeel Serviceorganisatie Jeugd (SOJ ). De vraag naar jeugdhulp stijgt al jaren terwijl dit niet via rijksbijdrage wordt gecompenseerd. Alblasserdam is vertegenwoordigd in het dagelijks en algemeen bestuur. De GR Sociaal heeft vanwege de hoge financiele bijdrage en een weerstandsvermogen dat nagenoeg nihil is als hoog gekwalificeerd. Inhoudelijke risico's zijn als laag gekwalificeerd vanwege duidelijk gemaakte afspraken. De risico's van GR Drechtwerk zijn als gemiddeld ingeschat. Hoewel het bedrijf kwetsbaar is ten aanzien van opdrachten vanuit de markt is het aantal financiele risico's beperkt. Alblasserdam is vertegenwoordigd in het dagelijks en algemeen bestuur. De GR VR ZHZ heeft een gemiddeld risico vooral door de hoge financiele bijdrage en een verminderde invloed op het beleid doordat het vooral om wettelijke taken gaat. Alblasserdam is vertegenwoordigd in het algemeen bestuur.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
81
•
De GR ROM-D heeft een gemiddelde classificatie. Verschillende onderdelen kennen negatieve algemene reserves; de invloed is beperkt door getrapte vertegenwoordiging via de Algemene vergadering van aandeelhouders. Het risico bij de GR GEVUDO is gemiddeld. De informatievoorziening is een aandachtspunt. Het risico voor de gemeente beperkt zich tot het aandelenkapitaal. Alblasserdam is binnen het bestuur van Gevudo vertegenwoordigd en indirect via Gevudo in het bestuur van HVC. De GR OZHZ heeft een gemiddeld risico. Er kunnen nog steeds verbeteringen worden doorgevoerd in het werkproces waarvoor partijen in gesprek blijven. Alblasserdam is vertegenworodigd in het dagelijks bestuur. De Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam is een gemiddeld risico toegekend. Er zijn risico's. De afdracht staat onder druk en er zijn negatieve resultaten gerealiseerd. Alblasserdam is vertegenwoordigd in het bestuur.
•
• •
Sturingsarrangement Het sturingspakket, volgend uit de risico-classificatie voor de betreffende Verbonden partij, bestond in 2022 uit: Risico-classificatie
Verbonden partijen
1.
Laag
Stedin, Oasen, GR Souburgh, SVHW, BNG
2.
Laag / gemiddeld
--
3.
Gemiddeld
OZHZ, GR Gevudo (HVC), Rom-D, VRZHZ, Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam, GR Drechtwerk
Sturings- en toezichtsarrangementen
Basis pakket
4.
Hoog
DG&J ZHZ (*), GR Sociaal
Pluspakket Compleetpakket
(*) Gelet op het hoge financiële risico is voor de DG&J, onderdeel Jeugd 'maatwerk'afgesproken. Naast de sturingsarrangementen van het compleetpakket zal de raad geïnformeerd worden over inhoudelijke stukken met inspanningen die gericht zijn op het grip krijgen op de financiën.
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
82
Inhoud Sturingsarrangementen Hieronder staat de feitelijke invulling van de sturingsarrangementen beschreven, gekoppeld aan de sturende en beheersende rollen van de raad en het college. Kaderstellende rol (= sturen) Basis pakket
• •
• •
Plus pakket
•
Controlerende rol (=beheersen)
begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de gemeentelijke begroting wordt jaarlijks een actuele risicoanalyse verbonden partijen opgenomen + bepaling welke pakketten gelden voor welke verbonden partijen + voor welke verbonden partijen maatwerk wordt afgesproken, dit wordt door de raad vastgesteld begroting van de verbonden partij wordt voor zienswijze aan de raad voorgelegd jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad
•
hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen
•
•
•
•
Compleet pakket
•
nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
•
•
jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap’s of RIB
alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap’s) worden met ambtelijk advies besproken in college in gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie ‘gemiddeld’ of hoger het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten P&C documenten om)
83
Financiële informatie per verbonden partij Voor de feiten en cijfers is in onderstaande tabel gebruikt gemaakt van de cijfers van de verbonden partij van de concept jaarrekening 2022. Verbonden partijen Bedragen x € 1.000
Financieel belang €
Eigen vermogen 1-1-2022
Eigen Vreemd vermogen vermogen 31-12-2022 1-1-2022
Vreemd vermogen 31-12-2022
Financieel resultaat 2022 Alblasserdam
Gemeenschappelijke Regelingen
1 GR Sociaal 2 GR Drechtwerk
15.288
2.121
521
54.475
27.018
0
307
1.234
1.261
28.014
25.583
0
3 GR Dienst Gezondheid & Jeugd
6.586
2.297
1.952
57.796
33.902
0
4 GR Veiligheidsregio
1.454
3.309
3.431
80.116
98.274
0
371
62
nnb
2.444
nnb
0
5 GR Souburgh 6 SVHW 7 GR Omgevingsdienst 8 GR Gevudo 9 Stedin Holding (NV)
222
849
847
6.159
6.597
0
1.646
3.056
2.317
11.954
5.973
0
0
30
30
0
0
0
22.497
3.270.000
3.342.000
3.516.000
3.810.000
17
10 Oasen (NV)
8
122.000
nnb
188.000
nnb
0
11 BNG (NV)
21
4.329.000
4.306.000
85.981.000
nnb
22
12 ROM-D Holding
93
4.342
4.341
2.151
2.201
0
13 ROM-D Dordtse Kil III CV
121
11.643
13.781
4.968
931
0
0
80
85
325
375
0
14 Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam
Jaarstukken 2022 – gemeente Alblasserdam
84
7. Grondbeleid Algemeen De paragraaf grondbeleid geeft inzicht in de volgende zaken: • • • • •
Een visie op het grondbeleid in relatie tot de te realiseren doelstellingen; Een aanduiding van de wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; Een prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitatie; Een onderbouwing van een eventuele winstneming; De beleidsuitgangspunten m.b.t. de reserves voor grondzaken.
Huidig grondbeleid De belangrijkste financiële uitgangspunten zijn vastgelegd in de financiële verordening van de gemeente Alblasserdam. Hierin staat opgenomen dat aparte nota’s worden opgesteld voor winst- en verliesneming en voor weerstandsvermogen en risicomanagement. In april 2019 heeft de raad ingestemd met de beleidslijn om het grondbeleid, zoals dat was vastgelegd in de Nota Grond- en vastgoedbeleid en de Nota Prijsbeleid en Vastgoed uit 2013, te continueren. Het grondbeleid van de gemeente Alblasserdam kenmerkt zich door een faciliterende rol voor de gemeente waarbij het begrip uitnodigingsplanologie centraal staat. De gemeente neemt het initiatief als procesregisseur, maar ziet niet automatisch een rol voor zichzelf met betrekking tot grondverwerving en het lopen van financiële risico’s. Het uitgangspunt blijft daarom een “faciliterend grondbeleid, tenzij…” . Daarbij behoudt de gemeente ruimte om ook actief grondbeleid te voeren in het geval dit noodzakelijk is om een beleidsdoel te realiseren. Actieve grondexploitaties worden uitgevoerd bij ontwikkelingen met groot maatschappelijk en/of politiek belang, die niet door de markt worden opgepakt. Voor gronden die geen beleidsdoel ondersteunen, is eigendom niet noodzakelijk en neemt de gemeente een faciliterende houding aan. De gemeente zet in op anterieur kostenverhaal, waarbij gewerkt wordt met een voorovereenkomst.
Hiermee worden kosten en te verwachten prestaties van de gemeente en initiatiefnemer transparant gemaakt. Daarnaast wordt het exploitatieplan ingezet als het niet is gelukt kosten te verhalen voor vaststelling van het ruimtelijk besluit. Per 1 juli 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Onder de Omgevingswet vervalt het exploitatieplan. Publiekrechtelijk kostenverhaal is dan geregeld in twee nieuwe systemen: publiekrechtelijk kostenverhaal met tijdvak (ontwikkelingen met einddatum) en publiekrechtelijk kostenverhaal zonder tijdvak (organische ontwikkelingen). Het privaatrechtelijk kostenverhaal zal ook onder de Omgevingswet geregeld worden middels een anterieure overeenkomst. Daarnaast zijn in deze nota's de kaders voor grond- en vastgoedzaken vastgelegd en zijn een aantal specifieke uitgangspunten voor de grondexploitaties geformuleerd. Deze zijn: • • • • • • • • •
Jaarlijks worden de BIE's (bouwgronden in exploitatie) geactualiseerd; Verliezen worden direct genomen en worden verwerkt in verliesvoorzieningen; Winsten in projecten worden pas genomen bij afsluiten van de projecten; Tussentijds winstnemen op positieve grondexploitaties vindt plaats naar rato van gemaakte kosten en opbrengsten, waarbij rekening wordt gehouden met projectspecifieke risico's; Bij aanvang van projecten wordt grond gewaardeerd op inbrengwaarde; Er vindt geen directe verevening plaats tussen projecten; De weerstandsratio dient tussen 1,0 en 1,4 te zijn; De verantwoordelijkheid van het grondbeleid ligt bij de portefeuillehouder financiën; Projectwethouders zijn integraal (dus ook financieel) verantwoordelijk voor de projecten waar zij bestuurlijk opdrachtgever van zijn.