Bijlage 1 IMBK Alblasserdam inclusief Assetsheets.pdf

Evalueren en verbeteren Door de PDCA-cyclus te doorlopen ontstaat een completer beeld van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Alblasserdam. Hiermee kunnen ambities en beheerkaders indien nodig worden bijgesteld of verder worden genuanceerd. Voorbeelden zijn: extra aandacht in de bijzondere gebieden met hogere gebruiksdruk, areaaluitbreidingen of een extra bijdrage aan opgaven als duurzaamheid, biodiversiteit of klimaatadaptatie.

6.2

Verdiepingsslagen Assetsheets De ontwikkelingen in gemeente Alblasserdam zijn continu in beweging, zo ook het beheer en onderhoud. Arealen veranderen dankzij (vervangings)projecten, de kwaliteit van het areaal veranderd evenals de ambities en opgaven. Het is daarom van belang om de assetsheets te actualiseren zodra er (grote) veranderingen hebben plaatsgevonden. Hiervoor worden er verdiepingsslagen uitgevoerd. De assetsheets vervangen immers de bekende traditionele sectorale beheerplannen. De gedachtegang van het actualiseren van beheerplannen wordt daarom ook toegepast op de assetsheets. In de assetsheets zijn per asset actiepunten opgenomen. Dit zijn aandachtspunten en activiteiten die de komende beheerperiode worden opgepakt. Denk hierbij aan het laten uitvoeren van nieuwe inspecties, areaal compleet en betrouwbaar registreren in het beheersysteem of het uitvoeren van vervangingsprojecten. Er zijn al een aantal assetsheets te benoemen die bij de verdiepingsslagen toegevoegd worden aan het IMBK. Dit zijn de assets: -

Recreatiegebied het Lammertjeswiel Begraafplaats Sportparken

Deze assets worden apart beheerd door de gemeente Alblasserdam met een differentiatie in bijvoorbeeld beeldkwaliteit en (beheer)strategieën.

6.3

Groeipad Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving In dit Integrale Maatschappelijke BeheerKader (IMBK) is, als eerste stap op het groeipad, een integraal kader vastgelegd en de eerste koppeling gemaakt met de maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven in Alblasserdam en het Omgevingsvisie proces. In 2024 start de gemeente Alblasserdam met het opstellen van de daadwerkelijke Omgevingsvisie. Het is van belang om voor die tijd de kaders binnen dit IMBK en de kaders van de Omgevingsvisie verder met elkaar af te stemmen. Na het vaststellen van de Omgevingsvisie kan dit Integrale Maatschappelijke BeheerKader (IMBK) als bouwsteen vervolgens verder worden opgewerkt en uitgebreid richting een volwaardig Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving.

Pagina 31 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Figuur 6 Groeipad Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving (bron: Antea Group)

Het Omgevingsprogramma Fysieke Leefomgeving is een gemeente breed programma en is de doorvertaling naar expliciete kaders voor de fysieke leefomgeving. Er wordt hierin een koppeling gemaakt tussen de beleving, de inrichting en het beheer van de openbare ruimte in Alblasserdam. Met het IMBK is de koppeling met het beheer gemaakt. Dit exacte invulling van dit vervolgproces wordt samen met de gemeente Alblasserdam verder uitgewerkt en in de tijd uitgezet.

6.4

Een ‘fit en groene’ Omgevingsvisie Alblasserdam De gemeente Alblasserdam is bezig met het opstellen van een Omgevingsvisie. In 2021 is er met behulp van de inwoners al een accent gekozen: fit en groen in de polder. De komende tijd worden inwoners actief bevraagd om input te leveren voor de Omgevingsvisie. Dit gebeurt aan de hand van wijkwandelingen, suggestieborden waarop inwoners ideeën kunnen beschreven en inloopuurtjes en wijkavonden waar inwoners met elkaar (en de gemeente) in gesprek kunnen gaan. Elke wijk in Alblasserdam komt hiermee aan de beurt en loopt in de periode van februari 2023 tot en met juli 2023. Het streven van de gemeente Alblasserdam is om in 2024 een definitief Omgevingsvisie opgesteld te hebben. De exacte planning en activiteiten worden gecommuniceerd via de Omgevingsvisie website Praatmee.alblasserdam.nl.

Pagina 32 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

BIJLAGEN Pagina 33 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Bijlage 1: Assetsheets De volgende assetsheets zijn opgenomen:        

Assetsheet Groen en bomen Assetsheet Wegen Assetsheet Openbare Verlichting Assetsheet Riolering Assetsheet Civieltechnische Kunstwerken Assetsheet Spelen en recreatie Assetsheet Straatmeubilair Assetsheet Schoon

Pagina 34 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van het openbaar groen en bomen in de gemeente Alblasserdam. Hieronder vallen de bossen, bomen, cultuurlijke en natuurlijke beplantingen, hagen, gazons, natuurlijk groen en overige grassen en bermen. Het beheer van onbeschoeide/ natuurlijke oevers en het maaien van oppervlaktewater valt ook onder het openbaar groen. Het baggeren van het oppervlaktewater valt buiten de scope.

Areaal In Alblasserdam zijn in totaal ruim 7.250 bomen in beheer bij de gemeente. Daarnaast bezit gemeente Alblasserdam ruim 612.000 vierkante meter aan openbaar groen en zo’n 209.000 vierkante meter oppervlaktewater. Grasen kruidachtige beslaan het grootste deel van het areaal groen (ruim 356.000 m2). Hiernaast is er in de gemeente ook zo’n 5.000 meter aan hagen aanwezig. Object Bomen Bodembedekkers Bosplantsoen Gras- en kruidachtige Natuurlijke grasvegetatie Ruig gras Rietvegetatie Haag Heesters (Loof)bos Planten Struikrozen Oppervlaktewater Natuurlijke/onbeschoeide oevers Strand en strandwal (Leeg)

Aantal Eenheid 7.256 stuks 27.941 m2 84.634 m2 356.013 m2 16.101 m2 15.748 m2 35 m2 4.918 m2 34.897 m2 26.588 m2 2.145 m2 2.751 m2 208.736 m2 30.000 m1 1.617 m2 38.478 m2

ca. 7.250 Bomen ca. 612.000 m2 groen

Bron: Beheersysteem Alblasserdam GISIB (peildatum: Juli 2022)

De verdeling van het oppervlakte groen per wijk is vrijwel gelijk door heel Alblasserdam. In de wijk Kinderdijk is het meeste oppervlakte groen te vinden (19% van het totale areaal). In het centrum van Alblasserdam is er gemiddeld het minste oppervlakte groen te vinden, namelijk 12% van het areaal. De verdeling van het oppervlakte groen per wijk is in onderstaand figuur te zien.

Pagina 35 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Bron: Beheersysteem Alblasserdam GISIB (peildatum: Juli 2022)

In Alblasserdam zijn 288 verschillende boomsoorten te vinden. De meest gebruikte boomsoort is de Gewone Els (Alnus glutinosa) met ruim 657 bomen, gevolgd door de Gewone Wilg (salix alba) met 398 stuks.

Bron: Beheersysteem Alblasserdam GISIB (peildatum: Juli 2022)

Huidige kwaliteit Beeldkwaliteit Om te weten of de afgesproken beeldkwaliteit in Alblasserdam wordt behaald, zijn in het vooren najaar van 2022 twee objectieve schouwronden uitgevoerd op 60 locaties naar de kwaliteit van de openbare ruimte. Hierbij is onder andere gekeken naar het openbaar groen. Dit is gedaan aan de hand van de volgende categorieën: beplanting, kruidenrijke grassen, bomen, bosplantsoen, gras en gazons, hagen en sierheesters. De schouwresultaten zijn in onderstaand figuur te zien.

Pagina 36 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Bron: Schouw Alblasserdam 2022

De algehele indruk van het openbaar groen is in 2022 in Alblasserdam gemiddeld beoordeeld op B kwaliteit. Gemiddeld wordt een rapportcijfer 7,1 behaald (6,6 in 2021) De gemiddelde scores over de verschillende onderdelen binnen groen lopen uiteen. Lage kwaliteit komt beperkt voor. Op enkele locaties zijn op onderliggende meetlatten snoeibehoefte en oneigenlijke snoeimaatregelen lage scores toegekend. Sierheesters en bomen scoren middels de CROW 90%-normering op A niveau (hoog). Geen enkele categorie scoort op C (laag) of D (zeer laag) niveau.

Beheerkader Het openbaar groen in Alblasserdam draagt op verschillende manieren bij aan de volgende thema’s: Een groene & klimaatbewuste leefomgeving Een groene leefomgeving draagt bij aan klimaatadaptatie. Bij nieuwe inrichting of reconstructies in de openbare ruimte wordt er kritisch gekeken naar de hoeveelheid verharding en groen. Indien mogelijk wordt hierbij de voorkeur gegeven aan meer groen in de leefomgeving. Ook wordt er bij reconstructies en vervangingen extra aandacht gegeven aan het creëren van meer biodiversiteit. Door een divers soortenbestand kunnen ziekten en plagen worden voorkomen en bestreden Een duurzame & circulaire leefomgeving Binnen het groenbeheer wordt er rekening gehouden met het verminderen van de ecologische voetafdruk door middel van hergebruik van grondstoffen. Daarnaast wordt het beheer van het openbaar groen wordt duurzaam uitgevoerd door aannemers die gebruik maken van elektrisch gereedschap en duurzaam vervoer. Een gezonde & sociale leefomgeving Een groene leefomgeving draagt bij aan de mentale en fysieke gezondheid van inwoners. Een goed beheer en goede inrichting helpt hierbij. Daarnaast zorgt aantrekkelijk en veilig groen ervoor dat inwoners willen verblijven in de openbare ruimte en elkaar willen ontmoeten. Dit draagt bij aan de sociale cohesie.

Pagina 37 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Strategie Het doel van het beheer en onderhoud is het in stand houden en versterken van het bestaande areaal groen. Dit gebeurt op basis van beeldkwaliteitsniveau B. Zodra het groen wordt vervangen dan wordt er extra aandacht besteed aan de staat van de biodiversiteit in het gebied. Zo wordt er bij de soortkeuze van de nieuwe beplanting gekeken naar welke invloed dit heeft op de (plaatselijke) soortdiversiteit. Ook wordt er gekeken naar de ecosysteemdiensten die het groen in totaal kunnen leveren. Het groenbeheer is te onderscheiden in de volgende activiteiten: Verzorgend onderhoud Verzorgend onderhoud aan het groen bestaat uit maatregelen die bijdragen aan de esthetische kwaliteit van de leefomgeving. Denk hierbij aan onkruidbestrijding in plantvakken, schoffelen, papierprikken, het verwijderen van zwerf- en drijfvuil en bladharken en -blazen. Het verzorgend onderhoud valt niet onder de scope van groen en bomen maar onder ‘schoon’. Technisch onderhoud Het technisch onderhoud bestaat voornamelijk uit snoeien, dunnen, knippen en inboeten van beplantingen en bomen en het (bij)maaien en herstellen van gazons en andere grasvegetatie. Het verwijderen van stam- en wortelopschot, groeiplaatsverbetering en VTA controles bij bomen vallen ook onder het technisch onderhoud.

Het onderhoud is gericht op in stand houden en begeleiden van het groen naar een optimale levensduur en bijvoorbeeld de gemeentelijke (beeldkwaliteits)ambitie. Maaien (en afvoeren) vegetatie watergangen valt ook onder technisch onderhoud, het baggeren van het oppervlaktewater valt buiten de scope van het groenbeheer. Vervanging Zodra het groen het einde van zijn levensduur heeft bereikt dan wordt het tijdig vervangen. De daadwerkelijke vervangingsbehoefte komt voort uit eigen waarnemingen, meldingen van inwoners en (kwaliteit)inspecties. Vervangen vindt bij voorkeur projectmatig plaats waarbij de integraliteit met andere beheerdisciplines wordt gezocht. Zo wordt de overlast door de werkzaamheden zoveel mogelijk beperkt in de openbare ruimte. Bij vervangingen wordt er zoveel mogelijk gekeken naar nieuwe kansen binnen de inrichting van de ruimte en ook de samenstelling van het (soort) groen. Bij voorkeur wordt er zoveel mogelijk inheems materiaal toegepast. Inspectie en monitoring De gemeente heeft zorgplicht over haar boomareaal. Dit betekent dat de bomen in het beheer van de gemeente periodiek moeten worden geïnspecteerd. In Alblasserdam worden de bomen elke drie jaar geïnspecteerd op veiligheid en onderhoudsbehoefte. Indien een boom met een verhoogd risico op bijvoorbeeld omvallen aanwezig is (een attentieboom), dan geldt er een jaarlijkse inspectie.

Het overige groen zoals bijvoorbeeld heesterbeplantingsvakken en gazon worden beoordeeld op de onderhoudsstaat en vervangingsbehoefte door middel van de beeldkwaliteit systematiek van het CROW.

Pagina 38 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Financiën Berekend benodigd budget Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is er berekend welke kosten nodig zijn om het openbaar groen in Alblasserdam op de gestelde kwaliteitsambitie te onderhouden. In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhouds- en vervangingsbudgetten. Dagelijks beheer Investeringen

€ 914.000 € 390.000

* Onderhoudsbudget is inclusief 16% VAT-kosten, 15% AKW kosten en 2% verkeersmaatregelen ** Budgetten zijn op basis van beeldkwaliteit B en geïndexeerd naar prijspeil juli 2023 *** Budgetten zijn exclusief intern doorberekende overhead

Uit de bovenstaande tabel kan worden afgeleid dat er jaarlijks € 914.000 nodig is voor het dagelijks beheer en jaarlijks € 390.000 nodig is voor vervangingen van het groen en bomen in gemeente Alblasserdam.

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

De komende periode wordt het beheerareaal geactualiseerd waarbij een actueler en eenduidig beeld wordt verkregen van aanwezige areaalgegevens; De komende periode dient een beter beeld te worden verkregen in de huidige kwaliteit van het groenareaal en daarmee een nauwkeuriger beeld van de vervangingsopgave van het groen.

Pagina 39 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening Deze assetsheet is gericht op alle verhardingen in beheer van de gemeente Alblasserdam. Grote delen van het areaal bevinden zich in het buitengebied, dit areaal wordt grotendeels beheerd door het waterschap Rivierenland en vallen hiermee ook buiten de scope. Verhardingen op de begraafplaats en sportpark Souburgh vallen ook buiten de scope van deze assetsheet.

Areaal De gemeente Alblasserdam registreert het wegareaal in het beheerprogramma GISIB. Het databeheer verdient aandacht, niet alle wegvakonderdelen zijn volledig, actueel en betrouwbaar geregistreerd. In de onderstaande tabel is het totale areaal verharding weergegeven per verhardingstype. Dit zijn de arealen zoals deze zijn opgenomen in de meest actuele weginspecties: Verhardingstype Beton Keiformaat

Oppervlakte (m2) 316.266

Betonstraatstenen Overig

58.045

Cementbeton

8.383

Dicht Asfaltbeton

217.798

Gebakken Keiformaat

32.556

Gebakken Overig

777

Grassteen

2.024

Halfverhard

21.516

Natuursteen

1.599

Onverhard

52.273

Oppervlakbehandeling

17.084

Sierbestrating

28.144

Tegels Grijs

218.795

Tegels Overig

27.301

Totaal

1.002.559

Bron: Weginspecties Alblasserdam juni 2022

Het meeste areaal verharding ligt in de wijk Blokweer (26%), gevolgd door het centrumgebied (22%) en Kinderdijk (17%). In het landelijk gebied van Alblasserdam ligt slechts 2% van het te beheren wegareaal.

Pagina 40 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Huidige kwaliteit Beeldkwaliteit Om te weten of de afgesproken beeldkwaliteit in Alblasserdam wordt behaald, zijn in het vooren najaar van 2022 twee objectieve schouwronden uitgevoerd op 60 locaties naar de kwaliteit van de openbare ruimte. Hierbij is onder andere gekeken naar de verhardingen. Dit is gedaan aan de hand van de volgende categorieën: fietspaden, parkeerstroken/overig, asfalt rijbanen, element rijbanen, voetpaden en wegmarkering. De schouwresultaten zijn in onderstaand figuur te zien.

Bron: Schouw Alblasserdam 2022

De algehele indruk van verharding is in 2022 beoordeeld op B kwaliteit. Omrekenen tot rapportcijfer resulteert in een 6,0. Dit ten opzichte van een 6,1 in 2021. Het rapportcijfer komt tot stand door alle scores per meting per onderdeel te middelen. Lage scores worden gecompenseerd door de hoge scores. Het aandeel afwijkingen (C-kwaliteit/ lage kwaliteit) is binnen vrijwel elk van de onderdelen significant. Dit is met name zichtbaar op rijbanen van elementen en voetpaden. Bij wegmarkeringen komt C (laag) en D (zeer laag) niveau niet voor. Technische kwaliteit In 2018 is een volledige weginspectie uitgevoerd over het wegareaal. In 2022 is het areaal asfaltverhardingen geïnspecteerd. Hierbij is gebruik gemaakt van de globale visuele inspectiemethodiek van het CROW. Deze gecombineerde weginspecties leveren het volgende beeld op: Rapportcijfer Asfaltverhardingen Elementverhardingen

7,2 6,4

Geïnspecteerd areaal 234.000 m2 506.000 m2

Laatst geïnspecteerd

De kwaliteit van de verhardingen voldoet aan de gemeentelijke kwaliteitsambities.

Pagina 41 van 77

2022 2018

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Beheerkaders De wegen in Alblasserdam dragen op verschillende manieren bij aan de volgende thema’s: Een groene & klimaatbewuste leefomgeving 







Bij nieuwe inrichtingen of vervangingswerkzaamheden wordt er zoveel mogelijk gekozen om verharding te vervangen voor groen of in de materiaalkeuze voor waterdoorlatende verharding; Inrichting en beheer van het wegareaal kan bijdragen aan de transitie waarop inwoners zich voortbewegen in de fysieke leefomgeving. Door het onderhoud en de inrichting van fietspaden te optimaliseren worden inwoners gestimuleerd om eerder de fiets te pakken in plaats van eigen vervoer; Het gebruik van het openbaar vervoer (bijvoorbeeld bussen) wordt zoveel mogelijk verder gestimuleerd door het beheer en onderhoud aan bijvoorbeeld bus stroken, verharding op en rondom bushaltes zo effectief mogelijk uit te voeren, en vernieuwing van OV-bussen; Met nieuwe inrichtingen en/of vervanging van de bestaande verharding wordt er rekening gehouden met ruimte voor een eventuele nieuwe laadinfrastructuur.

Een duurzame & circulaire leefomgeving 





Grootschalige projecten en/of vervangingen worden actief afgestemd met andere beheerdisciplines; bijvoorbeeld riolering- en groenbeheer. Zo wordt er integraal gewerkt en onbedoelde kapitaalvernietiging voorkomen; Bij vervangingen of herstraten worden de bestaande grondstoffen en materialen zoveel mogelijk hergebruikt voordat er nieuwe grondstoffen en materialen worden aangekocht; Het gebruik van het openbaar vervoer wordt gestimuleerd. Dit zorgt voor een vermindering van het autogebruik en daarmee de CO2 uitstoot. Ook wordt de laadinfrastructuur voor elektrisch rijden gefaciliteerd en geoptimaliseerd.

Een gezonde & sociale leefomgeving 

 

Om inwoners zoveel mogelijk te betrekken bij het beheer en onderhoud van het wegareaal, worden bij technisch onderhoud aan wegen bewoners ruim van tevoren geïnformeerd. Hiermee wordt onnodig overlast zoveel mogelijk beperkt of gemitigeerd; Door het beheer en onderhoud uit te voeren blijven de wegen in Alblasserdam veilig toegankelijk voor iedereen; Gevaarlijke fietspaden/kruispunten worden aangepakt, zodat de veiligheid wordt vergroot. Het gebruik van de fiets wordt hierdoor gestimuleerd. Ook wordt het gebruik de fiets en het OV een aantrekkelijk alternatief in plaats van het gebruik van auto’s. Dit zorgt voor een verminderde CO2 uitstoot, en minder onveilige drukke verkeersituaties.

Pagina 42 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

De volgende beheeruitgangspunten zijn van toepassing:  Als onderhoudsniveau wordt het kwaliteitsniveau B (basis) gehanteerd. Dit is conform de landelijke richtlijn beschreven in de methodiek Wegbeheer van CROW;  Het beheer en onderhoud voldoen aan de gestelde wet- en regelgeving zoals de Wegenwet, de Wegenverkeerswet en het Nieuw Burgerlijk Wetboek;  De focus van het onderhoud van wegen ligt de komende tijd vooral op voetpaden en fietspaden, auto's hebben minder last van kleine oneffenheden in verhardingen;  Bij het plannen van het onderhoud verwerkt de gemeente Alblasserdam de plannen van de partijen die hierop grote invloed kunnen hebben.

Strategie De strategie voor verhardingsbeheer valt uiteen in meerdere activiteiten die onder te verdelen zijn in verzorgend onderhoud, technisch onderhoud en vervanging: Verzorgend onderhoud Onder verzorgend onderhoud worden maatregelen verstaan die niet bijdragen aan de technische kwaliteit van de verhardingen, maar puur aan het aanzien of de esthetiek. Dit zijn maatregelen als vegen, bladblazen, het verwijderen van onkruid en het verzamelen van weinig grofvuil. Deze acties en kosten met betrekking tot het schoonhouden van de verhardingen valt niet onder het verzorgend onderhoud van verhardingen, maar onder ‘schoon’. Technisch onderhoud Onder technisch onderhoud verstaan we maatregelen die de levensduur van de verhardingen verlengen. Dit betreft beheeractiviteiten zoals het versterken en conserveren van asfaltverhardingen, het (gedeeltelijk) herstraten van elementverhardingen, het verbeteren van vlakheid en het aanvullen van onverharde wegen. Uit onderzoeken en inspectie blijken er diverse asfaltwegen toe te zijn aan onderhoud. Bij daadwerkelijke uitvoering wordt rekening gehouden met de verkeersimpact en wordt dit gecommuniceerd. Voor het repareren van asfalt maakt de gemeente Alblasserdam zoveel mogelijk gebruik van een vaste aannemer via een raamovereenkomst. De gemeente zoekt afstemming met overige stakeholders op plannen zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten.

Vervanging Verharding wordt in Alblasserdam aangelegd voor een lange tijd. In de Nota Waardering en Afschrijving vaste activa (2017) is vastgesteld dat voor de afschrijvingstermijn van de wegen een periode van 60 jaar wordt gehanteerd. Binnen deze afschrijvingstermijn wordt er cyclisch onderhoud uitgevoerd om de weg zo lang mogelijk bruikbaar te houden. Elementverhardingen kent een cycli van 30 jaar. Voor asfaltwegen is vastgesteld dat de asfalt laag 15 jaar meegaat. Dit betekent dat gemiddeld een asfaltweg gedurende de levensduur van 60 jaar 3 keer een nieuwe toplaag krijgt en elementenwegen na de eerste aanleg eenmaal volledig herstraat wordt. Reconstructies worden meestal veroorzaakt door het vervangen van het gemeentelijk hoofdriool. Hiervoor moet de hele straat open. Om deze reden wordt de rioolreconstructieplanning als leidraad voor wegonderhoud aangehouden. Inspectie en monitoring Tweemaal per jaar (lente-herfst) beoordeelt een externe inspecteur middels een schouw de buitenruimte van Alblasserdam op het aanwezige beeldkwaliteitsniveau van het onderhoud. Om de technische kwaliteit van het areaal te monitoren wordt er periodiek een gecertificeerd inspectiebedrijf ingeschakeld om het areaal te inspecteren en te beoordelen op schades en Pagina 43 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

gebreken. De resultaten van deze inspecties worden gebruikt als input voor de onderhoudsplanning en om de daadwerkelijke vervangingsbehoefte van het wegareaal inzichtelijk te maken. Geadviseerd wordt om iedere 2 jaar een globale visuele inspectie uit te voeren over het gehele areaal.

Financiën Berekend benodigd budget Aan de hand van de eerdergenoemde arealen en de GBI-kennisbank van Antea Group is er berekend welke kosten nodig zijn om de wegen in Alblasserdam op de gestelde kwaliteitsambitie te onderhouden. In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhouds- en vervangingsbudgetten op middellang termijn. Technisch onderhoud is conform CROW inclusief 15% klein onderhoud. De kosten voor het beheer en onderhoud van de wegmarkeringen zijn hierin meegenomen. Dagelijks beheer Levensduur verlengend

€ 150.000 € 970.000

Investeringen € 1.500.000

Raadsvoorstel kwaliteitsverbetering Onderdeel van meerjaren investeringsplan

* Budgetten zijn inclusief 10% VAT-kosten, 4% winst + risico, 6% algemene en 10% eenmalige en uitvoeringskosten ** Budgetten zijn op basis van beeldkwaliteit B en geïndexeerd naar prijspeil juli 2023 *** Budgetten zijn exclusief intern doorberekende overhead

Uit de bovenstaande tabel kan worden afgeleid dat er jaarlijks € 1.120.000 nodig is voor dagelijks beheer en levensduur verlengende maatregelen, waarvan 15% voor klein onderhoud bestemd is. Daarnaast is er jaarlijks een budget van € 1.500.000 nodig voor vervangingen. Conclusie kwalitatieve basisplanning Voor de korte termijn is op basis van de gecombineerde weginspectie 2018/2022 een kwalitatieve basisplanning opgesteld. Op korte termijn levert dit relatief lage onderhoudskosten op. Circa € 400.000 voor elementen en € 175.000 voor asfalt. Komt met name omdat de kwaliteit van de verhardingen op dit moment voldoet. Door op korte termijn een gehele weginspectie uit te laten voeren en steekproefsgewijs de kwaliteit te controleren, kan er met behulp van een basisplanning en maatregeltoets een accuraat inzicht worden gegeven in de daadwerkelijke (technisch) onderhoud- en vervangingsbehoefte van het wegareaal met de bijbehorende financiële kaders die hier voor nodig zijn.

Pagina 44 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

De komende periode wordt er een actueler en eenduidig beeld verkregen van de aanwezige arealen; Voor een betrouwbaar en volledig beeld van de kwaliteit van het areaal wordt geadviseerd een gehele weginspectie uitvoeren, steekproefsgewijs de kwaliteit te controleren en een goede basisplanning en maatregeltoets uitvoeren. Hierna wordt geadviseerd iedere 2 jaar een globale visuele inspectie uit te voeren.

Pagina 45 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van alle openbare verlichting in de gemeente Alblasserdam. De openbare verlichting omvat de lichtmasten, armaturen en lampen in de gemeente. Abri’s, ANWB masten en informatieborden vallen ook onder deze asset. VRI’s vallen buiten de scope van deze asset.

Areaal De gemeente Alblasserdam beheert zo’n 3.978 lichtmasten en 4.290 lampen. Er zijn 4.163 armaturen (lichtobjecten) in het beheer. Ruim de helft van deze armaturen, 2.365 stuks, zijn LEDarmaturen. Het areaal wordt bijgehouden in het beheersysteem van de gemeente. Areaalgegevens Lichtmasten Abri’s ANWB mast, stadklok en info Armaturen (lichtobjecten) waarvan Led-armaturen Lampen

Aantal 3.978 24 42 4.163 2.365 4.290

Eenheid Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks Stuks

Bron: Jaarplan 2022 Openbare Verlichting Alblasserdam (januari 2022)

Huidige kwaliteit Beeldkwaliteit Om te weten of de afgesproken beeldkwaliteit in Alblasserdam wordt behaald, zijn in het vooren najaar van 2022 twee objectieve schouwronden uitgevoerd op 60 locaties naar de kwaliteit van de openbare ruimte. Hierbij is onder andere gekeken naar de openbare verlichting in Alblasserdam. De schouwresultaten zijn in onderstaand figuur te zien.

Bron: Schouw Alblasserdam 2022

De openbare verlichting scoort middels de 90% normering van het CROW op B niveau (basis). Binnen openbare verlichting is de geringe lage kwaliteit (C niveau) te wijten aan vervuiling en aanslag van lichtmasten (op 2 van de 55 locaties waar de openbare verlichting is beoordeeld).

Pagina 46 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Technische kwaliteit Langs de doorgaande wegen wordt de verlichting 4 keer per jaar geschouwd. In 2021 zijn de schouwrondes uitgevoerd in week 4, 14, 33 en 45. De lampuitval is met 0,4% tot 0,7% van de geïnspecteerde lampen zeer laag. Meldingen In 2021 zijn er in totaal 278 wijklijn- /Fiximeldingen binnengekomen. In het beheersysteem zijn er hiervan daadwerkelijk 234 behandelde (lamp)storingen geregistreerd. Gemiddeld werd een lampstoring in 4,6 werkdagen afgehandeld. Dit is inclusief de lampstoringen vanuit de schouw. De aannemer krijgt conform het bestek 10 werkdagen voor een melding. Fixi meldt onveilige situaties of lampen die uitstaan vaker en eerder. Het type storing wordt door het OVL Team continue gemonitord. Er wordt direct geacteerd en naar een oplossing gezocht bij bijzonderheden en herhaaldelijke patronen. Aan Stedin worden kabelstoringen vanuit diverse kanalen gemeld. Dit wordt gedaan aan de hand van Fixi, schouwrondes, eigen waarnemingen vanuit Sliedrecht, het OVL-team of Stedin zelf. Stedin heeft in 2021 in totaal 53 kabelstoringen behandeld. Een kabelstoring werd in gemiddeld 3,7 werkdagen afgehandeld. Met uitzondering van nieuwe aansluitingen, zijn door het OVL-teams zijn middels de 16C overeenkomst (Stedin) ten gevolge van aanrijdingen en overige kleine werkzaamheden masten verwisseld.

Spie vraagt de OVL-werkzaamheden bij Stedin aan, indien de werkzaamheden niet onder de 16C werkzaamheden mogen worden uitgevoerd.

Beheerkaders De openbare verlichting in Alblasserdam draagt op verschillende manieren bij aan de volgende thema’s: Een groene & klimaatbewuste leefomgeving: Er wordt rekening gehouden met de aanwezige flora en fauna in de gemeente Alblasserdam. Waar mogelijk wordt de verlichting aangepast of zelfs uitgezet. Vleermuizen vormen een belangrijke schakel in een gebalanceerd ecosysteem. Gedurende de nacht beïnvloed kunstmatig licht de vliegroutes van vleermuizen. Door gebruik te maken van een andere golflengte (rood licht) wordt dit effect geminimaliseerd. Verlichtte wegen vormen hierdoor geen obstakel meer voor vleermuizen, terwijl de weggebruikers beschikken over voldoende licht. Wel dient er in het ontwerp rekening gehouden te worden met de negatieve associatie van rode verlichting. Dit kan door te kijken naar de lichtpunthoogte, tilthoek van armatuur en de afscherming van armaturen. Tevens is het van belang dat het alleen op strategische locaties wordt toegepast en de verkeerveiligheid niet in het geding komt.

Pagina 47 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Een duurzame & circulaire leefomgeving: Bij vervangsopgave wordt het gebruik van nieuwe grondstoffen beperkt door in grotere mate gebruik te maken hergebruikte materialen. Ook kan er gebruik worden maakt van lokale producten of kan de levensduur worden verlengd. Tevens wordt er standaard LED verlichting toegepast. LED verlichting heeft een zuinig energie verbruik en relatief lange levensduur. Hierdoor hoeft er minder vaak onderhoud en vervanging plaats te vinden. Goed functionerende masten en armaturen worden bij vervangingsopgaves bewaard, dit kan in een later stadium worden hergebruikt tijdens storingen of calamiteiten. Zo worden oude armaturen omgebouwd naar LED armaturen. Ook wordt er “slimme” verlichting toegepast. Dit kan worden gedaan op de volgende manieren:  Er wordt gebruik gemaakt flexibele dimregimes. Dit gebeurt aan de hand van een detectiesysteem voor voetgangers en fietsers. Het licht gaat aan als er beweging wordt gedetecteerd. Dit voorkomt onnodige verlichting en zorgt voor een besparing van energie;  Lussen in het wegdek, deze lussen detecteren alleen auto’s hierdoor gaat de straatverlichting voor voetgangers niet automatisch aan;  Een reflecterend wegdek reduceert materiaal gebruik en reduceert energiekosten;  De verlichting is afgestemd aan het tijdstip.

Een gezonde & sociale leefomgeving: Om de aantrekkelijkheid van het centrum rondom de feestdagen te vergroten wordt er sfeerverlichting opgehangen en aangesloten op de openbare verlichting. Dit draagt bij aan een uitnodigende en sociale leefomgeving. De veiligheidsbeleving van inwoners wordt jaarrond vergroot met goed functionerende verlichting. Voor het veiligheidsgevoel is er (flexibele dim) verlichting op bedrijventerreinen. Bewoners observeren vaak als eerste als er storingen optreden. Daarom wordt het voor de bewoners toegankelijk gemaakt om storingen te melden. Er wordt direct geacteerd bij patronen of bijzonderheden.

Strategie Vanuit de Arbowetgeving is het verplicht om installatieverantwoordelijkheid te regelen voor de elektrotechnische installaties waarvan de gemeente eigenaar is. Ten aanzien van de openbare verlichtingsinstallatie van Alblasserdam handelt team OVL naar het Dordrechtse beleid. Team OVL heeft dit beleid in 2016 geactualiseerd en heeft in zake de samenwerking in de Drechtsteden Sliedrecht geadviseerd over de formalisatie van de installatieverantwoordelijkheid. De onderhoudswerkzaamheden, project- en vervangingswerkzaamheden voor de openbare verlichting zijn opgenomen in een bestek en worden uitgevoerd door een externe partij. Om de gevraagde kwaliteit te bewaken past team OVL Dordrecht toezicht en contractmanagement toe op dit bestek. Technisch onderhoud Het technisch onderhoud van de openbare verlichting in Alblasserdam wordt uitgevoerd door een externe partij. Dit onderhoud betreft het oplossen van storingen, reparaties en het rechtzetten van de masten. Als het onderhoud niet meer voldoende is om het object functionerend te houden dan wordt er overgegaan op vervanging.

Pagina 48 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Vervanging Op basis van de geschatte levensduur, inspecties en uitval worden lichtmasten en armaturen vervangen. Het vervangingsplan is afgestemd met verschillende disciplines binnen gemeente Alblasserdam en afgestemd met integrale projecten. De basisuitgangspunten voor het meten en het vervangen van masten en armaturen zijn hieronder weergegeven:  Het meten van de standzekerheid van masten bij een leeftijd van 40 jaar bij stalen masten;  Aluminium masten worden niet getest op standzekerheid;  Er wordt rekening gehouden dat 10% van de gemeten stalen masten wordt afgekeurd en binnen 6 maanden wordt vervangen;  Het vervangen van aluminium masten na een theoretische levensduur van 35 jaar;  Bij reconstructies en/of ontgravingen nabij aluminium lichtmasten worden de masten vervangen bij een theoretische levensduur van 25 jaar of ouder;  Het vervangen van armaturen na een technisch theoretische levensduur van 20 jaar;  Er wordt standaard Ledverlichting toegepast. Inspectie en monitoring Langs de doorgaande wegen en bedrijfsterreinen wordt de verlichting 4 keer per jaar geschouwd. Daarnaast wordt op basis van meldingen en klachten van bewoners (Fixi app), continue toezicht en signalen van eigen medewerkers, en met snoeirondes gedurende de zomer de kwaliteit van de openbare verlichting gemonitord.

Het type storingen wordt continu gemonitord, bij herhaaldelijke patronen of bijzonderheden wordt hierop geacteerd.

Financiën Beschikbaar budget Hieronder is het beschikbaar budget weergegeven voor het beheer en onderhoud van de asset openbare verlichting inclusief de jaarlijkse vervangingsinvestering. Hierbij zijn ook jaarlijkse kosten aan elektriciteit (stroom) opgenomen. De genoemde kosten zijn exclusief interne overhead kosten.

Dagelijks beheer Energie Investeringen

€ 150.000 € 100.000 € 148.000

Onderdeel van meerjaren investeringsplan

* Onderhoudsbudget is inclusief 16% VAT-kosten, 15% AKW kosten en 2% verkeersmaatregelen ** Budgetten zijn op basis van beeldkwaliteit B en geïndexeerd naar prijspeil juli 2023 *** Budgetten zijn exclusief intern doorberekende overhead

De jaarlijkse kosten voor het beheer en onderhoud aan de openbare verlichting zo’n € 150.000. Daarnaast is er € 148.000 aan investeringskosten voor projecten en vervangingen van de openbare verlichting. Daarnaast kost de energie (stroom) zo’n € 100.000 per jaar.

Pagina 49 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Actieplan De volgende actie staat komende planperiode op de planning: -

Het team OVL adviseert om de te verwachten structurele kosten CROW 400, het vervangen van de sfeerverlichting en de extra dienstverleningsuren op te voeren.

Pagina 50 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling en transport van stedelijk water. Tevens heeft het een zorgplicht voor inzameling en verwerking van hemelwater. Het beheerdomein Riolering en Stedelijk water omvat de rioleringen (vrijverval en mechanisch) in gemeente Alblasserdam, inclusief bijbehorende overstorten, bergbezinkbassins, drainageleidingen, peilbuizen en kolken.

Areaal De gemeente beheert ruim 141 kilometer vrijeval- en mechanische riolering. Het areaal bestaat uit gemengde riolering, vuilwater riolering, hemelwater riolering, infiltratieriool en persleidingen en drukriolering.

141 Kilometer riool

Er is voornamelijk een gemengd rioolstelsel aanwezig in de bemalingsgebieden Centraal, Blokweer, Dam West, Kinderdijk, West en Vinkenwaard. Er is een (verbeterd) gescheiden stelstel aangelegd in de andere bemalingsgebieden. Tijdens rioolvervangingen wordt het gemengde rioolstelsel vervangen door een gescheiden rioolstelsel. Samenstelling Vrijvervalriolering Gemengde riolering Vuilwater riolering Hemelwater riolering Infiltratieriool Mechanische riolering (persleiding & drukriolering) Gemalen Drukgemalen Pompinstallaties in bergbezinkbassins Overige voorzieningen Overstorten in gemengd stelsel Bergbezinkvoorziening Drainageleiding (Actieve) peilbuizen Kolken (en Lijngoten)

Totaal 110 50,5 16,7 24,1 18,7 31

Eenheid km km km km km km

39 76 3

stuks stuks stuks

26 3 30 38 7.000

stuks stuks km stuks stuks

Bron: Programma Stedelijk Waterbeheer 2023-2027 (PSW)

Huidige kwaliteit Van de geïnspecteerde (riool) strengen heeft 84% een redelijke tot goede score op kwaliteit gekregen. De kwaliteit van het riool gaat achteruit naarmate de leeftijd omhooggaat. Van de strengen die zijn aangelegd tussen 1960 en 1969 heeft slechts 19% een redelijke tot goede kwaliteit. De volgende grafiek laat de leeftijdsopbouw van de vrijverval riolering zien. Het betreft een relatief jong stelsel. 83% van het riool is aangelegd na 1990. Een relatief klein aandeel 7% is aangelegd voor 1970.

Pagina 51 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Bron: Programma Stedelijk Waterbeheer 2023-2027 (PSW)

Vrijwel alle mechanische riolering is aangelegd na 1980. De riolering is circa 60 jaar en is daarom nog niet toe aan vervanging.

Beheerkaders De gemeente Alblasserdam streeft een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg na, waarin bescherming van de volksgezondheid, behoud van droge voeten en een goede kwaliteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. De riolering in Alblasserdam draagt op verschillende manieren bij aan de volgende thema’s: Een groene & klimaatbewuste leefomgeving: De ontwerpen van nieuw aan te leggen rioolstelsels worden getoetst naar de omstandigheden die zich in de nabije toekomst kunnen afspelen. Het stelsel en de bovenliggende buitenruimte krijgt hierbij voldoende capaciteit/berging om wateroverlast te voorkomen. Ook wordt er drainage aangelegd bij nieuwbouw en rioolvervanging, dit maakt de buitenruimte klimaatadaptiever gedurende periodes van droogte en hevige neerslag. De campagne “Groener Alblasserdam” heeft als doel ervoor te zorgen dat inwoners en ondernemers zich bewuster worden van de voordelen van een groene leefomgeving. Meer groen, door onder andere groene tuinen, groene gevels en groene daken zorgt voor een verminderde afvoer op het rioleringsstelsel. Een duurzame & circulaire leefomgeving: Bij vervangsopgave wordt het gebruik van nieuwe grondstoffen beperkt door in grotere mate gebruik te maken hergebruikte materialen. Ook kan er gebruik worden maakt van lokale producten of kan de levensduur worden verlengd.

Pagina 52 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Een gezonde & sociale leefomgeving: Met een goed werkend rioolsysteem in Alblasserdam is de openbare ruimte aantrekkelijk en veilig te gebruiken. Door een klimaat robuuste inrichting wordt overlast zoveel mogelijk voorkomen. Tevens mag de waterkwaliteit niet verder verslechteren. Er wordt gebruikt gemaakt van niet-uitlogende materialen. Afstromend hemelwater moet zoveel mogelijk gescheiden afgevoerd worden om vervuiling te voorkomen. De waterkwaliteit van hemelwater van bijvoorbeeld een intensief gebruikte parkeerplaats is van mindere kwaliteit dan hemelwater dat valt van een schoon dak. De volgende beheeruitgangspunten zijn van toepassing:  Met het beheer en onderhoud van de riolering voldoen aan de zorgplichten, wetten en kaders zoals de Wet milieubeheer en de Waterwet;  Bij de uitvoering van het onderhoud rekening houden met specifiekere wetgeving en richtlijnen, zoals het Activiteitenbesluit, het Besluit lozing afvalwater huishoudens (Blah), het besluit lozen buiten inrichtingen (Blbi), Wet ruimtelijke ordening;  Voldoen aan de Wet informatie-uitwisseling boven en ondergrondse netten en netwerken (WIBON), die helpt om graafschade te voorkomen door het registreren van de ondergrondse en bovengrondse infrastructuur;  Bij nieuwe ontwikkelingen geldt het uitgangspunt dat plannen zo veel mogelijk hydraulisch neutraal uit worden gevoerd;  De inrichting is water-robuust om

overlast voor bewoners bij extreme neerslag te voorkomen. Hemelwater wordt waar mogelijk afgekoppeld en bovengronds verwerkt;  Inwoners worden zoveel mogelijk meegenomen in ontwikkelingen en gestimuleerd zelf maatregelen te treffen;  Vervanging/reconstructie van riolering vindt planmatig plaats en wordt zo veel mogelijk gecombineerd tot integrale projecten.

Strategie De beleidsdoelen en ambities uit de beleidsvisie vertalen zich in de volgende beheerstrategie. De gemeente Alblasserdam draagt de zorg en treft maatregelen om structureel nadelige gevolgen van grondwaterstand te voorkomen of te beperken. De gemeente heeft een inspanningsplicht om te voorkomen dat grondwater de bestemming van het gebied structureel belemmerd. De gemeente is het eerste aanspreekpunt voor burgers en bedrijven met grondwater klachten. Inspectie en monitoring De reinigingswerkzaamheden worden gecombineerd met video-inspecties. Deze video-inspecties geven een indicatie van de stabiliteit, afstroming en waterdichtheid van het stelsel. Schade kan optreden door scheuren, ingegroeide wortels en openstaande voegen. Vervolgens wordt bepaald of ingrijpen wel of niet noodzakelijk is. Het PWS heeft als doelstelling dat jaarlijks 5,5 kilometer wordt geïnspecteerd. Dit komt neer op 50% van het te relinen riool. Om deze doelstelling te behalen is er een reinigingsschema voor de komende jaren opgesteld. Zettingen zorgen voor veranderingen in de hoogteligging van het stelsel. Het is essentieel om actuele gegevens te hebben over de hoogteligging van het rioolstel. De hoogteligging van het rioolstelsel wordt gebruikt hydraulische berekening en de daaropvolgende vervangingsopgave.

Pagina 53 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Alle overstorten zijn in 2018 ten behoeve en het BRP opnieuw ingemeten. De putten en rioolbuizen zijn in het verleden niet structureel ingemeten. In de strategie van het PSW staat dat een deel van stelsel jaarlijks wordt ingemeten. De gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd conform BRL-K14020. De afgelopen jaren was het budget voor reiniging, inspectie, energie en (storing) onderhoud voldoende. Daarnaast worden de pompen in de bergbezinkbassins en de gemalen worden jaarlijks onderhouden en vervangen. De gemalen en bergbezinkbassins zijn voorzien van sensoren die het waterniveau meten. Deze informatie wordt gebruikt in een actueel rioolmodel met hydraulische berekeningen. Ter reconstructie van grondwateroverlast meldingen worden maandelijks op 38 locaties de grondwaterstanden handmatig ingemeten. Dit geeft tevens inzicht in hoe de freatische grondwaterstand fluctueert gedurende droge en natte periodes. Technisch onderhoud Jaarlijks worden kleine reparaties uitgevoerd aan het riool. Het betreft reparaties van kapotte kolkaansluitingen of het ophalen van verzakte putten. Naast de reparaties aan de aansluitingen worden bij de rioolinspecties schades in het hoofdriool geconstateerd. Voorbeelden van schades zijn scheuren, openstaande voegen of ingroeiende wortels. Reiniging van de riolering vindt plaats om de afstroming en de kwaliteit van het rioolstel op orde te houden.

Alle riolering wordt minstens eens in de 10 jaar gereinigd. De afgelopen jaren is per jaar circa 10 kilometer per jaar gereinigd. In de komende jaren wordt dit verhoogt naar circa 11 kilometer per jaar. Met de beheerder van de RWZI vindt afstemmingsplaats voor de eventuele piekbelasting veroorzaakt door de reinigingswerkzaamheden. Daarnaast worden jaarlijks alle 7.000 kolken en goten gereinigd. Na bladval worden in toevoeging hierop jaarlijks 2.500 kolken extra gereinigd. De bladveegkosten zijn opgenomen in de rioolheffing. Vervanging Voor de vervanging van de vrijverval riolering worden de volgende factoren afgewogen: schade beelden inspectie, leeftijd, verloren berging en slechte afstroming en klimaatbestendigheid tijdens hevige neerslag. Het klimaatbestendig uitvoeren van vervangingsopgave houdt dat er naast een ruim voldoende dimensionering van de rioolbuizen ook voldoende berging in de buitenruimte beschikbare is. Dit beperkt de overlast en kosten voor de bewoners. Bij wateroverlast op straat worden er afgewogen of de kosten van het verminderen van de overlast afwegen tegen de kosten van de incidentele materiele schade. Tijdens vervangingsopgave wordt het gemengde stelsel afgekoppeld voor de aanleg van een apart hemelwaterriool. Tijdens grootschalige woningbouwprojecten wordt er een gescheiden rioolstelsel aangelegd.

Tijdens kleinschalige projecten kan het noodzakelijk zijn om op aan te sluiten op het gemengde stelsel. Verhard oppervlak wordt waar mogelijk afgekoppeld op oppervlaktewater. Er wordt drainage aangelegd tijdens rioolvervanging. Door middel van een drainage of infiltratie riool komt het grondwater in openbaargebied op hetzelfde niveau als het oppervlaktewater. Het watert bij voorkeur af op het oppervlaktewater. Als dit niet mogelijk is wordt het aangesloten op

Pagina 54 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

het hemelwaterriool. Er wordt alleen geloosd op het gemengde riool indien dit als noodzakelijk wordt geacht. In de toekomst zullen er veel werkzaamheden in de openbare ruimte worden uitgevoerd ten behoeve van de energietransitie. Wanneer hierover meer duidelijkheid is dienen de rioolwerkzaamheden hierop te zijn afgestemd.

Financiën Beschikbaar budget Recentelijk is het Programma Stedelijk Waterbeheer opgesteld met doelstellingen en zijn de maatregelen voor komende periode en de beschikbare onderhoudsbudgetten en vervanging in beeld gebracht. In onderstaande tabel zijn deze samengevat.

Dagelijks beheer Energiekosten Investeringen

€ 804.250 € 80.000 € 450.000

Incl. heffingen Onderdeel van meerjaren investeringsplan

Bron: Programma Stedelijk Waterbeheer 2023-2027 (PSW)

* Onderhoudsbudget is inclusief 16% VAT-kosten, 15% AKW kosten en 2% verkeersmaatregelen ** Budgetten zijn op basis van beeldkwaliteit B en geïndexeerd naar prijspeil juli 2023 *** Budgetten zijn exclusief intern doorberekende overhead

Uit de bovenstaande tabel kan worden afgeleid dat er jaarlijks € 804.250 beschikbaar is voor het dagelijks beheer en jaarlijks € 450.000 beschikbaar is voor vervangingen van rioleringen in gemeente Alblasserdam. Daarnaast kost de energie (stroom) zo’n € 80.000 per jaar. Inflatie In het PSW 2023-2027 staat vermeld dat in 2022 de kosten ten opzichte van 2015 met 40% zijn gestegen. Naar grote waarschijnlijkheid zullen de kosten nog verder oplopen door inflatie. Dit zal onder andere leiden tot hogere energie kosten, beheer en onderhoud kosten en advieskosten.

Pagina 55 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

-

-

-

Bij de bergbezinkvoorzieningen en de gemalen wordt het waterniveau gemonitord. In het GRP 2015-2018 was het voornemen om extra overstortmeters te plaatsen. Bij het realiseren van de drie nieuwe overstorten (conform het Basisrioleringsplan) worden bij deze overstorten ook sensoren geplaatst; De persleiding in de Edisonweg vanuit gemaal Edisonweg - Wattstraat (Busbaan) is aangelegd in 1962 (570 meter). Met een levensduur van 60 jaar is de leiding de komende jaren aan vervanging toe. De kosten zijn geraamd op € 150.000. De overige persleidingen zijn aangelegd na 1980; De komende planperiode wordt bij 38 drukgemalen de pomp vervangen en bij 50 drukgemalen de besturing. De kosten zijn geraamd op € 150.000. Deze investering is in 2024 opgenomen. De resterende 30 pompen en 18 besturingen worden in de volgende periode vervangen. Voor 2029 is hiervoor een investering opgenomen van € 75.000; In 2020 is het basisrioleringsplan aangevuld met een stresstest. Er is getoetst met extreme buiten van 70 mm/uur en 100 mm/uur. Uit de stresstest kwamen verschillende conclusies en aanbevelingen om het huidige rioolstel klimaatbestendiger te maken. De uitkomsten worden/zijn in 2022 verwerkt in een risicodialoog. Op basis hiervan wordt er in 2022/2023 gestart met een strategie om Alblasserdam klimaatbestendiger te maken.

Pagina 56 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken in Alblasserdam. De asset omvat onder andere de bruggen, duikers, vlonders en beschoeiingen. Kunstwerken die niet in het beheer zijn van gemeente Alblasserdam zijn hierin niet meegenomen. Oppervlaktewater en onbeschoeide/natuurlijke oevers vallen ook niet onder de asset civiele kunstwerken, met uitzondering van het baggeren van het oppervlaktewater. Grote kunstwerken, ook wel de ‘specials’ genoemd, zoals de ophaalbrug en de oude sluis op de dam vallen ook buiten de scope van deze assetsheet.

Areaal In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de kunstwerken in beheer van gemeente Alblasserdam. De gemeente Alblasserdam beheert onder andere 30.000 meter lichte beschoeiingen, ruim 3.000 vierkante meter bruggen en 3.000 vierkante meter havens. Grote bruggen, de ophaalbrug in de haven, de oude sluis op de dam en de stalen damwanden zijn hierin niet meegenomen, deze objecten worden gezien als ‘specials’. Type kunstwerk Lichte beschoeiing Verharde taluds Haven Steenbestorting Haven Brug beton Brug hout Beweegbare steiger buitenwater Houten damwanden Gemetselde muren Waterbakken met fontein Trappen beton Houten vlonders Onderheide duikers

Aantal 29.999 1.000 2.000 1.702 1.582 200 613 380 750 182 869 289

Eenheid m1 m2 m2 m2 m2 m2 m1 m1 m2 m2 m2 m1

Bron: Alblasserdam Budgetdoorrekening 2013

Huidige kwaliteit In 2017 heeft er een inspectie plaatsgevonden met betrekking tot de toestand van de kunstwerken in Alblasserdam. Hierbij zijn 65 kunstwerken geïnspecteerd. Het resultaat is te zien in de onderstaande grafiek:

Pagina 57 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Van de 65 geïnspecteerde kunstwerken scoort het grootste deel op redelijk niveau (B), waarbij 7 kunstwerken goed (A) scoren. Samen vormen de kunstwerken op goed en redelijk niveau 80% van de geïnspecteerde kunstwerken in Alblasserdam. 6 kunstwerken scoren matig (C) en 2 kunstwerken scoren slecht (D). Het betreft hierbij een trap en een duikerbrug bij Vinkenpolderweg/Souburgh.

Beheerkaders De civieltechnische kunstwerken en oevers dragen als volgt bij aan de volgende thema’s: Een groene & klimaatbewuste leefomgeving: De civieltechnische kunstwerken dragen bij aan een klimaatbewuste leefomgeving door met het beheer en onderhoud rekening te houden met de uitstoot van CO2. Groen wordt zoveel mogelijk beschermd en waar mogelijk worden natuurvriendelijke oevers aangelegd. Een duurzame & circulaire leefomgeving Duurzaamheid en circulariteit van de civieltechnische kunstwerken staat centraal. Dit gebeurt door gebruik te maken van duurzame en herbruikbare materialen. Er wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van een modulair bouwsysteem. Dit houdt in dat verschillende onderdelen uitwisselbaar zijn met verschillende modellen. Dit zorgt ervoor dat er minder nieuwe materialen moeten worden ingekocht en dat er minder hoeft te worden vervangen. Met behulp van kleine reparaties kunnen de civieltechnische kunstwerken langer mee. De levensduur wordt hierdoor verlengd, waardoor er kan worden bespaard op materialen en energie. Een gezonde & sociale leefomgeving: De civieltechnische kunstwerken dragen bij aan de bereikbaarheid van de leefomgeving. De aanwezigheid rotondes in de gemeente Alblasserdam wordt als kans benut om door middel van kunst te zorgen voor meer verbinding in de gemeente. Ook kunnen (fiets)bruggen worden ingezet als iconen voor de regio.

Dit vergroot de belevingswaarde in de wijk.

Pagina 58 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Strategie Door middel van een duurzame instandhouding en ontwikkeling van de civieltechnische kunstwerken wil de gemeente Alblasserdam een comfortabele en veilige bereikbaarheid van woningen en voorzieningen realiseren. Onderhoudsmaatregelen worden uitgevoerd op basis van de bestaande set maatregelen en op basis van de inspectieresultaten. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen verzorgend onderhoud, technisch onderhoud en vervanging. Verzorgend onderhoud Het verzorgend onderhoud betreft het schoonhouden en reinigingen van kunstwerken zoals het verwijderen van graffiti, reinigen van fonteinen en het verwijderen van begroeiing bij damwanden. Het verzorgend onderhoud valt buiten de scope van deze assetsheet en is ondergebracht bij ‘schoon’. Technisch onderhoud Technisch onderhoud betreft maatregelen als het bijwerken van de verharding, conservering van beton, bijwerken van slijtlagen, (deels) vervangen van dekdelen en het stralen en conserveren van leuningen. Het baggeren van oppervlaktewater valt ook onder het beheer van civieltechnische kunstwerken. Technisch onderhoud wordt gedaan aan de hand van inspecties en de toestand van het kunstwerk. Bij de uitvoering wordt rekening gehouden met de verkeersimpact en wordt dit gecommuniceerd. Voor technisch onderhoud maakt de gemeente Alblasserdam gebruik van aannemers.

De gemeente zoekt afstemming met overige stakeholders op plannen zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten. Vervanging Als het civieltechnische kunstwerk aan het einde van de levensduur is, en het niet meer instant gehouden kan worden door middel van technisch onderhoud wordt het kunstwerk vervangen. De vervangingsopgaves worden bepaald aan de hand van inspecties. Als blijkt dat een kunstwerk toe is aan vervanging dan wordt dit meegenomen in de meerjarenplanning. Alhoewel inspecties altijd leidend zijn, wordt er in de meerjarenplanning rekening gehouden met de theoretische levensduur van objecten. De volgende vervangingen staan komende periode op de planning: Type

Locatie

Aanlegjaar

Vervangingsjaar

109 113 318 168 116 126 145 169

Houten brug Houten brug Steiger hout Houten brug Houten brug Houten brug Houten brug Houten brug

1988 1970 1990 1990 1990 1990 1982 1999

2023 2023 2023 2024 2025 2025 2025 2025

101 105 106

Houten brug Houten brug Houten brug

Buitenpad Plantageweg (Kenedy-trace) Kerkstraat 87/89 Van Eesterensingel/Lindernstraat Sportlaan Boerenpad Lammetjeswiel Van Eesterensingel (Baandersstraat) Fietspad Buitenpad/ Het Nieuwe Waterschap Weegbree Akkerwinde

1988 1990 1982

2026 2026 2030

Bron: Overzicht Kunstwerken 20220517 GISIB

Pagina 59 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Inspectie en monitoring Er kan schade ontstaan aan civiele kunstwerken en oevers door weersinvloeden, eventuele calamiteiten en dagelijks gebruik. Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties. Daarom is het van belang dat er regelmatig wordt geïnspecteerd. In de gemeente Alblasserdam vindt er op vaste momenten een inspectie plaats. Een onderverdeling kan worden gemaakt tussen ‘grote’ en ‘kleine’ civieltechnische kunstwerken en de ‘specials’, zoals de ophaalbrug en de oude sluis op de dam.

Financiën Berekend benodigd budget Aan de hand van de GBI-kennisbank van Antea Group is er berekend welke kosten nodig zijn om de civieltechnische kunstwerken in Alblasserdam op de gestelde kwaliteitsambitie te onderhouden, inclusief het baggeren van het oppervlaktewater. In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van deze benodigde jaarlijkse gemiddelde onderhouds- en vervangingsbudgetten op basis van eerder genoemde arealen. Het verzorgend onderhoud is hierin niet meegenomen. Dagelijks beheer Investeringen

€ 345.000 € 607.000

Onderdeel van meerjaren investeringsplan

* Onderhoudsbudget is inclusief 16% VAT-kosten, 15% AKW kosten en 2% verkeersmaatregelen ** Budgetten zijn op basis van beeldkwaliteit B en geïndexeerd naar prijspeil juli 2023 *** Budgetten zijn exclusief intern doorberekende overhead.

Uit de bovenstaande tabel kan worden afgeleid dat er jaarlijks € 345.000 nodig is voor technisch onderhoud en jaarlijks € 607.000 nodig is voor vervangingen van civieltechnische kunstwerken in Alblasserdam.

Actieplan De volgende acties staan komende planperiode op de planning: -

Uitvoeren van vervangingen conform planning; De komende periode het areaal civieltechnische kunstwerken en oevers actualiseren en transparant en inzichtelijk registreren in het beheersysteem; De komende periode een actueler en eenduidig beeld verkrijgen van aanwezige areaalgegevens.

Pagina 60 van 77

Integraal Maatschappelijk Beheerkader Gemeente Alblasserdam projectnummer 0476257.100 1 juni 2023 Gemeente Alblasserdam

Afbakening Deze assetsheet is gericht op het beheer en onderhoud van speelvoorzieningen in de gemeente Alblasserdam. De beheerdiscipline bevat naast de speeltoestellen en speelondergronden op speelplaatsen ook de toestellen in recreatiegebied het Lammetjeswiel. De overige objecten in het Lammetjeswiel vallen onder de betreffende beheergroepen.

Areaal Gemeente Alblasserdam heeft zo’n 90 speelplaatsen verspreid over de gemeente. Het aantal sport- en speeltoestellen in Alblasserdam bedraagt in het totaal ruim 400 stuks, inclusief de toestellen in recreatiegebied het Lammetjeswiel. Ten aanzien van het Lammetjeswiel is het overig te beheren areaal integraal opgenomen bij de betreffende assets. Speelondergrond is verdeeld over verschillende typen ondergrond, namelijk zand, schors, rubber tegels, gietvloer en kunstgras. Rubber tegels is de meest voorkomende speelondergrond, gevolgd door kunstgras en schors. Slechts 300 vierkante meter aan speelondergrond in Alblasserdam bestaat uit zand. In de onderstaande tabel is het totale beheerareaal voor de asset Spelen en recreatie opgenomen. Hierbij zijn de speeltoestellen geclassificeerd naar drie typen: speeltoestel klein, middel en groot. In het registratiesysteem Playmapping is een gedetailleerde weergave van de typen speeltoestellen opgenomen. Onderdeel Speeltoestel klein Speeltoestel middel Speeltoestel groot Trimtoestel Tafeltennistafel Basketbalpaal Doel Speelondergrond zand Speelondergrond schors Speelondergrond rubber tegels Speelondergrond gietvloer Speelondergrond kunstgras

Areaal 80 271 12 4 5 8 29 313* 1.030* 1.856* 572* 1.574*

Eenheid Stuks Stuks stuks Stuks Stuks Stuks Stuks m2 m2 m2 m2 m2

Bron: beheersysteem Alblasserdam juni 2022 * Areaalgegevens afkomstig uit budgetdoorrekening 2013

De aanlegjaren van de speeltoestellen worden geregistreerd in Playmapping. Hierin is te zien dat de aanlegjaren goed verdeelt zijn over de jaren. Te zien is dat in de periode 2001-2005 de meeste speeltoestellen zijn aangelegd. Slechts 17 toestellen zijn vóór 1996 aangelegd. Van 49 toestellen is het aanlegjaar onbekend.