Begroting 2024.pdf

€

287-

Vervroegde aflossingen Rente-aanpassing (oud percentage)

€ €

-

Rente-aanpassing (nieuw percentage)

€

-

Stand per 31 december 2024

€

2.770

Geen

€

-

Totaal uitzettingen per 31 december 2024

€

2.770

1,67%

1,65%

Beleggingen:

Schuldpositie De afgelopen jaren is de bewustwording rond schuldposities, juist ook van overheden, sterk toegenomen. Een schuldpositie ontstaat indien de eigen middelen van een gemeente ontoereikend zijn om bijvoorbeeld activiteiten of investeringen te bekostigen. In dat geval dient externe financiering te worden aangetrokken. Een goed zicht op de schuldpositie draagt bij aan het besef dat de aan financiering verbonden rente en aflossingen andere noodzakelijke uitgaven van de gemeente verdrukken. De (ontwikkeling van de) schuldpositie kan vanuit meerdere invalshoeken worden benaderd. Eén van de meest geijkte is de debt ratio. Deze ratio wordt ontleend aan de balans, waarbij wordt bezien welk percentage van het totaal vermogen/balanstotaal met vreemd vermogen gefinancierd is. Een algemeen gebruikelijke norm voor de beoordeling van de schuldpositie is een debt ratio van maximaal 80%. Een debt ratio van hoger dan 80% geeft aan dat het bezit met zeer veel schulden is belast. Ook kan een verhouding worden bepaald tussen de netto schuld (balans) ten opzichte van de totale exploitatiebaten (netto schuld quote). Een netto schuld quote van kleiner dan 100% geeft een indicatie dat een gemeente de rentelasten van de schulden kan dekken uit de inkomsten. Bij een schuld quote tussen 100% en 130% Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

68

is voorzichtigheid geboden (stoplicht op oranje) en een schuld quote hoger dan 130% geeft een indicatie dat de exploitatie te zwaar wordt belast met rentelasten (stoplicht op rood). De verwachte herfinancieringen, looptijden van leningen, rentepercentages van de leningen en de werkelijke rentelasten geven inzicht in de mate waarin de gemeente gevoelig is voor renteherzieningen. In de navolgende tabel wordt de (ontwikkeling van) de schuldpositie van de gemeente Alblasserdam zowel in historisch perspectief als richting de toekomst in beeld gebracht. Dit beeld is gebaseerd op een prognose van de ontwikkeling van de balansposten voor de komende 4 jaar. ALBLASSERDAM

Rekening 2022 67% 60% 57% 33% 37%

Debt-Ratio Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio (eigen vermogen / totaal balans) Solvabiliteitsratio ((eigen vermogen + voorzieningen) / totaal balans)

Begroting 2023 71% 94% 92% 29% 31%

Begroting 2024 75% 114% 109% 25% 28%

Begroting 2025 77% 131% 127% 23% 26%

Begroting 2026 78% 147% 144% 22% 25%

Begroting 2027 78% 148% 144% 22% 25%

De debt ratio stijgt in deze begrotingsperiode licht van 75% in 2024 naar 78% in 2026. Dit is nog binnen de norm van maximaal 80%. De netto schuld/inkomsten (gecorrigeerd voor verstrekte leningen) is in 2024 109%, maar loopt op tot 144% in 2027. Dat is boven de grenswaarde van 130%. Conclusie: De schuldquote neemt toe tot boven de grenswaarde van 130%. Als gevolg hiervan zijn keuzes in het investeringsvolume en/of het beleid ten aanzien van investering in de komende jaren noodzakelijk.

Risicobeheersing Zoals eerder benoemd vormt risicobeheersing één van de pijlers van de Wet fido. De belangrijkste risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de gemeentelijke treasuryfunctie betreffen rente- en kredietrisico's.

Renterisico’s Renterisico’s kunnen vanuit Wet fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

69

Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd <1 jaar) mag financieren: 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2024 kan de kasgeldlimiet voor de gemeente Alblasserdam als volgt worden bepaald: (bedragen x € 1.000)

Berekening kasgeldlimiet 2024: Begrotingstotaal 2024

€

Relevant percentage Kasgeldlimiet

65.617 8,5%

€

5.577 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal

Gemiddeld. netto vlottende schuld (+) of gemiddeld netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet

€ €

6.000 € 5.577 €

9.000 € 5.577 €

6.000 € 5.577 €

2.000 5.577

€

423 € -

3.423 € -

423 - €

3.577

De gemeente Alblasserdam verwacht in 2024 de kasgeldlimiet te overschrijden. De meest actuele liquiditeitenplanning geeft aan dat in 2024 een nieuwe langlopende lening nodig zal zijn van € 17 miljoen. Indien behoefte is aan kortlopende financiering, dan worden daarvoor 1-maands kasgeldleningen gebruikt. Oogmerk van het door het SGD uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten.

Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rente typische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. Om dat te bereiken mag het totaal aan renteherzieningen en aflossingen op grond van deze norm per jaar niet meer zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Conform voorschrift van de Wet fido wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting van het komende jaar.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

70

Uit onderstaande tabel blijkt dat de renterisiconorm van de gemeente Alblasserdam voor 2024 circa € 13,1 miljoen bedraagt, zijnde 20% van het begrotingstotaal. (bedragen x € 1.000)

Berekening renterisiconorm Renterisico's

2024

2025

2026

2027

Renteherzieningen

€

-

€

-

€

-

€

-

Aflossingen

€

10.041

€

2.891

€

2.891

€

3.441

Renterisico

€

10.041

€

2.891

€

2.891

€

3.441

€

65.617

€

13.123

Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal 2024 Percentage cfm. regeling Renterisiconorm

20%

Toetsing renterisico aan norm: Renterisiconorm

€

13.123

Renterisico 2024

€

10.041

Ruimte binnen de norm

€

3.082

Uit deze opstelling blijkt dat de gemeente Alblasserdam binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert.

Kredietrisico’s Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartijen bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen) of uit verleende garanties.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

71

Verstrekte geldleningen Ingedeeld naar risicocategorie wordt voor 2024 het volgende verloop verwacht: (bedragen x € 1.000) Verwachte stand per Categorie

1-1-2024

% verdeling per eind 2024

31-12-2024

Gemeenten / Provincies

€

-

€

-

0,0%

Overheidsbanken

€

-

€

-

0,0%

Woningcorporaties met garantie WSW

€

-

€

-

0,0%

Semi-overheidsinstellingen (1)

€

2.592

€

2.374

85,7%

Financiële instellingen (A en hoger) Overige toegestane instellingen volgens Treasurystatuut

€

-

€

-

0,0%

€

465

€

396

14,3%

Niet-toegestane instellingen volgens Treasurystatuut

€

-

€

-

0,0%

Totaal

€

3.057

€

2.770

100,0%

Woningcorporaties zonder garantie

0,0%

(1) Betreft GR Sportpark Souburgh

Verleende garanties De borgstellingen kunnen als volgt worden gespecificeerd naar risicogroep: (bedragen x € 1.000) Categorie

Risico profiel

Directe borstellingen (m.b.t. lokale instellingen, verenigingen e.d.)

Middel/ hoger

€

8.574

€

8.381

13,3%

Achtervangpositie in waarborgfondsen (bijv. Waarborgfonds Sociale Woningbouw)

Laag

€

54.711

€

54.527

86,7%

€

63.285

€

62.908

100,0%

Totaal

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Verwachte stand per 1-1-2024 31-12-2024

72

% verdeling per eind 2024

Kas- en saldobeheer De inrichting van het betalingsverkeer (het beheer van het gemeentelijke rekeningstelsel, het coördineren van bevoegdheden en het verrichten van feitelijke betalingen) alsmede de saldoregulatie wordt verzorgd vanuit Servicegemeente Dordrecht. De gemeente Alblasserdam was, is en blijft daarbij overigens eigenaar van de betreffende bankrekeningen. Een hulpmiddel bij de saldoregulatie én voor het eventueel opnemen van langjarige financiering is de meerjarige liquiditeitenplanning, welke door SGD in nauw overleg met de gemeente is opgezet. Deze planning wordt periodiek geactualiseerd op grond van nieuwe informatie of inzichten rond bijvoorbeeld investeringen.

Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2% van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt, dient het meerdere afgestort te worden in 's Rijks Schatkist. Over dit saldo wordt medio 2023 rente vergoed van ongeveer 3,4%. Dit tarief beweegt mee met de beleidsrente van de ECB en kan in een tijdsbestek van maanden sterk stijgen of dalen. Het drempelbedrag voor de gemeente Alblasserdam voor 2024 kan als volgt worden berekend: Bedragen x € 1.000

Berekening drempelbedrag SKB 2024: Begrotingstotaal

€

Relevant percentage Drempelbedrag (afgerond)

65.617 2,00%

€

1.312

Informatievoorziening Minimaal twee maal per jaar vindt een overleg plaats met de Servicegemeente Dordrecht over de voortgang en uitvoering van de treasuryzaken. Indien daartoe vanuit de gemeente of vanuit SGD behoefte dan wel noodzaak wordt gevoeld, vindt daarnaast ook contact op incidentele basis plaats. Voor zover relevant zullen door SGD rapportages worden opgeleverd voor in- of extern gebruik.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

73

5. Paragraaf bedrijfsvoering In deze paragraaf worden de beleidsvoornemens en doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering toegelicht.

Organisatieontwikkeling We willen een toekomstbestendige organisatie zijn en blijven. Als kleine gemeente moeten we wendbaar zijn, dus kunnen inspelen op de ontwikkelingen om ons heen. We moeten in contact zijn met de inwoners, dicht bij de burger staan, weten wat er speelt en van betekenis blijven voor hen. Ook zorgen we voor vitale, arbeidsfitte medewerkers die hun vakkennis bijhouden en op de hoogte zijn van ontwikkelingen op hun vakgebied en om ons heen. Activiteiten in het kader van organisatieontwikkeling moeten hieraan bijdragen. In 2024 werken we net als in 2023 met een jaarprogramma organisatieontwikkeling. Dit ondersteunend aan de beweging naar een wendbare en vitale organisatie, in, met en voor de samenleving en aansluitend bij het coalitieakkoord en uitvoeringsprogramma. Vanuit de vijf programmalijnen: ontwikkelen en samenwerken, vitaliteit, samenleving, het nieuwe werken en kwaliteit op orde worden net als de voorgaande jaren samenhangende activiteiten georganiseerd om de organisatie verder te ontwikkelen. In 2024 zetten we verder in op de thema's opdrachtgever- opdrachtnemerschap, opgavegericht werken, binden en boeien en het goede gesprek.

HRM beleid We willen een modern, aantrekkelijk en inclusief werkgever zijn, waar medewerkers graag willen werken. Onze medewerkers zijn ons sociaal kapitaal. In een steeds krapper wordende arbeidsmarkt is het van belang dat wij onze medewerkers blijven inspireren en ontwikkelen. We willen medewerkers binden en boeien, door onder andere te investeren in ontwikkel- en doorgroeimogelijkheden en verder te werken aan een cultuur waarbinnen leren en ontwikkelen vanzelfsprekend is. We zetten in op het evalueren en doorontwikkelen van de gesprekscyclus, zodat deze blijft aansluiten bij de ontwikkeling en doelstelling van de organisatie.

Duurzame inzetbaarheid Om onze organisatie vitaal te houden investeren we in duurzame inzetbaarheid. Via strategische personeelsplanning (SPP) brengen we onze organisatie in kaart en brengen we in beeld waar versterking nodig is. Ook hebben we blijvend aandacht voor het voorkomen en terugdringen van verzuim en werkdruk. We monitoren gezond en veilig werken via onder andere de uitvoering en opvolging van de RI&E (risico-inventarisatie en evaluatie) en beleid gericht op gezond en veilig werken. Duurzame inzetbaarheid is een vast onderwerp binnen onze gesprekscyclus, waarmee we eigen regie stimuleren. Vanuit de programmalijn Vitaliteit worden verschillende activiteiten georganiseerd gericht op zelfbewustzijn, fysiek welzijn, mentaal welzijn en sociaal welzijn.

Integriteit Het thema integriteit staat binnen de gemeente Alblasserdam hoog op de agenda. We zullen verder inzetten op het verhogen van het bewustzijn morele oordeelsvorming via trainingen morele oordeelsvorming, de eed/belofte, het introductieprogramma en workshops. Daarnaast worden het integriteitsbeleid en de bijbehorende regelingen geactualiseerd voor zowel medewerkers van de gemeente Alblasserdam als het college van B&W. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

74

Regionale samenwerking Vanaf 2022 nemen we deel aan de centrumregeling voor bedrijfsvoering met de gemeente Dordrecht als servicegemeente (SGD). Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld en zijn er afspraken gemaakt over de inhoud van de uitvoering van de taken voor een eerste periode van vier jaar. En geven we in 2024 op een goede wijze invulling aan opdrachtgeverschap en vindt er hierover regelmatig overleg plaats met de opdrachtnemer waarbij de gemaakte prestatieafspraken worden gemonitord. Daarnaast gaat het SGD verder aan de slag met het project hoogwaardige dienstverlening met transparante financiering waar Alblasserdam aan de projectgroep en de werkgroep producten – en dienstencatalogus (PDC) deelneemt. Op veel terreinen werken we regionaal samen, zowel op het niveau van de Drechtsteden als van de regio Zuid-Holland Zuid. De kracht van de regio is een aanvulling op onze lokale kracht. We hebben veel verbonden partijen, al dan niet via een gemeenschappelijke regeling. Op ruimtelijke economische schaal werken we samen met ondernemers en onderwijs aan de Smart Delta Drechtsteden, waarin de groeiagenda besloten ligt. In 2024 geven we uitvoering aan het herijkte Uitvoeringsprogramma en dragen de gezamenlijkheid verder uit.

Communicatie, participatie en bestuursstijl Het college wil, conform de lijn van het collegeprogramma Samen zijn we Alblasserdam, vaker het goede gesprek voeren, alle stemmen horen en in verbinding zijn. Op landelijk niveau zien we polariserende onderwerpen en waarschuwt SIRE in reclamespots om "elkaar niet te verliezen als polarisatie dichtbij komt". In Alblasserdam willen wij bij polariserende onderwerpen, zoals LHBTIQ+ of de opvang van kwetsbare groepen, extra aandacht besteden aan het stille midden. Dat doen wij door bijvoorbeeld met anonieme enquêtes in samenwerking met Onderzoekcentrum Drechtsteden, zodat iedere betrokken inwoner de kans krijgt om een mening kenbaar te maken. Ook willen we graag gebruik maken van een flitspeiling om te vragen hoe een inwoner aankijkt tegen een maatregel om te verduurzamen. Door de verbinding te behouden, ook bij moeilijke onderwerpen, met onze inwoners dragen wij bij aan het versterken van de lokale democratie, dat is één van de doelstellingen van team Bestuur en Bedrijfsvoering. We willen zichtbaar zijn op al onze communicatiekanalen en dat doen we door focus aan te brengen in de communicatie. We werken met etalages die gevuld worden met de belangrijkste projecten en werkzaamheden.

Door onderwerpen te bundelen in etalages wordt de onderlinge samenhang van deze activiteiten versterkt en dit geeft onze inwoners meer inzicht in de uitvoering van onze belangrijkste opgaves. Een andere doelstelling in duidelijke, toegankelijke overheidscommunicatie op leesniveau B1. In 2024 willen wij dat onze websites de benodigde toegankelijkheidscertificaten behalen, hiermee testen wij of de beschikbare informatie toegankelijk is voor iedereen. Communicatie krijgt in 2024 ook een plek in het organisatie ontwikkelprogramma door het aanbieden van trainingen in Factor C. De methode Factor C is ontwikkeld door de Rijksoverheid en is een manier van werken die helpt om strategisch aan de slag te gaan met communicatie. Factor C is bij uitstek geschikt voor projecten en programma's waar omgevingsgericht of opgavegericht gewerkt wordt. Het doel is om beleid te ontwikkelen dat naadloos aansluit bij de vragen en wensen van de betrokkenen. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

75

Informatieveiligheid en Privacy Ook in 2024 hebben de onderwerpen Informatieveiligheid en Privacy onze aandacht nodig. Het aandachtsveld is continu in beweging, waardoor aanpassingen en continue afstemming noodzakelijk blijft. Het is alweer bijna 6 jaar geleden dat de Algemene Verordening Gegevensbescherming van kracht werd in Nederland. Processen zijn toe aan een evaluatie en mogelijk aanpassingen om deze processen nog beter te maken of om bij te sturen om het gewenste resultaat alsnog te bereiken als blijkt dat er mogelijk hindernissen in de weg staan. Voor komend jaar zal de nadruk liggen op het inzichtelijk maken van de processen en de daaruit volgende acties. Informatieveiligheid en Privacy zijn onderwerpen die niet alleen uit regels en afspraken bestaan. Het zijn onderwerpen die blijvend aandacht vragen van onze medewerkers. Daarnaast werken we ook komend jaar aan het vergroten van de bewustwording op het gebied van Informatieveiligheid en Privacy. Om een goed beeld te krijgen of de gemeente goed omgaat met Informatieveiligheid en Privacy zijn er diverse audits. De bekendste hiervan is de ENSIA, maar zo is er ook de interne én externe audit Wet politiegegevens. Opvolgen van aanbevelingen uit deze audits zullen ook in 2024 een deel van onze capaciteit vragen.

Informatiemanagement / ICT Beweegt Lokaal waarde toevoegen door regionaal organiseren; hoe realiseren wij dit? Het is van belang om te focussen op dat wat ons verder helpt binnen de digitale wereld. Door medewerkers mee te nemen in informatiemanagement (IM) en informatiebeveiliging (IB) kunnen wij de juiste vertaalslag maken naar de dagelijkse praktijk en werkzaamheden. Het komende jaar focussen wij onder andere op de volgende hoofdthema's: digitalisering, innovatie, stevig fundament, data gestuurd (gedreven) werken en integraal werken. In de aanpak wordt gefocust op de onderverdeling: bewustwording, implementatie en verbetering en/of optimalisatie processen. In 2024 worden de drie grote deelprojecten van het programma ICT Beweegt afgerond: Digitale Werk Ruimte (DWR), datamigratie en de transitie van het rekencentrum. De realisatie van deze complexe deelprojecten hebben in 2023 vertraging opgelopen en lopen daardoor door in 2024. In 2023 hebben wij op het gebied van data gestuurd (gedreven) werken dashboards ontwikkeld om adviezen en beslissingen te onderbouwen. In 2024 willen wij dit continueren en daar waar mogelijk uitbouwen. Binnen de Smartdelta Drechtsteden wordt volop gewerkt aan het verstevigen van IM en de bijbehorende adviesfuncties. In 2024 wordt aan deze opgave verder gebouwd.

Naast bovenstaande lopen een aantal grote landelijke projecten die zowel in 2023 als 2024 impact hebben op IM. Denk hierbij aan de Wet Open Overheid (WOO), de BDTO (Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid, de Omgevingswet en de Wet Modernisering Elektronische Besluit Vorming (WMEBV). Tot slot staan de ontwikkelingen op het gebied onze automatisering niet stil. Onderwerpen als Common Ground, Informatie Beveiliging, verouderde hardware en de continue verandering in processen vragen ook de nodige aandacht. Denk hierbij aan informatiebeheer en archivering, software aanpassingen, vervanging hardware, implementaties en optimalisaties. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

76

Rechtmatigheidsverantwoording Op 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Onderdeel van deze wet is de zogenoemde rechtmatigheidsverantwoording als onderdeel van de jaarrekening van gemeenten, provincies en waterschappen. Over het verslagjaar 2023 zal het college een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten opnemen. In de praktijk zal dit betekenen dat de ambtelijke organisatie deze toetsing uitvoert en dat het college op basis van de bevindingen van deze toetsing verantwoording aflegt aan de raad middels een verplichte paragraaf in de jaarrekening. De accountant doet vanaf dan geen specifieke uitspraak meer over het rechtmatig handelen van de gemeente, anders dan wordt nagegaan of de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is (als onderdeel van de controle van de jaarrekening). In 2022 en 2023 hebben we alle voorbereidingen getroffen die geïnd zijn op het kunnen opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording bij de jaarrekening. Als voorbeeld noemen we hierbij het actualiseren van de verordeningen en het formuleren van een overkoepelend beleid ten aanzien van Misbruik en Oneigenlijk gebruik. De verdere uitwerking van de rechtmatigheidsverantwoording vindt plaats door wijziging van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Deze worden door ons gevolgd.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

77

6. Paragraaf verbonden partijen Inleiding De gemeente Alblasserdam heeft bestuurlijke en financiële belangen in een aantal verbonden partijen zoals gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en stichtingen. In de door de gemeenteraad op 21 april 2015 vastgestelde Nota Verbonden partijen Alblasserdam 2015 is een beschrijving van het begrip Verbonden partij opgenomen. Ook staat hierin een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij en is er een kader en instrumentarium opgenomen voor sturing en toezicht. In deze paragraaf is een overzicht opgenomen van de partijen waarin de gemeente participeert en wordt ingegaan op het risicoprofiel. Voor de beleidsinhoud van de Verbonden partijen wordt verwezen naar de programma's in de begroting. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie wordt aan iedere verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel voor het college als voor de raad meer instrumenten ingezet.

Overzicht verbonden partijen Alblasserdam neemt deel in de volgende verbonden partijen, waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij 1. Gemeenschappelijke Regeling Sociaal (GRS)

Vestigingsplaats Dordrecht

De GRS behartigt de belangen op het gebied van de Inkomensvoorzieningen. De GR voert de taken uit die de gemeenten hebben overgedragen. Specifieke wensen vanuit de gemeenten kunnen via maatwerk of dienstverleningsovereenkomsten worden uitgevoerd. Vanaf De activiteiten op het gebied van de sociale werkvoorziening zijn sinds 1 januari 2023 eveneens belegd bij de GRS.

2. Gemeenschappelijke Regeling Dienst Gezondheid en Jeugd (DGJZHZ)

Dordrecht

Het in algemene zin behartigen van de belangen op het terrein van: publieke gezondheid, onderwijs, jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning, geneeskundige hulpverlening.

3. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

Dordrecht

Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulpverlening (bij ongevallen en rampen).

4. Gemeenschappelijke regeling Sportpark Souburgh

Alblasserdam

Het in stand houden en exploiteren van een sportpark met alle daarbij behorende voorzieningen, zoals terreinen, gebouwen en andere accommodaties, een en ander binnen het gebied als aangegeven op de bij deze regeling behorende gewaarmerkte tekening.

5. Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

Klaaswaal

Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Openbaar belang

78

Verbonden partij 6. GR Omgevingsdienst

Vestigingsplaats Dordrecht

De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid ondersteunt de deelnemende regiogemeenten en de Provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten.

7. Gemeenschappelijke Regeling Gevudo

Dordrecht

Gevudo: Het behartigen van aandeelhoudersbelangen van de deelnemers in NV Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Doel is om vanuit milieuverantwoord afvalbeheer een bijdrage te leveren aan een duurzame leefomgeving.

8. Stedin

Rotterdam

Regionale Nederlandse netbeheerder, die verantwoordelijk is voor het transport van elektriciteit en gas.

9. Oasen

Gouda

Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria.

10. Bank Nederlandse gemeenten

Den Haag

Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.

11. Rom-D

Dordrecht

De doelstelling van de ROM-D is het versterken en uitbouwen van de regionale economie, in die zin dat een permanente toekomstige meerwaarde ontstaat en tenminste aansluiting wordt gevonden bij de landelijke ontwikkeling.

12. Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam

Alblasserdam

De stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (‘SMILE’) is per 1 maart 2013 opgericht en op diverse terreinen actief binnen de lokale gemeenschap. Er is gewerkt aan inzet van het gemeentelijk leerwerkbedrijf bij de uitvoering van de Participatiewet en inzet bij de operationalisering van de drie decentralisaties.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Openbaar belang

79

Risicoclassificatie Om te bepalen welk sturing-en toezichtpakket van toepassing is, is voor de begroting 2024 een risicoanalyse uitgevoerd. Deze analyse heeft geleid tot onderstaande risicoclassificatie. Met het vaststellen van de begroting is deze risicoclassificatie definitief vastgesteld.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

80

Sturingsarrangement Uit de risico-classificatie volgt voor de betreffende Verbonden partij het volgende pakket voor de wijze van sturen en informeren in 2024: 1.

Laag

Risico-classificatie

Verbonden partijen Stedin, Oasen, GR Souburgh, SVHW, BNG, Gevudo

Sturings- en toezichtsarrangementen Basis pakket

2.

Gemiddeld

OZHZ, Rom-D, VRZHZ, Stichting Leerwerkbedrijf Alblasserdam

3.

Hoog

DG&J ZHZ (*), GR Sociaal

Pluspakket Compleetpakket

(*) Gelet op het hoge financiële risico is voor de DG&J, onderdeel Jeugd 'maatwerk'afgesproken. Naast de sturingsarrangementen van het compleetpakket zal de raad geïnformeerd worden over inhoudelijke stukken met inspanningen die gericht zijn op het grip krijgen op de financiën.

Inhoud Sturingsarrangementen Het risicoprofiel is een indicator voor het sturingsarrangementen van de raad en het college. Hieronder zijn de pakketten opgenomen met daarin het onderscheid tussen de controlerende en kaderstellende van de gemeenteraad evenals de rolverdeling tussen raad en college. Kaderstellende rol (= sturen) Basis pakket

• •

• • Plus pakket

•

Controlerende rol (=beheersen)

begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de gemeentelijke begroting wordt jaarlijks een actuele risicoanalyse verbonden partijen opgenomen + bepaling welke pakketten gelden voor welke verbonden partijen + voor welke verbonden partijen maatwerk wordt afgesproken, dit wordt door de raad vastgesteld begroting van de verbonden partij wordt voor zienswijze aan de raad voorgelegd jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad

•

hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen

•

• •

•

Compleet pakket

•

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad 81

• •

jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college in de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap’s of RIB

alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap’s) worden met ambtelijk advies besproken in college in gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie ‘gemiddeld’ of hoger het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten P&C documenten om)

Financiële informatie per verbonden partij Voor de financiële informatie is gebruik gemaakt van de cijfers uit de begrotingen 2024 van de verbonden partij, tenzij die gegevens niet bekend waren bij opstelling van deze paragraaf. In dat geval zijn de gegevens gebaseerd op de jaarrekening 2022 van de verbonden partij, aangegeven met (*).

Verbonden partijen Bedragen x € 1.000,-

Financieel belang Eigen vermogen Eigen vermogen 1-1 31-12

Vreemd vermogen 1-1

Vreemd vermogen 31-12

Geraamd Financieel resultaat Alblasserdam 2024

Gemeenschappelijke Regelingen 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

GR Sociaal GR Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ GR Veiligheidsregio ZHZ GR Sportpark Souburgh SVHW GR Omgevingsdienst ZHZ GR Gevudo Vennootschappen Stedin NV (*) Oasen NV (*) BNG NV ROM-D Holding NV (*) ROM-D Dordtse Kill III CV (*) Stichtingen Stichting leerwerkbedrijf Alblasserdam (*)

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

16.427 5.919 1.750 496 257 1.968 0

-90 1.659 1.816 62 765 2.010 30

0 1.659 1.537 62 765 2.010 30

38.954 32.670 91.621 2.672 5.931 5.032 0

36.222 32.620 100.501 2.829 5.832 4.971 0

0 0 0 0 0 0 0

22.497 8 21 93 121

3.270.000 122.426 5.062.000 4.342 11.643

3.342.000 125.600 4.615.000 4.641 13.781

3.516.000 188.121 143.988.000 2.151 4.968

3.810.000 221.955 107.471.000 2.201 932

107 0 25 0 0

0

80

85

325

375

0

82

7. Paragraaf grondbeleid Algemeen De paragraaf Grondbeleid in de Begroting 2024 geeft inzicht in de volgende zaken: • een visie op het grondbeleid in relatie tot de te realiseren doelstellingen; • een aanduiding van de wijze waarop het grondbeleid wordt uitgevoerd; • een prognose van de te verwachten resultaten van de grondexploitaties en de risico’s; • de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties.

Huidig grondbeleid De belangrijkste financiële uitgangspunten zijn vastgelegd in de financiële verordening van de gemeente Alblasserdam. Hierin staat opgenomen dat aparte nota’s worden opgesteld voor winst- en verliesneming en voor weerstandsvermogen en risicomanagement. In april 2019 heeft de raad ingestemd met de beleidslijn om het grondbeleid, zoals dat was vastgelegd in de Nota Grond- en vastgoedbeleid en de Nota Prijsbeleid en Vastgoed uit 2013, te continueren. Het grondbeleid van de gemeente Alblasserdam kenmerkt zich door een faciliterende rol voor de gemeente waarbij het begrip uitnodigingsplanologie centraal staat. De gemeente neemt het initiatief als procesregisseur, maar ziet niet automatisch een rol voor zichzelf met betrekking tot grondverwerving en het lopen van financiële risico’s. Het uitgangspunt blijft daarom een “faciliterend grondbeleid, tenzij…” . Daarbij behoudt de gemeente ruimte om ook actief grondbeleid te voeren in het geval dit noodzakelijk is om een beleidsdoel te realiseren. Actieve grondexploitaties worden uitgevoerd bij ontwikkelingen met groot maatschappelijk en/of politiek belang die niet door de markt worden opgepakt. Voor gronden die geen beleidsdoel ondersteunen, is eigendom niet noodzakelijk en neemt de gemeente een faciliterende houding aan. De gemeente zet in op anterieur kostenverhaal, waarbij gewerkt wordt met een voorovereenkomst.

Hiermee worden kosten en te verwachten prestaties van de gemeente en initiatiefnemer transparant gemaakt. Daarnaast wordt het exploitatieplan ingezet als het niet is gelukt kosten te verhalen voor vaststelling van het ruimtelijk besluit. Per 1 januari 2024 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Onder de Omgevingswet vervalt het exploitatieplan. Publiekrechtelijk kostenverhaal is dan geregeld in twee nieuwe systemen: publiekrechtelijk kostenverhaal met tijdvak (ontwikkelingen met einddatum) en publiekrechtelijk kostenverhaal zonder tijdvak (organische ontwikkelingen). Het privaatrechtelijk kostenverhaal zal ook onder de Omgevingswet geregeld worden met een anterieure overeenkomst. Daarnaast zijn in de nota's de kaders voor grond- en vastgoedzaken vastgelegd en is een aantal specifieke uitgangspunten voor de grondexploitaties geformuleerd. Deze zijn: •

Jaarlijks worden de BIE's (bouwgronden in exploitatie) geactualiseerd;

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

83

• • • • • • • •

Verliezen worden direct genomen en worden verwerkt in verliesvoorzieningen; Winsten in projecten worden pas genomen bij afsluiten van de projecten; Tussentijds winstnemen op positieve grondexploitaties vindt plaats naar rato van gemaakte kosten en opbrengsten, waarbij rekening wordt gehouden met projectspecifieke risico's; Bij aanvang van projecten wordt grond gewaardeerd op inbrengwaarde; Er vindt geen directe verevening plaats tussen projecten; De weerstandsratio dient tussen 1,0 en 1,4 te zijn; De verantwoordelijkheid van het grondbeleid ligt bij de portefeuillehouder financiën; Projectwethouders zijn integraal (dus ook financieel) verantwoordelijk voor de projecten waar zij bestuurlijk opdrachtgever van zijn.

Grondverwerving en uitgifte Het uitgangspunt in het huidige grondbeleid is dat de gemeente niet actief gronden aankoopt ten behoeve van de locatie en gebiedsontwikkeling, tenzij er overwegingen zijn om dit wel te doen. Daarbij moet worden gedacht aan het verwezenlijken van ambities en doelstellingen die niet door de markt worden 'opgepakt'.

Ontwikkelingen Bouwgronden in exploitatie (BIE's) De grondexploitatieportefeuille van de gemeente Alblasserdam omvat op dit moment 3 BIE's (bouwgrond in exploitatie): • Waterhoven; • Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg; • Zuidelijk Havengebied.

Project Waterhoven Korte omschrijving project: Het realiseren en opleveren van een woonwijk met kavels voor particulier opdrachtgeverschap en projectwoningen met bijbehorende infrastructuur en woonomgeving in het plan Waterhoven. Alle gronden in Waterhoven zijn verkocht. Op dit moment worden de laatste plandelen voorzien van de definitieve inrichting. Wat gaan we doen: De volgende acties zijn ingezet en worden de komende periode voortgezet: • Begin 2023 is gestart met het woonrijp maken (de definitieve inrichting) van het plan Waterhoven. Er is wat vertraging bij de werkzaamheden vanwege de vondst van broedende meerkoeten. Naar verwachting zal medio oktober de beplanting kunnen worden aangebracht.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

84

Project Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg Korte omschrijving project: De realisatie van bedrijfskavels aan de voormalige woonwagenlocatie aan de Staalindustrieweg. Wat gaan we doen: De volgende acties zijn ingezet en worden de komende periode voortgezet: • Bibob-toets wordt uitgevoerd voor ondernemers. • Afhankelijk van de doorlooptijd van de Bibob-toets en gesprekken met ondernemers kan in het najaar gestart worden met de werkzaamheden voor het bouwrijp maken.

Project Zuidelijk Havengebied Korte omschrijving project: De realisatie van ca. 150 woningen, 1.100 m2 aan commerciële voorzieningen en een gebouwde parkeervoorziening in het Zuidelijk Havengebied, dat lange tijd werd gebruikt als parkeerterrein en camperstandplaats. Wat gaan we doen: Planning op hoofdlijnen: • Voorstel ontwerp bestemmingsplan en ontwerp besluit hogere grenswaarden geluid (oktober 2023) • Verdere planuitwerking (ontwikkelaar Q4 2023 – Q4 2024) • Vaststelling definitief bouwplan, grondbod en bestemmingsplan (gemeenteraad, eind 2024) • Grondtransactie: (eind 2024 – begin 2025) • Start bouw (eind 2024 – begin 2025) • Oplevering ( eind 2026)

Verwachte resultaten grondexploitaties Begroting 2024 De in de door de raad op 16 mei 2023 vastgestelde ‘Actualisatie grondexploitaties 2023’ opgenomen resultaten vormen de basis voor de cijfers die worden gepresenteerd op het taakveld 8.2 grondexploitaties en het verwachte verloop van de algemene reserve grondexploitaties. De ingeschatte risico's en het benodigde weerstandsvermogen zijn ook ontleend aan dezelfde basisdocumenten. Daarnaast wordt in het kader van de begroting een ‘doorkijk’ gegeven naar effecten van de ontwikkelingen op de projectresultaten en de ontwikkeling van de reserve grondexploitaties. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

85

In de actualisatie van de grondexploitaties 2024 (voorjaar 2024) zal deze doorkijk verder worden uitgewerkt in de rapportage 'Actualisatie grondexploitaties 2024' en de eventuele wijzigingen worden verwerkt in de begroting. Actualisatie BIE's per 1-1-2023, Begroting 2024 NCW per

NCW per

Grondexploitatie

1-1-2023

1-1-2023

totaal

Actualisatie Begroting 2024

Waterhoven

-11.000

-11.000

Staalindustrieweg

-444.000

-444.000

Zuidelijk Havengebied

184.000

184.000

Totaal grondexploitaties

-271.000

-271.000

Risico's De risico’s zijn ten opzichte van de Actualisatie grondexploitaties 2023 ongewijzigd. Er is geen nieuwe informatie met betrekking tot de risico’s bij project Staalindustrieweg. Nader onderzoek moet uitwijzen of inderdaad sprake is van grondvervuiling. Grond-

Risico's

niet afgedekt uit

Begroting 2024

resultaat

exploitatie

Actualisatie 2023

Waterhoven

27.000

-

14.000

-

Bedrijvenlocatie Staalindustrieweg

20.000

-

59.000

-

Haven Zuid

PM

Totaal Risico's

Mutaties

Risico's

47.000

PM

-

73.000

-

De risico’s worden niet verwerkt in de grondexploitaties zelf, maar worden apart geraamd. Voor de actieve verliesgevende grondexploitaties worden de risico’s afgedekt via de algemene reserve grondexploitaties. Voor de winstgevende projecten uit het positieve resultaat mits het risicobedrag het positieve resultaat niet overschrijdt.

Financiële positie grondexploitaties De grondexploitatieresultaten zijn van invloed op de financiële positie van de gemeente. De gemeente Alblasserdam kent de navolgende reserves en voorzieningen die verband houden met de ingeschatte resultaten van de grondexploitaties: Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

86

Algemene reserve grondexploitatie Deze reserve is bedoeld als algemene buffer voor het opvangen van mogelijke tekorten binnen de verschillende grondexploitaties en ter dekking van de risico’s van de verliesgevende grondexploitaties. De stand van de reserve grondexploitaties per 31-12-2022 bedraagt € 959.000,-

Tussentijdse Winstneming Bij de jaarrekening 2022 is op het project Waterhoven l een bedrag van € 98.000,- gecorrigeerd op de eerder genomen winst van circa € 1,8 miljoen.

Voorziening verliesgevende grondexploitaties Deze voorziening dient voor het opvangen van tekorten die zijn ontstaan bij een grondexploitatie. In het kader van de BBV-voorschriften is het noodzakelijk een voorziening te treffen op het moment dat een verlies wordt berekend.

Weerstandscapaciteit Het gemeentelijk grondbeleid is een terrein waarbij enerzijds de gewenste gemeentelijke koers richtinggevend is maar anderzijds de externe omstandigheden ook van invloed kunnen zijn op het gewenste resultaat. De vastgoedmarkt, waar het grootste deel van de exploitaties sterk door wordt beïnvloed, is een moeilijk voorspelbaar en beheersbaar terrein. Zeker op de bedrijvenmarkt maar ook op de woningmarkt zijn economische schommelingen direct van invloed op de prijs maar vooral op de afzetsnelheid. Al met al betekent dit dat bij de realisatie van de gewenste projecten een zeker risico ontstaat. De gevolgen van de wijzigingen in de risico’s in de geactualiseerde grondexploitaties en de gevolgen daarvan voor het weerstandsvermogen worden toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen. In het door de raad vastgestelde Nota Grond en Vastgoedbeleid wordt een norm voor de weerstandsratio gehanteerd (verhouding tussen risico’s van de projecten met een verwacht verlies, de risico’s op afgesloten projecten en de Algemene reserve grondexploitaties van minimaal 1 en maximaal 1,4. In gevallen dat de ratio zich buiten deze bandbreedte begeeft, wordt bij de jaarrekening een voorstel gedaan voor verrekening tussen de reserve grondexploitaties en de algemene reserve. Op dit moment kunnen alle risico's op de grondexploitaties worden afgedekt uit het resultaat.

Eind 2023 zal meer duidelijkheid komen over de risico’s binnen het Zuidelijk Havengebied en de Staalindustrieweg. Dan zal ook moeten worden beoordeeld in hoeverre de risico's op deze projecten de weerstandscapaciteit beïnvloedt.

Conclusie Binnen de totale grondexploitatie gaan aanzienlijke bedragen om. Voor zover er sprake is van risico’s, zijn deze afgedekt via een voorziening, een overeenkomst of beschikbaar weerstandsvermogen. Binnen de totale grondexploitatie is nog steeds sprake van een toekomstig positieve verdiencapaciteit, maar deze staat onder druk door civieltechnische prijsstijgingen en een stabiele woningprijsontwikkeling. Voor de gevolgen van de wijzigingen binnen de grondexploitaties voor de financiële positie van de gemeente Alblasserdam verwijzen we naar paragraaf Weerstandsvermogen. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

87

8. Openbaarheidsparagraaf De Wet open overheid regelt het recht op informatie. Zeer bondig samengevat regelt de wet drie belangrijke aspecten omtrent overheidsinformatie. 1. Openbaarmaking van informatie door de overheid uit eigen beweging (actieve openbaarmaking) 2. Openbaarmaking van informatie door de overheid naar aanleiding van een verzoek (passieve openbaarmaking) 3. De digitale informatie huishouding van bestuursorganen.

Actieve openbaarmaking Bestuursorganen zijn verplicht uit eigen beweging bepaalde categorieën informatie openbaar te maken. In totaal gaat het om 17 categorieën van informatie. Deze openbaarmaking hoeft niet direct plaats te vinden. Dit gaat stapsgewijs over het verloop van enkele jaren. Inmiddels zijn de eerste vier categorieën die openbaar moeten worden gemaakt bekend. • • • •

Bereikbaarheidsgegevens Organisatie en werkwijze Vergaderstukken decentrale overheden Woo-verzoeken en -besluiten

Uiteindelijk is het doel dat alle informatie toegankelijk wordt via Woo-index. Dit is een landelijke website, waarop alle bestuursorganen zijn aangesloten. De website bevat zelf geen informatie, maar verwijst door naar alle mogelijke vindplaatsen. De gemeente Alblasserdam werkt samen met de andere Drechtsteden aan het actief openbaar maken van informatie. Het regionale project heeft tot doel om de processen die moeten leiden tot openbaarmaking inzichtelijk te krijgen. Het daadwerkelijk openbaar maken van de informatie is een lokale verantwoordelijkheid.

Passieve openbaarmaking Op grond van de Woo kan een ieder een verzoek indienen tot openbaarmaking van informatie vastgelegd in documenten. De gemeente ontvangt jaarlijks ongeveer 10 tot 15 van dergelijke verzoeken. Inwoners kunnen hiervoor gebruik maken van een digitaal formulier. Voor het contact met de inwoners is een Woocontactfunctionaris aangesteld. In de regel worden vrijwel alle verzoeken (deels) ingewilligd of informeel opgelost.

Digitale informatie huishouding Lokaal waarde toevoegen door regionaal organiseren. Gemeente Alblasserdam focust samen met de Drechtsteden op het (digitale) huis op orde. Door medewerkers mee te nemen in informatiemanagement en informatiebeveiliging kunnen wij de juiste vertaalslag maken naar de dagelijkse praktijk en werkzaamheden. Informatie Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

88

moet toegankelijk zijn, nu en in de toekomst. De volgende thema’s vormen daarom de basis voor informatiemanagement en informatiebeveiliging: digitalisering, innovatie, stevig fundament, data gestuurd (gedreven) werken en integraal werken.

Financieel Een deel van het structurele budget is aangewend ter versterking van de formatie op het gebied van informatieveiligheid. Er resteert nog een bedrag in 2024 van € 7.150 structureel en incidenteel van € 53.000, welke wij tot 2026 ontvangen van het rijk via de algemene uitkering. Dit bedrag zetten wij deels in voor de regionale aanpak ten behoeve van verdere implementatie van deze wet. Vanaf 2026 is er een budget van € 18.150 structureel.

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

89

9. Keuzes maken Dit is een nieuwe en in beginsel tijdelijke paragraaf, die ingaat op de gevolgen van de tekorten in de begroting vanaf 2026. Hiermee wordt invulling gegeven aan de oproep van de VNG om de reële tekorten te laten zien in de meerjarenraming en wat de gevolgen daarvan voor de gemeente zijn. Gemeenten worden geconfronteerd met onzekerheid over de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Het rijk heeft met gemeenten afspraken gemaakt over het accres (groei of krimp van het fonds) voor de jaren tot en met 2025. Voor de jaren erna is dit onduidelijk en daardoor neemt de algemene uitkering uit het gemeentefonds op basis van de huidige inzichten fors af. Hierdoor ontstaat een financieel "ravijn". Voor alle gemeenten samen is neemt de omvang van het gemeentefonds met € 3 miljard af. Het aandeel van gemeente Alblasserdam hierin is ongeveer € 3 miljoen. Het tekort op basis van deze begroting en meerjarenraming en een inschatting van de ontwikkeling van de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds bedraagt ongeveer € 4 miljoen. Via deze paragraaf wordt ook een eerste inzicht gegeven in een proces en mogelijk maatregelen om op lange termijn weer toe te groeien naar een sluitende begroting. Dit was toegezegd via de Perspectiefnota 2024. Een uitwerking van het te doorlopen proces zal nog worden uitgewerkt.

In deze paragraaf wordt verder ingegaan op de volgende aspecten: -

Richtinggevende financiële principes Omvang van financiële opgave Verdeling van de financiële opgave over de verschillende beleidsterreinen Onderwerpen en draaiknoppen die ingezet kunnen worden om de opgave te realiseren

Richtinggevende principes De financiële positie van de gemeente van zowel de korte als de lange termijn vraagt om duidelijke kaders en strak financieel beleid. Om daar invulling aan te geven hebben we een aantal principes geformuleerd die ons komende tijd in verschillende vraagstukken en afwegingen kunnen helpen. Deze zijn als volgt: 1. Voordelige afrekening van reguliere taken vallen vrij ten gunste van de algemene middelen. (We "slepen" geen mee naar volgende jaren. Dat verwachten wij ook van gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde partijen). 2. Geen bekostiging van groei van organisaties. (We focussen op innovatie en efficiency). 3. Geen automatische indexering van budgetten. (Noodzaak moet worden onderbouwd). 4. Indexering is maximaal wat wij daarvoor reserveren. (Wij willen balans houden tussen de ontwikkeling van onze lasten en die van onze baten.) 5. Focus op fundamentele keuzes in plaats van uitholling. (Kaasschaaf kan niet blijvend worden toegepast.) 6. Extra baten zijn niet automatisch voor meer of nieuwe taken. (We kijken eerst naar wat we al doen voordat we het inzetten voor meer of nieuwe taken. Denk hierbij aan taakmutaties in de algemene uitkering en specifieke uitkeringen.) 7. Activiteiten moeten een herkenbare meerwaarde hebben voor de gemeente. Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

90

8. Zonder concrete plannen geen aparte reserves meer. (Indien er nog geen specifiek doel is gaat het naar de algemene reserve. Met een goed plan kan het altijd nog worden ingezet.) 9. We ramen realistisch. (We hechten waarde aan onderbouwingen en maken bij onzekerheid bewuste afwegingen over de hoogte.) 10. Eenmalig is eenmalig. (Omzetten naar structureel kan alleen als daar expliciet toe besloten wordt.) 11. Omvang van de personele formatie volgt ontwikkeling van inhoudelijke keuzes. (Het behouden van uitvoeringskracht is ook zonder deze opgave een uitdaging. Daarnaast is deze nodig om de opgave te realiseren. Maar als inhoudelijke keuzes gemaakt worden minder te doen, dan heeft dat uiteindelijk ook gevolgen voor de benodigde eigen formatie.)

Omvang van de financiële opgave Het is ten tijde van het opstellen van deze begroting nog steeds onzeker hoe groot de financiële opgave wordt. We weten dat het huidige tekort op basis van de meerjarenraming oploopt tot ongeveer € 4 miljoen per jaar. Daarbij is rekening gehouden met een eerste inschatting van de uitkomst van de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds. Daarmee is, conform onze vooraf vastgestelde uitgangspunten en richtlijnen van de provincie, nog geen rekening gehouden in deze begroting.

De volgende scenario's zijn denkbaar: 1. Scenario 1 is het meest negatieve scenario, waarin het rijk nieuwe maatregelen neemt die het tekort in de begroting. Dit zou bijna alle gemeenten in grote problemen brengen, dus de kans hierop lijkt zeer gering. Inschatting opgave is huidig tekort + 1/3 deel daarvan = € 5,3 miljoen 2. Scenario 2 gaat uit van de huidige situatie, waarbij het rijk geen tegemoetkoming biedt aan gemeenten. De opgave is dan € 4 miljoen. 3. Scenario 3 gaat uit van een tegemoetkoming van 1/3 deel van het tekort door het rijk. De opgave is dan dus € 2,7 miljoen. 4. Scenario 4 gaat uit van een tegemoetkoming van 2/3 van het tekort door het rijk, conform de Perspectiefnota 2024. De opgave van de gemeente bedraagt dan € 1,3 miljoen. 5. Scenario 5 gaat uit van volledige compensatie. Ook dit scenario is gezien de financiële opgave waar het rijk voor staat, net als het eerste scenario zeer waarschijnlijk niet realistisch. Zolang niet duidelijk is hoe groot de opgave wordt, houden we de scenariokeuze nog open. We gaan wel aan de slag met het (verder) in beeld brengen van de keuzes die gemaakt kunnen worden, de draaiknoppen, om tot een pakket aan maatregelen te komen, waarmee de begroting sluitend kan worden gemaakt.

Verdeling van de financiële opgave De scenario's 2, 3 en 4 zijn het meest realistisch. Elk van deze scenario's gaat merkbare gevolgen hebben voor de gemeente. Wij vinden het belangrijk dat de pijn wel naar evenredigheid over de verschillende beleidsvelden wordt verdeeld. Als basis daarvoor gebruiken wij de taakveldindeling en het saldo van lasten en baten per taakveld. Daarbij worden een aantal taakvelden worden uitgesloten, omdat deze niet beïnvloedbaar zijn of om een andere reden niet mee tellen. Zo worden de volgende taakvelden buiten beschouwing gelaten: Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

91

-

Algemene uitkering (niet beïnvloedbaar) Resultaat van de rekening van baten en lasten (resultante) Riolering, afval en begraafplaatsen (gesloten systemen) Treasury (alleen beïnvloedbaar via investeringen binnen andere taakvelden)

Daarnaast is ervoor gekozen om in de verdeling van de opgave de OZB ook mee te laten wegen. Het is immers ook een keuzemogelijkheid om deze te verhogen ter dekking van een aandeel in het tekort. Onderstaand een samengevat overzicht per hoofdtaakveld van de verdeling van de opgave:

Hoofdtaakveld en taakveld Hoofdtaakveld 0 Bestuur en ondersteuning Hoofdtaakveld 1 Veiligheid Hoofdtaakveld 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Hoofdtaakveld 3 Economie Hoofdtaakveld 4 Onderwijs Hoofdtaakveld 5 Sport, cultuur en recreatie Hoofdtaakveld 6 Sociaal domein Hoofdtaakveld 7 Volksgezondheid en milieu Hoofdtaakveld 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Totaal

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Bedrag o.b.v. begroting 2024 jaarschijf 2026 17.157 2.342 2.984 220 2.233 5.202 21.518 1.182

GR-en in dit In % hoofdtaakveld 31% SGD, SVHW, DD 4% VRZHZ 5% 0% 4% 9% SOU 38% GRS, DG&J 2% OZHZ, DG&J

3.242 56.079

6% 100%

92

Verdeling opgave o.b.v. scenario 2 1.224 167 213 16 159 371 1.535 84

Verdeling opgave o.b.v. scenario 3 816 111 142 10 106 247 1.023 56

Verdeling opgave o.b.v. scenario 4 408 56 71 5 53 124 511 28

231 4.000

154 2.667

77 1.333

Toelichting Anders dan de omschrijving van het hoofdtaakveld 0 Bestuur en ondersteuning doet vermoeden, zijn hierin ook de algemene belastingen opgenomen. Daarnaast betreft dit voor een groot deel de overhead van de gemeente. Ook is aangegeven welke gemeenschappelijke regeling deel uitmaken van activiteiten in de hoofdtaakvelden. In een verdere verfijning kan ook een aandeel worden toegewezen aan de gemeenschappelijke regelingen die actief zijn binnen deze hoofdtaakvelden. De verdeling geeft richting aan de omvang die per beleidsterrein of hoofdtaakveld moet worden gevonden. Daarmee is niet gezegd dat dat ook de daadwerkelijke bezuiniging gaat worden. Dat wordt bepaald in een volgende fase, wanneer de draaiknoppen en de gevolgen van keuzes in beeld zijn.

Draaiknoppen Met het verdelen van de opgave staan we nog steeds aan het begin van het traject. Daarna is het belangrijk om in beeld te brengen hoe de opgave gerealiseerd kan worden. Aan welk knoppen kan worden gedraaid? Daarbij kan gebruik gemaakt worden van informatie van andere gemeenten. Dit kan als inspiratie worden gebruikt en aangevuld worden met eigen keuzemogelijkheden. Dit vullen we aan met onze eigen inzichten en kennis. Onderstaand per hoofdtaakveld een overzicht van de omvang, en daarbij de onderwerpen binnen het genoemde taakveld/draaiknoppen waar langs keuzes gemaakt kunnen worden. Dit nog zonder bedragen en ook nog zonder de gevolgen daarvan. Dat is onderwerp van verdere uitwerking. Dit overzicht is dus ook niet limitatief, maar geeft een indicatie van zoekrichtingen binnen de betreffende taakvelden.

Hoofdtaakveld en taakveld 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Omvang taakveld 2.044

In % GR-en

752

DD

454

SGD

93

Draaiknoppen/duiding taakveld Formatie wethouders

Openingstijden loket, tarieven leges, efficiëncykorting dienstverlening Onderhoudsniveau, afstoten panden, herzien verhuurtarieven

Hoofdtaakveld en taakveld 0.4 Overhead

0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten Hoofdtaakveld 0 Bestuur en ondersteuning

Omvang taakveld 7.558

Tarieven OZB Tarieven OZB Tarieven hondenbelasting

28 17.157

Wel of niet onvoorzien

Omvang taakveld 1.785

1.2 Openbare orde en veiligheid Hoofdtaakveld 1 Veiligheid

556 2.342

2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Draaiknoppen/duiding taakveld Efficiëncykorting SGD, reduceren maatwerk dienstverlening SGD, ontdubbelen kosten ICT applicaties, beleid devices, abonnementen, adviestaken SGD zelf uitvoeren

2.823 3.403 95

Hoofdtaakveld en taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer

Hoofdtaakveld en taakveld 2.1 Verkeer en vervoer

In % GR-en SGD

Omvang taakveld 2.879

31%

In % GR-en VRZHZ

Draaiknoppen/duiding taakveld Efficciëncykorting VRZHZ, keuzes in dienstverlening VRZHZ Beperken BOA-capaciteit, cameratoezicht

4%

In % GR-en

32 44 28 94

Draaiknoppen/duiding taakveld Beeldkwaliteit wegen, Gladheidsbestrijding, Wijkwensen, Omvang investeringen Betaald parkeren

Hoofdtaakveld en taakveld Hoofdtaakveld 2 Verkeer, vervoer en waterstaat

Omvang taakveld 2.984

Hoofdtaakveld en taakveld 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Hoofdtaakveld 3 Economie

Omvang taakveld 108 11 121 -20 220

Hoofdtaakveld en taakveld 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting

Omvang taakveld 549 1.053

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Hoofdtaakveld 4 Onderwijs

Hoofdtaakveld en taakveld 5.1 Sportbeleid en activering

631 2.233 Omvang taakveld 856

5.2 Sportaccommodaties

812

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

537

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

In % GR-en 5%

Draaiknoppen/duiding taakveld

In % GR-en

Draaiknoppen/duiding taakveld Ondernemerswensen Weekmarkt Tarieven toeristenbelasting

0%

In % GR-en

Draaiknoppen/duiding taakveld Schoolzwemmen versoberen of afschaffen Versoberen en/of temporiseren investeringen (ver) nieuwbouw Leerlingenvervoer

4%

In % GR-en

Souburgh

95

Draaiknoppen/duiding taakveld Subsidies w.o. waarderingssubsidies, ABC team eigen bijdrage activiteiten en/of versoberen aanbod, Verenigingsadviseur afschaffen Zwembad, tarieven gebruik sportvoorzieningen Souburgh, efficiëncykorting Souburgh Subsidies, Verzelfstandigen van een of meer maatschappelijke voorzieningen, Versoberen gemeentelijke rol in cultuurbeleid

Hoofdtaakveld en taakveld 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Omvang taakveld 25 473 2.498

Hoofdtaakveld 5 Sport, cultuur en recreatie

5.202

Hoofdtaakveld en taakveld Algemeen m.b.t. GR-en

Omvang taakveld

In % GR-en

Draaiknoppen/duiding taakveld Bibliotheek versoberen Beeldkwaliteit groen, speelvoorzieningen, toerisme, kinderboerderij

9%

In % GR-en

Draaiknoppen/duiding taakveld Bedrijfsvoering Versterken lokale inspanningen (jeugd en/of inkomenszekerheid en/of toeleiden naar werk en/of WMO) zodat er bezuiniging op GR'en gerealiseerd kan worden Subsidies, Armoede, Mantelzorg, GGZ, Veiligheid op straat, versoberen aanbod jongerenwerk en Jeugdpunt, Samenvoegen verschillende inloopfuncties

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

2.253

GRS

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding

2.696 2.564 1.840 1.302 1.043 1.507 1.811 788 1.128 213 513

GRS, DG&J Subsidies GRS Norm wettelijk sociaal minimum GRS GRS Matching GRS GRS GRS GRS DG&J DG&J DG&J

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

96

Hoofdtaakveld en taakveld 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Hoofdtaakveld 6 Sociaal domein

Omvang taakveld 9 428 202 804 1.525 543 109 37

DG&J DG&J

155 46 21.518

DG&J DG&J

Hoofdtaakveld en taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Hoofdtaakveld 7 Volksgezondheid en milieu

Omvang taakveld 1.003 0 0 180 0 1.182

Hoofdtaakveld en taakveld 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

Omvang taakveld 971 0

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

In % GR-en DG&J DG&J DG&J DG&J DG&J

Draaiknoppen/duiding taakveld

38%

In % GR-en DG&J

Draaiknoppen/duiding taakveld Beeindigen niet wettelijke taken

2%

In % GR-en

97

Draaiknoppen/duiding taakveld

Hoofdtaakveld en taakveld 8.3 Wonen en bouwen Hoofdtaakveld 8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Totaal

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

Omvang taakveld 2.270 3.242 56.079

In % GR-en 6% 100%

98

Draaiknoppen/duiding taakveld

Financiële begroting

Begroting 2024– gemeente Alblasserdam

99

Overzicht van baten en lasten per programma Programma's

Bedragen x € 1.000

Lasten baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat

Begroting Primair 2024 € 10.030 € 6.578 -/-€ 3.452 € 108 € 45 -/- € 63 -/-€ 3.515

Begroting Primair 2025 € 10.451 € 6.763 -/-€ 3.687 € 108 € 45 -/- € 63 -/-€ 3.750

Begroting Primair 2026 € 10.777 € 6.800 -/-€ 3.978 € 108 € 45 -/- € 63 -/-€ 4.041

Begroting Primair 2027 € 11.020 € 6.829 -/-€ 4.191 € 108 € 45 -/- € 63 -/-€ 4.254

Een duurzaam bereikbaar dorp

Met oog voor elkaar

Lasten Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat

€ 32.149 € 7.274 -/-€ 24.874 €0 €5 €5 -/-€ 24.869

€ 31.821 € 7.338 -/-€ 24.483 €0 €5 €5 -/-€ 24.478

€ 32.124 € 7.368 -/-€ 24.756 €0 €5 €5 -/-€ 24.751

€ 32.030 € 7.167 -/-€ 24.864 €0 €5 €5 -/-€ 24.859

Thuis in ons dorp

Lasten Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat

€ 14.243 € 3.190 -/-€ 11.053 €0 € 155 € 155 -/-€ 10.898

€ 13.340 € 1.865 -/-€ 11.475 €0 €0 €0 -/-€ 11.475

€ 13.325 € 1.533 -/-€ 11.792 €0 €0 €0 -/-€ 11.792

€ 13.186 € 1.387 -/-€ 11.799 €0 €0 €0 -/-€ 11.799

en Lasten Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat