24a. Bijlage - Nota van reactie begrotingswijziging SOJ 2021.pdf

Concept-nota van reactie zienswijzen begrotingswijziging Serviceorganisatie Jeugd ZHZ (SOJ) 2021 Inleiding In deze concept-nota van reactie vindt u per deelnemende gemeente allereerst de zienswijze die de gemeenteraad heeft gegeven op de voorgenomen begrotingswijziging SOJ 2021. Elke zienswijze is vervolgens voorzien van een reactie van het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd. De concept-nota van reactie wordt vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur op 23 december 2021. Graag vragen wij in deze inleiding uw aandacht voor het beeld van ontevredenheid en gevoel van afstand dat in veel zienswijzen naar voren komt. Hier hebben wij met elkaar wat laten liggen. Wij trekken ons dit aan en gaan graag aan de hand van de hieronder weergegeven onderwerpen, in gesprek met de vertegenwoordigers namens de colleges van de deelnemende gemeenten in ons algemeen bestuur, over hoe we dit kunnen verbeteren. Uiteindelijk staan we immers samen aan de lat om de gewenste transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp te realiseren. Geen enkele partij kan dit alleen; we hebben elkaar hiervoor nodig! De gemeenschappelijke regeling en daarmee de SOJ is ván en vóór u De gemeenschappelijke regeling en daarmee de SOJ is ván en vóór de 10 gemeenten.

Over de besluitvorming betreffende de SOJ vindt ruime afstemming plaats in verschillende gremia, waarin uw gemeente is vertegenwoordigd. Uiteindelijk wordt besloten in het algemeen bestuur, waarin ook uw college is vertegenwoordigd. Het algemeen bestuur vervult de eigenaarsrol binnen de gemeenschappelijke regeling en geeft sturing aan de SOJ. Besluiten worden bij meerderheid van stemmen genomen. Wij begrijpen dat de eigenaarsrol zich soms moeilijk laat verenigen met het lokale belang c.q. opvattingen van gemeenten, zeker wanneer de gevolgen drukken op de begroting. Graag bespreken wij met de vertegenwoordigers namens de colleges in ons algemeen bestuur, hoe we uw raden beter kunnen informeren en betrekken. Grip op de jeugdhulp vraagt om gezamenlijke sturing van gemeenten, Stichting Jeugdteams en gemeenschappelijke regeling (SOJ) In de afgelopen jaren hebben gemeenten, Stichting Jeugdteams en gemeenschappelijke regeling / SOJ een proces doorlopen dat heeft geleid tot een duidelijkere verantwoordelijkheidsverdeling, waarbij niet alleen de SOJ, maar ook de gemeenten zelf en de Stichting Jeugdteams hun aandeel hebben in het realiseren van de gewenste transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. De SOJ voert 3 maatregelen uit die tot transformatie en kostenreductie moeten leiden.

Gemeenten (al dan niet ondersteund door of onder coördinatie van het Netwerk MT Jeugd) en Stichting Jeugdteams zijn trekker van de andere maatregelen die tot transformatie en besparing moeten leiden. Wij waarderen de samenwerking met alle trekkers van de ingezette maatregelen en erkennen dat we samen stevig moeten blijven sturen om de gewenste verandering en kostenreductie te realiseren. Herhaaldelijk wordt in de zienswijzen gevraagd om verantwoording door de SOJ over alle ingezette maatregelen. De SOJ probeert, mede op basis van informatie van het Netwerk MT Jeugd, een totaaloverzicht te bieden in haar rapportages. Daarnaast verwijzen wij in deze nota van reactie voor meer informatie over de maatregelen van de gemeenten zelf en de Stichting Jeugdteams (al dan niet ondersteund of gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) naar de wethouders Jeugd. 1

Graag bespreken wij in het algemeen bestuur, hoe we met elkaar scherp kunnen blijven op een duidelijke verantwoording vanuit de verschillende verantwoordelijken aan de gemeenteraden, waarbij ook het totaaloverzicht behouden blijft. Gemeenteraden in positie De gemeenschappelijke regeling heeft een eigen uitvoerend bestuur, waarin de 10 gemeenten zijn vertegenwoordigd. De kaders voor de uitvoering worden vastgesteld door de 10 gemeenteraden. Hiervoor wordt het instrument van de zienswijzeprocedure gehanteerd. In beginsel worden alle voorgenomen begrotingswijzigingen voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenteraden. Echter, het kan voorkomen dat een zienswijzeprocedure niet binnen het betreffende begrotingsjaar kan worden afgerond. Het heeft dan geen zin om een zienswijzeprocedure te houden, omdat de uitkomst daarvan niet meer in de besluitvorming c.q. de begroting kan worden verwerkt. Deze gang van zaken doet zich helaas in het bijzonder voor bij het vaststellen van de 2e bestuursrapportage in november. Daarvoor is helaas geen formele oplossing te vinden. In de afgelopen jaren zijn relatief veel tussentijdse begrotingswijzigingen door middel van een zienswijzeprocedure aan de gemeenteraden voorgelegd, zonder dat de grip op de jeugdhulp duidelijk merkbaar verbeterde. Veel gemeenteraden voelen zich niet gehoord en vragen om beter in positie te worden gebracht.

Wij bevelen in elk geval van harte aan dat lokaal het gesprek wordt gevoerd met de vertegenwoordiger namens het college in het algemeen bestuur, zodat hij/zij een weloverwogen standpunt kan innemen in de discussie over de (voorgenomen) begrotingswijziging in het algemeen bestuur. Wij hechten eraan om in reactie op de zienswijzen te benadrukken dat wij in de afgelopen jaren veelvuldig aandacht hebben gevraagd voor aanpassing van het begrotingskader. Het kader van binnen budget blijven en tegelijkertijd geen kind tussen wal en schip laten belanden, leidde tot een lastig uitvoerbare opdracht voor de SOJ. Als gevolg hiervan ontkwamen wij er niet aan om telkens weer een begrotingswijziging aan de gemeenteraden voor te moeten leggen, omdat de kosten van de jeugdhulp bleven stijgen, wat overigens een landelijk beeld is. Wij hebben in de afgelopen jaren verschillende scenario's aan voorgelegd voor zienswijze en zijn opgelucht dat medio dit jaar het algemeen bestuur in overleg met de wethouders Financiën van de deelnemende gemeenten heeft besloten tot het opstellen van een realistische begroting (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur). Hiermee hopen we uit de klem te komen die in de afgelopen jaren tot veel ontevredenheid heeft geleid.

Wij hopen dat realistisch begroten ertoe leidt dat er tussentijds geen begrotingswijzigingen, in elk geval niet met de omvang van de begrotingswijziging 2021, nodig zijn. Zodat we ons met elkaar constructief kunnen richten op de inhoudelijke transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. Graag bespreken wij in het algemeen bestuur hoe de gemeenteraden beter in positie kunnen worden gebracht.

2

Gemeente

Zienswijze

Reactie

Alblasserdam

Het college van B&W geeft de volgende zienswijze: De Uw nevengenoemde brief, waarin u ons informeert over de kostenontwikkeling van de jeugdhulp en de rijksbijdrage, geeft ons aanleiding tot het maken van onderstaande opmerkingen. Onze opmerkingen zijn zowel procedureel (a) als inhoudelijk (b) en financieel (c) van aard. a. Onze procedurele opmerking betreft het rechtstreeks aan de a. Wij zullen ervoor zorgen dat wij bij volgende begrotingswijzigingen een gemeenteraad toezenden van uw brief. De Gemeenschappelijke Regeling eenduidig verzoek tot het indienen van een zienswijze aanbieden aan van de Dienst Gezondheid en Jeugd is een door de colleges van uw gemeenteraad, overeenkomstig de Wet gemeenschappelijke burgemeester en wethouders ingestelde gemeenschappelijke regeling, regelingen. Onze informatiebrieven zullen wij richten aan uw college. dus een dergelijke informatieve brief dient ook uitsluitend aan deze Wij betreuren het dat er verwarring is ontstaan en bieden u hiervoor colleges gezonden te worden. Het rechtstreeks toezenden van deze brief onze excuses aan. aan de raden in combinatie met het ontbreken van belangrijke inhoudelijke aspecten (zie onze vervolgpunten) roept niet alleen irritaties maar ook onnodige discussie op. b. Onze inhoudelijke opmerkingen richten zich op: b. 1) Niet behalen van een voorgenomen kostenreductie.

1) De SOJ voert 3 maatregelen uit die in 2021 tot een kostenreductie Naar onze mening wordt onvoldoende aangegeven waarom de moeten leiden. De voorgenomen kostenreductie van de voorgenomen kostenreductie niet heeft kunnen plaatsvinden en harmonicavoorziening en businesscase H153/H329 wordt behaald. wat het eventuele toekomstige effect is van de maatregelen. Een De voorgenomen besparing van contractmanagement 3.0 en het evaluatieve beschouwing over deze vraag missen we, waarmee inkoopkader wordt middels een normenkader en andere afspraken onduidelijk wordt of de genomen maatregelen voortgezet kunnen in de nieuwe contracten geëffectueerd vanaf 1 januari 2022. Deze worden, dan wel beëindigd, omdat zij niet leiden tot het gewenste besparing loopt op van tenminste € 2 miljoen komend jaar naar doel. tenminste € 3,4 miljoen in 2024. Gemeenten zelf (al dan niet ondersteund door of onder coördinatie van het Netwerk MT Jeugd) en Stichting Jeugdteams zijn trekker van de andere maatregelen die tot besparing moeten leiden. In de eerste bestuursrapportage hebben wij op basis van informatie van gemeenten en Stichting Jeugdteams (gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd), inzicht gegeven in de kostenreductie van deze maatregelen. Wij raden u aan om de 3

2) De kosten van jeugdhulp naar de voorkant. De met deze ontwikkeling samenhangende kosten worden opgeplust in de SOJ begroting om vervolgens beschikbaar gesteld te worden aan de gemeenten. Wij stellen ons op het standpunt dat het naar voren halen van de jeugdhulp niet alleen zou moeten leiden tot een vermindering van de doorstroom naar zwaardere en duurdere zorg, maar ook een vermindering van de lichtere zorg die nu regionaal wordt aangeboden. Om die reden zouden wij eerder een kostenreductie verwachten dan een kostenverhoging. 3) Sturing en beheersing In uw brief noemt u een aantal veranderingen met betrekking tot de sturing en beheersing van de kosten. Ons is niet duidelijk wat de gevolgen zijn binnen uw organisatie van deze verschuiving van taken naar de gemeenten, evenmin is er een verkenning gemaakt naar het rendement van deze ingreep. Graag vernemen wij van u welke gevolgen u van deze maatregel verwacht. Tevens wijzen wij er op dat het gemeentelijk primaat in de bepaling van de omvang en noodzaak van zorg kan leiden tot onderlinge verschillen tussen de diverse gemeenten. Hoe gaat uw dienst met een dergelijke gedifferentieerde vraag om?

4

nadere informatie die u wenst op te vragen via uw wethouder Jeugd. 2) Dit beeld herkennen wij niet. In overleg met de gemeenten is voorgesteld, en inmiddels overeenkomstig besloten door het AB op 11 november 2021, om deze kosten in mindering te brengen op de begroting van de SOJ. Dit gaat inderdaad uit van de vooronderstelling dat deze inzet aan de voorkant door gemeenten, leiden tot verlaging van de uitgaven aan specialistische jeugdhulp door de SOJ.

3) De sturing op het nieuwe inkoopkader en in het bijzonder het normenkader gericht op kostenverlaging, vraagt om stevig toezicht door de SOJ. Daarnaast werken de contractmanagers van de SOJ samen met de gemeenten aan de inrichting van lokaal contractmanagement door de gemeenten. De SOJ vervult hierin een coördinerende taak tussen de gemeenten onderling en tussen de gemeenten en de jeugdhulpaanbieders. Verder vervult de SOJ een adviserende en ondersteunende rol voor de gemeenten op het vlak van inkoop (o.a. Jeugdhulp naar Voren en contractering Jeugdteams). Voor deze extra inzet wordt de SOJ uitgebreid met één FTE contractmanagement. Daarnaast voorziet de SOJ als opdrachtnemer van delen van de ontwikkelagenda van de gemeenten (gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) in projectleiding voor een aantal bestuursopdrachten. In het Inkoopkader 2022 is rekening gehouden met een gedifferentieerde vraag vanuit gemeenten, onder meer door de lokale afbakening van jeugdhulp. Iedere gemeente bepaalt zelf in de toeleiding door het lokale team, in casu de jeugdprofessionals, welke jeugdhulp wel of niet wordt ingezet op basis van de lokale verordening en nadere regels.

c. Wij kunnen op dit moment niet instemmen met de gevraagde verhoogde c. Wij begrijpen de zorgen van gemeenten over de kostenontwikkeling bijdrage aan de SOJ. Onze redenen hebben wij hiervoor beknopt uiteen van de jeugdhulp in onze regio. Met elkaar hebben wij een ingewikkeld gezet. Natuurlijk realiseren wij ons dat we te maken hebben met een proces doorlopen, op zoek naar meer grip op de jeugdhulp. Met de niet klassiek probleem waar een klassieke oplossing niet passend voor is. ingezette maatregelen, een duidelijkere Graag gaan wij met u in gesprek om de mogelijkheden van verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en stichting kostenbeheersing, werkwijze van uw organisatie en met name de Jeugdteams (waarbij het Netwerk MT Jeugd een ondersteunende en mogelijkheden tot aanpassing en verandering, nader te verkennen. Voor coördinerende rol vervult) en SOJ én vanaf 2022 een realistische de goede orde merken wij nog op dat een afschrift van deze brief is begroting (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, gezonden aan onze gemeenteraad. waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur), vertrouwen wij erop dat wij met elkaar beter gesteld staan voor onze gedeelde opgave.

Vanzelfsprekend staan wij open voor een gesprek over de mogelijkheden van kostenbeheersing, werkwijze van de SOJ en mogelijkheden tot aanpassing en verandering. De gemeenschappelijke regeling en daarmee de SOJ is van en voor de 10 deelnemende gemeenten. Wij nodigen u daarom uit om uw wens tot dit gesprek kenbaar te maken in het algemeen bestuur waarin de 10 gemeenten vertegenwoordigd zijn. De wethouder geeft de volgende aanvulling op deze zienswijze: Bij brief van 26 augustus 2021 heeft het college van Alblasserdam zijn opvattingen gegeven over de 1e BURAP SOJ. Dinsdagavond 12 oktober jl. is deze 1e BURAP en onze reactie besproken in de raadscommissie. Ik acht het juist om u ervan op de hoogte te stellen dat de raadscommissie zich unaniem achter de door het college toegestuurde brief heeft gesteld. Aanvullend wil ik u op de hoogte stellen van de teleurstelling die door alle commissieleden werd uitgesproken. Teleurstelling dat al jaren vanuit de Raad van Alblasserdam (maar ook andere gemeenteraden) wordt aangedrongen op verandering door een andere aanpak van het dossier jeugdhulp leidend tot betere kostenbeheersing. De raadsleden constateren dat succes uitblijft en inhoudelijke argumentatie daarvoor slechts beperkt beschikbaar is. Het vertrouwen van de gemeenteraad dat de Serviceorganisatie Jeugd in staat is om de gewenste en noodzakelijke 5

Wij erkennen dat het construct van een gemeenschappelijke regeling schuring kan oproepen, zeker wanneer de begroting substantieel wordt overschreden. Wij willen hier een aantal opmerkingen over maken. 1. Zoals wij hierboven hebben aangegeven, zijn de gemeenschappelijke regeling en daarmee de SOJ ván en vóór de 10 deelnemende gemeenten. Over de besluitvorming betreffende de SOJ vindt ruime afstemming plaats in verschillende gremia, waarin uw gemeente is vertegenwoordigd. Uiteindelijk wordt besloten in het algemeen bestuur, waarin ook uw college is vertegenwoordigd. Het algemeen bestuur vervult de eigenaarsrol binnen de gemeenschappelijke regeling en geeft sturing aan de SOJ. Besluiten worden bij meerderheid van stemmen genomen. Wij begrijpen dat de eigenaarsrol zich soms moeilijk laat verenigen met het lokale belang c.q. opvattingen van gemeenten, zeker wanneer de gevolgen drukken op de begroting.

verandering tot een succes te brengen, neemt in hoog tempo af. Dat is een 2. Ten tweede vinden wij het jammer dat het vertrouwen van de ernstige ontwikkeling waarvan het dringend gewenst is om daar verandering gemeenteraad dat de SOJ in staat is om de gewenste en noodzakelijke in te brengen. verandering tot een succes te brengen, in hoog tempo afneemt. In de Ik heb uitgesproken dat ik deze zorgen van de raadscommissie deel, maar afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de sturing op de gewenste en dat ik er van overtuigd ben dat de inmiddels ingezette acties zoals het noodzakelijke verandering niet alléén vanuit de SOJ kan plaatsvinden nieuwe inkoopkader en de projecten uit de ontwikkelagenda zullen leiden en dat gemeenten en Stichting Jeugdteams hier ook een belangrijke rol tot belangrijke en gewenste veranderingen. Het is echter uitermate urgent in vervullen. Niet alleen is de SOJ van en voor u, maar u speelt zelf ook om dat ook zichtbaar te gaan maken. Wij leveren daar graag onze bijdrage een belangrijke rol in het tot een succes maken van de gewenste en aan. noodzakelijke verandering.

Zoals wij hierboven al aangaven, hebben wij er vertrouwen in dat we met de ingezette maatregelen en een duidelijkere verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en stichting Jeugdteams (ondersteund en gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) en SOJ, met elkaar beter gesteld staan voor onze gedeelde opgave. 3. Wij hechten eraan om in reactie op uw zienswijze nogmaals te benadrukken dat wij in de afgelopen jaren veelvuldig aandacht hebben gevraagd voor aanpassing van het begrotingskader. Het kader van binnen budget blijven en tegelijkertijd geen kind tussen wal en schip laten belanden, leidde tot een lastig uitvoerbare opdracht voor de SOJ. Als gevolg hiervan ontkwamen wij er niet aan om telkens weer een begrotingswijziging aan u voor te moeten leggen, omdat de kosten van de jeugdhulp bleven stijgen. Dit laatste is overigens een landelijk beeld, waarbij onze regio het beter doet dan de meeste regio’s in Nederland, zo is gebleken uit onderzoek van It’s Public1.

Wij hebben in de afgelopen jaren verschillende scenario's aan u voorgelegd voor zienswijze en zijn opgelucht dat medio dit jaar het algemeen bestuur in overleg met de wethouders Financiën van de deelnemende gemeenten, heeft besloten tot het opstellen van een realistische begroting (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur). We hopen hiermee uit de klem te 1

https://www.itspublic.nl/wp-content/uploads/2021/03/20210330-Benchmark-tekorten-jeugdzorg-its-public.pdf

6

komen die in de afgelopen jaren tot veel ontevredenheid heeft geleid en vanaf nu onze gezamenlijke energie volledig te kunnen richten op het realiseren van de gewenste transformatie en kostenreductie. 4. Wij waarderen het dat u aangeeft graag uw bijdrage te willen leveren aan het zichtbaar maken dat de ingezette maatregelen zullen leiden tot de gewenste veranderingen. In onze rapportages geven wij op verzoek van gemeenten niet alleen een beeld van de voortgang van de maatregelen waarvan de SOJ trekker is, maar ook van de maatregelen waarvan gemeenten zelf en stichting Jeugdteams trekker zijn. Wij hopen hiermee bij te dragen aan de zichtbaarheid van tot de totale verandering. Daarnaast is de directeur SOJ bereid om in de raadsvergaderingen van de 10 gemeenten een toelichting te geven op de voortgang van de maatregelen en kostenreductie. Verder organiseert de SOJ periodiek regionale bijeenkomsten voor raadsleden. Een belangrijke rol in het zichtbaar maken dat de ingezette maatregelen leiden tot de gewenste veranderingen, ligt bij de vertegenwoordiger namens uw college in het algemeen bestuur. Hij/zij participeert namens u in het bestuur en heeft dan ook als taak om hiervoor lokaal met u af te stemmen en u goed te informeren.

Uw wethouder Jeugd kan u daarnaast informeren over de lokale maatregelen en de maatregelen waar de gemeenten en stichting Jeugdteams (ondersteund en gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) trekker van zijn. Wij staan open voor suggesties voor het verbeteren van de zichtbaarheid van de activiteiten van de SOJ voor uw gemeente(raad). Dordrecht

De gemeenteraad geeft de volgende zienswijze: 1. Realistisch begroten In onze zienswijzen van de laatste jaren op de financiële jaarstukken en tussentijdse begrotingswijzigingen van de SOJ stond altijd het belang van realistisch begroten centraal. Samen met onze portefeuillehouder hebben wij voortdurend benadrukt dat we elkaar in de regio niet voor de gek moeten houden met een wensbegroting, maar cijfers moeten (kunnen) opnemen die aansluiten op de feitelijke context, met als 7

1. Wij delen uw positieve gestemdheid over het feit dat we na jaren werken binnen een lastig uitvoerbaar kader (binnen budget blijven en geen kind tussen wal en schip) nu realistisch hebben kunnen begroten (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur). Tegelijkertijd noodzaakt de kostenontwikkeling van de jeugdhulp ons om stevig te blijven sturen op de ingezette

onderlegger betekenisvolle data en daaraan gekoppelde maatregelen. Hoewel wij opnieuw schrikken van de omvang van de uitgaven en de zorgwekkende ontwikkeling hierin, zijn wij positief over het feit dat u in het voorliggende voorstel werk heeft gemaakt van een begroting die daadwerkelijk aansluit bij de huidige realiteit.

maatregelen, zowel door gemeenten en Stichting Jeugdteams (ondersteund en gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd), als SOJ.

2. Betekenisvolle sturingsdata 2. De SOJ heeft de afgelopen jaren veel energie gestoken in het Een belangrijk aandachtspunt hierbij blijft volgens onze raad de vraag of ontwikkelen van een dashboard voor gemeenten en verfijnen van en hoe we ondertussen kunnen sturen op de gewenste ontwikkelingen. data. De SOJ heeft dit in nauwe samenwerking met gemeenten We zijn positief over het feit dat we lokaal steeds meer aan het stuur gedaan, om gemeenten zoveel als mogelijk te ondersteunen bij het staan, onder meer als gevolg van de afbouw van de financiële sturen op de maatregelen waar zij trekker van zijn. Ook is de SOJ solidariteit. Zo zijn wij zelf aan zet bij o.a. afbakening jeugdhulp en betrokken bij het voorbereiden van monitoring van diverse inhoudelijke sturing op contractmanagement. maatregelen. Om meer kwaliteit te brengen in de lokale en regionale aanpakken In de eerste bestuursrapportage hebben wij inderdaad aangegeven dat roepen we u op om meer werk te maken van (de duiding van) het belangrijk is te beseffen dat het vaak niet goed mogelijk is een kwantitatieve en kwalitatieve data en daarmee de monitoring en causaal verband vast te stellen tussen een uitgevoerde maatregel en e verantwoording van maatregelen. In deze 1 Burap constateert u de ontwikkeling van de kosten.

Daarnaast heeft een aantal regelmatig dat er niet geduid kan worden of de geconstateerde maatregelen maatschappelijke baten die niet landen in de SOJbesparing daadwerkelijk kan worden toegeschreven aan de genomen begroting, maar in het brede sociale domein van gemeenten, zoals bij maatregelen. Een omissie die het voor ons onmogelijk maakt om sturing de aanpak Jeugdhulp op School. Het is goed om te horen dat uw te geven. We zien in dit kader dan ook een belangrijke lokale gemeente hierin een belangrijke lokale verantwoordelijkheid ziet. Wij verantwoordelijkheid, zoals bijvoorbeeld in de ontschotting van data. We zijn graag bereid hierover met u mee te denken en waar mogelijk te voeren hierover daarom ook het gesprek met ons college, en onze ondersteunen. commissie sociale leefomgeving ontwikkelt een eigen insteek om haar sturing op dit terrein verder te verbeteren. 3. Van regionaal naar lokaal begroten 3. Allereerst bieden wij u onze excuses aan voor de onduidelijkheid die wij Een ander onderwerp dat om aandacht vraagt is het proces rondom hebben veroorzaakt door eerst een raadsinformatiebrief toe te sturen regionaal begroten en het aanleveren van diverse zienswijzen per jaar in over de begrotingswijziging en pas later een brief waarin wij om een dat kader door tien gemeenteraden. Over het voorliggende voorstel voor zienswijze hebben verzocht.

Wij zullen in het vervolg scherp opletten de begrotingswijziging 2021 heeft uw AB al op 8 juli een voorgenomen dat dit niet meer gebeurt. besluit genomen, met daarbij de afspraak dat er ondertussen al Wij begrijpen de vraagtekens die u zet bij de betekenis van begonnen kan worden met het uitgeven van dit bedrag. Eind augustus zienswijzeprocedures. Deze werkwijze is vastgelegd in de Wet heeft u vervolgens pas een duidelijk verzoek voor deze zienswijze aan gemeenschappelijke regelingen en onze eigen gemeenschappelijke 8

gemeenteraden gestuurd. Los van vraagtekens bij de betekenis van deze zienswijzen en het proces, waar wij al vaker aandacht voor hebben gevraagd, vragen wij ons af of deze financiële werkwijze nog langer passend is. In 2022 zijn we tenslotte voor nog slechts 20% financieel solidair in Zuid-Holland Zuid en vanaf 2023 helemaal niet meer. Moet dit geen lokaal gesprek worden tussen college en gemeenteraad? Wij verzoek u om een reactie in dit kader en zullen het gesprek hierover ook lokaal agenderen. Onze raad vindt het bij de inzet van regionale middelen (en gedeeltelijke solidariteit) een vanzelfsprekendheid dat er te allen tijde om een zienswijze wordt gevraagd bij financiële voorstellen. Daarnaast willen wij betrokken worden bij de totstandkoming en uitvoering van onderliggende plannen. Dit geldt dus ook voor mogelijke andere extra voorziene uitgaven voor 2021 (en verder), zoals voor de realisatie van lokale ontwikkelopgaven onder coördinatie van het regionale netwerk MT, waarover in de AB-vergadering van oktober wordt besloten. Aangezien de uitvoering van de daarbij onderliggende ontwikkelagenda een lokale verantwoordelijkheid is zullen wij hierover lokaal in gesprek gaan met ons college. Wij verzoeken u daarnaast regionale (financiële) besluitvorming in dit kader voor te leggen aan de raden.

Dit proces onderschrijft overigens nog maar eens hoe belangrijk de overgang naar meer lokale regie op de uitvoering is; daarmee zijn de lijnen richting 'doen wat nodig is' een stuk korter.

4. Procedure rondom zienswijzen We constateren dus dat er, naast de traagheid van het proces rond deze zienswijze, waardoor er geen sprake meer is van enige invloed van de raden op wat dan ook, recentelijk opnieuw een besluit wordt genomen door het AB waar geen zienswijze op wordt gevraagd van de

9

regeling. Ons inziens heeft het niet realistisch kunnen begroten de betekenis van de zienswijzeprocedures uitgehold. Wij hopen dat realistisch begroten (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur) ertoe leidt dat we geen holle zienswijzeprocedures meer hoeven te doorlopen met elkaar en onze gezamenlijke focus vooral kunnen richten op de inhoudelijke transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. U vraagt ons of als gevolg van het afschaffen van de financiële solidariteit het gesprek over financiën een lokaal gesprek moet worden. De Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft voor dat een gemeenschappelijke regeling een begroting opstelt en deze voor zienswijze voorlegt aan de deelnemende gemeenten. Voor zover de gemeenten taken bij de gemeenschappelijke regeling c.q. de SOJ blijven beleggen, worden die taken in de begroting van de gemeenschappelijke regeling opgenomen. Onlangs hebben wij daarop nog advies ontvangen van onze accountant. Dat advies wordt met het algemeen bestuur en de colleges gedeeld. Daarnaast neemt met het afnemen van de solidariteit, het financiële belang van de gemeenten in onze begroting niet af. Bovendien neemt met het afnemen van de solidariteit het risico voor de afzonderlijke gemeenten toe.

Des te belangrijker is het om te zorgen dat het lokale en regionale gesprek in samenhang met elkaar worden gevoerd. Wij bevelen het van harte aan om lokaal goed het gesprek te voeren over de taken die de SOJ voor de deelnemende gemeenten uitvoert, zodat uw vertegenwoordiger een weloverwogen standpunt kan innemen in zijn rol van mede-eigenaar in het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. 4. Wij hechten eraan te benadrukken dat het recente besluit niet is ingegeven door het lastig vinden van gemeenteraden of het niet serieus nemen. In beginsel worden alle voorgenomen begrotingswijzigingen voor zienswijzen voorgelegd aan de gemeenteraden. Echter, het kan voorkomen dat een zienswijzeprocedure niet binnen het betreffende begrotingsjaar kan

gemeenteraad. De gevolgde procedure bevestigd ons beeld dat raden of lastig gevonden of niet serieus genomen worden.

Gorinchem

worden afgerond. Het heeft dan geen zin om een zienswijzeprocedure te houden, omdat de uitkomst daarvan niet meer in de besluitvorming c.q. de begroting kan worden verwerkt. Deze gang van zaken doet zich helaas in het bijzonder voor bij het vaststellen van de 2e bestuursrapportage in november. Daarvoor is geen formele oplossing te vinden. Wij beseffen terdege dat de gemeenschappelijke regeling van en voor de deelnemende gemeenten is en dat een goede samenwerking hiervoor noodzakelijk is. U kunt in elk geval lokaal het gesprek voeren met de vertegenwoordiger namens uw college in het algemeen bestuur, zodat hij/zij een weloverwogen standpunt kan innemen in de discussie over de begrotingswijziging in het algemeen bestuur. Ook is de directeur van de SOJ bereid om een toelichting te geven tijdens uw raadsvergadering en vragen te beantwoorden. 5. Meerjarenperspectief 5. Wij delen uw mening dat, zoals we ook bij onze reactie op punt 1 Tenslotte vragen wij aandacht voor het meerjarenperspectief. Het kabinet hebben aangegeven, de kostenontwikkeling van de jeugdhulp ons heeft voor 2021 incidenteel een bedrag van € 438 miljoen (inclusief aftrek noodzaakt om stevig te blijven sturen op de ingezette maatregelen en VNG) beschikbaar gesteld. Dit komt neer op een bedrag van € 11,4 miljoen daarmee ook de inhoudelijke transformatie van de jeugdhulp te voor de regio Zuid-Holland Zuid.

Wij zijn blij dat het Rijk ook voor 2022 (€ 1,3 realiseren. miljard) extra budget beschikbaar stelt en de intentie heeft om vanaf 2023 structurele middelen vrij te maken. Wij zijn ons echter ook bewust van de blijvende stijgende uitgaven aan jeugdhulp en zien ondanks de aanvullende middelen van het Rijk, nog steeds een noodzaak om in te blijven zetten op een goede kostenbeheersing en de juiste zorg op de juiste plaats. De gemeenteraad geeft de volgende zienswijze: Het is teleurstellend dat het nodig is om de begroting te verhogen met € Wij begrijpen uw teleurstelling. Tegelijkertijd danken wij u voor uw steun 13,2 miljoen. Tegelijkertijd is het besluit van het Algemeen Bestuur om de voor het realistisch begroten. Na de afgelopen jaren binnen een lastig begroting te verhogen te kenmerken als een daad van realisme. Het zo uitvoerbaar kader (binnen budget blijven en geen kind tussen wal en schip) realistisch mogelijk kijken naar de begroting en de voorgenomen te hebben moeten werken, hopen we onze gezamenlijke focus nu volledig begrotingswijziging, is iets wat wij ondersteunen. te kunnen richten op de inhoudelijke transformatie en kostenreductie van Er wordt voor 2021 voorgesteld om extra middelen toe te voegen aan het de jeugdhulp. regionaal budget.

Op basis van de prognose van de 1e Bestuursrapportage, reserveren wij in onze eigen begroting ons aandeel (€ 680.000) in het regionale kostenontwikkeling van € 13,2 miljoen om de geconstateerde 10

meeruitgaven in de eerste Bestuursrapportage op te vangen. Voor dit jaar lijken we dan nagenoeg budget neutraal uit te kunnen komen met de extra middelen van het Rijk. Wel willen we u de volgende kanttekeningen meegeven; 1) Wij vinden het belangrijk dat er voor ons als gemeente de ruimte blijft om bij nieuwe extra middelen vanuit het Rijk keuzes te kunnen maken over hoe deze middelen in te zetten. De keuze om (een gedeelte van) de middelen lokaal in te zetten, in plaats van alles toe te voegen aan het regionaal budget, is en blijft een overweging van ons als gemeente.

1. De begroting van de gemeenschappelijke regeling wordt gedekt uit de financiële bijdragen van de deelnemende gemeenten. De begroting wordt voorlopig vastgesteld in het algemeen bestuur, door de gezamenlijke vertegenwoordigers van de 10 gemeenten. Vervolgens wordt een zienswijze gevraagd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur een definitief besluit neemt. Het is daarmee aan de deelnemende gemeenten om met elkaar te besluiten wat zij door de gemeenschappelijke regeling willen laten uitvoeren en wat dat mag kosten en dus ook of zij extra middelen vanuit het Rijk lokaal en/of 2) We onderschrijven de mening van de SOJ dat er actief gelopen blijft regionaal willen inzetten. worden op de voorgestelde maatregelen vanuit het aanjaagplan en dat 2. Wij begrijpen uw standpunt en verwijzen naar onze reactie hierboven er gekoppeld aan deze maatregelen een reëel taakstellend bedrag wordt (zie punt 1). Vanzelfsprekend doet de SOJ haar best om een goede opgenomen in de (meerjaren)begroting. Het toevoegen van de extra inschatting van de effecten van de maatregelen waar zij middelen aan het regionaal budget laat ons inziens onverlet dat er, door verantwoordelijk voor is, taakstellend op te nemen in een reële u als Dienst, maar ook door ons als gemeenten en door de begroting.

Ook maatregelen van andere verantwoordelijken zorgaanbieders, gewerkt moet worden aan het kwalitatief beter en (gemeenten en stichting Jeugdteams, ondersteund en gecoördineerd kosten-efficiënter inrichten van ons jeugdhulpstelsel. Volgend jaar door het Netwerk MT Jeugd) kunnen effect hebben op deze begroting. krijgen we meer middelen vanuit het Rijk (zij het met een afbouw in de Het begrotingsproces willen wij dan ook graag in nauwe samenwerking volgende jaren). Vooruitlopend hierop is de lijn die we voorstellen aan met de andere verantwoordelijken in het regionaal het DB DG&J om voor 2022 (en verdere jaren) een goede inschatting van portefeuillehoudersoverleg Jeugd doorlopen. de effecten van de maatregelen taakstellend op te nemen (met onderbouwing van businesscases en vastgestelde indicatoren). Wij geven u op voorhand aan om voor volgende jaren niet uit te gaan van het toevoegen van het gehele bedrag aan extra middelen vanuit het Rijk aan het regionaal budget. Hiermee geven we u dus aan dat wij alleen middelen ter beschikking willen stellen die reëel benodigd zijn voor de uitvoering van uw taak.

11

Samen met u staan we voor de opgave om de transformatie en beheersbaarheid van de kosten voor jeugdhulp te realiseren. Net als u streven we ernaar om met elkaar door te blijven ontwikkelen en te werken aan de verbetering van kwaliteit en doelmatigheid van de jeugdhulp en jeugdbescherming, vanuit de visie dat een verbeterde kwaliteit tot besparingen leidt. Het stemt ons tevreden dat deze ontwikkeling in gang is gezet en dat er innovatieve projecten in het leven zijn geroepen die voor kwalitatieve verbetering kunnen zorgen, zoals de verbinding van jeugdhulp en onderwijs in het project Jeugdhulp op school en de zorg voor onze inwoners zo dichtbij mogelijk organiseren in het project Jeugdhulp naar voren. We erkennen echter ook dat we er nog niet zijn. Zowel wat betreft de regionaal als de lokaal belegde maatregelen en dat het vanuit financieel oogpunt nog onvoldoende leidt tot de gewenste besparingen. Als gemeenteraad blijven we graag op de hoogte van voortgang van de maatregelen waar u als Dienst verantwoordelijk voor bent, zoals de nieuwe inkoop van jeugdhulp en het contractmanagement. We beseffen ons dat wij als lokale gemeenten samen met u als dienst, Stichting Jeugdteams ZHZ en de zorgaanbieders, aan de lat staan om deze ontwikkelingen verder vorm te geven. Graag zetten we de actieve samenwerking met u als dienst voort.

Wij nemen daar onze verantwoordelijkheid in en verwachten dit ook van u.

Wij waarderen de samenwerking met alle trekkers van de ingezette maatregelen en erkennen dat we samen stevig moeten blijven sturen om de gewenste verandering en kostenreductie te realiseren. Wij nemen hierin graag onze verantwoordelijkheid en spannen ons hiervoor onverminderd in. Vanzelfsprekend blijven wij uw gemeenteraad graag informeren over de voortgang van de maatregelen waar de SOJ verantwoordelijk voor is.

Naast onze inhoudelijke reactie, willen wij ook ons ongenoegen uitspreken over het proces rondom de eerste burap en de begrotingswijziging 2021 en de positie die wij hierin krijgen als raad. Wij willen eerder bij het proces betrokken worden om onze rol als gemeenteraad goed te kunnen vervullen. Wij horen graag van u op welke wijze u dit in de toekomst anders gaat doen, zodat de raden beter in positie worden gebracht. We kijken uit naar uw antwoord op deze vraag. Voor dit moment volstaan wij verder met het wijzen op de eerdere zienswijzen en zien met bijzondere belangstelling uit naar verwezenlijking van de plannen en de beoogde uitkomsten en de weerslag daarvan in de (meerjaren)begroting van de SOJ.

Graag bieden wij u onze excuses aan voor de onduidelijkheid die wij hebben veroorzaakt door eerst een raadsinformatiebrief toe te sturen over de begrotingswijziging en pas later een brief waarin wij om een zienswijze hebben verzocht. Wij zullen in het vervolg scherp opletten dat dit niet meer gebeurt. Wij begrijpen uw onvrede over de processen rondom de begrotingswijzigingen. U roept op om eerder betrokken te worden. Los van de formele zienswijzeprocedures, kunt u met de vertegenwoordiger van uw college in het algemeen bestuur afspraken maken over het bespreken van voorgenomen begrotingswijzigingen voordat deze in zienswijzeprocedure worden gebracht. Door lokaal hierover het gesprek te voeren voorafgaand aan de vergadering van het algemeen bestuur, kan uw

12

vertegenwoordiger een weloverwogen standpunt innemen in de discussie in het algemeen bestuur. Daarnaast is de directeur van de SOJ bereid om een toelichting te geven en vragen te beantwoorden in uw raadsvergadering. Wij beseffen terdege dat de gemeenschappelijke regeling van en voor de deelnemende gemeenten is en dat een goede samenwerking hiervoor noodzakelijk is. Wij hopen dat realistisch begroten (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur) ertoe leidt dat er tussentijds geen begrotingswijzigingen, in elk geval niet met de omvang van de begrotingswijziging 2021, nodig zijn. Zodat we ons met elkaar constructief kunnen richten op de inhoudelijke transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. HardinxveldGiessendam

De gemeenteraad geeft de volgende zienswijze: 1. Om de behandeling van onze zienswijze in het DB mogelijk te maken en 1. Wij hebben uw brief waarin het amendement is verwerkt dat uw definitief te besluiten in de vergadering van het Algemeen Bestuur van gemeenteraad heeft aangenomen op 28 oktober, als uw zienswijze 11 november, verzoekt u ons onze zienswijze uiterlijk 15 oktober a.s. aan opgenomen in deze nota van reactie. te leveren. Dit is voor ons een erg krappe aanlevertermijn; u ontvangt daarom hierbij — vooruitlopend op de behandeling in onze raadsvergadering van 28 oktober — alvast ons voorlopig collegestandpunt. Mocht onze raad tot een andere zienswijze komen, dan zullen wij dat na de raadsvergadering van 28 oktober a.s. zo snel mogelijk laten weten. 2. Uit de raadsinformatiebrief 'ontwikkeling jeugdhulpuitgaven 2021 1e 2. Wij begrijpen uw teleurstelling. Tegelijkertijd hechten wij eraan om in bestuursrapportage SOJ' blijkt dat de uitgaven voor jeugdhulp verder de reactie op uw zienswijze, te benadrukken dat wij in de afgelopen jaren begroting overstijgen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het niet veelvuldig aandacht hebben gevraagd voor aanpassing van het realiseren van de kostenreducties en door een gestegen inzet per begrotingskader. Het kader van binnen budget blijven en tegelijkertijd jeugdige bij zorgaanbieders.

Op 8 april 2021 is een begrotingswijziging geen kind tussen wal en schip laten belanden, leidde tot een lastig besloten tot een verhoging van 12,3 miljoen. We betreuren dat er uitvoerbare opdracht voor de SOJ. Als gevolg hiervan ontkwamen wij opnieuw dit jaar een verhoging van de begroting wordt voorgesteld. We er niet aan om telkens weer een begrotingswijziging aan u voor te zijn geschokt door de hoge kosten die er worden gemaakt en de hierop moeten leggen, omdat de kosten van de jeugdhulp bleven stijgen, wat voorgestelde begrotingswijziging, wat voor Hardinxveld-Giessendam een overigens een landelijk beeld is. Wij hebben in de afgelopen jaren verhoging van € 504.840 betekend. In onze zienswijze gingen wij niet verschillende scenario's aan u voorgelegd voor zienswijze en zijn 13

akkoord met de begrotingswijziging eerder dit jaar. Ook nu zullen wij niet instemmen. We roepen de SOJ met klem op meer taakstellend te werken binnen de vastgestelde begroting en de overeengekomen kaders te respecteren.

3. Sturing en beheersing Er wordt gesteld dat COVID-19, voor de meest kwetsbare groep, tot een extra zorgvraag heeft geleid. Dit heeft niet geleid tot meer aanvragen voor jeugdhulp, maar wel tot zwaardere en langere behandeltrajecten. We moeten rekening houden met de impact van corona op jeugdigen en gezinnen, maar dit kan en hoeft niet alle stijgende kosten te verklaren. Dit heeft ook te maken met de mate waarop er gedeclareerd kan worden door zorgaanbieders, zonder enige vorm van controle (op de geleverde hulp) of deze wel noodzakelijk is. De kraan staat open. Wij verwachten dat dit met de nieuwe inkoopsystematiek (ingaande januari 2022) wordt ondervangen en er meer grip ontstaat op de zorg die door aanbieders wordt geleverd. Naast nieuwe contracten is ook stevig contractmanagement nodig. We kunnen constateren dat de huidige contractafspraken en contractmanagement niet geleid hebben tot de 14

opgelucht dat medio dit jaar het algemeen bestuur in overleg met de wethouders Financiën van de deelnemende gemeenten heeft besloten tot het opstellen van een realistische begroting (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen bestuur). Hiermee hopen we uit de klem te komen die in de afgelopen jaren tot veel ontevredenheid heeft geleid en vanaf nu onze gezamenlijke energie volledig te kunnen richten op het realiseren van de gewenste transformatie en kostenreductie. Wij begrijpen de zorgen van gemeenten over de kostenontwikkeling van de jeugdhulp in onze regio. Met elkaar hebben wij een ingewikkeld proces doorlopen, op zoek naar meer grip op de jeugdhulp. Met de ingezette maatregelen, een duidelijkere verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en stichting Jeugdteams (waarbij het Netwerk MT Jeugd een ondersteunende en coördinerende rol vervult) en SOJ én vanaf 2022 een realistische begroting (op basis van de huidige inzichten in instroom en jeugdhulpverbruik), vertrouwen wij erop dat wij met elkaar beter gesteld staan voor onze gedeelde opgave. 3. In onze bestuursrapportage hebben wij de coronacrisis benoemd, maar zeker niet als enige oorzaak voor de begrotingsoverschrijding.

Wij hebben aangegeven dat deze laatste voornamelijk wordt veroorzaakt door het niet realiseren van de kostenreducties opgenomen in de begroting en de stijging van de kosten van jeugdhulp als gevolg van een gestegen inzet per jeugdige bij zorgaanbieders. Wij gaan ervan uit dat de beleidsrijke inkoop voor 2022, de lokale sturing door gemeenten en het contractmanagement tot meer grip leiden op zowel de inhoudelijke transformatie als de kostenontwikkeling van de jeugdhulp. Met de nieuwe kernwaarden, diensten en het normenkader wordt immers van verwijzers en jeugdhulpaanbieders verwacht dat zij kritisch kijken naar de ingezette hulp met als doel demedicaliseren, normaliseren en uitgaan van eigen kracht van jeugdigen en gezinnen.

benodigde besparingen. In uw brief benoemt u dat zowel inkoop als ook het contractmanagement vanuit de SOJ verantwoordelijk zijn voor deze taken, in nauwe samenspraak met gemeente. Om als gemeente meer grip te krijgen vinden wij het net als u belangrijk om hierin betrokken te worden. Naast de hogere jeugdhulpkosten wordt er ook extra budget gevraagd voor de SOJ en de Stichting Jeugdteams. In onze vorige zienswijze hebben we gevraagd om meer sturing en verantwoordelijkheid te beleggen. Dat wordt nu ingevuld door projectleiders in te zetten op de maatregelen van het netwerk MT. We zijn blij met deze stap en het tempo dat nu gemaakt kan gaan worden. 4. Rijksbijdrage jeugdhulp Wij hebben kennis genomen van het gepubliceerde rapport van AEF over de structurele middelen jeugdhulp. Net als andere gemeenten zijn wij blij dat het kabinet extra budget beschikbaar heeft gesteld voor 2021 en 2022. Helaas biedt dit nog geen zekerheid voor een structurele verhoging. Deze middelen zijn bedoelt, volgens VWS, om eerdere tekorten te compenseren en acute problemen op te lossen. Deze rijksmiddelen worden door u genoemd in de regionale projecten waar extra investering voor nodig is als ook in de bestuursrapportage om de begroting te dekken. Extra investeren in de toekomst kunnen we pas als hier ook de middelen voor worden toegekend.

De huidige extra middelen zijn nodig om de hoge tekorten uit het verleden te compenseren. We vragen de regio om een goede afweging te maken welke acute problemen opgelost moeten worden. 5. Impact op de meerjarenbegroting Met het aanpassen van de meerjarenbegroting gaat u ervan uit dat de kostenreductie niet gehaald zal worden en dat de ingezette maatregelen niet de juiste effecten laten zien. De wijze van uitvoering van zorg in onze sociale teams is een belangrijke factor of we de doelstellingen halen. In HardinxveldGiessendam hebben wij een verandermanager aangesteld voor het sociaal team om onze visie sociaal domein in de praktijk te brengen. Wij zijn ervan overtuigd dat wanneer er volledig 15

Bij de voorbereidingen op de inkoop heeft de SOJ nauw samengewerkt met gemeenten. Daarnaast werken de contractmanagers van de SOJ samen met de gemeenten aan de inrichting van lokaal contractmanagement door de gemeenten. Wij gaan er vanuit dat we met de duidelijkere verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en Stichting Jeugdteams (ondersteund en gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) en SOJ, beter gesteld staan voor onze gedeelde opgave.

4. Wij delen uw mening dat een goede afweging moet worden gemaakt welke acute problemen opgelost moeten worden. Het Netwerk MT Jeugd heeft in overleg met alle betrokken partijen (gemeenten, Stichting Jeugdteams en SOJ) een ontwikkelagenda opgesteld met de opgaven die de meeste prioriteit hebben. Wij gaan ervan uit dat we met de ingezette maatregelen onze gezamenlijke energie volledig kunnen richten op het realiseren van de gewenste transformatie en kostenreductie. Daarbij houden we vanzelfsprekend oog voor de meeste acute problemen.

5. Wij waarderen uw lokale inspanningen en vertrouwen er net als u op dat, zoals we al aangaven in onze reactie op punt 3, dat de beleidsrijke inkoop 2022 leidt tot meer grip op de transformatie en kostenontwikkeling van de jeugdhulp. De nieuwe kernwaarden, diensten en het normenkader helpen verwijzers en jeugdhulpaanbieders om kritisch te kijken naar de ingezette hulp met als doel demedicaliseren, normaliseren en uitgaan van eigen kracht van jeugdigen en gezinnen. Vanzelfsprekend werken we hiervoor graag

volgens deze visie wordt gewerkt, we binnen ons budget kunnen blijven. Wij houden vast aan deze doelstelling en willen dit signaal blijven uitdragen. Daar hebben we ook uw hulp voor nodig om in de samenwerking met aanbieders te kunnen sturen op de uitgaven.

met u samen. Naast het contractmanagement 3.0 waarin nadrukkelijk de betrokkenheid van gemeenten is geborgd, werken de contractmanagers van de SOJ samen met de gemeenten aan de inrichting van lokaal contractmanagement door de gemeenten. De SOJ vervult hierin een coördinerende taak tussen de gemeenten onderling en tussen de gemeenten en de jeugdhulpaanbieders. Verder vervult de SOJ een adviserende en ondersteunende rol voor de gemeenten op het vlak van lokale inkoop. 6. Een laatste oproep 6. Wij hechten eraan om in reactie op uw zienswijze te benadrukken dat De afgelopen jaren is het niet gelukt om binnen de vastgestelde wij in de afgelopen jaren veelvuldig aandacht hebben gevraagd voor begroting te blijven. We merken een vanzelfsprekendheid van aanpassing van het begrotingskader. Het kader van binnen budget begrotingswijzigingen en zienswijzeprocedures, die weinig effect hebben blijven en tegelijkertijd geen kind tussen wal en schip laten belanden, op een de benodigde transformatie. De gemeenteraad van Hardinxveldleidde tot een lastig uitvoerbare opdracht voor de SOJ.

Als gevolg Giessendam is van standpunt dat er gedurende het begrotingsjaar geen hiervan ontkwamen wij er niet aan om telkens weer een begrotingswijzigingen meer behoren te worden voorgelegd, dit draagt bij begrotingswijziging aan u voor te moeten leggen, omdat de kosten van aan een versterking van de begrotingsdiscipline bij het SOJ. In aansluiting de jeugdhulp bleven stijgen, wat overigens een landelijk beeld is. Wij op de gemeentelijke planning & control cyclus dient eenmaal per jaar de hebben in de afgelopen jaren verschillende scenario's aan u begroting te worden vastgesteld, waarover in de jaarrekening voorgelegd voor zienswijze en zijn opgelucht dat medio dit jaar het verantwoording wordt afgelegd. We verzoeken het Algemeen Bestuur algemeen bestuur in overleg met de wethouders Financiën van de van de DG&J om dit patroon te doorbreken. Daarnaast ontvangt de deelnemende gemeenten heeft besloten tot het opstellen van een gemeenteraad graag een recent overzicht van de stand van zaken met realistische begroting (op basis van het verwachte jeugdhulpverbruik betrekking tot (de uitvoering van) de maatregelen (een in 2021, waarbij geen rekening is gehouden met mogelijke groei, tijdsplan/stoplichten overzicht). conform besluit van het algemeen bestuur).

Hiermee hopen we uit de We verzoeken u bovenstaande punten uit onze zienswijze mee te nemen klem te komen die in de afgelopen jaren tot veel ontevredenheid heeft en van een reactie te voorzien. Wij vertrouwen erop u op deze wijze geleid. Wij hopen dat realistisch begroten ertoe leidt dat er tussentijds voldoende te hebben geïnformeerd. geen begrotingswijzigingen, in elk geval niet met de omvang van de begrotingswijziging 2021, nodig zijn. Zodat we ons met elkaar constructief kunnen richten op de inhoudelijke transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. De gemeenten, vertegenwoordigd in het Netwerk MT Jeugd, geven sturing aan de ontwikkelagenda waarin de projecten uit het aanjaagplan zijn opgenomen. De SOJ is verantwoordelijk voor de uitvoering van drie van deze projecten en rapporteert daar periodiek 16

over. Wij ondersteunen de wens om te komen tot een goed overzicht van de resultaten van alle projecten en raden u aan deze wens ook over te brengen aan uw wethouder Jeugd. Hendrik-IdoAmbacht

De gemeenteraad geeft de volgende zienswijze: 1. Algemeen 1. en 2. Wij begrijpen uw teleurstelling. Tegelijkertijd hechten wij eraan In onze vorige zienswijze op de jaarstukken 2020 en de begroting 2022 om in reactie op uw zienswijze, te benadrukken dat wij in de afgelopen hebben wij aangegeven dat onze gemeente beschikt over een goed jaren veelvuldig aandacht hebben gevraagd voor aanpassing van het voorzieningenniveau. Bereikbare voorzieningen voor jong en oud begrotingskader. Het kader van binnen budget blijven en tegelijkertijd vinden wij belangrijk. We willen daarbij steeds een goede balans geen kind tussen wal en schip laten belanden, leidde tot een lastig bewaken tussen betekenisvolle hulp en ondersteuning dichtbij inwoners uitvoerbare opdracht voor de SOJ. Als gevolg hiervan ontkwamen wij er en een gezond financieel beleid. Uit de bestuursrapportage blijkt dat niet aan om telkens weer een begrotingswijziging aan u voor te moeten de beoogde kostenreducties wederom niet zijn behaald. Wij spreken leggen, omdat de kosten van de jeugdhulp bleven stijgen, wat hierover onze teleurstelling uit. overigens een landelijk beeld is. Wij hebben in de afgelopen jaren Wij roepen de SOJ met klem op om meer taakstellend te werken binnen verschillende scenario's aan u voorgelegd voor zienswijze en zijn de vastgestelde begroting en de overeengekomen kaders te respecteren.

opgelucht dat medio dit jaar het algemeen bestuur in overleg met de 2. Het Rijk stelt extra middelen ter beschikking wethouders Financiën van de deelnemende gemeenten heeft besloten Naar aanleiding van het AEF onderzoek en de door de VNG geïnitieerde tot het opstellen van een realistische begroting (op basis van het arbitrage heeft de Rijksoverheid besloten extra middelen voor jeugdhulp verwachte jeugdhulpverbruik in 2021, waarbij geen rekening is ter beschikking te stellen aan gemeenten. De regio Zuid-Holland Zuid gehouden met mogelijke groei, conform besluit van het algemeen ontvangt voor 2021 €11,4 mln; een bedrag dat dekkend is voor de extra bestuur). Hiermee hopen we uit de klem te komen die in de afgelopen zorguitgaven (€10,0 mln.) en bijna dekkend voor de voorgestelde jaren tot veel ontevredenheid heeft geleid en vanaf nu onze begrotingswijziging. Ook voor de periode tot aan 2028 ontvangen gezamenlijke energie volledig te kunnen richten op het realiseren van gemeenten in een afbouwende reeks vanuit het Rijk aanvullende de gewenste transformatie en kostenreductie. middelen. Wij begrijpen de zorgen van gemeenten over de kostenontwikkeling van de jeugdhulp in onze regio. Met elkaar hebben wij een ingewikkeld proces doorlopen, op zoek naar meer grip op de jeugdhulp.

Met de ingezette maatregelen, een duidelijkere verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en stichting Jeugdteams (onder coördinatie van het Netwerk MT Jeugd) en SOJ én vanaf 2022 een realistische begroting, vertrouwen wij erop dat wij met elkaar beter gesteld staan voor onze gedeelde opgave. 3. Voortgang Aanjaagplan 3. De gemeenten, vertegenwoordigd in het Netwerk MT Jeugd, geven sturing aan de ontwikkelagenda waarin de projecten uit het 17

Voor het eerst is in een bestuursrapportage aangegeven wat de aanjaagplan zijn opgenomen. De SOJ is verantwoordelijk voor de financiële en inhoudelijke voortgang van de maatregelen uit het uitvoering van drie van deze projecten en rapporteert daar periodiek Aanjaagplan is. In de begroting voor 2022 was al informatie opgenomen over. Wij ondersteunen de wens om te komen tot een goed overzicht over de 4 projecten van de SOJ uit het Aanjaagplan. In eerdere van de resultaten van alle projecten en raden u aan deze wens ook zienswijzen hebben wij u verzocht deze informatie op te nemen in de over te brengen aan uw wethouder Jeugd. P&C stukken. We verwelkomen dan ook de ontwikkeling dat steeds meer informatie beschikbaar komt over de maatregelen die de geschetste kostenreducties onderbouwen. Gegeven de afnemende solidariteit wordt het steeds belangrijker dat raden beschikken over alle noodzakelijke informatie om te kunnen sturen. Graag ontvangt de gemeenteraad een tijdspad met betrekking tot (de uitvoering van) de maatregelen (een tijdsplan/stoplichten overzicht). 4. Het Netwerk MT Jeugd is een regionaal orgaan bestaande uit 4. lnkoopproces en afbakening van de jeugdhulp directeuren/managers Sociaal Domein van de gemeenten.

Zij geven In onze zienswijze op de begroting 2022 hebben we het belang sturing aan de ontwikkelagenda en daarmee ook aan de benadrukt van een goede afbakening van de jeugdhulp om kosten verbeterprojecten van de gemeenten zelf, waaronder het project beheersbaar te houden. Hoe scherper raden daarin durven te kiezen, des ‘Afbakening Jeugdhulp’. Wij verzoeken u om uw gewenste prioriteiten, te duidelijker dat is voor de indicatiestellers en inwoners. Helaas moeten aandachtspunten en voortgangsverzoeken derhalve te richten aan uw wij constateren dat dit nog steeds niet is gebeurd. Om die reden dringen wethouder Jeugd. De SOJ heeft hierin geen rol, anders dan wij er via u bij het Netwerk MT op aan prioriteit te geven aan dit samenwerkingspartner. onderdeel uit het Aanjaagplan. De afbakening van het begrip jeugdhulp vormt een fundament onder de te realiseren kostenbesparing. Wij begrijpen dat er een projectplan "Afbakening jeugdhulp" is opgesteld en gesproken gaat worden met de gemeenteraden over het draagvlak voor de ontwikkeling van nieuwe verordeningen. Gezien de voor ons grote urgentie gaan we hier graag en snel over in gesprek en zien de uitnodiging spoedig tegemoet.

Bij de inrichting van de nieuwe contracten jeugdhulp 2022 heeft de SOJ De afbakening maakt onderdeel uit van het normenkader dat ten een normenkader vastgesteld waar de aanbieders aan dienen te grondslag ligt aan het vernieuwde inkoopproces. In de voldoen. De kostenbeheersing als gevolg van dit normenkader loopt op bestuursrapportage geeft u aan dat voor 2022 en verder het van tenminste € 2 miljoen komend jaar naar tenminste € 3,4 miljoen in normenkader de basis is voor de te realiseren besparingen. Hier worden 2024, waarmee de SOJ een stevige impuls geeft aan de beheersing van afspraken gemaakt ten aanzien van de duur van de zorg (hoe lang duurt de uitgaven jeugdhulp. de behandeling), de intensiteit van de zorg (hoeveel uur per week wordt 18

er ingezet) en de afbouw van het totaal aantal uren dat zorg wordt verleend. Wij eisen dat het op dit normenkader gebaseerde inkoopproces bijdraagt aan het beheersbaar houden van de kosten en zullen dit ook monitoren. 5. Wij danken u voor uw steun voor het realistisch begroten. Na de 5. Om kostenbeheersing te kunnen realiseren is een reële begroting afgelopen jaren binnen een lastig uitvoerbaar kader (binnen budget noodzakelijk blijven en geen kind tussen wal en schip) te hebben moeten werken, Na de decentralisatie in 2015 is ervoor gekozen de begrotingen te hopen we onze gezamenlijke focus nu volledig te kunnen richten op de baseren op de rijksbijdragen. In uw raadsinformatiebrief geeft u aan dat inhoudelijke transformatie en kostenreductie van de jeugdhulp. deze manier van begroting herhaaldelijk leidt tot De SOJ voert drie maatregelen uit die in 2021 tot een kostenreductie budgetoverschrijdingen. U stelt daarom voor om de begroting te baseren moeten leiden. De voorgenomen kostenreductie van de op daadwerkelijk gemaakte kosten. harmonicavoorziening en businesscase H153/H329 wordt behaald. De Uit de bestuursrapportage en uw raadsinformatiebrief komt verder naar voorgenomen besparing van contractmanagement 3.0 en het voren dat de besparingen niet zullen worden gerealiseerd.

Hiervoor inkoopkader wordt middels een normenkader en andere afspraken in benoemt u verschillende redenen in uw stukken. Wij hechten veel de nieuwe contracten geëffectueerd vanaf 1 januari 2022. Deze waarde aan de inspanningen vanuit de SOJ en het Netwerk MT om een besparing loopt op van tenminste € 2 miljoen komend jaar naar meer reële inschatting te maken van de te verwachten besparingen tenminste € 3,4 miljoen in 2024. zodat wij hierop het beleid kunnen afstemmen en de nodige keuzes Gemeenten zelf en Stichting Jeugdteams (ondersteund en kunnen maken. gecoördineerd door het Netwerk MT Jeugd) zijn trekker van de andere Voor ons is de begroting een belangrijk sturingsinstrument en een reële maatregelen die tot besparing moeten leiden. In de eerste begroting is daarvoor van belang. Er kan wat ons betreft echter pas bestuursrapportage hebben wij op basis van informatie van gesproken worden over een reële begroting wanneer alle maatregelen gemeenten, Stichting Jeugdteams en Netwerk MT Jeugd, inzicht uit het Aanjaagplan zijn doorgevoerd. Met dit voorbehoud kunnen wij gegeven in de kostenreductie van deze maatregelen. Wij raden u aan meegaan in het reëel maken van de begroting. om uw voorwaarde van het doorvoeren van alle maatregelen uit het Aanjaagplan voor een reële begroting ook mee te geven aan uw wethouder Jeugd. 6.

Wij begrijpen uw klemmende beroep om de begrotingswijziging te 6. Extra Rijksmiddelen geen vrijbrief om maatregelen of besparingen los te beperken en nadrukkelijk in te zetten op het alsnog realiseren van de laten beoogde kostenreducties. Hoe graag wij dit ook zouden willen, de Ondanks de extra middelen vanuit het Rijk geven wij u dringend mee dat realiteit noodzaakt ons tot het doen van extra uitgaven. Wij hebben in deze middelen voor ons geen vrijbrief zijn voor verminderde urgentie de bestuursrapportage aangegeven waarom de extra uitgaven nodig van de geplande kostenbeheersing en het Aanjaagplan. De uitgaven voor zijn. Zo constateren we dat het aantal kinderen in de jeugdhulp het jeugdhulp zijn qua budget immers het grootste onderdeel in de afgelopen jaar, ondanks de coronacrisis, niet of nauwelijks is begroting van de GR DG&J en de risico's in het jeugddomein zijn fors. 19