2.7b Reactie op zienswijzen GR Sociaal.pdf

Zienswijze gemeente Dordrecht (definitief) Inleidende opmerkingen 1. Waardering Wij spreken onze waardering uit richting u als GR Sociaal. De GR Sociaal heeft in 2023, net als veel andere organisaties, te maken gekregen met de nodige ontwikkelingen die van invloed waren op werk van GR Sociaal. Of dat nu de voortzetting van de energietoeslag is, de val van het kabinet, de onzekere financiën of juist de positieve ontwikkeling waarbij er landelijk veel meer aandacht is voor de zaken als bestaanszekerheid en vereenvoudiging van de complexe systemen. Het raakt de GR Sociaal dagelijks en biedt juist ook kansen om de dienstverlening te innoveren en optimaliseren, zodat inwoners van de Drechtsteden zelfstandig en volwaardig kunnen leven, werken, wonen en meedoen. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. 2. Zienswijze Met deze brief maken wij onze zienswijze kenbaar op de door ons van u ontvangen stukken. We zijn blij dat we deze belangrijke documenten gelijktijdig in behandeling kunnen nemen. Dit geeft de gelegenheid om zowel terug- als vooruit te blikken. Als we vooruitblikken vinden we het van belang in uw aanbiedingsbrief terug te lezen dat u de financiële druk die gemeenten ervaren erkent, iets dat wij ook in onze vorige zienswijze hebben geuit.

Dat maatregelen nodig zijn om deze te temperen, getuige ook de financiële ontwikkelingen benoemd in de voorjaarsbrief en de diverse maatregelen die uw bestuur in gang heeft gezet en nog verder gaat uitwerken. Hier worden wij graag nader over geïnformeerd en wij nodigen u van harte uit om hier verder over van gedachten te wisselen. Ten aanzien van de bestuurlijke opdrachten geven wij u op voorhand mee om ervoor te zorgen dat deze voorzien worden van een realistische planning, dat deze ook in het licht van lokale ombuigingen worden beschouwd en dat er een goede weging plaatsvindt van de maatschappelijke impact. De vertaling van de doelstellingen in uw begroting naar speerpunten, acties en indicatoren vinden we een goede ontwikkeling, waarbij we u willen meegeven om hier bij uw jaarrekening ook consequent op te rapporteren (door bijvoorbeeld per thema en per gemeente in de begroting grafisch een meerjarig beeld te schetsen en de nulmeting toe te voegen). Reactie Bij de opdracht ‘Toekomstbestendig sociaal domein’ is er nadrukkelijk voor gekozen dat de GR Sociaal en de Dienst Gezondheid & Jeugd samen met gemeenten optrekken om samen tot kwalitatieve en realistische voorstellen te komen in het kader van ombuigingen. In de door u meegegeven suggesties wordt derhalve reeds voorzien. In de begroting 2025 is gekozen voor een nieuwe indeling van de opgaven.

Deze indeling zal ook gebruikt worden bij de jaarrekening 2025. De verantwoording over het jaar 2024 zal nog worden gedaan aan de hand van de indeling van de begroting 2024 maar werkt al wel toe naar de nieuwe situatie en doelen zoals in de begroting 2025 gepresenteerd. 3. Publieksversie We waarderen het dat u nu ook een publieksversie hebt gemaakt vanuit het perspectief van inwoners onder de noemer 'Sociaal Beeld 2023' (Sociaal Beeld 2023 - Sociale Dienst (socialedienstdrechtsteden.nl). Dit geeft nog meer beeld van de manier waarop u in contact bent met inwoners en u het perspectief van inwoners vooropstelt in uw dienstverlening en aanpak. De manier waarop u bijvoorbeeld invulling geeft aan 'stress' sensitieve dienstverlening vinden wij hier een treffend voorbeeld in. Het document zou nog aan meerwaarde kunnen winnen als er, naast kwalitatief, ook doorgelinkt kan worden naar een kwantitatieve weergave per gemeente. Reactie Inmiddels werken we aan de uitbreiding van de digitale versie. Bij de digitale versie (bereikbaar via de QR code) is het mogelijk om basisgegevens per gemeente te raadplegen.

1

Concept Jaarstukken GRS 2023 4. Bestaanszekerheid versterken Het jaar 2023 was het eerste jaar waarin u uitvoering heeft gegeven aan het verruimde minimabeleid. Hierdoor kan een grotere groep inwoners een beroep doen op de minimaregeling wat voor deze groep leidt tot meer bestaanszekerheid en minder geldstress. Uw jaarrekening laat een toegenomen gebruik van de minimaregeling zien en tegelijkertijd een onderbesteding van de begroting (voorjaarsbrief 2023). Om beter te kunnen duiden welk effect het herijkte minimabeleid heeft verzoeken wij u in het vervolg informatie te geven over het bereik, ook ten opzichte van het voorgaande jaar. Reactie De inzet van de GR Sociaal is om de bestaanszekerheid te versterken door het niet-gebruik tegen te gaan. Dit sluit aan bij de lokale doelen van de gemeente Dordrecht (programma bestaanszekerheid en kansengelijkheid) en de landelijke Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De onderbesteding in vorige jaren is overigens vooral toe te delen aan het SMS-kinderfonds. Die taak is per 2024 verplaatst naar gemeenten. Ten aanzien van de informatievoorziening: wij bieden dergelijke informatie inmiddels in de ambtelijke rapportages en het ambtelijke gemeentedashboard.

We werken hard aan (verbetering van) onze informatievoorziening en indien wenselijk wordt deze informatie in het volgende jaar ook gepresenteerd op het niveau van de gemeenteraad. Dit is echter een gezamenlijke zoektocht met de gemeenten. Graag gaan wij het gesprek met uw raad aan over welke informatie op raadsniveau wenselijk zou zijn (en op welke wijze). Daarnaast hebben we op pagina 3 van deze reactie een tabel toegevoegd met een weergave van de ontwikkeling van het gebruik van minimavoorzieningen op Drechtstedenniveau. 5. Ontwikkelen naar werk De samenvoeging van Drechtwerk en de SDD is in 2023 verder vormgegeven. De samenvoeging is positief en zien wij als kansrijk in het verder door ontwikkelen van de dienstverlening en in te zetten instrumenten ten gunste van de (veranderende) doelgroep. De ontwikkeling naar werk- en ontwikkelbedrijf vinden wij tevens positief. Reactie Het Dagelijks Bestuur deelt deze mening en ziet naast de positieve kanten zeker ook uitdagingen om hier met elkaar verder vorm aan te geven in 2024. 6. Zorgen voor ondersteuning Voor de herijking van de Wmo is in 2023 prettig en constructief met u samengewerkt. De ingezette beweging 'Wmo naar de voorkant' is essentieel voor de houdbaarheid van ondersteuning aan de meest kwetsbare inwoners. Uw jaarrekening laat beginnende resultaten van deze beweging zien.

Zo stabiliseert het aantal indicaties dagbesteding en is de groei van individuele begeleiding gedempt. Met het oog op het risico van wachtlijsten bij huishoudelijke ondersteuning willen wij u vragen om samen met ons stevig door te zetten op de beweging naar de voorkant. Reactie De uitvoering van de Wmo is een belangrijk onderdeel van de opgave om het sociaal domein in de Drechtsteden toekomstbestendig te houden. De groeiende vraag, groeiende kosten en personele tekorten maken de nood hoog. In de afgelopen periode en in de toekomst blijven we alert op kansen om de kosten te dempen en de taak uitvoerbaar te houden. We doen dit door de uitvoerende medewerkers aan elkaar te verbinden en door gezamenlijk te zoeken naar verbeteringen in het aanbod, de samenwerking en de sturing. Voor het dempen van de vraag naar huishoudelijke ondersteuning hebben wij een proactieve rol genomen bij het ontwikkelen van de lokale was- en strijkservice en het aanbod van herstelgerichte ondersteuning. We verwachten daar ook in Dordrecht positieve resultaten van. Daarnaast zijn we in gesprek met zorgaanbieders in de regio over een bewustwordingscampagne in het kader van het IZA onder inwoners over de schaarste in de zorg en waar inwoners zelf rekening mee kunnen houden. We werken uit hoe we dit kunnen vertalen in de communicatie en de toegang.

Wij werken graag met u samen aan het verder stimuleren van de beweging naar de voorkant. We gaan graag in gesprek over uw ideeën hierbij.

2

7. Energietoeslag 2023 U geeft aan dat door de invoering van de vermogenstoets (lokaal kader) er een grotere groep dan verwacht ditmaal niet meer in aanmerking komt voor de energietoeslag (circa 1.700). Wij verwachten dat een substantieel bedrag over zal blijven en verzoeken u, nu de aanvraagperiode is verstreken inzicht te geven in de uitvoeringskosten en het saldo te restitueren aan de gemeenten. Reactie Wij bieden u hierover zo spoedig mogelijk inzicht. Op basis van de vragen van alle gemeenten in deze zienswijze hebben wij besloten om al gedurende dit jaar tot financiële afwikkeling over te gaan (in plaats van bij de jaarrekening). We verwachten dit in september te kunnen doen. Voorjaarsbrief 2024 In de voorjaarsbrief geeft u aan op een aantal posten een kostenstijging te verwachten. Bij een aantal posten hebben wij een andere zienswijze. 8. Bestaanszekerheid versterken U geeft aan dat u verwacht dat de lasten van het minimabeleid met € 0,5 miljoen zullen stijgen en u doet een voorstel om de begroting 2024 hierop aan te passen. Wij constateren echter dat u zowel in de jaarrekening 2022 als in de jaarrekening 2023 een onderbesteding op het minimabeleid heeft gerealiseerd. Wij zien daarom geen aanleiding om de begroting 2024 te verhogen en verzoeken u de begroting voor het minimabeleid voor Dordrecht ongewijzigd te laten ten opzichte van de primaire begroting.

Reactie De realisatiecijfers van de jaarrekening 2023 en de uitgangspuntennotitie zijn de basis voor het opstellen van de voorjaarsbrief. Indien er sprake is van onderbesteding is hier dus ook rekening mee gehouden bij het opstellen van de begroting. Daarnaast werd de onderbesteding in 2022 en 2023 voornamelijk veroorzaakt door een lager gebruik van het SMS kinderfonds. Deze taak is per 2024 verplaatst naar gemeenten. Sinds 2023 is ingezet op het vergroten van het gebruik van minimaregelingen met als doel de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Om het niet-gebruik van bestaande regelingen tegen te gaan, zijn we in het vierde kwartaal van 2023 gestart met de zogenaamde bestaanszekerheidschecks. In de eerste periode 2024 zijn hiervan al de eerste positieve resultaten zichtbaar en zien we een stijging van het gebruik van de regelingen PMB en individuele bijzondere bijstand.

Uitgaven minimaregelingen jan - mei 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 Bedrag

Bedrag

Bedrag

Bedrag

2021

2022

2023

2024

Bijzondere bijstand

PMB

Total

Wij zullen gelet op uw verzoek en de hierboven geschetste actuele situatie het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal verzoeken om hierover een besluit te nemen. 9. Ontwikkelen naar werk 3

De krapte op de arbeidsmarkt vertaalt zich door op de samenstelling van inwoners dat is aangewezen op een bijstandsuitkering. Het actuele bijstandsbestand kenmerkt zich door een in verhouding steeds groter wordend aandeel dat moeilijk(er) is toe te leiden naar betaald werk en uitstroomt uit de bijstand. Een ander substantieel aandeel betreft statushouders, met name als gevolg van de hoge huisvestingstaakstellingen bij gemeenten voor deze doelgroep. Tot slot zijn jongeren in verhouding ook een steeds groter wordende groep. Uw onderkenning hiervan en uw gerichte inzet op deze groepen vinden wij positief. Of dit in alle gevallen volgens het uitgangspunt 'iedereen kan werken' haalbaar is, vragen wij ons wel af. Ook in welke mate dit aanbod door uw dienst of door de gemeente geleverd zou moeten worden. Wij vragen u hierop te reflecteren. Reactie Wij erkennen dat aanpassing van het beleid op dit thema nodig is en wij gaan graag met u in gesprek over nieuwe beleidskeuzes. De landelijke ontwikkelingen op dit vlak (aanpassing van de Participatiewet, nieuwe opdrachten aan de arbeidsmarktregio's zoals het Regionaal Werkcentrum en een bredere vraag aan SW-bedrijven) zien wij als kans. Samen met alle gemeenteraden in de regio gaan we graag met dit onderwerp aan de slag.

Daarbij gelden enkele belangrijke pijlers: • De inzet op een transformatieplan voor sociale ontwikkelbedrijven (SW bedrijven) (door het Rijk zijn voor de komende jaren extra middelen (incidenteel en structureel) beschikbaar gesteld om het SW bedrijf om te vormen naar een ontwikkel bedrijf én de huidige infrastructuur beschikbaar te houden), • De inrichting en uitvoering van het Regionaal Werkcentrum • En de aanpassing van ons re-integratie en participatiebeleid dat aansluit bij de veranderde samenstelling van het bestand, meer inzet op ontwikkelen, de landelijke herijking meeneemt en zich gaat richten waar nodig op specifieke doelgroepen (zoals bijvoorbeeld jongeren en statushouders). 10. Zorgen voor ondersteuning U geeft aan in 2024 ongeveer een half miljoen euro op maatwerk te besparen door de beweging 'Wmo naar de voorkant'. De term besparing is voor uw begroting correct, maar geeft tegelijk een vertekend beeld. Het gaat voor de gemeenten om een verschuiving van middelen van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen. U omschrijft daarnaast een dempend effect door de voorziening herstelgerichte ondersteuning. Voor Dordrecht is er waarschijnlijk geen volledige realisatie van de boogde besparing op de herstelgerichte ondersteuning omdat hier in het laatste kwartaal van 2024 mee gestart wordt.

Wij verzoeken u om een goede monitoring van de potentiële besparing door het later instromen in het maatwerk, maar ook van de maatschappelijke baten. Reactie Wij delen uw mening dat de beweging ‘Wmo naar de voorkant’ in sommige gevallen een verschuiving van kosten oplevert en voor gemeenten niet altijd direct een besparing oplevert. Wel zijn naar verwachting de kosten van algemene voorzieningen goedkoper dan maatwerkvoorzieningen. Bovendien is een verschuiving naar de voorkant in sommige gevallen een verwijzing naar vrijwilligersinitiatieven of informele ondersteuningsnetwerken. Hiervoor werken we samen met gemeenten om deze mogelijkheden verder te onderzoeken. Het is daarbij van belang dat we samen de maatschappelijke kosten en baten blijven afwegen. Wij trekken daarin graag met u op. Uiteraard monitoren wij de resultaten, die ambtelijk voor u gemeente ook in het gemeentedashboard te volgen is. Immers de beweging moet ervoor zorgen dat het aantal inwoners dat gebruik maakt van een maatwerkvoorziening op zijn minst minder hard stijgt, maar idealiter stabiliseert of zelfs daalt. 11. Brede toegang Wij onderschrijven uw uitgangspunt dat algemene voorzieningen nog beter kunnen worden benut. Het verder verbeteren van de samenwerking met Dordrecht Sociaal is hiervoor belangrijk.

Wij willen u daarom vragen om de aanwezigheid en de zichtbaarheid van uw consulenten in de wijkteams te vergroten. Daarnaast zijn wij benieuwd naar uw visie op de verbetering van de samenwerking. Reactie Sinds september 2023 werkt het grootste deel van de GR Sociaal gemeentegericht. Binnen de opgave bestaanszekerheid versterken is zelfs een specifiek integraal team ingericht voor het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Dordt West. Ook hebben wij recent een 4

Leerpraktijkcentrum in uw gemeente geopend, waarmee wij nog meer outreachend kunnen werken en zo dicht bij de inwoners onze ondersteuning kunnen aanbieden. De eerste resultaten hiervan zijn positief. Het is een zoektocht om de beste aansluiting te vinden in uw gemeente. Onze medewerkers werken graag zo dicht mogelijk bij vindplaatsen en tegelijk is een actieve netwerksamenwerking met partners belangrijk. Wij verzoeken u dan ook om ons te helpen bij deze zoektocht en ons meer inzicht te verschaffen op welke plekken u de zichtbaarheid verder zou willen vergroten. Specifiek voor de gemeente Dordrecht voeren we hierover al langere tijd intensievere gesprekken met Dordrecht Sociaal. Tot op heden heeft dit nog niet geleid tot concrete afspraken. Wij nodigen u dan ook van harte uit om met Dordrecht Sociaal en ons in gesprek te gaan. Overigens weerhoudt ons dit niet om op deelgebieden aan de slag te gaan. Zo worden in Dordt West met partners al in de wijk gewerkt. Concept begroting 2025 – 2028 12. Bandbreedte Omdat met name de (dubbele) vergrijzing leidt tot een blijvend toenemende vraag en dit leidt tot problemen met betaalbaarheid (beschikbare financiële middelen gemeenten) en uitvoerbaarheid (beschikbaar personeel op de arbeidsmarkt) heeft u maatregelen opgenomen om de kostenontwikkeling te drukken. Goed dat u proactief handelt op dit vraagstuk.

Omdat zowel de autonome groei als het succes van de maatregelen onzeker is geeft u in uw begroting een bandbreedte van 2% cumulatief per jaar aan (hoe verder in de tijd hoe groter de onzekerheid). Dit geeft goed het financiële risico aan de kant van de gemeenten weer. Wij vragen u de bandbreedte te blijven presenteren, maar de meerjarenbegroting vast te stellen op de lijn die verwachte kosten minus voorgestelde maatregelen weergeeft en niet zoals u nu voorstelt de lijn van –2% ten opzichte van de lijn inclusief maatregelen. Dit is te optimistisch, omdat u zowel de maatregelen als een (ongefundeerde) aftrek van 2% tot 6% opneemt. Dit geeft o.i. een reëler beeld in de komende jaren. Verder vragen wij u de onderbouwing van voorgestelde maatregelen nader uit te werken en af te stemmen met de lokale ombuigingen en de implementatie ervan goed te beleggen in uw organisatie en hierop te monitoren en te rapporteren. Reactie In de eerste begroting van de GR Sociaal (in 2023) is in overleg met de gemeenten gekozen voor het hanteren van de bandbreedte. Deze lijn is door het Algemeen Bestuur als uitgangspunt in de Uitgangspuntennotitie benoemd. De Uitgangspuntennotitie wordt gebruikt als het fundament voor het opstellen van de Begroting. Zo is dit afgesproken in het Financieel Kader Sociale Dienst.

Door consequent de Begroting op te bouwen aan de hand van de Uitgangspuntennotitie ontstaat een consistente wijze van presenteren. De bandbreedte biedt gemeenten de keuze om af te wijken binnen de bandbreedte, maar daarvoor wel zelf het risico te dragen. 13. Versterken bestaanszekerheid De aannames die gedaan zijn in de voorjaarsbrief 2024 werken door in uw begroting 2025. Over de aannames met betrekking tot het minimabeleid in de voorjaarsbrief hebben wij u hierboven ons standpunt kenbaar gemaakt. Wij verzoeken u de indexering van het minimabeleid voor de begroting 2025 te baseren op de ongewijzigde begroting 2024 en deze begroting dus lager vast te stellen. Reactie Zie de reactie bij de voorjaarsbrief (punt 8). 14. Ontwikkelen naar werk In alle doelstellingen die u heeft geformuleerd bij Ontwikkelen naar werk staat de term 'werk' opgenomen. In het verlengde van onze opmerking bij uw voorjaarbrief vragen wij ons af of dit reëel is (voor de gehele doelgroep, in het bijzonder op het deel waar de afstand zeer groot is). Wij verzoeken u dit nader te duiden en toe te lichten. De inzet vanaf 2025 van Drechtwerk als werkbedrijf én ontwikkelbedrijf juichen wij toe. De kennis, kunde en infrastructuur bij zowel Drechtwerk als SDD kunnen elkaar versterken en betekenisvol zijn.

Een eerste opbrengst hiervan presenteert u in uw voorjaarsbrief 2024; Een verrijking van het instrumentarium in de opgave Ontwikkelen naar werk, o.a.

5

maatregelen als werkfitprogramma en parttime werken. Hetgeen in 2024 (voorjaarbrief) en 2025 (begroting) naar verwachting leidt tot uitstroom en een regionale kostenbesparing. Wij verzoeken u in uw jaarverantwoordingen in te gaan op de feitelijke realisatie van de gestelde uitstroomdoelen bij de geformuleerde maatregelen. Reactie Zie reactie bij de voorjaarsbrief. Wij monitoren de realisatie van de extra inspanningen en houden u uiteraard op de hoogte van de realisatie. 15. Zorgen voor ondersteuning Het Rijk heeft de gemeenten al bij de meicirculaire 2022 gekort op de algemene uitkering in verband met in te voeren preventieve maatregelen die de Wmo-kosten moeten laten dalen. Dit betreft valpreventie en vanaf 2026 - voor de verwachte herintrede van de inkomensafhankelijke bijdragen voor huishoudelijke ondersteuning. De verwachting is dat de korting van het Rijk hoger uitvalt dan de werkelijke besparingen die we kunnen realiseren vanwege de relatief lage sociaal economische status van onze inwoners. De besparing zal afhangen van het aantal mensen met hoge inkomens dat nu gebruik maakt van Wmo-voorzieningen tegen een laag abonnementstarief en de prijselasticiteit die hier wordt verondersteld. De valpreventie activiteiten worden inmiddels vanuit Dordrecht ingezet en zouden ook tot een daling van het aantal aanvragen Wmo moeten leiden.

Wij vragen u de lagere lasten die dit met zich meebrengt in uw begroting te verwerken. Hierdoor komen de uitgaven en inkomsten van de gemeenten (algemene uitkering) (meer) in evenwicht en voorkomen wij problemen met onze toezichthouder. Ten aanzien van de aanbesteding huishoudelijke ondersteuning (open house en niet langer resultaatgericht financieren) die voor 2025 en verder in voorbereiding is willen we u vragen de kosten zoveel mogelijk te beheersen. Tot slot willen we met u zoeken naar meer maatregelen die de oplopende Wmo-kosten kunnen drukken. Wij zien in andere gemeenten goede resultaten met het gebiedsgericht aanbesteden en gaan graag met u in gesprek over de mogelijkheden. Reactie Ten aanzien van valpreventie is het op dit moment zeer moeilijk in te schatten welke voordelen deze investering met zich meebrengt. Omdat wij al de effecten van herstelgerichte ondersteuning hebben verwerkt in onze prognoses, achten wij het risico om ook een effect voor valpreventie in te calculeren te voor nu te groot om hierop de begroting al aan te passen. Wij monitoren dit echter wel, waardoor u het eventuele effect kunt terugzien in de realisatie. Mocht blijken dat minder gebruik wordt gemaakt van de maatwerkvoorzieningen in de Wmo dan geprognotiseerd, dan ziet u dit terug en kunt u middelen terugverwachten via de reguliere P&C cyclus.

Mocht de afwijking al zodanig zijn begin 2025, dan kan ook gekozen worden om dit mee te nemen in de voorjaarsbrief 2025 of eventueel een aparte begrotingswijziging door te voeren gedurende het jaar. Daarnaast werken we natuurlijk graag met u samen verder aan vernieuwing van de uitvoering van de Wmo met als doel de kosten te dempen en de uitvoerbaarheid te waarborgen. Voor wat betreft het gebiedsgericht werken, wordt op dit moment door gemeenten, met de GR Sociaal en DG&J reeds aan een uitwerkingsopdracht gewerkt in het kader van het ombuigingstraject. Afsluitend 16. Inzet ambtelijke organisatie In tegenstelling tot de programmakosten is de toelichting op de inzet van het personeel beperkt. Wij vragen u in uw P&C-documenten hier dieper op in te gaan (bijvoorbeeld door de verplichte BBVindicatoren gemeenten te gebruiken) en de omvang van het ambtelijk apparaat te benchmarken en de bevindingen met ons te delen. Wij verzoeken u ook bij de bestuursopdracht ombuigingen mogelijkheden om de overhead te verlagen mee te nemen en aan te geven welke impact dat heeft op de dienstverlening. Reactie Ook wij zijn constant op zoek naar mogelijkheden om de kosten van de GR Sociaal beheersbaar te houden in het belang van de betaalbaarheid van het sociaal domein. Op dit moment wordt ingezet op de volgende acties ten aanzien van de kosten voor het apparaat:

6

• •

•

•

•

•

In de Drechtsteden kennen we de basisafspraak dat de apparaatskosten meebewegen met het bestand. In het kader van de financiële uitdagingen bij gemeenten is deze koppeling in 2024 en 2025 losgelaten. In de uitgangspuntennotitie voor de begroting van 2025 (nog voor de opdracht om te komen tot bezuinigen) heeft de GR Sociaal geanticipeerd op de krapte in het sociaal domein. Er is gezocht naar besparingen en dit heeft voor 2025 al geleid tot lagere kosten van totaal 6,1 miljoen en meerjarig oplopen tot 12,4 miljoen in 2028. Deze middelen vinden wij onder andere door processen anders in te richten. Dit heeft ook effect op het apparaat. Het apparaat van de GR Sociaal is gebaseerd op de taak die zij uitvoert. Gemeenten kunnen keuzes maken in het beleid, die ook de uitvoering kunnen beïnvloeden. U heeft daarmee ook inhoudelijke knoppen, die u bij de herijking al gepresenteerd heeft gekregen, die mede de omvang van de uitvoering kunnen beïnvloeden. De spelregels in de regeling GR Sociaal kunnen daarbij van belang zijn. Om te bouwen aan een toekomstbestendig sociaal domein werken we binnen de GR Sociaal aan het versimpelen van onze uitvoeringsprocessen en de zoektocht naar het benutten van digitalisering en nieuwe ICT applicaties. Dit is mede mogelijk door de organisatieverandering die in 2023 is uitgevoerd.

Bij de uitvoering van de energietoeslag 2023 hebben we bijvoorbeeld gebruik kunnen maken van robotisering van uitvoeringsprocessen, wat een aanzienlijke kostenbesparing heeft opgeleverd. We bekijken momenteel hoe we dit succes ook op andere processen kunnen toepassen. Uit de laatste formatiebenchmark die is uitgevoerd in 2019 bleek dat de GR Sociale Dienst Drechtsteden een efficiënte organisatie is ten opzichte van andere Sociale Diensten. Momenteel wordt deze benchmark opnieuw uitgevoerd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen in september 2024. Wij zullen uw advies om de verplichte BBV indicatoren gemeenten te gebruiken nader onderzoeken en beoordelen of dit voor de GR mogelijk is.

Wij zijn er verder van overtuigd dat er fundamentelere keuzes in het sociaal domein nodig zijn om de kosten te beheersen en onze taken uitvoerbaar te houden. Samen met gemeenten en DG&J zoeken we dan ook naar andere aanpassingen die leiden tot een toekomstbestendig sociaal domein. 17. Fraudebestrijding Uit ervaringen elders blijkt, dat er met een zekere regelmaat sprake is van fraude in het zorgdomein. Landelijk is er inmiddels een Proeftuin Aanpak Zorgfraude, waarin gemeenten ervaringen en expertise delen. Onder meer door een betere screening van zorgaanbieders worden malafide ondernemers opgespoord en aangepakt. Een aanpak waarbij uit ervaringen elders blijkt dat de (voor)investering in deze aanpak zichzelf ruimschoots terugverdient. Graag vernemen wij van u welke (extra) acties u op dit gebied onderneemt en een indicatie van de verwachte netto-besparing op de - onterecht ingediende en vergoede - zorgkosten. Reactie Toezicht is onderverdeeld in toezicht op kwaliteit en toezicht op rechtmatigheid. Het toezicht op kwaliteit wordt uitgevoerd door de GR Dienst Gezondheid & Jeugd, onderdeel GGD. Het toezicht op rechtmatigheid wordt uitgevoerd door de GR Sociaal, onderdeel Sociale Dienst Drechtsteden (SDD). Met regelmaat trekken de toezichthouders kwaliteit en rechtmatigheid gezamenlijk op in onderzoeken.

De GR Sociaal screent nieuwe zorgaanbieders en is aangesloten bij het landelijke IKZ (informatieknooppunt zorgfraude) waarin we met veel landelijke partijen samenwerken in de aanpak van zorgfraude. Daarnaast hebben we sterk en actief ingericht contractmanagement dat stuurt op kwaliteit, doelmatigheid, effectiviteit, betaalbaarheid en ook op rechtmatigheid. Consulenten hebben hierin ook een signalerende rol. Ook worden landelijke maatregelen genomen om de fraude in de zorg tegen te gaan. Die ontwikkelingen volgen wij op de voet en passen deze in zodra dit kan. Verder versterken we de samenwerking op toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid omdat in de praktijk en uit landelijke onderzoeken blijkt dat er vaak een samenloop is van gebrekkige kwaliteit en financiële onrechtmatigheden. Door deze versterking kan het toezicht nog effectiever worden ingezet. Verwachting dat we hierdoor de kosten Wmo verder drukken ligt niet zozeer in lijn der verwachting. Van zorgfraude is pas sprake wanneer zorgaanbieders moedwillig misbruik maken van zorggelden met zelfverrijking als doel. In de praktijk zijn wij dat tot op heden niet tegengekomen. Wel constateren wij met enige regelmaat administratieve fouten die leiden tot onrechtmatige declaraties. Daarbij is er 7

dus geen sprake van opzet. De administratieve fouten worden altijd met terugwerkende kracht gecorrigeerd.

Zienswijze gemeente Zwijndrecht (definitief) Algemeen 1. Waardering programmaopbouw en ondersteuning inwoners Zoals beschreven in de aanbiedingsbrief zien wij dat sprake is van een andere, overzichtelijkere programmaopbouw langs de lijnen van een aantal maatschappelijke opgaven. Wij spreken onze waardering uit voor deze verandering. Het vergroot de leesbaarheid van de begroting en de transparantie in de activiteiten van de GR Sociaal. Hiernaast danken wij de GR Sociaal voor de inspanningen die zij verricht om onze inwoners waar nodig te ondersteunen. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. 2. De betaalbaarheid van het beleid is nog verder onder druk komen te staan In onze vorige zienswijze behorend bij de concept begroting 2024 hebben wij aangegeven dat onze begroting zwaar onder druk staat. Wij moeten op basis van de financiële ontwikkelingen voor onze gemeente, de voorjaarsbrief 2024 en de begroting 2025 helaas constateren dat het financiële perspectief verder is verslechterd. Wij uiten hierover onze ernstige zorgen en dringen bij u op aan hier in de lopende begroting en de begroting 2025 maatregelen te nemen om dit financiële perspectief om te buigen. Uit uw aanbiedingsbrief maken wij op dat u hierop inspanningen verricht.

Onder andere verwijst u naar maatregelen in de uitgangspuntennotitie 2025, die verwerkt zijn in de financiële stukken. Wij vinden het belangrijk om de uitwerking van deze maatregelen te monitoren. Wij roepen u op deze maatregelen nauwgezet te monitoren en hierover proactief te rapporten in alle volgende P&Cdocumenten. Echter, er is meer nodig. Wij roepen u daarom op tot een voortvarende realisatie van de door het AB vastgestelde bestuurlijke opdracht toekomstbestendig Sociaal Domein. Wij verwachten zo spoedig mogelijk doch uiterlijk bij uw najaarsbrief 2024 voorstellen van u te ontvangen. Reactie Wij delen uw zorg over de betaalbaarheid van het sociaal domein. Denk hierbij niet alleen aan de kosten, maar ook aan de uitvoerbaarheid. Dit is dan ook de reden dat wij in 2024 al een aantal maatregelen hebben aangekondigd en verwerkt in de uitgangspuntennotitie én de begroting 2025.

Uiteraard rapporteren we over de effecten hiervan in de reguliere P&C documenten. Daarnaast werken we in de bestuursopdracht ‘Toekomstbestendig sociaal domein’ samen met de gemeenten en de Dienst Gezondheid & Jeugd aan voorstellen die nog een stap verder kunnen gaan. 3. Wij verzoeken u dringend de gevraagde sturingsinformatie alsnog te presenteren Wij hebben de afgelopen zienswijzen meerdere malen om gemeente specifieke sturingsinformatie gevraagd. De bijdrage van gemeente Zwijndrecht in de begroting van de GRS is voor 2025 geraamd op meer dan € 50 miljoen. Vanuit onze controlerende taak als gemeenteraad willen wij weten wat u voor dat bedrag heeft gedaan. Dit moet wat ons betreft in de vorm van een gemeentelijke inhoudelijke jaarverantwoording waaruit wij als raad kunnen opmaken wat op elk programma voor onze inwoners is gedaan; in activiteiten, inzet et cetera, niet alleen in financiële zin. Dit als eerste stap zodat ook wij vanuit ons budgetrecht verantwoording over deze uitgaven kunnen afleggen. Een vervolgstap is dan wat deze activiteiten en inzet hebben opgeleverd. Pas dan kunnen wij een oordeel vormen over wat u heeft gedaan en geeft ons de mogelijkheid indien nodig hierop te sturen. Bij besluitvorming over en 8

realisatie van maatregelen uit de uitgangspuntennotitie en de bestuurlijke opdracht is deze informatie cruciaal om noodzakelijke en verantwoorde keuzes te kunnen maken. Reactie Voor het eerst dit jaar is bij de jaarstukken 2023, de uitgangspuntennotitie 2025, de begroting 2025 en de voorjaarsbrief 2024 een tabellenboek toegevoegd waarin deze cijfers per gemeente zijn gespecificeerd. Het doel is om in 2025 meer gemeentegerichte gegevens te kunnen leveren. Het gaat om het samenbrengen van financiële informatie en bestandsinformatie in een digitaal dashboard. Door het regionale programma ‘ICT beweegt’ hebben we dit eerder nog niet kunnen realiseren. Het doel blijft om in 2025 wel aan uw wens te voldoen. Dit is daarom ook als 1 van de doelen in de begroting 2025 bij Bedrijfsvoering gepresenteerd. De snelheid en voortgang hiervan wordt en blijft echter beïnvloed door het regionale programma “ICT beweegt”. Wij overbruggen deze tijd door 2 keer per jaar een gemeentegerichte rapportage op ambtelijk niveau te presenteren en te bespreken. Ook is er een dashboard op gemeenteniveau beschikbaar van de bestandsontwikkelingscijfers. Ambtenaren van de gemeente hebben toegang tot dit dashboard en in overleg met de gemeenten wordt constant gewerkt aan verbetering van de kwaliteit van dit dashboard.

Daarnaast komen wij graag bij uw raad op bezoek om een toelichting te geven op alles wat de GR Sociaal voor u doet en kan doen en om detailcijfers over uw gemeente te presenteren. Tijdens dit gesprek kunnen we dan ook uw bovenstaande verzoek verder met u uitwerken en concretiseren. Bestaanszekerheid versterken 4. Minimabeleid Het jaar 2023 is het eerste jaar waarin uitvoering is gegeven aan het herijkte minimabeleid. Om beter te kunnen duiden welk effect het herijkte minimabeleid heeft verzoeken wij in het vervolg informatie te geven over de aantallen toegekende minimaregelingen in relatie tot de (potentiële) doelgroep, het bereik. Daarbij krijgen we ook graag inzicht in het aantal toegekende minimaregelingen ten opzichte van het voorgaande jaar. Reactie Wij bieden dergelijke informatie (o.a. het aantal toegekende regelingen t.o.v. vorig jaar) inmiddels in de ambtelijke rapportages en het gemeentelijk dashboard. Uw verzoek om meer inzicht in het bereik te geven, door deze af te zetten tegen de gehele doelgroep, zullen wij meenemen in de doorontwikkeling van dit dashboard. Overigens geven wij u in overweging om mee te gaan doen aan de armoedescan die het CBS maakt. Deze geeft namelijk exact inzicht in het bereik van de minimaregelingen, waar uw vraag feitelijk over gaat.

Hieronder treft u tevens extra over de ontwikkeling van het gebruik van minimavoorzieningen op Drechtstedenniveau. U kunt hierover in het gemeentedashboard meer informatie op gemeenteniveau vinden.

Uitgaven minimaregelingen jan - mei 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 Bedrag

Bedrag

Bedrag

Bedrag

2021

2022

2023

2024

Bijzondere bijstand

PMB

Total

9

5. Energietoeslag Door de invoering van de vermogenstoets hebben minder inwoners de energietoeslag ontvangen. In de jaarstukken p.22 staat beschreven dat we met de jaarstukken 2024 inzicht krijgen in het resterende budget energietoeslag. Omdat de energietoeslag 2023 tot 1 april 2024 aan te vragen was, ontvangen wij dit inzicht graag eerder. Hetzelfde geldt voor de terugbetaling van het resterende budget. Reactie Wij bieden u hierover zo spoedig mogelijk inzicht. Op basis van de vragen van alle gemeenten in deze zienswijze hebben wij besloten om al gedurende dit jaar tot financiële afwikkeling over te gaan (in plaats van bij de jaarrekening). We verwachten dit in september te kunnen doen. 6. Raming minimabeleid begroting 2024 en 2025 In de voorjaarsbrief en begroting 2025 bent u uitgegaan van een stijging van de uitgaven voor minimabeleid. Wij onderkennen dat het gebruik van minimabeleid is gegroeid door beleidsinterventies. Tegelijkertijd zien we in de jaarrekening 2022 en in de jaarrekening 2023 een onderbesteding op het minimabeleid. We zien daarom vooralsnog geen aanleiding de raming in zowel de begroting 2024 als in de begroting 2025 aan te passen. Reactie De realisatiecijfers van de jaarrekening 2023 en de uitgangspuntennotitie zijn de basis voor het opstellen van de voorjaarsbrief.

Indien er sprake is van onderbesteding is hier dus ook rekening mee gehouden bij het opstellen van de begroting. Daarnaast werd de onderbesteding in 2022 en 2023 voornamelijk veroorzaakt door een lager gebruik van het SMS-Kinderfonds. Deze taak is per 2024 verplaatst naar gemeenten. Sinds 2023 is ingezet op het vergroten van het gebruik van minimaregelingen met als doel de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Om het niet-gebruik van bestaande regelingen tegen te gaan, zijn we in het vierde kwartaal van 2023 gestart met de zogenaamde bestaanszekerheidschecks. In 2024 zijn hiervan al de eerste resultaten zichtbaar en zien we een stijging van het gebruik van de regelingen PMB en Bijzondere bijstand.

Wij zullen gelet op uw verzoek en de hierboven geschetste actuele situatie het Algemeen Bestuur van de GR Sociaal verzoeken om hierover een besluit te nemen.

Ontwikkelen naar werk 7. Inzicht inzet ontwikkelen inwoners al dan niet naar werk en effect hiervan Voor wat betreft ontwikkelen naar werk heeft u de outputgegevens inzichtelijk gemaakt (de cijfers over de in- en uitstroom van de bijstand). Echter, informatie ontbreekt over welke inzet de SDD heeft gepleegd om inwoners, al dan niet richting werk, te ontwikkelen en welk effect dat heeft gehad. Wij 10

vragen u hier alsnog informatie over te verstrekken en deze informatie in de toekomst standaard op te nemen in de jaarrekening. Reactie De activiteiten in het kader van ontwikkelen naar werk zijn velerlei en niet alleen gericht op het ontwikkelen en bemiddelen naar werk, maar ook op het behouden van werk. Ook werkgeversdienstverlening, mobiliteitscentrum Kickstart en het schakelen met een breed netwerk van partners hoort hierbij. Hierbij is specifieke aandacht voor jongeren en statushouders. Tevens wordt gewerkt aan een sterk netwerk van ontwikkelingsmogelijkheden waarbij de kracht van Drechtwerk en werkgevers zoveel mogelijk moet worden benut. De herijking van re-integratie en participatiebeleid is ook nodig om de focus te versterken en aan te passen aan de veranderende doelgroep in de Participatiewet. De effectiviteit van verbreding van de huidige interventies wordt onderzocht en er wordt ingezet op nieuwe initiatieven om te onderzoeken of deze kunnen landen in de herijking. We sluiten uiteraard aan bij de overige ontwikkeling op het gebied van re-integratie zoals de opdracht aan de arbeidsmarktregio’s om regionale werkcentra op te richten en om transformatieplannen voor sociale ontwikkelbedrijven te maken. Wij delen echter uw mening dat de informatie concreter en scherper kan.

Daarom wordt in de begroting 2025 dan ook een nieuwe structuur neergezet, met hernieuwde doelen en indicatoren. In de jaarrekening 2025 wordt uiteraard op die doelen en indicatoren gerapporteerd. De jaarrekening 2024 is nog gebaseerd op de begroting 2024 die deze structuur nog niet kent. We zullen in de jaarrekening 2024 al wel toewerken naar de nieuwe doelen en indicatoren qua verantwoording. Iedereen krijgt de kans om weer mee te doen en zich te ontwikkelen. Hierbij speelt ook ontwikkeling naar en tussen een participatieplek, vrijwilligerswerk of een vorm van dagbesteding een duidelijke rol. We erkennen dat de doelgroepen statushouders, jongeren en inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt extra aandacht vragen en prioriteit krijgen binnen de vernieuwde aanpak. Binnen de doorontwikkeling van het re-integratie en participatiebeleid spelen ook de volgende ontwikkelingen een rol: • Mogelijke maatregelen voor beleidskeuzes en efficiënter werken in de opgave Ontwikkelen naar Werk (dat is breder dan ten aanzien van alleen de Participatiewet) worden in 2024 ook meegenomen in de bestuurlijke opdracht toekomstbestendig sociaal domein.

• Ook worden actuele uitdagingen binnen de opgave Ontwikkelen naar Werk opgepakt binnen het lopend proces tot inbedding van Drechtwerk binnen de GR Sociaal, waarbij samen met lokale werkgevers en gemeenten wordt opgetrokken om de kansen op uitstroom naar betaalde arbeid dan wel maatschappelijke participatie te optimaliseren. 8. Zorgen over uitvoering samenvoeging Drechtwerk en SDD i.r.t. lokale activiteiten participatieplekken Verder hebben wij zorgen over de uitvoering van de samenvoeging Drechtwerk en SDD in relatie tot lokale activiteiten van participatieplekken. De zorg is dat deze onvoldoende aanvullend zijn op elkaar. Wij verzoeken u dan ook inzicht in de activiteiten als gevolg van de samenvoeging van Drechtwerk en de SDD te geven. Het is van belang dat die activiteiten complementair zijn aan de activiteiten van leerwerkbedrijf Zwijndrecht Werkt (als matchingsunit en leerwerkbedrijf) en de andere leerwerkbedrijven in onze gemeente. Reactie In ons contact met de participatiebedrijven voelen wij de behoefte en ook de noodzaak om meer met elkaar samen te werken. Lokaal aansluiten is een absolute doelstelling voor de GR Sociaal. Samenwerken met deze bedrijven biedt een kans om lokaal aanwezig te zijn en tegelijkertijd meer kansen te creëren door het delen van de personele en ontwikkeltaken.

In de komende tijd wordt de samenwerking met dit type bedrijven verder doorontwikkeld, waarbij complementariteit centraal staat. 9. Nulmeting prestaties GRS In uw begroting wordt gesproken over prestaties die de GRS gaat leveren. Bijvoorbeeld een stijging van het aantal inwoners dat parttime werkt met 10%. Er staat echter geen nulmeting benoemd. Om te bepalen of de prestatie geleverd is, is het wenselijk dat ook het startpunt benoemd wordt. Wij vragen u dan ook een nulmeting uit te voeren voor dit onderdeel. 11

Reactie De doelen en indicatoren zijn opgenomen in de begroting 2025. De nulmeting zal dan ook gebaseerd zijn op de resultaten van 2024, en in sommige gevallen 2023. We zullen bij het rapporteren over de realisatie op deze hernieuwde doel en indicatoren de nulmeting de eerste keer opnemen. Overigens werkt op dit moment 6,5% van het Drechtstedelijke bijstandsbestand parttime (Bron Benchmark Werk en inkomen van Divosa/BMC.

Zorg voor ondersteuning 10. Informatie over aantallen gebruik Wmo i.r.t. (potentiële) doelgroep De verwachting is dat de potentiële doelgroep Wmo toeneemt. Wij vragen u om in het vervolg voor alle voorzieningen in de Wmo informatie te geven over de aantallen gebruik Wmo in relatie tot de (potentiële) doelgroep. Op die manier kunnen we het effect van het in 2023 herijkte Wmo beleid duiden en krijgen we inzicht in hoeverre de stijging/ daling van het gebruik in verhouding is met de stijging van de potentiële doelgroep. Reactie Op dit moment is de (uitgebreide) informatie over aantallen per voorziening al beschikbaar in de gemeentedashboards. De informatie in relatie tot de potentiële doelgroep zal per voorziening verschillen. Zo kent de ondersteuning “Individuele begeleiding” een andere potentiële doelgroep dan een voorziening als een rolstoel of een scootmobiel. Graag onderzoeken wij samen met gemeenten hoe we aan uw wens kunnen voldoen en hoe wij de potentiële doelgroep zouden kunnen duiden. Als dit helder is, kunnen we daarna kijken hoe dit toe te voegen aan de informatie. 11. Demping aanvullende kosten zorgaanbieders We begrijpen dat de kostenstijgingen voor een groot deel veroorzaakt worden door een forse stijging van de prijzen en recente cao-ontwikkelingen.

Lokaal hebben we ook te maken met organisaties met sterk stijgende loonkosten door cao-afspraken, waar de gemeentelijke indexatie onvoldoende mee in de pas loopt. Hierover voeren wij met partners kritisch het gesprek om de kosten betaalbaar te houden. Wij verwachten dat u vanuit contractmanagement ook kritisch het gesprek voert met zorgpartners om aanvullende kosten zo veel mogelijk te dempen. Reactie Dit is een belangrijk onderdeel van het contractmanagement bij de GR Sociaal en nemen we uiteraard mee. Tegelijkertijd hebben we ook met een aantal landelijke ontwikkelingen te maken, die eveneens van invloed zijn op deze afspraken. Een voorbeeld hiervan is de algemene maatregel van bestuur over reële prijzen. Daarin worden de kostprijselementen voor het bepalen van het tarief voorgeschreven. De rechter kan hier ook op toetsen als de aanbieder hier een zaak over aanspant. Dat betekent dat wij in het gesprek met zorgaanbieders zoveel mogelijk sturen op reële en tegelijk scherpe tarieven. Echter, onze invloed op de tarieven is beperkt en staat onder een wettelijk regime en in het uiterste geval zelfs onder rechterlijke toetsing. 12. Monitoring maatregelen

12

Het is positief dat u maatregelen inzet om de kostenstijging op de voorzieningen van de Wmo te dempen. Zo is gestart met Powerful Ageing (herstelgerichte ondersteuning) (verwachte besparing in 2024 € 294.000) en beweging Wmo naar de voorkant (verwachte besparing in 2024 € 174.000). In totaal zou dit een verwachte besparing van 0,5 miljoen (€ 468.000) op maatwerkvoorzieningen opleveren. Wij verzoeken u inzichtelijk te maken wat de verwachte besparing is per gemeente op maatwerkvoorziening Wmo. Met daarbij de kritische noot dat de term 'besparing' onterecht is. De daadwerkelijke besparing voor gemeenten is lager, omdat de kosten betreffende 'beweging Wmo naar de voorkant' (en verschuiving maatwerk- naar algemene voorzieningen) voor rekening van de gemeenten blijven. Het perspectief dat u schetst in de begroting vraagt om de al ingezette maatregelen nauw te monitoren. Reactie Wij delen uw mening dat de beweging ‘Wmo naar de voorkant’ een verschuiving van kosten oplevert en voor gemeenten niet direct een besparing oplevert, hoewel naar verwachting de kosten van algemene voorzieningen goedkoper zijn dan maatwerkvoorzieningen. Bovendien is de verschuiving naar de voorkant niet altijd naar betaalde ondersteuning, maar kan dit ook worden gezien als ondersteuning vanuit de samenleving en vrijwilligersnetwerken.

Het is dan ook van belang dat we samen de maatschappelijke kosten en baten blijven afwegen. Wij trekken daarin graag met u op. Uiteraard monitoren wij de resultaten, die ambtelijk voor u gemeente ook in het gemeentedashboard te volgen is. Immers de beweging moet ervoor zorgen dat het aantal inwoners dat gebruik maakt van een maatwerkvoorziening op zijn minst minder hard stijgt, maar idealiter stabiliseert of zelfs daalt. 13. Aanvullende maatregelen In de komende periode werkt het Rijk de inkomensafhankelijke bijdrage voor huishoudelijke hulp verder uit. Aangezien in Zwijndrecht relatief veel inwoners zijn met een relatief lage sociaal economische status, houden wij rekening mee dat de werkelijke besparingen niet toereikend zijn om onze lokale begroting beheersbaar te houden. Daarnaast is Zwijndrecht de snelst vergrijzende gemeente in de regio. Deze combinatie maakt dat we de komende jaren rekening moeten houden met een toenemende vraag en hogere kosten. Dit maakt het nogmaals cruciaal dat we nauw blijven samenwerken en aanvullende maatregelen realiseren om de Wmo betaalbaar te houden. Reactie Wij delen uw zorgen en verwachten dat het dempend effect van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage (ivb) in alle gemeenten minimaal zal zijn.

Dit is vanuit de GR Sociaal ook aangegeven in de landelijke werkgroepen en de contacten met het ministerie en opgenomen in onze reactie op de internetconsultatie. We zien de grote urgentie om samen te werken om de kosten te beheersen en noodzakelijke ondersteuning ook in de toekomst te kunnen blijven bieden aan de meest kwetsbare inwoners. We gaan graag in gesprek over uw ideeën hierbij. Meerjarenbegroting 2025-2028 14. Bandbreedte vaststellen op de verwachte kosten minus maatregelen (lijn 100%) Omdat met name de (dubbele) vergrijzing leidt tot blijvend toenemende vraag en dit leidt tot problemen met betaalbaarheid (beschikbare financiële middelen gemeenten) en uitvoerbaarheid (beschikbaar personeel op de arbeidsmarkt) heeft u maatregelen opgenomen om de kostenontwikkeling te drukken. Wij zijn tevreden dat u pro-actief handelt op dit vraagstuk. Omdat zowel de autonome groei als het succes op inzet van de maatregelen met onzekerheden omgeven is geeft u in uw begroting een bandbreedte van 2% cumulatief per jaar aan (hoe verder in de tijd hoe groter de onzekerheid). Dit geeft goed het financiële risico aan de kant van de gemeenten weer.

Wij verzoeken u de bandbreedte te blijven presenteren, maar de meerjarenbegroting vast te stellen op de lijn die verwachte kosten minus voorgestelde maatregelen weergeeft en niet zoals u nu voorstelt de lijn van –2% ten opzichte van de lijn inclusief maatregelen. Dit is te optimistisch, omdat u zowel de maatregelen als een (ongefundeerde) aftrek van 2% tot 6% opneemt. Dit geeft ons inziens een reëler beeld in de komende jaren. Verder vragen wij u de onderbouwing van voorgestelde maatregelen nader uit te werken en af te stemmen met de lokale ombuigingen ter voorkoming van dubbeltellingen en de implementatie ervan goed te beleggen in uw organisatie en hierop te monitoren en te rapporteren. Reactie

13

In de eerste begroting van de GR Sociaal (in 2023) is in overleg met de gemeenten gekozen voor het hanteren van de bandbreedte. Deze lijn is door het Algemeen Bestuur als uitgangspunt in de Uitgangspuntennotitie benoemd. De Uitgangspuntennotitie wordt gebruikt als het fundament voor het opstellen van de Begroting. Zo is dit afgesproken in het Financieel Kader Sociale Dienst. Door consequent de Begroting op te bouwen aan de hand van de Uitgangspuntennotitie ontstaat een consistente wijze van presenteren. De bandbreedte biedt gemeenten de keuze om af te wijken binnen de bandbreedte, maar daarvoor wel zelf het risico te dragen. Afsluitend 15. Hoogte kosten bedrijfsvoering GR Sociaal Wij hebben zorgen over de hoogte van de kosten voor de bedrijfsvoering van de GR Sociaal. Anders dan de toelichting op de programmakosten is de toelichting op de inzet van het personeel beperkt. Graag ontvangen wij meer informatie over het aantal begrote FTE's uitgesplitst naar (de wijze van toerekening naar) de drie verschillende opgaves en naar gemeenten. Ook zijn wij benieuwd naar het begrote en gerealiseerde ziekteverzuim als ook de inzet van het ingehuurde versus eigen personeel (flexibele schil). Het aandeel apparaatskosten overhead in relatie tot directe apparaatskosten op de overige taakvelden lijkt hoger dan bij andere organisaties.

Wij vragen u: • De omvang van het ambtelijk apparaat te benchmarken en de bevindingen met ons te delen; • Bij de bestuursopdracht ombuigingen expliciet mee te nemen welke mogelijkheden er zijn om de overhead te verlagen en aan te geven welke impact dat heeft op de dienstverlening; • In de P&C cyclus van de GR sociaal de verplichte kengetallen op te nemen, zoals die ook voor gemeenten gelden en daarmee inzicht te geven in formatie, inhuur en overhead (op hoofdlijnen). Reactie Ook wij zijn constant op zoek naar mogelijkheden om de kosten van de GR Sociaal beheersbaar te houden in het belang van de betaalbaarheid van het sociaal domein. Op dit moment wordt ingezet op de volgende acties ten aanzien van de kosten voor het apparaat: • In de Drechtsteden kennen we de basisafspraak dat de apparaatskosten meebewegen met het bestand. In het kader van de financiële uitdagingen bij gemeenten is deze koppeling in 2024 en 2025 losgelaten. • In de uitgangspuntennotitie voor de begroting van 2025 (nog voor de opdracht om te komen tot bezuinigen) heeft de GR Sociaal geanticipeerd op de krapte in het sociaal domein. MT • Het apparaat van de GR Sociaal is gebaseerd op de taak die zij uitvoert. Gemeenten kunnen keuzes maken in het beleid, die ook de uitvoering kunnen beïnvloeden.

U heeft daarmee ook inhoudelijke knoppen, die u bij de herijking al gepresenteerd heeft gekregen, die mede de omvang van de uitvoering kunnen beïnvloeden. De spelregels in de regeling GR Sociaal kunnen daarbij van belang zijn. Om te bouwen aan een toekomstbestendig sociaal domein werken we binnen de GR Sociaal aan het proces Herontwerp en de zoektocht naar het benutten van de kansen van ICT. Dit is mede mogelijk door de organisatieverandering die in 2023 is uitgevoerd. Bij de uitvoering van de energietoeslag 2023 hebben we bijvoorbeeld gebruik kunnen maken van Robotisering, wat een aanzienlijke kostenbesparing heeft opgeleverd. We bekijken momenteel hoe we dit succes ook op andere processen kunnen toepassen. • Uit de laatste formatiebenchmark die is uitgevoerd in 2019 bleek dat de GR Sociale Dienst Drechtsteden een efficiënte organisatie is ten opzichte van andere Sociale Diensten. Momenteel wordt deze benchmark opnieuw uitgevoerd. We verwachten de uitkomst te kunnen delen in september 2024. • Wij zullen uw advies om de verplichte BBV indicatoren gemeenten te gebruiken nader onderzoeken en beoordelen of dit voor de GR mogelijk is. Wij zijn er verder van overtuigd dat er fundamentelere keuzes in het sociaal domein nodig zijn om de kosten te beheersen en onze taken uitvoerbaar te houden.

Samen met gemeenten en DG&J zoeken we dan ook naar andere aanpassingen die leiden tot een toekomstbestendig sociaal domein.

Zienswijze gemeente Papendrecht (definitief) Algemeen 1. Waardering voor stukken en inspanning voor inwoners 14

Allereerst starten wij met een compliment. Er is duidelijk een slag gemaakt in het helder opstellen van de stukken. Het werken met duidelijke doelen per opgave draagt bij aan de inzichtelijkheid. Ook is de toevoeging van indicatoren een welkome toevoeging. Zo wordt het op termijn mogelijk de resultaten en effecten van beleid en uitvoering beter te volgen. Ook danken we graag alle medewerkers die zich wederom hebben ingespannen, om onze inwoners waar nodig ondersteuning te bieden. Reactie Het Dagelijks Bestuur dankt de gemeente voor de uitgesproken waardering. Jaarrekening GR Sociaal 2023 Graag geven wij een reactie op de Jaarstukken 2023. Allereerst zijn we blij met de aangekondigde webpagina die leidt naar het Sociaal Beeld 2023, waarop u meer inzicht biedt in de daadwerkelijke praktijk die achter de jaarstukken schuil gaat. Het maakt het papier meer "levend" en het maakt concreet, wat we doen en voor wie. We zien bij deze jaarstukken dat 2023 negatief afgesloten wordt. De toelichting op de veelal autonome groei van kosten kunnen we volgen. U geeft in de jaarstukken aan dat uw focus in 2023 weer meer op de inhoud lag. We zien dat deze focus in 2024 en 2025 doorgetrokken wordt. Gezien de ontwikkelingen zijn we daar positief over. Nog steeds is ondersteuning van mensen op het terrein van inkomen hard nodig.

Ook de groeiende vraag naar Wmo-voorzieningen en de veranderde vraag van de huidige bijstandsgerechtigden, zijn uitdagingen voor de toekomst. Zeker, in combinatie met de te verwachten minder gunstige financiële jaren die we tegemoet zien. U laat in de toegezonden stukken zien dat u hier oog voor heeft en ons daarin ondersteunt vanuit uw rol. 2. Onderbesteding Ontwikkelen naar Werk We zien een onderbesteding op Ontwikkelen naar Werk. Deze onderbesteding wordt onvoldoende geduid. Juist de inzet op ontwikkeling voor deze doelgroep kan een impuls opleveren voor vraag naar personeel in onze gemeente en regio, en voor de opgave bestaanszekerheid. Graag vernemen wij waardoor deze onderbesteding tot stand kwam. Reactie De organisatieverandering, die in september 2023 is gerealiseerd, heeft geleid tot openstaande vacatures. Vanaf september is hard gewerkt aan het werven voor meer dan 40 openstaande vacatures in de uitvoering. Caseloads moesten worden omgezet naar gemeenten. Dit zorgt voor vertraging waardoor ook minder middelen ingezet konden worden in 2023. Gegeven de in de jaren veranderde samenstelling van het bestand werken wij nu ook aan herijking van onze instrumenten en de doelgroep hiervoor, zodat wij de beschikbare middelen effectiever in kunnen zetten. 3.

Voorstel resultaatbestemming ICT Beweegt U doet bij de jaarrekening het voorstel aan het AB om een bedrag van € 200.000, - vanuit het positieve resultaat op de opgave bedrijfsvoering in te zetten voor ICT Beweegt. U vraagt dit om het project in 2024 goed af te kunnen ronden. Gezien de onderbouwing en de incidentele aard van het voorstel kunnen wij dit voorstel aan het AB ondersteunen. Reactie Dank voor deze steun. Gelet op de recente ontwikkelingen in het regionale programma “ICT beweegt” hebben wij ervoor nu echter voor gekozen om geen bestemming van € 200.000 op te nemen. Dit levert mogelijk wel een risico op in 2024. Dit zullen wij blijven volgen en als nodig in de najaarsbrief over rapporteren. Zienswijze op de Ontwerpbegroting 2025 4. Monitoring en inzicht geven besparingen De ontwerpbegroting 2025 sluit inhoudelijk aan bij de actuele ontwikkelingen. Vorig jaar vroegen we u meer oog te hebben voor de financiële uitdagingen waarmee de gemeente komende jaren te kampen hebben. We vinden het een goede zaak dat u hieraan invulling geeft. Verschillende besparingen worden al in 2025 ingeboekt. We zijn benieuwd welke resultaten dit oplevert en of dit daadwerkelijk de

15

verwachte kostendemping brengt. We vragen u hierop te monitoren en via de rapportages hierin inzicht te geven. Gezien de kostenontwikkeling in het sociaal domein en het perspectief voor onze begroting blijft dit een stevig punt van aandacht. De inzet via de Bestuursopdracht is dan ook zeer welkom om de kosten binnen het sociaal domein in balans en toekomstbestendig te krijgen. Reactie Wij delen uw zorg ten aanzien van de financiële uitdagingen en werken graag met u samen om te komen tot een toekomstbestendig sociaal domein. Wij zijn op verschillende manieren druk bezig om de kosten waar mogelijk te dempen en zijn er van overtuigd dat we het werk in het sociaal domein fundamenteel moeten aanpakken om de kosten te beheersen en onze taken uitvoerbaar te houden. Dit vraagt dat we samen optrekken om deze veranderingen werkelijk te bewerkstelligen. Voor wat betreft de reeds opgenomen maatregelen in 2025: deze zullen we monitoren en over rapporteren via de reguliere cyclus. We onderzoeken momenteel ook hoe we de gemeentelijke, ambtelijke informatie hierover in 2025 kunnen concretiseren, zodat dit direct vanaf begin 2025 beter gevolgd kan worden. Zienswijze Voorjaarsbrief 2024 5. Informatie op gemeentelijk niveau Complimenten voor de verbeterde opzet van de Voorjaarsbrief, zoals vorig jaar was aangekondigd.

Het geeft meer inzicht in de verschuivingen per opgave en de onderliggende redenen daarvoor. Wel zijn wij nog steeds van mening dat de informatie op gemeentelijk niveau inzichtelijk gemaakt moet worden. Dit maakt de interpretatie van wat de informatie in de rapportage voor onze gemeente lokaal betekent, direct mogelijk. Waarmee we beter onze sturingstaak kunnen invullen. Wij vragen u daarom opnieuw, in lijn met onze eerdere zienswijzen en de verzoeken van diverse andere regiogemeenten, om de (financiële) ontwikkelingen in de rapportage op gemeenteniveau inzichtelijk te maken. Reactie Hierin hebben wij voorzien door middel van een tabellenboek waarmee de financiële gegevens per gemeente zijn gespecificeerd. Een dergelijk tabellenboek hebben wij ook verstrekt bij de uitgangspuntennotitie 2025, de jaarstukken 2023, en de conceptbegroting 2025. Het doel is om in 2025 meer gemeentegerichte gegevens te kunnen leveren. Het gaat om het samenbrengen van financiële informatie en bestandsinformatie in een digitaal dashboard. Door het regionale programma ‘ICT beweegt’ hebben we dit eerder nog niet kunnen realiseren. Het doel blijft om in 2025 wel aan uw wens te voldoen. Dit is daarom ook als 1 van de doelen in de begroting 2025 bij Bedrijfsvoering gepresenteerd. De snelheid en voortgang hiervan wordt en blijft echter beïnvloed door het regionale programma “ICT beweegt”.

Wij overbruggen deze tijd door 2 keer per jaar een gemeentegerichte rapportage op ambtelijk niveau te presenteren en te bespreken. Ook is er een dashboard op gemeenteniveau beschikbaar van de bestandsontwikkelingscijfers. Ambtenaren van de gemeente hebben toegang tot dit dashboard en in overleg met de gemeenten wordt constant gewerkt aan verbetering van de kwaliteit van dit dashboard. Daarnaast komen wij graag bij uw raad op bezoek om een toelichting te geven op alles wat de GR Sociaal voor u doet en kan doen en om detailcijfers over uw gemeente te presenteren. Tijdens dit gesprek kunnen we dan ook uw bovenstaande verzoek verder met u uitwerken en concretiseren. 6. Vervanging HRM-pakket Drechtwerk U stelt voor een bedrag van € 250.000, - uit de bestemmingsreserve te onttrekken, ter bestemming voor vervanging van het HRM-pakket AFAS. Hiertoe was in het laatste AB Drechtwerk besloten, maar dit besluit was nog niet doorvertaald als begrotingswijziging via een besluit van het AB GR Sociaal. We stemmen hier mee in. Tot slot 7. Samenwerking en gezamenlijke uitdagingen De huidige krapte op de arbeidsmarkt bemoeilijkt de realisatie van onze taken en ambities. Door decentralisaties en nieuwe wetgeving is de omvang van het gemeentelijk werkpakket de afgelopen jaren fors gegroeid.