CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

21 - Bijlage 1 - Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025

Raadsvergadering 18 december 2025, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Verlengen woonvisie13.194 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

,

tin

Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 Gemeente Achtkarspelen

19 november 2020

vastgesteld door de gemeenteraad

ADVIES

EN

DATUM

19 november

TITEL

Woonvisie

ONDERTITEL

[Voer

OPDRACHTGEVER

Gemeente

LEEFOMGEVING

2020

Achtkarspelen

hier een

ondertitel

2020-2025

in]

Achtkarspelen

(geanonimiseerd)

AUTEUR(S)

PROJECTNUMMER

059.104

STATUS

vastgesteld door de gemeenteraad

Tivolilaan 205 6824

BV Arnhem

Postbus 6801

1174

BD Arnhem

info@companen.nl www.companen.nl

BTW NL001826517B01 IBAN NL95RABOO146973909

(026)

KVK

351

25 32

09035291

VOOR

Inhoud 1

Inleiding Belangrijke beleidskaders 1. 1 Leeswijzer 1. 2

4 5 7

2

Investeren in onze bestaande woningvoorraad

9

3

Zorgvuldige inzet op nieuwbouw

4

Voldoende betaalbare

5

Inzetten op wonen , welzijn en zorg

22

6

Streven naar leefbare dorpen

26

en voldoende

en beschikbare

betaalbare koopwoningen

sociale huurwoningen

13 17

Bijlage I Onze opgaven 1. Investeren in onze bestaande woningvoorraad Zorgvuldige inzet op nieuwbouw en voldoende betaalbare koopwoningen 2. Voldoende betaalbare en beschikbare sociale huurwoningen 3. 4. Inzetten op wonen met zorg 5. Streven naar leefbare dorpen

28 28 29 31 33 35

Bijlage II: Speerpunten per dorp

36

Bijlage III Samen met betrokken partijen

38

1

Inleiding

Wonen in een groene landelijke omgeving tussen Leeuwarden en Groningen. Waar een grote variatie aan woningen te vinden is; van ruime vrijstaande gezinswoningen tot seniorengeschikte woningen dichtbij voorzieningen en van splinternieuwe woningen voorzien van de laatste energiesnufjes tot karakteristieke monumentale boerderijen. Een rustige gezinsvriendelijke woonomgeving bestaande uit tal van dorpen en buurtschappen met elk hun eigen identiteit en kwaliteit. Dat is wat het wonen in de gemeente Achtkarspelen typeert. We zien daardoor als gemeente potentie om onze aantrekkingskracht op vestigers te versterken en eigen inwoners te binden. De ligging halverwege Leeuwarden en Groningen maakt de dorpen in Achtkarspelen aantrekkelijke woonplaatsen voor forenzen. ,

,

,

Betrokkenheid Onze inwoners zijn trots op hun woonomgeving en zijn betrokken bij het reilen en zeilen in hun woonplaats en gemeente. Dat blijkt niet alleen uit het bloeiende verenigingsleven maar ook uit de betrokkenheid bij het woonbeleid. Deze woonvisie is opgesteld samen met alle betrokken partijen op het vlak van het wonen in onze gemeente; Plaatselijke Belangen huurdersorganisaties de woningcorporaties makelaars ontwikkelaars hypotheekverstrekkers zorg- en welzijnspartijen en niet te vergeten onze inwoners (zie ook bijlage II). Met elkaar delen we de verantwoordelijkheid om het wonen in onze gemeente en alle dorpen nog prettiger te maken voor huidige en toekomstige bewoners. Hoe gaan we om met initiatieven van particulieren en/of andere partijen? Hoe garanderen we dat er voldoende betaalbare huurwoningen zijn voor de doelgroep die daar behoefte aan heeft? Hoe zorgen we ervoor dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen op de plek waar zij dat willen? En wat kunnen we doen om starters goed op weg te helpen om de woningmarkt te betreden? ,

,

,

,

,

,

,

Vooruitstrevende woonvisie Om daarop een antwoord te geven hebben we deze vooruitstrevende visie opgesteld: We willen: • Zorgvuldige inzet op nieuwbouw en daarbij de mogelijkheid van toename van woningen in elk dorp • Investeren in de bestaande voorraad: de kwaliteit van woningen vergroten en woningen met te weinig kwaliteit opruimen • Starters voldoende huisvestingsmogelijkheden bieden door doorstroming te bevorderen Sterker inzetten op tijdelijke woningbouw om de grootste acute vraagdruk weg te nemen • • Inzetten op wonen met zorg • Streven naar leefbare dorpen

Waarom een nieuwe woonvisie? Er zijn verschillende redenen om tot een nieuwe woonvisie te komen: • De woningmarkt is behoorlijk veranderd sinds de vorige visie uit 2014. Zaten we destijds nog in de naweeën van de economische crisis inmiddels is de druk op de woningmarkt sterk opgelopen. Woningen staan maar kort te koop waardoor het aanbod in de bestaande voorraad steeds meer afneemt. Woningprijzen stijgen en nieuwbouwprojecten komen tot ontwikkeling. De komende jaren willen we invulling geven aan deze woningvraag. Een vraag die in elke kern van onze gemeente -of het nu om een van de grotere kernen of juist een kleine kern gaat- bediend wordt met woningbouw als die behoefte aantoonbaar is. ,

,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

4

Op dit moment is er veel vraag naar woningen. Op langere termijn laten de demografische ontwikkelingen een stagnatie van de groei zien (al verschilt de mate per gebied en dorp). Het is belangrijk om de ontwikkelingen op de woningmarkt goed te blijven monitoren zodat we tijdig kunnen inspelen op eventuele veranderingen. We willen bouwen naar behoefte. Dit betekent dat we niet meer woningen willen toevoegen dan waar vraag naar is maar ook dat we de bouwopgave die er ligt willen realiseren om aan de vraag te kunnen voldoen (zowel kwantitatief als kwalitatief). Dit maakt dat we als gemeente niet alleen oog hebben voor nieuwbouw maar ook voor het op peil houden van de kwaliteit van onze bestaande woningvoorraad. Daarbij gaat het niet alleen over regulier onderhoud maar ook over levensloopbestendigheid en de energiekwaliteit van de woning. Voor de gemeente volgt hieruit de uitdaging om passend beleid te ontwikkelen om te zorgen dat vraag en aanbod op de woningmarkt ook in de toekomst in balans zijn. In de woonvisie gaan we ook in op de belangrijkste opgaven op het vlak van de sociale huursector. Sinds de invoering van de nieuwe Woningwet (2015) is de woonvisie nog belangrijker geworden als basis waarop gemeente huurdersorganisaties en woningcorporaties met elkaar prestatieafspraken maken.

In deze visie benoemen we daarom de belangrijkste opgaven op het vlak van bereikbaarheid betaalbaarheid en de kwaliteit van de sociale huurvoorraad (zowel nieuwbouw als bestaand).

•

,

,

,

,

•

,

,

Ons woonbeleid in tijden van Corona… Op dit moment verkeert de wereld in een zware Coronacrisis. Deze crisis heeft een grote impact op onze gezondheid , maar zeker ook op de wijze waarop onze maatschappij is ingericht. Het economisch perspectief is in korte tijd van groei naar recessie gegaan. Het is op dit moment nog hoogst onzeker hoe lang deze crisis aanhoudt en hoe zwaar de gevolgen zullen zijn. De verwachting is niet dat de geschetste perspectieven in deze woonvisie radicaal zullen wijzigen nadat we in rustiger vaarwater terecht zijn gekomen , maar duidelijk is wel dat de Coronacrisis gevolgen zal hebben voor economie , maatschappij en dus ook de woningmarkt. Worden landelijke woonmilieus (zoals Achtkarspelen) aantrekkelijker omdat we meer gaan thuiswerken? Neemt de vraag naar sociale huur toe omdat de baan- en inkomensperspectieven minder worden en de hypotheekrente toe zal nemen? Dat valt nog moeilijk te zeggen. Deze woonvisie blijft daarom ons vizier voor de komende jaren. Maar het monitoren van de woningmarkt wordt door deze crisis nog belangrijker dan voorheen. Als de marktontwikkelingen daartoe aanleiding geven , zullen we in

overleg met corporaties (prestatieafspraken) regiogemeenten woningbouwafspraken) onze maatregelen hierop aan moeten passen.

1. 1

,

en

ontwikkelende

partijen

(bij

Belangrijke beleidskaders

In de woonvisie houden we rekening met landelijke en regionale beleidskaders betreffende het wonen.

Landelijk: Herziene Woningwet Op 1 juli 2015 is de Woningwet 2015 in werking getreden. Deze wet geeft richting aan de volkshuisvestelijke taken van woningcorporaties. Kernpunt is dat corporaties zich in de basis moeten richten op het bieden van betaalbare woningen voor de laagste inkomensgroep en andere DAEBactiviteiten (Diensten van Algemeen Economisch Belang). De mogelijkheden om niet-DAEB activiteiten (zoals het ontwikkelen van vrije sector huur commercieel vastgoed of koopwoningen) zijn sterk beperkt. In de woonvisie kan de gemeente haar zienswijze geven op een aantal werkterreinen van de corporaties: Betaalbaarheid en beschikbaarheid van sociale huurwoningen voor de doelgroep • • Huisvesting van urgente doelgroepen • Wonen met zorg en ouderenhuisvesting ,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

5

• • • •

Voornemens rond nieuwbouw en kwaliteit en energiezuinigheid Investeringen in vrije sector huur en koopwoningen Verkoop en liberaliseren van huurwoningen Gewenste inzet op leefbaarheid

Daarnaast moeten corporaties sinds 1 januari 2016 voldoen aan het passend toewijzen. Dit houdt in dat ten minste 95% van de huishoudens met recht op huurtoeslag die een huurwoning krijgen toegewezen een huurprijs betalen tot maximaal de aftoppingsgrens. Dit betekent dat er voldoende betaalbare huurwoningen voorhanden dienen te zijn om te voldoen aan het passend toewijzen.

,

Ladder voor Duurzame verstedelijking en Regionale woningbouwafspraken De gemeente is verantwoordelijk voor een goede ruimtelijke ordening. De Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) biedt de gemeente een set instrumenten om haar verantwoordelijkheid voor de goede ruimtelijke ordening ook inhoud te geven. Om een zorgvuldig ruimtegebruik te bevorderen is in het Besluit Ruimtelijke Ordening (BRO) een toetsingsinstrumentarium opgenomen: de Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Het doel van de Ladder is zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik met oog voor de toekomstige ruimtebehoefte en ontwikkelingen in de omgeving. Daarnaast hebben de gemeenten in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân regionale woningbouwafspraken met elkaar gemaakt voor de periode 2020-2025. Gedeputeerde Staten geven de regio en de gemeenten meer verantwoordelijkheden op de woningmarkt. In de regionale woningbouwafspraken wordt ingezet op een passende kwalitatief goede en duurzame woningmarkt. Er is daarbij aandacht voor de samenstelling en kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en een zorgvuldige toevoeging van nieuwbouw. ,

,

Regionale Woningmarktanalyse en Regionale Woningmarktmonitor Onze woningmarkt is nauw verweven met omliggende gemeenten. Beleidskeuzes die wij maken hebben vaak consequenties voor de andere gemeenten in de regio. Woningbouwplannen zijn daar een voorbeeld ,

van.

In regionaal verband doen we periodiek woningmarktonderzoek naar de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte. Dit onderzoek is voor het eerst uitgevoerd in 2017 wordt in 2020 geactualiseerd en zal periodiek worden herijkt. ,

Om de ontwikkelingen op de woningmarkt te kunnen volgen heeft de regio in ANNO verband de gezamenlijk de opdracht gegeven om jaarlijks de woningmarkt te monitoren. Op basis van de ontwikkeling van de bevolking en huishoudens migratie de woningvoorraad (verdeling huur/koop levensloopgeschikte voorraad sloop-nieuwbouw) kan per dorp een inschatting gemaakt worden van de bouwopgave (hoeveelheden en woningtype). Bij de regionale woningmarktanalyse en de woningmarktmonitor betrekken we partijen als corporaties huurdersorganisaties en makelaars. ,

,

,

,

,

,

Gemeentelijk Woningbouwprogramma Op basis van de uitgangspunten in deze nieuwe woonvisie zal ons woningbouwprogramma worden uitgewerkt. Om te komen tot een actueel gemeentelijk woningbouwprogramma vormen de regionale woningbouwafspraken die we hebben gemaakt met de provincie de basis. Op grond van artikel 3. 1. 1 van de Verordening Romte Fryslân 2014 kan de provincie alleen meewerken aan nieuwe ruimtelijke plannen die woningbouw bevatten indien de aantallen en de kwaliteit in overeenstemming zijn met een programma waarmee schriftelijk door de provincie ingestemd is.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

6

Het uitwerken van het woningbouwprogramma is een bevoegdheid van het college. We streven naar een dynamisch en flexibel woningbouwprogramma dat (op basis van de regionale woningmarktmonitor en analyse) periodiek bijgesteld kan worden. ,

Klimaatwet , Klimaatakkoord en Duurzaamheidsagenda De Klimaatwet stelt vast met hoeveel procent Nederland de CO2-uitstoot moet terugdringen. De Klimaatwet moet burgers en bedrijven zekerheid geven over de klimaatdoelen: • 49% minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. • 95% minder CO2-uitstoot in 2050 ten opzichte van 1990. Om het eerste doel te halen hebben de overheid bedrijven en maatschappelijke organisaties een Klimaatakkoord gesloten (een samenhangend pakket aan maatregelen). Er staan ook afspraken in die partijen onderling hebben gemaakt. Het is niet een in beton gegoten akkoord maar een vertrekpunt om samen met andere overheden en partners de komende dertig jaar de energietransitie uit te voeren. Alle gemeenten hebben ingestemd met het klimaatakkoord. Een van de onderdelen van het Klimaatakkoord is dat uiterlijk in 2030 15 miljoen bestaande woningen van het aardgas af zijn. Daarnaast moeten gemeenten eind 2021 bekend maken wanneer welke woonwijken aardgasvrij worden gemaakt. In de duurzaamheidsagenda van de gemeenten Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel worden onderwerpen en projecten opgenomen om te komen tot een energieneutrale gemeente. ,

,

,

,

Gemeentelijke samenwerking De ambtelijke organisatie

de gemeente Achtkarspelen werkt sinds 2014

van

nauw

samen

met de

gemeente Tytsjerksteradiel. Dit heeft geleid tot één gezamenlijke werkmaatschappij ‘8KTD’. In 2018 is de

samenwerking verder uitgebreid op basis van ‘samen tenzij’. Dit betekent dat de gemeenten op zoveel mogelijk gebieden willen samenwerken tenzij er politiek of vanwege sterke verschillen tussen de gemeenten een andere afweging wordt gemaakt. Er is daarom een verbinding gelegd wat betreft de thema’s in de woonvisies in Tytsjerksteradiel en Achtkarspelen. Dit kan omdat veel thema’s die in Achtkarspelen spelen ook in Tytsjerksteradiel relevant zijn. Maar er zijn ook duidelijk verschillen tussen beide gemeenten qua huidige woningvoorraad als ook qua toekomstige ambities. Daarom hanteren beide gemeenten een eigen woonvisie. ,

,

,

,

,

1. 2

Leeswijzer

In de woonvisie is de gemeentelijke aanpak centraal gesteld. De opgaven worden in bijlage I uitgewerkt. • Hoofdstuk 2 beschrijft de ambities met betrekking tot de kwaliteit van onze bestaande woningvoorraad. • Hoofdstuk 3 gaat in op onze nieuwbouwopgave • In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de opgaven en ambities op het vlak van de sociale huursector. • Hoofdstuk 5 gaat in op het thema ‘wonen met zorg’ en de opgaven rond het langer zelfstandig wonen. • In hoofdstuk 6 gaan we in op het leefbaar en vitaal houden van onze dorpen. Tot slot zijn in bijlage II zijn de accenten van de woonvisie per dorp weergegeven. In bijlage III zijn de partijen benoemd die betrokken zijn bij de totstandkoming van deze woonvisie.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

7

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

8

Investeren in onze bestaande woningvoorraad

2

Maatregel 2. 1: we willen particuliere woningbezitters bewuster maken van het belang van het verduurzamen van hun woning

Als gemeente hebben we de doelstelling om zo snel mogelijk maar uiterlijk in 2050 volledig energieneutraal te zijn (startnotitie duurzaamheid). Hierbij valt een flinke slag te maken in de bestaande particuliere woningvoorraad. Immers het grootste deel van onze woningvoorraad bestaat uit koopwoningen. Dit willen we voornamelijk doen door woningbezitters bewuster te maken van het belang van dergelijke investeringen de beschikbare mogelijkheden en de financiële voordelen op lange termijn. Hiervoor hebben we een energieloket ingericht. We geven voorlichting aan particuliere woningeigenaren over de financiële en technische mogelijkheden om hun woning te verduurzamen. Ook worden woningeigenaren gewezen op de mogelijkheid om de Landelijke Energiebespaarlening af te sluiten of gebruik te maken van de SEEH (subsidie energiebesparing eigen huis). Daarnaast worden er nadere acties ter verduurzaming van de bestaande particuliere woningvoorraad uitgewerkt in de Transitievisie Warmte (zie hieronder). ,

,

,

Maatregel 2. 2: transitiegereed en aardgasvrij maken bestaande woningen •

Startgebieden aanwijzen

•

Logische momenten aangrijpen om woningen transitie gereed te maken

•

Ruimte bieden aan creatieve oplossingen

•

Eén van de opdrachten die volgt uit het nationaal Klimaatakkoord is dat elke gemeente in Nederland uiterlijk in 2021 een Transitievisie Warmte moet hebben vastgesteld. Voor Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel wordt momenteel gewerkt aan het opstellen van deze warmtevisie. Het Rijk verlangt van gemeenten om in de transitievisie warmte een realistisch tijdspad vast te leggen voor het transitiegereed en aardgasvrij maken van wijken. Transitiegereed houdt in dat woningen aangepast worden voor de (aardgasvrije) verwarming van de toekomst: door bijvoorbeeld isolatie ventilatie en elektrisch koken. In de Transitievisie Warmte wordt nader beschreven hoe deze verduurzaming zal moeten plaatsvinden. ,

In de Transitievisie Warmte dienen ook startgebieden voor het aardgasvrij maken van woningen aangewezen te worden. Na vaststelling van de Transitievisie Warmte wordt bij deze gebieden gestart met planvorming en uitvoering op wijkniveau. Net als bij nieuwbouw geldt voor de bestaande voorraad dat we zowel de min of meer gebruikelijke oplossingen (warmtenet of warmtepomp) overwegen als ook ruimte willen bieden voor creatieve oplossingen (bijvoorbeeld via waterstof) mits dergelijke pilots passen binnen onze Transitievisie Warmte. ,

,

Maatregel 2. 3: vanuit veiligheids- en duurzaamheidsperspectief zetten we in op het uitfaseren van koken op aardgas

We streven naar een versnelde uitfasering van kooktoestellen op aardgas. Dit niet alleen vanuit duurzaamheidsoogpunt maar ook vanuit veiligheid (in het kader van langer thuis wonen). Een gasfornuis of –kookplaat is vaak minder veilig dan een keramische- elektrische- of inductiekookplaat. Hierover gaan we ook met woningcorporaties in gesprek. ,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

9

Maatregel 2. 4: we willen komen tot een stapsgewijze verbetering van de sociale huurvoorraad We volgen de landelijke doelstelling waarbij de komende jaren de energetische kwaliteit van de bestaande sociale huurvoorraad stapsgewijs wordt verbeterd naar gemiddeld energie-index 125 , in 2025 en een streven naar 120 , in 2030. Hierbij stellen we aanvullende voorwaarden: •

Energetische investeringen zoveel mogelijk spreiden over de huurvoorraad

•

Energetische investeringen moeten een bijdrage leveren in het verlagen van de totale woonlasten

•

Energetische verbeteringen zijn gericht op het transitiegereed maken van woningen

•

Zowel in de particuliere sector als in de sociale huursector geldt dat bij nieuwbouw al sterk wordt ingezet op energiezuinige woningbouw. Hoewel de grootste opgave in de particuliere sector ligt valt er ook in de bestaande huurvoorraad nog winst te behalen. We willen de komende jaren met de woningcorporaties substantiële stappen zetten in het verduurzamen van de bestaande huurvoorraad. Voor deze sector geldt de landelijke doelstelling om in 2050 over een CO₂-neutrale woningvoorraad te beschikken. We stellen daarbij een concreet doel waar we de komende jaren naar toe werken en het ook mogelijk wordt om de voortgang te monitoren. Uitgangspunt is de landelijke doelstelling dat in 2025 de totale sociale huurvoorraad een energie-index van 125 kent (energielabel B) en voor de periode daarna streven we ernaar dat de sociale huurvoorraad in 2030 een energie-index van 120 of minder heeft. Bij deze ambitie geldt wel dat de woonlasten na verduurzaming financieel passend moeten blijven voor de huurder. Daarnaast vinden we het belangrijk dat investeringen in de huursector zoveel mogelijk worden gespreid over de totale huurvoorraad (zodat zoveel mogelijk woningen richting energielabel B gaan) en dat investeringen een bijdrage leveren in het beperken van het energieverbruik.

Naast energetische maatregelen is het belangrijk dat huurders kunnen profiteren van hernieuwbare energie bijvoorbeeld via zonnepanelen. Een deel van de corporatiewoningen is al voorzien van zonnepanelen. ,

,

,

,

Maatregel 2. 5: we willen zoveel mogelijk kansen voor transformatie van bestaande woningen benutten

Het aantal kleine 1- en 2-persoonshuishoudens neemt de komende jaren toe. Vooral door de vergrijzing (meer alleenstaande ouderen) maar deels ook door meer (echt)scheidingen en meer starters 1 die als 1persoonshuishouden de markt betreden. De vraag naar kleinere wooneenheden zoals appartementen in de doelgroep vanaf 55 jaar neemt toe terwijl onze gemeente over relatief veel ruime woningen (2-onder1-kapwoningen vrijstaande woningen) in de particuliere woningvoorraad beschikt. Uiteraard is nieuwbouw een optie om het aanbod aan kleinere wooneenheden in het koopsegment te vergroten maar er liggen ook kansen om transformatie in de bestaande voorraad te faciliteren. ,

,

,

,

Maatregel 2. 6: we maken afspraken met woningcorporaties over herstructureringslocaties • Soms is groot onderhoud aan sociale huurwoningen niet voldoende om de kwaliteit naar hedendaagse normen te brengen. Op dat moment komt herstructurering aan de orde. Vaak gaat het dan om sloop / nieuwbouw. De redenen hiervoor kunnen heel divers zijn: • Er is behoefte aan een ander woningaanbod op de betreffende locatie (qua woningtype of eigendomsverhouding; huur-koop) • De bestaande woningen zijn te zeer verouderd om te verduurzamen (energiezuiniger of levensloopgeschikter) • Er is behoefte aan een integrale aanpak; zowel vernieuwing van het woningbezit als openbare ruimte .

1

We beschouwen een starter als iemand die vanuit een onzelfstandige woonsituatie (bijvoorbeeld vanuit het ouderlijk huis of vanuit een kamer) voor het eerst verhuisd naar een zelfstandige woning (hetzij huur of koop).

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

10

Voor dergelijke grote veranderingen in de samenstellingen van de sociale huurvoorraad vinden we het belangrijk om samen met de woningcorporaties te kijken naar de belangrijkste opgaven. Voor de komende jaren vinden we het als gemeente belangrijk om de prioriteit op dit vlak te leggen bij: 1. De kernen waar de vraag naar sociale huurwoningen het grootst is. Hierbij ligt de prioriteit bij woningen van slechte kwaliteit buurten met een matige uitstraling en buurten met een eenzijdige woningvoorraad. 2. Kleine kernen waar sociale huurwoningen staan met een matige verhuurbaarheid maar waar niettemin wel enige behoefte is aan sociale huurwoningen. Deze opgaven vormen voor ons het vertrekpunt voor het maken van nadere prestatieafspraken met de woningcorporaties over toekomstige herstructureringslocaties. ,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

11

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

12

Zorgvuldige inzet op nieuwbouw betaalbare koopwoningen

3

en

voldoende

Maatregel 3. 1: woningbouw in al onze dorpen Onze ambitie is om het woningaanbod in elke kern kwantitatief en kwalitatief uit te breiden

gunstige ligging halverwege Leeuwarden en Groningen zien we kansen om een aantrekkelijke gemeente voor gezinnen en forenzen te worden. Maar om dit te bereiken moeten er meer en aantrekkelijke woningen gebouwd worden. Onze ambitie is om de woningvoorraad in alle kernen met passend woningaanbod uit te breiden. Juist in de kleinere dorpen is woningbouw van groot belang; de landelijke woonomgeving is aantrekkelijk voor gezinnen die zich in de gemeente willen vestigen en daarnaast kunnen we met het aantrekken van jonge huishoudens en gezinnen een bijdrage leveren aan de vitaliteit in de kleine kernen. Met

onze

Maatregel 3. 2: bij wijzigende marktomstandigheden passen we onze bouwopgave aan

Uit de prognoses en het regionaal woningmarktonderzoek blijkt dat Achtkarspelen nog een bouwopgave heeft voor de komende jaren. De woningbehoefte is echter niet oneindig en is in de ene kern groter dan in de andere. De behoefte willen we optimaal benutten door goede realistische plannen die bijdragen aan een passende kwalitatief goede en duurzame woningmarkt. Als de behoefte in de markt hoger blijkt te liggen dan uit het regionale onderzoek blijkt dan zoeken we ruimte om de woningbouwopgave te verhogen. We gaan dan als gemeente aan de slag om meer woningbouwplannen te maken (acquisitie richting ontwikkelende partijen organiseren van beurzen etc. ). De gemeenten in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân hebben regionale woningbouwafspraken met elkaar gemaakt voor de periode 2020-2025. Gedeputeerde Staten geven de regio en de gemeenten meer verantwoordelijkheden op de woningmarkt. Hiermee hebben we de mogelijkheid om in te kunnen spelen op de marktsituatie. ,

,

,

,

,

Als gemeente zijn we ons bewust van de demografische tendensen op lange termijn. De komende jaren voorzien we nog een huishoudensgroei maar tegelijkertijd is er sprake van vergrijzing. Op de lange termijn zal daardoor de woningbehoefte wat afzwakken. Onze woningcorporaties houden daar met herstructurering nu al rekening mee door op sommige locaties minder woningen terug te bouwen dan er gesloopt zijn. Vanwege de demografische ontwikkelingen is het belangrijk om samen met onze regiogemeenten en de provincie de woningmarkt goed te blijven monitoren en daarbij goede afspraken over de woningbouwopgave te maken. Dat neemt niet weg dat de komende jaren voor ons vooral in het teken staan van het bouwen van meer woningen voor zowel onze eigen inwoners als potentiële vestigers. Het is niet alleen belangrijk om voldoende maar ook om de juiste woningen te bouwen. Woningen die aansluiten bij de kwalitatieve woonwensen van onze inwoners. Nieuwe woningbouwinitiatieven toetsen we daarom aan onze ambities in de woonvisie als het gaat om het type woningen beoogde prijsklasse huur-koop verhouding maar ook de stedenbouwkundige en energetische kwaliteit. ,

,

,

,

,

,

,

Maatregel 3. 3: we sturen op inbreiding boven uitbreiding • •

hierbij geven we prioriteit aan het herbestemmen van leegstaand vastgoed we sturen op plannen die een kwalitatieve meerwaarde voor hun omgeving hebben

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

13

In overeenstemming met de Ladder voor duurzame verstedelijking en de regionale woningbouwafspraken tussen de provincie en de gemeenten in Noordoost Fryslân willen we de nieuwbouwopgave zoveel mogelijk binnen de bebouwde kom op inbreidingslocaties realiseren. Op die manier blijft het buitengebied zo groen mogelijk In de kernen met veel voorzieningen zijn deze inbreidinglocaties ook kansrijk voor specifieke doelgroepen op de woningmarkt die dichtbij zorg- en andere centrumfuncties willen wonen (zoals ouderen en mensen met een zorgvraag). Bij woningbouwplannen geven de we voorkeur aan plannen die een kwalitatieve meerwaarde voor hun omgeving hebben (ofwel die een plek beter maken). Het kan dan gaan om plannen waarbij panden hergebruikt worden waarbij invulling gegeven wordt aan een onwenselijke situatie of waarbij de leefbaarheid significant vergroot wordt. Daarbij verschuiven we de focus meer en meer van nieuwbouw naar transformatie of herstructurering. Dit betekent dat we op andere locaties niet of in kleinere aantallen woningen toevoegen. Voor al onze kernen geldt dat we voor het invullen van de woningbehoefte prioriteit geven aan het herbestemmen van leegstaand vastgoed tot woonruimte. In de voorzieningenkernen valt daarbij te denken aan leegstaande winkels en bedrijfspanden daarbuiten kan het gaan om boerderijen.

Hierbij staan we als gemeente open voor Mienskipsinitiatieven ook als het gaat om innovatieve woonprojecten. in een aantal kernen zijn de mogelijkheden voor inbreiding beperkt. Bijvoorbeeld omdat inbreiding te zeer ten koste gaat van het dorpse- en landelijke karakter of omdat er niet of nauwelijks inbreidingslocaties voorhanden zijn. Daarom zetten we ons er voor in dat het ook in de toekomstmogelijk blijft om -uiteraard zo zorgvuldig mogelijk- potentiële locaties aan de randen van de bebouwde kom te benutten. Als dit zich voordoet dan gaan we hierover in overleg met de provincie en regiogemeenten zoals afgesproken. Over maatwerkoplossingen die hieruit komen gaan we specifiek in gesprek met de provincie. Als gemeente gaan we eind 2020 begin 2021 inventariseren welke inbreidingslocaties per kern beschikbaar zijn. In kernen waar geen inbreidingslocaties beschikbaar zijn maar wel een duidelijke woningvraag zoeken we mogelijkheden om op uitbreidingslocaties te bouwen (conform de motie binnenstedelijke locaties). Dit leidt een woningbouw-programmering. .

,

,

,

,

,

,

,

,

Maatregel 3. 4: we stimuleren de realisatie van tijdelijke woningen We gaan met ontwikkelaars en woningcorporaties in gesprek over de bouw van tijdelijke woningen en faciliteren ontwikkelaars met een woningbouwinitiatief in dit segment.

Daarmee is ook meteen de spagaat in onze woningmarkt inzichtelijk gemaakt. Aan de ene kant zien we op dit moment en voor de eerstvolgende jaren een vraag naar extra woningen en aan de andere kant zal de woningbehoefte op lange termijn mogelijk afnemen als gevolg van vergrijzing. Naast het faciliteren van de huidige vraag gaan we ook nadenken hoe we voldoende flexibiliteit in onze woningvoorraad kunnen aanbrengen zodat we kunnen inspelen op veranderende marktomstandigheden. Als gemeente staan we open voor dergelijke initiatieven wanneer deze zich richten op binnenstedelijke locaties en geïnitieerd zijn vanuit de doelgroep zelf. Hierbij hanteren we de uitgangspunten uit de notitie tiny houses en opstapwenten. ,

Maatregel 3. 5: we zetten in op woningbouw voor senioren om doorstroming te stimuleren Door woningen voor senioren te realiseren ontstaat woningaanbod voor starters

We vinden het belangrijk dat er voor alle doelgroepen voldoende woningaanbod in de gemeente Achtkarspelen te vinden is. De focus van de nieuwbouwopgave ligt met name bij het voorzien in levensloopgeschikte woningen / appartementen voor senioren. Dit aanbod is nog onvoldoende in onze bestaande voorraad aanwezig en zorgt in dit segment voor doorstroming op de woningmarkt.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

14

Verhuizing van senioren zorgt ervoor dat ruime grondgebonden woningen vrijkomen voor gezinnen dat kleinere woningen (rij- en hoekwoningen appartementen) vrijkomen voor jonge doorstromers ,

en en

starters.

Bij nieuwbouw voor senioren zetten we in op ontmoeting veiligheid en nabijheid: we willen nieuwbouw vooral faciliteren op plekken die voor hen het meest aantrekkelijk zijn; in en rond de centra van onze kernen en in de directe omgeving van zorgvoorzieningen. We zetten daarbij in op het realiseren van gemeenschappelijke voorzieningen zodat langer thuiswonen zo goed mogelijk gefaciliteerd kan worden. ,

,

Maatregel 3. 6: we zetten in op voldoende woningen voor starters

Naast senioren zijn er de starters. In de basis staan er in onze gemeente relatief veel betaalbare koopwoningen voor deze doelgroep. Het probleem is echter dat deze bestaande woningen ‘bezet’ worden gehouden door andere doelgroepen en slechts mondjesmaat op de markt komen. Op het eerste gezicht lijkt bouwen voor starters hiervoor de oplossing. Echter gezien de krapte in bouwsector met als gevolg hogere bouwprijzen ontstaat het risico dat woningen van ondermaatse kwaliteit gerealiseerd worden. Daarnaast belemmert nieuwbouw voor starters de doorstroming waardoor er minder bestaande (starters-)woningen op de markt komen. Bovendien: waar in andere gemeenten bestaande woningen niet de juiste kwaliteit bieden voor starters vanwege het onderhoudsniveau staat Achtkarspelen juist bekend om de zelfredzaamheid en zelfbouwmentaliteit. Hier zijn starters bereid de handen uit de mouwen te steken en bestaande woningen een toekomst te geven. Bijkomend voordeel is dat op deze manier wordt bijgedragen aan de verbetering van de gehele woningvoorraad. Om starters een kans goede kans op de woningmarkt te bieden zetten we daarom hoofzakelijk in op het bevorderen van de doorstroming (zie onderstaande figuur). ,

,

,

,

,

Figuur 1: doorstroming op de woningmarkt. Bron: Woningbouwvereniging Amerongen (2012)

Het komt soms voor dat koopwoningen worden opgekocht door particuliere beleggers om vervolgens te worden verhuurd. Dat gebeurt met name bij goedkope koopwoningen die ook geschikt zouden zijn als starterswoning. Als gemeente gaan we de problematiek van het opkopen van woningen (om deze vervolgens te verhuren) verkennen en kijken welke maatregelen mogelijk zijn om dit tegen te gaan.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

15

Maatregel 3. 7: we zetten in op woningen van goede energetische kwaliteit en stimuleren pilotprojecten op het vlak van duurzame energieopwekking

We hebben als doelstelling om in zo snel mogelijk maar uiterlijk in 2050 energieneutraal te zijn. In ieder geval geldt landelijk dat nieuwe woningen vanaf 1 juli 2020 moeten voldoen aan de BENG-eisen (Bijna Energieneutrale gebouwen). De indicatoren hiervoor zijn: de maximale energiebehoefte van een gebouw het maximale gebruik van fossiele energiebronnen en het minimale aandeel hernieuwbare energie. Er zijn meerdere manieren om als nieuwbouwproject aan de BENG eisen te voldoen. De basis bestaat uit goede isolatie (glas spouwmuur dak). Ook de aanleg van zonnepanelen en andere duurzame energieopwekkende maatregelen (zoals een warmtepomp zonneboiler) leveren een bijdrage in het behalen van deze doelstelling. Sinds 1 juli 2018 is het verplicht om nieuwe woningen niet meer op het aardgasnetwerk aan te sluiten. Dit betekent dat ontwikkelaars op een andere soms creatieve manier tot duurzame energieopwekking moeten komen. Als gemeente moedigen we pilotprojecten op het vlak van duurzame energieopwekking van harte aan. Het is onze taak om met ontwikkelaars mee te denken over creatieve ideeën op dit vlak door met hen hierover het gesprek aan te gaan. ,

,

,

,

,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

16

4

Voldoende betaalbare huurwoningen

en

beschikbare

sociale

We vinden het belangrijk dat er voldoende betaalbare sociale huurwoningen zijn voor mensen die gelet op hun financiële positie- niet of nauwelijks mogelijkheden hebben op de particuliere huur- of koopmarkt. Om sociale huurwoningen voor de lange termijn betaalbaar te houden voor de laagste inkomensgroep moet er sprake zijn van een reële prijs-kwaliteit verhouding in deze sector. Hiervoor nemen we de volgende maatregelen: ,

Maatregel 4. 1: omvang sociale huurvoorraad minimaal in stand houden

We vinden het belangrijk dat er voldoende sociale huurwoningen zijn voor huishoudens met een laag inkomen. Om daaraan te voldoen streven we ernaar dat de sociale huurvoorraad minimaal op het huidige niveau blijft (3. 600 woningen) en bij voorkeur uitbreidt. Er wordt niet ingezet op doorstroming van goedkope scheefwoners naar de particuliere sector. Een zekere mate van goedkope scheefheid in de sociale huursector is juist wenselijk om een gevarieerde bevolkingssamenstelling (qua inkomen opleidingsniveau) op buurtniveau te behouden.

,

Maatregel 4. 2 : samen met corporaties willen we de vraag naar sociale huurwoningen monitoren

Samen met de corporaties en de huurdersorganisaties willen we de komende jaren de vraag naar sociale huurwoningen monitoren. Afhankelijk van de vraagontwikkeling stellen we de opgaven waar nodig bij. Hiervoor vragen we de woningcorporaties om periodiek inzicht te geven in de relevante verhuurgegevens met name de ontwikkeling van het aantal mutaties reactiegraad actieve zoektijd en de slaagkans per inkomensgroep. We stellen voor om aan te sluiten bij het monitoringssysteem van de Vereniging van Friese Woningcorporaties (VFW) dat momenteel in ontwikkeling is. Zo nodig stellen we de opgave voor de sociale huurvoorraad bij in de prestatieafspraken.

,

,

,

Maatregel 4. 3: we streven naar een gemiddelde actieve zoektijd van maximaal 1 jaar

In de basis vinden we een actieve zoektijd van een half jaar tot een jaar een redelijke termijn. Mocht bij monitoring blijken dat de actieve zoektijd substantieel hoger ligt dan maken we hierover nadere prestatieafspraken met de corporaties om de actieve zoektijd te verkorten. ,

Maatregel 4. 4: we sturen op weloverwogen verkoop van sociale huurwoningen ‘Voldoende betaalbare en beschikbare sociale huur’

Mocht er in de toekomst een situatie van overschot aan sociale huurwoningen in de dorpen ontstaan dan kan op termijn worden gekozen voor een geleidelijke afstoting van huurwoningen. Deze woningen komen in dat geval op de markt als (goedkope) koopwoning waarmee er meer aanbod komt voor starters en scheefwoners die een koopwoning zoeken. Verkoop van huurwoningen dient aan een aantal voorwaarden te voldoen: • Het is belangrijk dat er voldoende sociale huurwoningen beschikbaar blijven voor de doelgroep. • Bij een eventuele verkoop dient een verdere versnippering van het woningbezit van de corporaties zoveel mogelijk voorkomen te worden met het oog op onderhoud en verduurzaming. ,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

17

als gemeente vinden we het belangrijk dat eventuele inkomsten van (woning)verkoop in Achtkarspelen ook weer worden geïnvesteerd in de sociale huursector in Achtkarspelen (bijvoorbeeld via verbetering van de kwaliteit van de bestaande huurvoorraad of via nieuwbouw van sociale huurwoningen). We willen tegengaan dat woningen van ondermaatse (energetische) kwaliteit op de markt worden gebracht. In de prestatieafspraken met corporaties gaan we met elkaar in gesprek wat de minimumkwaliteit is die daarbij geboden dient te worden. Dit verschilt mogelijk ook per locatie of complex. Ook de bereidheid onder potentiële kopers om de gekochte huurwoning zelf op te knappen verschilt per kern. Het moet mogelijk blijven om in elke kern van de gemeente een sociale huurwoning te kunnen huren zolang er vraag naar is.

•

•

,

•

,

Maatregel 4. 5: we sturen op voldoende betaalbare huurwoningen en monitoren de verhuurgegevens •

Minimaal 80% van de sociale huurvoorraad dient uit woningen tot de 2 e aftoppingsgrens te bestaan.

•

De huidige voorraad sociale huurwoningen tot de kwaliteitskortingsgrens blijft zoveel mogelijk in stand.

•

De sociale huurvoorraad moet zich voornamelijk richten op de doelgroep met de laagste inkomens. We willen dat minimaal 80% van de sociale huurvoorraad behoort tot het prijssegment tot de 2 e aftoppingsgrens zodat er in de basis voldoende betaalbare sociale huurwoningen zijn voor de groep huurtoeslaggerechtigden. Daarnaast moet er voldoende betaalbaar woningaanbod zijn voor mensen met een minimuminkomen en jongeren tot 23 jaar. Het gaat dan om woningen met een huurprijs tot de kwaliteitskortingsgrens (€ 43251 peiljaar 2020). De huidige voorraad sociale huurwoningen tot de kwaliteitskortingsgrens willen we daarom zoveel mogelijk in stand houden. Door daarnaast structureel de verhuurgegevens te monitoren kunnen we deze ambities aanscherpen mochten de marktontwikkelingen daarom vragen. ,

,

,

,

Maatregel 4. 6: we sturen op betaalbare nieuwe sociale huurwoningen die inspelen op de groei van kleinere huishoudens •

Nieuwbouw van sociale huur dient vrijwel geheel te bestaan uit: o het segment tot de 1 e aftoppingsgrens ( < €619); o o

•

rij- en hoekwoningen en appartementen; kleine woningen tot circa 100 m²;

We vragen van woningcorporaties periodiek inzicht te geven in de toewijzing van sociale huurwoningen en verhuurgegevens (met name de ontwikkeling van het aantal mutaties , reactiegraad , actieve zoektijd en de slaagkans per inkomensgroep).

Om ervoor te zorgen dat woningen ook op de lange termijn voldoende betaalbaar blijven dienen nieuwe woningen tegen een reële prijs-kwaliteit verhouding gebouwd te worden. Dat betekent dat we de focus leggen op kleine sociale huurwoningen. Daarmee spelen we bovendien in op de demografische trends waarbij het aantal (met name oudere) 1+2 persoonshuishoudens de komende jaren zal toenemen. Nieuwbouw van sociale huur moet zich daarom met name richten op appartementen en rij- en hoekwoningen met een beperkt aantal vierkante meters (circa 100 m²). Alleen op herstructureringsplekken waar de fysieke ruimte (zoals de verkaveling) geen andere mogelijkheden biedt dan 2-onder-1 kap of vrijstaande woningen kunnen ruimere woningtypen worden teruggebouwd. ,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

18

Voor ons als gemeente is het zaak om woningcorporaties voldoende te faciliteren om deze nieuwbouwopgave te kunnen realiseren. We leggen daarom onze uitgangspunten met betrekking tot de sociale grondprijs vast in de Notitie Grondbeleid. De sociale huurwoningen worden tot nog toe gerealiseerd door de betreffende woningcorporatie. Indien er door een derde partij sociale huur- of koopwoningen worden gerealiseerd dan worden deze gronden marktconform getaxeerd met in achtneming van de sociale verhuurplicht dan wel de verkoopplicht tegen sociale koopprijs. Een bijdrage van particuliere ontwikkelaars voor sociale woningbouw zou een mogelijkheid kunnen zijn. Dit dient echter Provinciebreed opgepakt te worden om ervoor te zorgen dat er geen uitwijkgedrag ontstaat naar andere (omliggende) gemeenten waar deze bijdrage niet wordt gevraagd. ,

Maatregel 4. 7: informatie geven over de (on)mogelijkheden in de sociale huur • We willen samen met corporaties de informatievoorziening richting huurders , woningeigenaren en potentiële starters intensiveren met betrekking tot de mogelijkheden en voorwaarden voor het huren van een corporatiewoning.

Om ervoor te zorgen dat mensen (in welke woonsituatie dan ook) een goed beeld hebben van hun verhuismogelijkheden is het belangrijk dat er meer voorlichting komt over de mogelijk- en onmogelijkheden die de sociale huursector in Achtkarspelen biedt. Daarom gaat de gemeente samen met de corporaties op meerdere manieren (bijeenkomsten informatiebrochures) huurders woningeigenaren en potentiële starters informeren over de mogelijkheden die de sociale huur biedt en de voorwaarden die daarbij worden gesteld. ,

,

,

Maatregel 4. 8: vroegsignalering betalingsachterstanden We

maken

met betrokken partijen afspraken informatievoorziening bij betalingsachterstanden.

over

vroegsignalering

van

betalingsproblemen

en

Door het passend toewijzen krijgen huishoudens met een laag inkomen zoveel mogelijk een woning met een lage huur toegewezen. Deze maatregel kan echter niet voorkomen dat er nog steeds huurders zijn die in de financiële problemen komen waardoor zij vervolgens de huur niet meer kunnen betalen. Ook in de koopsector komt betalingsproblemen voor. Betalingsachterstanden ontstaan vaak door het wegvallen of achteruitgang in inkomen of onvoldoende bewaking van het uitgavepatroon. Daarom willen we in samenspraak met de betrokken partijen (zoals corporaties zorgen welzijnsorganisaties energieleveranciers gebiedsteams en schulddienstverlening) afspraken maken op het gebied van vroegsignalering van betalingsproblemen en informatievoorziening richting huurders en woningeigenaren met betalingsachterstanden. Als gemeente nemen we hierin het initiatief om tot een gezamenlijk overleg te komen. ,

,

,

Maatregel 4. 9 mogelijkheden middeldure huur verkennen We onderzoeken samen met ontwikkelaars de mogelijkheden voor ontwikkeling van middeldure huurwoningen op inbreidinglocaties , indien er sprake is van een behoefte.

Zoals gezegd lijken er in de basis voldoende alternatieven in de particuliere woningmarkt voor mensen met een middeninkomen. Daardoor lijkt er geen grote vraag te zijn naar middeldure huurwoningen (segment tussen de €700 en €900). Toch zien marktpartijen op kleine schaal wel mogelijkheden voor dit segment in de gemeente Achtkarspelen. Vooral gericht op senioren die op zoek zijn naar een appartement op een aantrekkelijke locatie bij voorzieningen. Daarom willen we in samenspraak met particuliere ontwikkelaars kijken of er kansen liggen om op kleine schaal nieuwbouw toe te voegen in dit segment op aantrekkelijke inbreidingslocaties.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

19

Maatregel 4. 10: naar een raamovereenkomst prestatieafspraken We streven ernaar om te komen tot een meerjarige raamovereenkomst prestatieafspraken die van toepassing is op alle corporaties en huurdersorganisaties binnen de gemeente Achtkarspelen.

Tot op heden maakte de gemeente Achtkarspelen afzonderlijke prestatieafspraken met Stichting Woningbouw Achtkarspelen WoonFriesland en Woonzorg Nederland. Uit de ervaring van de afgelopen jaren blijkt dat in de prestatieafspraken tussen de gemeente en de verschillende corporaties en huurdersorganisaties veel overeenkomsten zitten. Om te zorgen voor meer kennis en begrip van elkaars visie ambities en mogelijkheden ten aanzien van de sociale volkshuisvesting in Achtkarspelen wil de gemeente een (langjarige) raamovereenkomst sluiten voor alle partijen gezamenlijk. Daarnaast blijven we inzetten op concrete jaarafspraken per corporatie en de daarbij horende huurdersorganisatie. Uitgangspunt bij de prestatieafspraken is dat deze specifiek meetbaar acceptabel realistisch en tijdgebonden moeten zijn. ,

,

,

,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

20

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

21

5

Inzetten op wonen

,

welzijn en zorg

Maatregel 5. 1: we gaan een visie op wonen , welzijn en zorg ontwikkelen

Bij het ontwikkelen van deze visie willen we intensief samenwerken met corporaties zorg- en welzijspartijen. Hierbij benutten we zoveel mogelijk de data en kennis die al beschikbaar zijn zoals de Agenda Stand en Platteland (samenwerking tussen de regio Noordwest Noordoost en Leeuwarden op basis van de GEEF atlas). Hierbij willen we onder andere meer inzicht krijgen in de ontwikkeling van deze doelgroep de vraag naar levensloopgeschikte woningen vormen van zelfstandig wonen en andere tussenvormen met wonen en zorg. Ook willen we ingaan op woonbegeleiding ontmoetingsmogelijkheden en specifiek het voorkomen van vereenzaming. ,

,

,

,

,

,

Maatregel 5. 2: we toetsen particuliere woonzorginitiatieven zorgvuldig Particuliere initiatieven op het vlak van wonen en zorg worden getoetst op de mate waarin zij voorzien in de lokale vraag en de geschiktheid van de beoogde locatie.

Uit het onderzoek moet ook duidelijk worden hoe groot de vraag is naar ‘verzorgd wonen’. Deze woonvorm waarbij zelfstandige woningen in de nabijheid van een zorgsteunpunt liggen kan vooral uitkomst bieden aan mensen die een te lichte zorgvraag hebben voor een verpleeghuis maar een te zware zorgvraag voor een reguliere zelfstandige woning. Binnen de gemeente zien we een toename aan particuliere initiatieven op het gebied van wonen en zorg. Deze particuliere initiatieven zoals bijvoorbeeld kleinschalig wonen met zorg zullen de komende jaren naar verwachting toenemen en vragen om een zorgvuldige afweging per initiatief. Als gemeente staan we positief tegenover dergelijke initiatieven en willen we hier dan ook ruimte voor bieden Dit kan ook van belang zijn om voldoende schaalgrootte te creëren zodat ook woonzorginitiatieven in onze kleine kernen gerealiseerd kunnen worden. Deze woonzorginitiatieven geven niet alleen een impuls aan de levendigheid en leefbaarheid van onze dorpen maar zorgen er ook voor dat ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen en dus niet genoodzaakt worden tot een verhuizing naar een grotere kern met meer woonzorgaanbod. ,

,

,

,

,

,

Maatregelen 5. 3: we faciliteren pilots van kleinschalige woonzorginitiatieven in kleinere kernen

De komende jaren willen we daarom enkele pilots faciliteren om ook in de kleinere kernen tot een kleinschalige woonzorgvorm te komen (bijvoorbeeld het wonen in een hofje). Als gemeente gaan we op zoek naar kansrijke locaties en naar potentiele ontwikkelaars en geïnteresseerde bewonerscollectieven. De voorkeur gaat daarbij uit naar herbestemming van leegstaand vastgoed (zoals een oud schoolgebouw of boerderij). Het samenbrengen van zorgvragers op dergelijke woonlocaties kan er bovendien toe leiden dat zorgaanbieders efficiënter zorg kunnen verlenen. Belangrijk is dat gemeente en zorgpartijen ernaar streven om tot een verdeling te komen waarbij iedere zorgaanbieder de zorg verleent voor een bepaald gebied binnen de gemeente. Maatregelen 5. 4: we nemen maatregelen om de particuliere woningvoorraad levensloopgeschikt te maken

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

22

Vooruitlopend op de inventarisatie in het kader van de woon zorg visie (5. 1) is ons doel om meer levensloopgeschikte woningen / appartementen voor senioren in de gemeente Achtkarspelen toe te voegen. Daarmee spelen we niet alleen in op de behoefte van ouderen maar creëren we ook meer doorstroming op de woningmarkt. ,

Daarnaast hebben we als gemeente aandacht voor ouderen die in hun huidige woning willen blijven wonen. Door het bieden van goede informatie en het creëren van bewustwording over het levensloopgeschikt maken van hun woning. Daarbij zullen de mogelijkheden van domotica en andere technologische hulpmiddelen in en rondom de woning (inbraakpreventie slimme buitenverlichting etc. ) steeds belangrijker worden. ,

Maatregel 5. 5: onderzoeken van de mogelijkheid om de regeling voor mantelzorgwonen te verruimen

Naast het aanpassen van bestaande woningen kunnen ook mantelzorgwoningen de mogelijkheden voor langer zelfstandig wonen vergroten. Op basis van landelijke regelgeving is het onder bepaalde omstandigheden mogelijk om mantelzorgunits te plaatsen of een bestaand gebouw als mantelzorgwoning te gebruiken zodat iemand met een zorgvraag bij de zorgverlener kan wonen. Er gelden echter verschillende voorwaarden voor het plaatsen van een mantelzorgwoning waardoor er tot nu toe slechts mondjesmaat gebruik van wordt gemaakt. We willen daarom als gemeente ruimhartiger omgaan met het toevoegen van tijdelijke woonruimte op bestaande percelen maar wel binnen de wettelijke mogelijkheden. Door middel van het opstellen van beleidsregels pre-mantelzorgwonen kan de verruiming van de regels mogelijk worden gemaakt. We verkennen of dit het meest geschikte instrument is voor onze gemeente en als dit het geval is dan stellen we de regels op waarbij het ook kan gaan om regels die niet direct ingegeven zijn vanuit volkshuisvestelijke en ruimtelijke aard. ,

,

,

Maatregel 5. 6: we gaan met corporaties en huurdersorganisaties in overleg over aanpassingsmogelijkheden richting oudere huurders. •

In de huursector is het aan corporaties vooral de taak om voor huurders zonder zorgindicatie alleen kleine aanpassingen in een woning aan te brengen in het kader van het langer zelfstandig wonen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanbrengen van beugels of een verhoogd toilet. Voor mensen met een zorgvraag in een huurwoning is het vaak niet duidelijk waar zij moeten aankloppen voor een woningaanpassing en of zij hier zelf aan moeten meebetalen of dat dit (deels) betaald wordt vanuit de Wmo. Daarom maken we met de woningcorporaties en huurdersorganisaties afspraken om te kijken hoe we de informatievoorziening over het aanbrengen van woningaanpassingen en de financiering daarvan richting huurders kunnen verbeteren. Mogelijk dat hierbij de gemeente (bijvoorbeeld de gebiedsteams) en/of de huurdersorganisaties (Bewonersraad en Contactraad) hierin een rol kunnen spelen. Daarnaast monitoren woningcorporaties de vraag naar geschikte huurwoningen op basis van de Woonzorgatlas/GEEF. Maatregel 5. 7: we verkennen met zorg- en welzijnsaanbieders hoe de uitstroom vanuit intramuraal verblijf naar regulier wonen zorgvuldig en duurzaam plaats kan vinden.

In het provinciale programma Weer thuis werken de corporaties gemeenten en zorgaanbieders samen aan een plan om te zorgen dat mensen die in beschermd wonen zitten kunnen uitstromen uit een instelling naar een woning. ,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

23

Om

de overheveling

(en op langere termijn Maatschappelijke opvang) van centrumgemeente naar de gemeente te laten slagen is het van belang dat deze zorgdoelgroep met (ondersteunings)vragen terecht kan bij de gebiedsteams binnen de gemeente Achtkarspelen. Daarnaast is het zaak om vanuit de gebiedsteams afstemming te zoeken met andere professionals (zorgen welzijnsaanbieders corporatie politie etc. ) die betrokken zijn bij de inwoner. Ook met het oog op de signalering van probleemsituaties. Nieuwe meer bij het individu passende integrale vormen van ondersteuning worden ontwikkeld (bijvoorbeeld bij het zelfstandig wonen maar ook samenwerking tussen partijen om huisuitzettingen te voorkomen). van

,

Beschermd

wonen

,

,

,

,

Maatregel 5. 8: we willen afspraken maken met corporaties over het voorzien in voldoende betaalbare huisvesting voor mensen met een zorgvraag.

Intramurale voorzieningen worden afgebouwd tot een beperkte capaciteit die nodig is voor de doelgroep die blijvend aangewezen is op een beschermde woonomgeving. De vraag naar betaalbare huurwoningen door doorstroom en uitstroom zal de komende jaren toenemen. De beschikbaarheid van dit typewoningen is essentieel bij het laten slagen van dergelijke ondersteuningsvormen en vraagt om een goede afstemming (o. a. in prestatieafspraken) met de woningcorporaties. Hierbij bepalen we samen met corporaties de opgave (het aantal woningen) en de noodzakelijke ondersteuning.

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

24

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

25

Streven naar leefbare dorpen

6

Maatregel 6. 1: we vragen van woningcorporaties aandacht voor kwetsbare doelgroepen in de sociale huur

Woningcorporaties investeren in de leefbaarheid in de buurten waar zij huurwoningen hebben staan. Met de invoering van de Woningwet zijn de mogelijkheden voor woningcorporaties om te investeren in leefbaarheidsprojecten beperkt. In Achtkarspelen is de inzet van woningcorporaties gericht op het signaleren van wat er in de wijk buurt en dorp bij huurders leeft. Bij problemen leggen medewerkers van de corporaties persoonlijk contact en zijn zij het vaste gezicht. Zij bemiddelen bij overlast en hebben een signalerende rol waar het kwetsbare huurders betreft. De wijkconsulenten buurtbeheerders en onderhoudsmedewerkers van de woningcorporaties zijn daarmee ‘de ogen en oren in de wijk’. Overlast tussen buren of in de buurt bepaalt in grote mate de leefbaarheid. De overlast bestaat onder andere uit conflicten tussen buren mensen met psychische problemen die voor onrust zorgen en problematiek rondom verslaving en hennepteelt. De wijkconsulent en de buurtbeheerder hebben een grote rol in het handhaven bij overlast. Waar nodig doet de wijkconsulent van de corporatie een melding bij het gebiedsteam en/of schakelt ketenpartners in –ieder vanuit de eigen taak en verantwoordelijkheid – om escalatie te voorkomen. Intensieve samenwerking met zorg- en welzijnspartijen en het gebiedsteam is daarbij belangrijk.

In de jaarlijkse prestatieafspraken concretiseren gemeente corporaties en huurders de exacte inzet van de corporaties op het vlak van de leefbaarheid. Wettelijke richtlijn is een maximuminzet van € 126 per woning per jaar. ,

,

,

,

Maatregel 6. 2: gemeenten en woningcorporaties stemmen planning en inhoud van voorgenomen groot onderhoudsprojecten (m. b. t. woning en woonomgeving) op elkaar af. •

Om de fysieke woon- en woonomgevingskwaliteit op orde te houden voeren gemeente en woningcorporaties periodiek onderhoud uit. In het verleden is het wel eens voorgekomen dat kort na elkaar in dezelfde buurt meerdere grote onderhoudsprojecten werden uitgevoerd. Bijvoorbeeld eerst groot onderhoud aan het wooncomplex door de woningcorporatie gevolgd door wegwerkzaamheden in dezelfde straat. Dit leidt soms tot onnodig veel overlast voor de bewoners. Daarom willen gemeente en woningcorporaties intensiever met elkaar afstemmen over de voorgenomen grote onderhoudsprojecten. Daarbij gaat het enerzijds om de planning (voornemen is om zoveel mogelijk gelijktijdig woningen en woonomgeving op te knappen om de overlast voor omwonenden te beperken) en anderzijds om als partijen samen op te trekken in deze projecten daar waar dat nog niet gebeurt. Bijvoorbeeld het doorgeven van signalen als sociale problematiek aan het licht komt. Om het doorgeven van signalen mogelijk te maken gaan we de mogelijkheid onderzoeken om een AVG-convenant tussen betrokken maatschappelijke partijen op te stellen. ,

,

,

,

Maatregel 6. 3: op locaties waar sociale woningbouw wordt geherstructureerd , hebben we speciale aandacht voor de leefbaarheid

(vast te leggen in een sociaal plan).

• Plannen waarbij sociale huurwoningen worden geherstructureerd zorgen voor een kwalitatief betere woningvoorraad. Echter dit proces heeft veel impact op de huurders die het betreft en het zorgt vaak voor een tijdelijke verslechtering van de leefbaarheid. Soms komt het voor er een lange periode zit tussen de sloopaankondiging en de start van de nieuwbouw. Soms is dat ook nodig vanwege de voorbereidingstijd maar soms kan dat ook sneller. ,

,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

26

We willen met corporaties zoeken naar mogelijkheden om de impact op de leefbaarheid te minimaliseren en daarbij wijkvernieuwingsurgenten voldoende tijd en gelegenheid geven om alternatieve woonruimte te vinden. Vanuit de Woningwet is het verplicht voor corporaties om -in afstemming met gemeente en huurders- een sociaal plan op te stellen in het geval van ingrijpende werkzaamheden. In dit sociaal plan moet ook worden opgenomen hoe nadelige effecten voor de fysieke en sociale leefbaarheid tot een minimum beperkt kunnen worden. Dit is een taak die primair bij onze woningcorporaties ligt.

,

Maatregel 6. 4: we faciliteren initiatieven vanuit de dorpen die bijdragen aan leefbaarheid

In zowel dorpen met veel voorzieningen als de kleinere dorpen zien we dat het draagvlak voor voorzieningen en verenigingen afneemt. Dat komt deels door macro-economische ontwikkelingen (internetwinkelen schaalvergroting toenemende mobiliteit) maar ook door de vergrijzing. Samen met onze inwoners willen we daarom kijken naar andere mogelijkheden om de vitaliteit van kernen te behouden ook als het aantal voorzieningen afneemt. Zo zijn er landelijk verschillende goede voorbeelden van dorpshuizen of buurtwinkels die door inzet van bewoners zelf (soms in combinatie met een commerciële partij of ondersteuning vanuit de gemeente) draaiende worden gehouden. Voor deze initiatieven staat de gemeente uiteraard open en wil daar waar dat binnen ons vermogen ligt ook graag faciliteren. Daarbij kijken we uiteraard ook naar wat we kunnen leren van goede initiatieven die elders in de provincie op dit vlak ontstaan. ,

,

,

,

,

Maatregel 6. 5: we faciliteren herbestemming van leegstaande (winkel)panden naar wooneenheden

Daar waar het niet langer mogelijk is om winkels of andere voorzieningen levensvatbaar te houden willen we kijken naar herbestemming van leegstaande panden. In de eerste plaats kijken we daarbij naar karakteristieke panden op beeldbepalende locaties. Bij voldoende vraag willen we een herbestemming naar woonruimte faciliteren. Dit geldt niet alleen voor onze kleinere kernen maar ook voor de voorzieningenkernen. Bij de dorpen waar we een centrumvisie hebben opgesteld houden we rekening met de uitgangspunten die daar in staan. Daarnaast streven we bij het herbestemmen naar wonen naar voldoende woonkwaliteit wat bijvoorbeeld betekent dat woningen voldoende binding met het openbaar gebied dienen te hebben. Ook hierbij geldt dat we sturen op het toevoegen van seniorgeschikte woningen. ,

,

,

,

Maatregel 6. 6: we voorzien in de behoefte aan woonwagenstandplaatsen

Een specifieke woningbehoefte wordt gevormd door de vraag naar standplaatsen voor woonwagens. Momenteel is er één woonwagenlocatie in de gemeente Achtkarspelen bestaande uit 11 standplaatsen. In de afgelopen jaren zijn geen verzoeken ingediend ter uitbreiding van het aantal plaatsen. Wij gaan er daarom van uit dat de huidige mogelijkheden voorzien in de behoefte en dat deze de komende jaren stabiel blijft. Mochten er toch vragen komen dan beoordelen wij dit naar redelijkheid en billijkheid. ,

059. 104 | Woonvisie Achtkarspelen 2020-2025 – vastgesteld

27

Bijlage I Onze

opgaven

1. Investeren in onze bestaande woningvoorraad

Hoe aantrekkelijk zijn woningen met achterstallig onderhoud? De vraag naar nieuwbouw is enerzijds een kwantitatief vraagstuk (te weinig woningen voor de woningzoekenden) anderzijds een kwalitatief vraagstuk. Veel woningzoekenden geven de voorkeur aan een nieuwe woning omdat die voorzien is van een flexibele indeling goede isolatie moderne badkamer en keuken en de energielasten minimaal zijn. De ontwikkeling van nieuwbouwwoningen kan op termijn de verkoopbaarheid van woningen in de bestaande voorraad onder druk zetten. Dit geldt niet zozeer voor de woningen aan de bovenkant van de markt (goed onderhouden woningen karakteristieke woningen populaire kernen/buurten) maar wel voor de woning aan de onderkant van de markt (zoals vroeg-naoorlogse rijwoningen woningen met veel achterstallig onderhoud of woningen waar beperkte vraag naar is bijvoorbeeld boerderijen op zeer grote kavels). In dat geval krijgt een nieuwe woning die instapklaar is vaak de voorkeur boven een bestaande woning die nog voor een groot deel opgeknapt moet worden en de nodige financiële investeringen vraagt. Op termijn zullen steeds meer woningen uit de bestaande voorraad (zowel koop als huur) op de markt komen als gevolg van senioren die de woningmarkt verlaten. Door de vergrijzing zullen in de toekomst meer ouderen naar een aangepaste woonvorm verhuizen of komen te overlijden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=6c06a707-233f-4882-9e26-8a72865fe369