07 - Bijlage 1 - Jaarstukken Achtkarspelen 2025
Tekst van het document
04.02 Wat wilden we? Voortzetten van het bestaande onderwijskansenbeleid binnen de huidige beleidsperiode (tot en met 2029). Belangrijke speerpunten zijn: • voor- en vroegschoolse educatie (VVE) • aanpak van laaggeletterdheid • taalbeleid • betere verbinding tussen onderwijs en zorg Wat hebben we bereikt? • Vaststelling van het beleidsplan Koers op Kansen • Opname van het Taalplan 8k als concrete uitwerking van het taalbeleid 4. Overige ontwikkelingen Het traject richting het nieuwe IKC (bernesintr) in Twijzelerheide bevindt zich in de afrondende fase. Stand van zaken • Plannen worden afgestemd en gecommuniceerd met betrokken partijen en het dorp • Vergunningentraject loopt • Aanbesteding wordt naar verwachting in 2026 gestart Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost In de programma’s verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht.
Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (x € 1.000) | primitief | definitief Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 2.519 | 2.870 | 2.780 | 90 Onderwijshuisvesting | 1.080 | 1.069 | 1.018 | 50 Totaal lasten | 3.599 | 3.939 | 3.798 | 141 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Onderwijsbeleid en leerlingenzaken | 854 | 962 | 1.009 | 47 Onderwijshuisvesting | - | - | - | - Totaal baten | 854 | 962 | 1.009 | 47 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 2.746 | - 2.977 | - 2.789 | 188 Analyse verschillen rekening – begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma In € | Voordelig | Nadelig | Omschrijving | I/S Lasten | 100.000 | Leerlingenvervoer | I 41.000 | Overige kleine afwijkingen | I Baten | 47.000 | Overige kleine afwijkingen | I/S 188.000 Saldo | 188.000 41 Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Taakveld | 04. Onderwijs De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v.
de historie % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Nederland | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,30 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 2,40 Rekening 2024 | 2,40 Achtkarspelen | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,80 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 2,20 Rekening 2024 | 2,20 Absoluut verzuim Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. Nederland | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 6,70 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,30 Rekening 2024 | 6,30 Achtkarspelen | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 1,10 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,00 Rekening 2024 | ,00 Relatief verzuim Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Per 1.000 leerlingen.
Nederland | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 28,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 27,00 Rekening 2024 | 27,00 42 Jaarstukken 2025 Achtkarspelen | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 53,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 48,00 Rekening 2024 | 48,00 43 Jaarstukken 2025 44 5. Sport, cultuur en recreatie Bij dit programma horen de volgende taakvelden 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresent., -prod. en -participatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openb. groen en (openlucht)recreatie Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025- 2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. 1. Aanleg fietspad Skeanpaed – Wyldpaed-West Kadernota 2022 – nr. 05.12 Wat wilden we? Een veilige fietsverbinding realiseren tussen Twijzelerheide, Wyldpaed-West en de N355 (budget € 180.000).
Jaarstukken 2025 45 Wat hebben we bereikt? Het project is ingediend voor financiering via de RegioDeal. Deze aanvraag is afgewezen. Via een separaat raadsvoorstel wordt voorgesteld om alsnog middelen beschikbaar te stellen. 2. Renovaties sportaccommodaties Kadernota 2025 – nr. MO2 M1 Wat wilden we? Bij renovaties het totale aanbod aan sportvoorzieningen per dorp betrekken. Wat hebben we bereikt? Nieuw buitensportaccommodatiebeleid opgesteld, met als uitgangspunt minimaal één voorziening per dorp (bij voldoende draagvlak). Wat is (nog) niet gelukt? Het beleid is nog niet vastgesteld door de raad. 3. Ekstra formaasje Frysk taalbelied Kadernota 2024 – nr. 05.04 Wat wilden we? Actualiseren van de Nota Frysk taalbelied en versterken van de uitvoering, inclusief extra capaciteit. Wat hebben we bereikt? • Aanstelling meertaligheidscoördinator • Uitvoering projecten, zoals Jou in bern in boek en de Fryske Wike 4. Inspecties en MJOP sportaccommodatie Kadernota 2020 – nr. 05.09 Wat wilden we? Inzicht in de kwaliteit van sportaccommodaties via inspecties en een meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Wat hebben we bereikt? MJOP opgesteld als onderdeel van het nieuwe sportaccommodatiebeleid. Wat is (nog) niet gelukt? Behandeling van het beleid in de raad is doorgeschoven. 5. Miedengebied Kadernota 2018 – nr.
5.7h Wat wilden we? Verkennen en versterken van de toeristische mogelijkheden van het Miedengebied. Wat hebben we bereikt? Onderzoeken uitgevoerd → conclusie: eerst basis op orde (zoals paden en bewegwijzering). Wat is (nog) niet gelukt? • Nieuw fietspad nog niet gerealiseerd • Financiering nog in voorbereiding (i.s.m. provincie) Jaarstukken 2025 46 6. Motie: meer beweegroutes in de gemeente Kadernota 2024 – nr. P5M3 Wat wilden we? Meer beweegroutes worden opgenomen in het gezondheids- en sportbeleid. Dit valt onder de specifieke uitkering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Wat hebben we bereikt? De uitvoering van de motie is onderdeel van GALA, onder het thema inrichting van de fysieke ruimte op bewegen. Voorbeelden: • De beweechrûte Buitenpost is blijvend opengesteld. • In Augustinusga is een beweeginitiatief uitgevoerd. • Het beweegpad Gerkesklooster wordt verder ontwikkeld met lokale organisaties. 7. Sportbeleid Kadernota 2025 – nr. 05.01 Wat wilden we? Achtkarspelen is een sportgemeente. We willen in ieder dorp minimaal één sportvoorziening behouden. We ondersteunen sportclubs zoveel mogelijk, maar kunnen niet onbeperkt blijven investeren. Bij minder gebruikers moet gekeken worden naar het delen van voorzieningen. In 2025 wilden we het buitensportbeleid herijken, met input van verenigingen en rekening houdend met ontwikkelingen en de financiële situatie.
Wat hebben we bereikt? Er is nieuw buitensportaccommodatiebeleid ontwikkeld en aan de raad voorgelegd. Wat is (nog) niet gelukt? Het beleid is in 2025 nog niet vastgesteld door de raad. 8. TOP’s (Toeristische Overstappunten) Kadernota 2018 – nr. 5.7i Wat wilden we? We wilden één of twee TOP’s realiseren. Dit zijn kleine parkeerplaatsen met een uniforme uitstraling, dichtbij knooppunten van fiets, wandel en vaarroutes. Wat hebben we bereikt? In 2025 is de tweede TOP geopend achter het station in Buitenpost. In Harkema (bij De Spitkeet) was eerder al een TOP geplaatst. 9. Uitvoering Kultuernota Ut de kûlizen Kadernota 2024 – nr. 05.03 Wat wilden we? Uitvoering geven aan de in 2024 vastgestelde Kultuernota. Wat hebben we bereikt? Veel nieuwe actiepunten zijn uitgevoerd. Voorbeelden uit 2025: • de voorstelling Moed van Pier21, • een vernieuwde wandel- en fietsroute met Friese volksverhalen, • museumbezoek door basisschoolleerlingen, • cultuuractiviteiten na schooltijd, • Een Overdagkoor. Een volledig overzicht is in 2025 naar de raad gestuurd. Jaarstukken 2025 47 10. Verbeteren en uitbreiden wandel- en fietsmogelijkheden Kadernota 2018 – nr. 5.7 Wat wilden we? We willen recreatie en toerisme stimuleren door een goede wandel- en fietsinfrastructuur. Het Padenplan werkt wensen van dorpen en gemeente uit om gebieden en paden te verbinden.
Het budget is bedoeld voor onderzoeken, aanleg, beleving en verbetering. Wat hebben we bereikt? Het geactualiseerde Padenplan is in 2025 aan de raad aangeboden. De trajecten zijn bezocht en geprioriteerd op verschillende criteria. Wat is (nog) niet gelukt? Er is geen structureel budget meer voor de aanleg van paden. Ook via de Regiodeal konden geen middelen worden verkregen. Nieuwe trajecten konden daardoor niet worden aangelegd en lopende trajecten zijn nog niet allemaal uitgevoerd. 11. Viering 80 jaar vrijheid Kadernota 2025 – nr. 05.02 Wat wilden we? Voor de viering van 80 jaar vrijheid in 2025 wilden we eenmalig budget beschikbaar stellen. Wat hebben we bereikt? Zeven organisaties hebben gebruik gemaakt van onze subsidieregeling. De activiteiten liepen uiteen van concerten en lezingen tot gastlessen en een speciale dorpskrantuitgave. 12. Overige ontwikkelingen High Five High Five organiseert sport- en beweegactiviteiten voor alle leeftijden. Op www.highfive.frl staan alle activiteiten. Samen met scholen en sportaanbieders worden activiteiten georganiseerd tijdens vakanties, schooltijd en na schooltijd. Dit sluit aan bij GALA. Voor ouderen zijn extra beweegmomenten georganiseerd, inclusief een fittest met valrisicotest. Dit leverde een persoonlijk beweegadvies op.
Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (bedragen x € 1.000) | primitief | definitief Cultureel erfgoed | 69 | 72 | 70 | 2 Cultuurpresent., | -prod. en -participatie | 596 | 1.014 | 976 | 38 Media | 1.025 | 1.023 | 1.023 | 1 Musea | 656 | 689 | 731 | - 42 Openb. groen en (openlucht)recreatie | 2.487 | 2.327 | 2.283 | 45 Sportaccommodaties | 2.566 | 3.730 | 3.983 | - 253 Sportbeleid en activering | 664 | 651 | 801 | - 150 Totaal lasten | 8.063 | 9.507 | 9.866 | - 360 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Cultureel erfgoed | 22 | 22 | 25 | 2 Cultuurpresent., | -prod. en -participatie | 41 | 41 | 46 | 5 Media | 283 | 355 | 342 | - 13 Musea | 223 | 190 | 300 | 110 Openb.
groen en (openlucht)recreatie | 10 | 10 | 7 | - 3 Sportaccommodaties | 560 | 1.396 | 1.856 | 460 Sportbeleid en activering | 116 | 262 | 584 | 322 Totaal baten | 1.256 | 2.276 | 3.159 | 883 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 6.807 | - 7.231 | - 6.707 | 524 48 Jaarstukken 2025 Analyse verschillen rekening – begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Verschillenanalyse programma 5 In € | Voordelig | Nadelig | Omschrijving | I/S Lasten | 132.000 | Hogere salarislasten | I 76.000 | Extra uitgaven sportactivering | I Baten | 210.000 | Doorbelaste uren | I 123.000 | Hogere uitkering vanuit het Rijk | I 311.000 | Incidentele meeropbrengsten de Kupe | I 83.000 | Hogere huuropbrengsten | I 5.000 | overige baten per saldo | I /S 732.000 | 208.000 Saldo | 524.000 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Taakveld | 05. Sport, cultuur en recreatie De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie % Niet-sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v.
de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Nederland | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 42,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 46,40 Rekening 2024 | 46,40 Achtkarspelen | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 52,90 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 56,90 Rekening 2024 | 56,90 49 Jaarstukken 2025 6. Sociaal Domein Bij dit programma horen de volgende taakvelden 6.1 | Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 | Wijkteams 6.3 | Inkomensregelingen 6.4 | WSW en beschut werk 6.5 | Arbeidsparticipatie 6.6 | Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 | Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.72 | Maatwerkdienstverlening 18- 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandel.
GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.81 | Geëscaleerde zorg 18+ 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 50 Jaarstukken 2025 51 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en Beleid WMO 6.92 Coördinatie en Beleid Jeugd Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025- 2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. 1. Beschermd Wonen Kadernota 2020 – nr. 06.01 Wat wilden we? De doordecentralisatie van Beschermd Wonen werd eerder aangekondigd, maar is uitgesteld. De verwachting was dat dit kon worden opgevangen binnen het bestaande budget van de centrumregeling. Wat hebben we bereikt? De landelijke politiek heeft dit dossier controversieel verklaard. Daardoor is de doordecentralisatie opnieuw uitgesteld. 2. Beurtschip Kadernota 2024 – nr.
06.04 Wat wilden we? Het Beurtschip is een gezamenlijk project met Tytsjerksteradiel, waarbij deelnemers een lasopleiding volgen en praktijkervaring opdoen met als doel uitstroom naar werk in de metaalsector. Ongeveer 50% van de 200 deelnemers stroomde door naar regulier werk. Voor 2024– 2026 is jaarlijks € 158.000 per gemeente beschikbaar. In 2026 volgt een evaluatie, waarna in 2027 een besluit wordt genomen over voortzetting. Wat hebben we bereikt? Het project was in de beginjaren succesvol, maar door veranderingen in de doelgroep is de instroom van geschikte kandidaten afgenomen. Het project functioneert nu vooral als activeringstraject en sluit minder goed aan op het oorspronkelijke doel. Wat is (nog) niet gelukt? De huidige opzet leidt minder tot uitstroom naar werk. In 2026 wordt dit geëvalueerd; voortzetting in de huidige vorm ligt niet voor de hand. Ook Tytsjerksteradiel maakt hierin een afweging. 3. Coördinator Maatschappelijk Vastgoed Kadernota 2024 – nr. 06.12 Wat wilden we? Vanaf 2024 wilden we een Coördinator Maatschappelijk Vastgoed voor 0,5 fte. Voor 2024 en 2025 werd het budget incidenteel aangevraagd vanwege de organisatiewijziging. Jaarstukken 2025 52 Wat hebben we bereikt? De functie wordt ondergebracht bij het team Beleid Ruimte en Sociaal.
Wat is (nog) niet gelukt? Door de ontvlechting en het ontbreken formatieruimte is de verdere invulling nog niet afgerond. 4. Digitaliseren fysiek archief Inkomen en Participatie Kadernota 2024 – nr. 06.02 Wat wilden we? De openstaande dossiers uit het fysieke archief van het Sociaal Domein digitaliseren. Dit draagt bij aan: • beter en sneller kunnen werken, • goede archivering en privacy, • toegankelijkheid voor inwoners, • minder fysieke opslag. Wat hebben we bereikt? • Alle fysieke dossiers zijn gedigitaliseerd en doorzoekbaar. • De fysieke dossiers zijn nu goed geordend en voorzien van een kloppende inventaris. • Een deel van de cliëntendossiers is al toegankelijk via Corsa. Wat is (nog) niet gelukt? Nog niet alle gedigitaliseerde informatie is beschikbaar in de beoogde systemen. 5. Gebiedsregisseur in de huisartsenpraktijk Kadernota 2024 – nr. 06.08 Wat wilden we? Uitbreiding naar 1 fte en inzet in alle huisartsenpraktijken. De Praktijkondersteuner huisarts jeugd (POH-Jeugd): • is laagdrempelig voor inwoners, • werkt preventief, • verbetert de toegang tot zorg, • voorkomt zwaardere zorg. Wat hebben we bereikt? Vanaf juli 2025 werkt er in alle huisartsenpraktijken een POH-Jeugd. 6. Jeugd Kadernota 2025 – nr. 06.02 Wat wilden we? Hervormingsagenda Jeugd Het Rijk verwacht besparingen, maar deze zien we nog niet terug.
Friesland werkt al aan onderdelen zoals regiovisie en gezamenlijke inkoop. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het doel is gezinnen meer centraal te zetten. De manier van aansturen wordt nog bepaald (landelijk, regionaal, lokaal). Inkoop Jeugdzorg Nieuw contract per 1 januari 2024. De implementatie riep veel vragen op; een extern bureau doet onderzoek. De nieuwe inkoop vraagt veel capaciteit. Jaarstukken 2025 53 7. Wat hebben we bereikt? Hervormingsagenda • Introductie van een provinciale uniforme werkwijze voor zorgvuldige beoordeling van aanvragen. • Vooruitgang in het verminderen van residentiële zorg, samen met Groningen en Drenthe. Toekomstscenario • Acht regionale projecten uitgevoerd, o.a. gericht op vroeg-signalering, versterking gebiedsteams en nieuwe werkwijzen voor veiligheid. Inkoop • Raad geïnformeerd over uitkomsten van het externe onderzoek. • Contractuele aanpassingen doorgevoerd. • Nieuwe inkoop 2028 (Specialistische jeugdhulp (SJH) en Wonen) in uitvoering, inclusief aanbevelingen uit de procesevaluatie. Wat is (nog) niet gelukt? • Veel verbeteracties zijn langdurend. • Preventie vraagt meer domein-overstijgende samenwerking. • Sterkere samenwerking onderwijs–zorg is nog in ontwikkeling. 8. Participatiebeleid (uitvoeringsplan) Kadernota 2023 – nr.
06.06 Wat wilden we? Het uitvoeringsplan Participatie uitwerken binnen bestaande budgetten. Re -integratie zou worden georganiseerd bij De Kruidhof. Wat hebben we bereikt? In het 3e kwartaal van 2025 is gestart met de voorbereidingen voor het uitvoeringsplan. Wat is (nog) niet gelukt? Het uitvoeringsplan is opgesteld in 2025 maar moet nog worden vastgesteld. 9. Participatiewet Kadernota 2025 – nr. 06.01 Wat wilden we? • Het aantal uitkeringen daalt door hoge werkgelegenheid, maar de complexiteit van de doelgroep neemt toe. • Bekendheid met hulp en ondersteuning vergroten. • Werk of dagbesteding realiseren voor iedereen die daartoe in staat is. • Regionale samenwerking versterken, o.a. via het nieuwe Werkcentrum Fryslân (regionaal loket). Wat hebben we bereikt? Het regionale Werkcentrum is van start gegaan. In november 2025 is in Leeuwarden een fysieke locatie geopend als pilot. Jaarstukken 2025 54 10. Sociale basis Kadernota 2025 – nr. 06.04 Wat wilden we? • Evaluatie van de sociale basis en de subsidieregeling. • Inzet van GALA-middelen voor initiatieven met duurzaam effect. (Gezond en Actief Leven Akkoord) • Ontwikkeling van een regionale visie Wonen, Zorg, en Welzijn in ANNO-verband. Wat hebben we bereikt? • Doelen van de subsidieregelingen zijn behaald. • ANNO-verband werkt aan Zorgzame Gemeenschappen en Lang Leven Thuis. • Een kwartiermaker onderzoekt kansrijke dorpen.
• Een startnotitie is vastgesteld. Wat is (nog) niet gelukt? De evaluatie moest nog worden uitgevoerd en we hebben nog geen nieuwe of herijkte visie opgesteld. Wel is een startnotitie vastgesteld. 11. Wmo Kadernota 2025 – nr. 06.03 Wat wilden we? Voorbereiden op (her)invoering abonnementstarief (vanaf 2026 beoogd). Start nieuwe inkoop Wmo. Integrale visie ontwikkelen voor Wonen, Welzijn en Zorg. Wat hebben we bereikt? De visie Wonen, Welzijn en Zorg is vastgesteld in 2025. Daarnaast is een uitvoeringsprogramma is gestart en de oriëntatiefase van de nieuwe Wmo-inkoop is begonnen. Wat is (nog) niet gelukt? Voorbereidingen treffen op het invoeren van het abonnementstarief, omdat deze is landelijk uitgesteld is tot 2029. 12. Overige ontwikkelingen Armoede • Beleidsplan Armoede & Schulden 2025 – 2028 vastgesteld. Jeugd • Nieuwe Verordening Jeugdhulp vastgesteld. • Resultaatgerichte inkoop levert besparingen op. • Complexe aanvragen worden wekelijks beoordeeld in multidisciplinair overleg. • Start inzet Stichting Buurtgezinnen (2 jaar). Regiodeal – Noflik Wenje • Focus op WoonZorg en Wonen, gekoppeld aan Zorgzame Gemeenschappen en Lang Leven Thuis. Friza – Transformatieplannen (Fries Integraal Zorgakkoord) • Plan Mentale Gezondheid goedgekeurd met extra middelen. • Plan Sociale Basis goedgekeurd; beschikbaar budget is kleiner dan aangevraagd.
Uitvoering gebeurt met regiodealmiddelen. Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (x € 1.000) | primitief | definitief Arbeidsparticipatie | 2.191 | 2.264 | 2.182 | 82 Begeleiding (WMO) | 2.737 | 2.572 | 2.907 | - 335 Beschermd wonen (WMO) | 107 | - | - | - Dagbesteding (WMO) | 2.093 | 2.821 | 2.561 | 260 Geëscaleerde zorg 18+ | - | 107 | - 103 | 210 Hulp bij het huishouden (WMO) | 4.998 | 4.940 | 4.836 | 104 Inkomensregelingen | 13.788 | 14.467 | 14.577 | - 110 Jeugdbescherming | 448 | 912 | 1.002 | - 91 Jeugdhulp ambulant lokaal | - | 727 | 933 | - 206 Jeugdhulp ambulant regionaal | - | 7.189 | 7.394 | - 205 Jeugdhulp behandel.
GGZ zonder verblijf | 122 | - | - | - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf | 155 | - | - | - Jeugdhulp met verblijf landelijk | - | 316 | 253 | 63 Jeugdhulp met verblijf lokaal | - | 93 | 68 | 25 Jeugdhulp met verblijf overig | 2.523 | - | - | - Jeugdhulp met verblijf regionaal | - | 2.773 | 2.771 | 1 Jeugdhulp zonder verblijf overig | 6.539 | 332 | 297 | 34 Jeugdreclassering | 37 | - | 99 | - 99 Maatschappelijke | - en vrouwenopvang (WMO) | 71 | 107 | 52 | 55 Maatwerkdienstverlening 18 | - | - | 500 | 510 | - 10 Maatwerkdienstverlening 18+ | - | 453 | 174 | 279 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 2.583 | 1.743 | 1.678 | 65 Pleegzorg | 299 | - | - | - Samenkracht en burgerparticipatie | 1.816 | 1.731 | 1.650 | 80 Wijkteams | 2.270 | 2.299 | 2.244 | 55 WSW en beschut werk | 5.880 | 5.797 | 6.023 | - 226 Totaal lasten | 48.661 | 52.142 | 52.109 | 33 55 Jaarstukken 2025 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (x € 1.000) | primitief | definitief Arbeidsparticipatie | 181 | 283 | 304 | 21 Begeleiding (WMO) | - | - | 1 | 1 Beschermd wonen (WMO) | 363 | - | - | - Dagbesteding (WMO) | - | - | 2 | 2 Geëscaleerde zorg 18+ | - | 363 | 473 | 110 Hulp bij het huishouden (WMO) | 236 | 236 | 290 | 54 Inkomensregelingen | 11.141 | 12.516 | 12.492 | - 23 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | 49 | 51 | 102 | 52 Pleegzorg | - | - | - | - Samenkracht en burgerparticipatie | 85 |
1.157 | 1.185 | 28 Wijkteams | - | - | 5 | 5 Totaal baten | 12.055 | 14.605 | 14.854 | 249 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 36.606 | - 37.537 | - 37.255 | 282 Analyse verschillen rekening | - begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht. Per programma In € | Voordelig | Nadelig | Omschrijving | I/S Lasten | 91.000 | Afrekeningen SDF | - Gecertificeerde Instelling | S 206.000 | Jeugdhulp ambulant lokaal heeft meer cliënten geholpen | S 205.000 | Afrekening zorg bij Passend Onderwijs wat niet was begroot | S Bij begeleiding Wmo | is het aantal maatwerkvoorzieningen | S 335.000 | hoger dan ingeschat. 260.000 | Minder pessimistische bijraming | I 210.000 | Administratieve begrotingsfout | I 104.000 | Lager aantal cliënten in maatwerkvoorzieningen | I 279.000 | Minder gebruik van PGB financiering | I 17.000 | Per saldo kleine afwijkingen | I Baten 249.000 | Hogere afrekening Beschermd Wonen | I 1.119.000 | 837.000 Saldo | 282.000 56 Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Taakveld | 06.
Sociaal domein De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Nederland | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 6,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,00 Rekening 2024 | 6,00 Achtkarspelen | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 4,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 4,00 Rekening 2024 | 4,00 Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 2,00 Achtkarspelen | % | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 2,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 2,00 Rekening 2024 | 2,00 57 Jaarstukken 2025 Banen Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Nederland | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 850,20 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 836,60 Rekening 2024 | 836,60 Achtkarspelen | aantal | [referentiejaar 2024] Rekening 2025 | 558,50 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 571,40 Rekening 2024 | 571,40 Cliënten met een maatwerkarrangement Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Nederland | aantal | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 660,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 705,00 Rekening 2024 | 650,00 Achtkarspelen | aantal | [referentiejaar 2025] Rekening 2025 | 680,00 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 660,00 Rekening 2024 | 560,00 Jongeren met delict voor rechter Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.
Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 1,00 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,00 Rekening 2024 | 1,00 58 Jaarstukken 2025 Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,10 Rekening 2024 | ,90 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 1,10 Rekening 2024 | 1,20 Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014).
Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 13,50 Rekening 2024 | 11,50 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 12,20 Rekening 2024 | 10,20 59 Jaarstukken 2025 Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Als de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart.
De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,30 Rekening 2024 | ,30 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | ,00 Rekening 2024 | ,00 Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Nederland | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 191,50 Rekening 2024 | 197,70 Achtkarspelen | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 549,10 Rekening 2024 | 598,40 60 Jaarstukken 2025 Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 73,10 Rekening 2024 | 73,10 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 72,30 Rekening 2024 | 72,20 Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
Nederland | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 344,80 Rekening 2024 | 343,60 Achtkarspelen | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 313,30 Rekening 2024 | 306,60 61 Jaarstukken 2025 62 7. Volksgezondheid en milieu Bij dit programma horen de volgende taakvelden 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025- 2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. 1. Basiskaart Geluid Emissies (BGE) Kadernota 2022 – nr. 02.01 Wat wilden we? Volgens de Omgevingswet moeten we voor een groot deel van onze wegen Basis Geluid Emissiekaarten (BGE) vaststellen. Deze kaarten zijn nodig voor: • onze omgevingsplannen, • het beoordelen van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, • en het beoordelen van vergunningaanvragen.
Jaarstukken 2025 63 Voor doorgaande wegen zijn al geluidzones vastgesteld. Voor overige wegen moeten deze zones nog worden bepaald. Met software worden vervolgens geluidaandachtsgebieden berekend, die gebruikt worden bij nieuwe ontwikkelingen. Voor dit werk is uitbreiding van capaciteit en budget opgenomen in de begroting. Wat hebben we bereikt? We zijn begonnen met de voorbereidingen: • verkeersmetingen uitgevoerd in de gemeente, • start gemaakt met het opstellen van een verkeersmodel, • samenwerking met de ANNO gemeenten om één betrouwbare dataset te maken. Deze dataset vormt de basis voor de BGE. Wat is (nog) niet gelukt? De BGE zelf zijn nog niet opgesteld. Eerst moet het verkeersmodel volledig worden afgerond. 2. Duurzaamheid Kadernota 2025 – nr. 07.01 Wat wilden we? De uitvoering van de Duurzaamheidsagenda en de Transitievisie Warmte verder intensiveren. De hiervoor benodigde middelen zijn beschikbaar via het Rijk ( CDOKE- middelen). Deze middelen mogen alleen worden gebruikt voor uitvoeringscapaciteit rond klimaat en energiedoelen en zijn toegekend voor 2023–2025.
Wat hebben we bereikt? In 2025: • is een warmteprogramma opgesteld als opvolger van de Transitievisie Warmte, • zijn we in Buitenpost gestart met wijk- en dorpsuitvoeringsplannen (eerste bijeenkomsten vonden plaats in 2025), • heeft het energieloket een doorontwikkeling doorgemaakt, waardoor inwoners via één loket toegang hebben tot alle duurzaamheidsregelingen. Wat is (nog) niet gelukt? De Duurzaamheidsagenda liep op 31 december 2025 af en is geëvalueerd, maar er is nog geen nieuwe agenda vastgesteld als opvolger. 3. Motie: Zonnedaken op openbare parkeerterreinen Kadernota 2024 – nr. P7M3 Wat wilden we? De raad vroeg om onderzoek naar de mogelijkheden voor zonnedaken op openbare parkeerterreinen. We zijn gestart met: • verkennen van kansen in Surhuisterveen, samen met de ondernemersvereniging en een projectontwikkelaar, • intern onderzoek naar het overkappen van gemeentelijke parkeerterreinen. Wat hebben we bereikt? Er zijn verkennende gesprekken gevoerd met verschillende betrokken partijen. Wat is (nog) niet gelukt? Er is nog geen concrete interesse ontvangen. Daarnaast is nog onduidelijk welke rol netcongestie speelt. Jaarstukken 2025 64 4. Motie: Voortzetten energiecoaching Kadernota 2023 – nr. P7M1 Wat wilden we? Sinds 2022 bieden we energiecoaching aan inwoners van Achtkarspelen. Dit vergroot bewustwording en helpt inwoners bij vragen over energiebesparing.
Omdat energiecoaching onderdeel zou worden van de evaluatie van het Energieloket, was voor voortzetting jaarlijks budget nodig, eerst voor één jaar. Daarnaast wilden we een netwerk van vrijwillige energiecoaches opbouwen, samen met lokale energiecoöperatie s en woningcorporaties. Wat hebben we bereikt? • Met twee externe energiecoaches hebben we meer inwoners bereikt dan in eerdere jaren. • Via de regeling “Smûk en Sunich” konden inwoners kleine isolatiemaatregelen laten uitvoeren. • Het energieloket is digitaal verbeterd, waardoor aanvragen sneller en eenvoudiger kunnen worden gedaan. Wat is (nog) niet gelukt? Het vrijwillige netwerk van energiecoaches is nog onvoldoende van de grond gekomen. 5. Ondergrond milieuterrein opnieuw vloeistofdicht Kadernota 2020 – nr. 07.10 Wat wilden we? Voor de activiteiten op het milieuterrein hebben we een vergunning. Een belangrijke voorwaarde is dat delen van de ondergrond vloeistofdicht zijn. Deze moeten worden onderhouden of vervangen. Wat hebben we bereikt? Er zijn nog geen concrete acties uitgevoerd. We wachten nog op de beoordeling van de FUMO over welke maatregelen nodig zijn. Tot die tijd blijft de situatie ongewijzigd. 6. Problematiek glyfosaat / Roundup onder de aandacht brengen Kadernota 2025 – nr. M O1M1 Wat wilden we? We wilden een bewustwordingscampagne opzetten over de risico’s van glyfosaat.
Een campagne gericht op gedragsverandering kost veel voorbereidingstijd (analyse, strategie en uitwerking). Wat hebben we bereikt? In 2025 hebben we een succesvolle bewustwordingscampagne gevoerd over het gebruik van bestrijdingsmiddelen. We hebben onderzocht wat de kosten waren voor de uitvoering van de campagne en daarbij verschillende partners betrokken. Ook hebben we contact gezocht met de Noardlike Fryske Wâlden met vragen over het gebruik van bestrijdingsmiddelen onder de leden. In het jaarlijkse overleg van de gemeente met de agrarische jongeren is dit onderwerp eveneens besproken. Onderdeel van de campagne was een informerend artikel in de Feanster, waarin inwoners zijn geïnformeerd over de risico’s van het gebruik van glyfosaat. Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma. Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht.
Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (x € 1.000) | primitief | definitief Afval | 3.348 | 3.441 | 3.442 | - 1 Milieubeheer | 2.785 | 3.770 | 3.064 | 706 Riolering | 2.156 | 2.212 | 1.967 | 245 Volksgezondheid | 1.579 | 1.797 | 1.711 | 87 Totaal lasten | 9.868 | 11.221 | 10.184 | 1.036 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Afval | 4.428 | 4.576 | 4.494 | - 81 Milieubeheer | 1.309 | 1.821 | 1.144 | - 677 Riolering | 2.987 | 3.108 | 2.957 | - 151 Volksgezondheid | - | 219 | 224 | 5 Totaal baten | 8.724 | 9.724 | 8.820 | - 904 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 1.143 | - 1.497 | - 1.365 | 132 Analyse verschillen rekening | – begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht.
Verschillenanalyse programma | 7 In € | Voordelig | Nadelig | Omschrijving | I/S Lasten | 149.000 | Lagere lasten afvalverwerking | I 75.000 | Toegerekende rente | I 93.000 | Lagere lasten riolering | I 20.000 | lagere lasten overig per saldo | I/S Baten | 306.000 | Lagere bijdrage uit voorzieningen | I 71.000 | Meer toegerekende uren | I 30.000 | Hogere doeluitkering Rijk | I 438.000 | 306.000 Saldo | 132.000 65 Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Taakveld | 07. Volksgezondheid en Milieu De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 41,30 Rekening 2024 | 41,00 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 30,40 Rekening 2024 | 29,70 Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.
Nederland | kg Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 148,00 Rekening 2024 | 150,00 Achtkarspelen | kg Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 206,00 Rekening 2024 | 204,00 66 Jaarstukken 2025 67 8. Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Bij dit programma horen de volgende taakvelden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025- 2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. 1. Beleid op verhuur van panden Kadernota 2024 – nr. 08.02 Wat wilden we? De gemeente verhuurt verschillende panden aan maatschappelijke en commerciële organisaties. Volgens de Wet Markt en Overheid moeten we minimaal kostendekkend verhuren. Hiervoor is een duidelijk en eerlijk verhuurbeleid nodig. Hiermee zorgen we voor transparante huurprijzen én voldoen we aan de wet. Door dit beleid samen met de gemeente Tytsjerksteradiel te ontwikkelen, kunnen we de kosten delen.
Jaarstukken 2025 68 Wat hebben we bereikt? We hebben een goed werkende methode ontwikkeld om kostendekkende huurprijzen te berekenen, zodat deze voldoen aan de wet. Ook zijn alle huurcontracten geïnventariseerd en beoordeeld. Waar nodig zijn we met huurders in gesprek gegaan om afspraken en prijzen beter vast te leggen. Tot slot is september van 2025 een assetmanager aangesteld. Wat is (nog) niet gelukt? Het opstellen van een nieuw verhuurbeleid is nog niet gelukt maar nu we een assetmanager hebben aangesteld kan hier gestalte aan worden gegeven. 2. Dorpsontwikkelingsplan Kadernota 2018 – nr. 8.3c Wat wilden we? We wilden een dorpsontwikkelingsplan maken. Daarin zouden we onder andere: • De woningvoorraad verbeteren, met meer aandacht voor kwaliteit; • Per dorp in kaart brengen welke woningen nodig zijn en welke investeringen nodig zijn (zoals toegankelijkheid en duurzaamheid); • Een programma maken voor energiebewust gedrag en de inzet van een energiecoach; • Inwoners bewust maken van het tijdig aanpassen van hun woning aan toekomstige zorgbehoefte; • Ontwikkelingen in de dorpen kunnen volgen en monitoren; • Data bijhouden over bevolking, huishoudens en woningvoorraad. Wat hebben we bereikt? In 2025 hebben we ingezet op bewustwording rond toekomstgericht wonen, onder meer via de campagne ‘Praat vandaag over morgen’.
Daarnaast heeft bureau KAW de woonbehoefte per dorp (2025–2035) in kaart gebracht, wat richting geeft aan de woningbouwplannen. Ook op het gebied van energie zijn stappen gezet, met inzet van energiecoaches, aanpak van energiearmoede via Smuk en Sunich en de verdere ontwikkeling van het energieloket. Wat is (nog) niet gelukt? Op alle aspecten van het beoogde dorpsontwikkelingsplan heeft actie plaatsgevonden en zijn de nodige vorderingen gemaakt. Met betrekking tot onze woningbouwplannen kunnen we stellen dat we op schema liggen. 3. Omgevingswet Kadernota 2025 – nr. 08.01 Wat wilden we? De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De implementatie loopt door tot 2032. In deze periode moeten alle regels voor de fysieke leefomgeving worden samengevoegd in één nieuw omgevingsplan. We hebben een transitieplan opgesteld met de belangrijkste stappen om tot dit omgevingsplan te komen. Daarnaast richten we ons op het verankeren van de beleidscyclus van de Omgevingswet binnen onze organisatie. De komende jaren werken we verder aan het versterken van onze kennis, het verbeteren van systemen en het optimaliseren van werkprocessen en dienstverlening. Jaarstukken 2025 69 Wat hebben we bereikt? In 2024 en 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de implementatie van de Omgevingswet.
We hebben onze organisatie en systemen versterkt en medewerkers passen de wet inmiddels goed toe in de praktijk. Eind 2025 zijn we gestart met een analyse van de huidige stand van zaken en knelpunten. De resultaten, inclusief een plan van aanpak met scenario’s, worden in maart 2026 opgeleverd en geven richting aan de verdere ontwikkeling naar het omgevingsplan. Wat is (nog) niet gelukt? We zijn goed op weg met de toepassing van de Omgevingswet. Wel is verdere aanscherping nodig in prioritering, sturing en het borgen van capaciteit en rollen. Dit geldt vooral voor specialistische kennis van de Omgevingswet, het DSO en geo-expertise. Ook moeten we de beleidscyclus van de Omgevingswet beter verankeren in onze organisatie. Deze punten werken we uit op basis van de analyse en het bijbehorende plan van aanpak. 4. Vastgoedregistratiesysteem Kadernota 2018 – nr. 8.2c Wat wilden we? We wilden een nieuwe werkwijze waarbij een rentmeester/contractbeheerder het centrale aanspreekpunt is voor alle vastgoedgegevens. Hiervoor zou een digitaal registratiesysteem worden ontwikkeld. Wat hebben we bereikt? De functie van adviseur vastgoed is sinds 1 september 2025 ingevuld. Daarvoor heeft een tijdelijk vastgoedspecialist het gemeentelijk vastgoed in kaart gebracht. Er is nu een vastgoedregistratiesysteem beschikbaar waarin het vastgoed en de (huur)contracten inzichtelijk zijn.
Wat is (nog) niet gelukt? De gegevens in het systeem zijn nog niet volledig en moeten verder worden aangevuld. Ook kan het systeem op sommige onderdelen efficiënter worden ingericht. 5. Wonen Kadernota 2025 – nr. 08.02 Wat wilden we? Het Rijk wil via de Nationale Woon- en Bouwagenda meer woningen bouwen, vooral betaalbare woningen voor starters. In april 2023 hebben we met de ANNO-gemeenten een regionale Woondeal gesloten. Deze is in eind 2024 begin 2025 herijkt. We willen blijven inzetten op betaalbare huur- en koopwoningen, doorstroming en een goede spreiding van woningen over de dorpen. We startten in 2023 met de voorbereidingen voor een woon-zorgvisie. Deze zou in 2024 worden vastgesteld, gevolgd door een uitvoeringsagenda. Parallel daaraan wilden we werken aan een volkshuisvestingsprogramma dat voor 1 januari 2026 klaar moet zijn. Wat hebben we bereikt? De regionale Woondeal is herijkt. Hierdoor is het voor de ANNO-gemeenten mogelijk om meer woningen te bouwen. In vrijwel alle dorpen is in 2025 gewerkt aan woningbouwprojecten of zijn projecten in wording. We kunnen stellen dat we op schema liggen. De werkingskracht van de woonvisie is met een jaar verlengd. Tot slot werkten we aan het uitvoeringsprogramma voor wonen, zorg en welzijn.
Jaarstukken 2025 70 Wat is (nog) niet gelukt? Het is vanwege te weinig capaciteit in 2025 nog niet gelukt een volkshuisvestingsprogramma te realiseren. Het programma zal eind 2026 worden opgeleverd. 6. Overige ontwikkelingen Provinciale omgevingsvisie In 2025 werkte de provincie aan de provinciale omgevingsvisie. Dit traject is onder grote druk doorlopen waardoor van een breed gedragen traject niet gesproken kan worden. Afhankelijk van de inhoud van de uiteindelijke omgevingsvisie gaan we zienswijzen indienen om de belangen van onze gemeente zo goed mogelijk te waarborgen. 380kV hoogspanningstraject We hebben interventies gepleegd met betrekking tot het voorkeurstracé van de nieuwe 380kV hoogspanningsverbinding. Uiteindelijk heeft het ministerie gekozen voor een tracé dat door onze gemeente loopt hetgeen niet de voorkeur van Achtkarspelen heeft. Er moet nog een definitief keuze worden gemaakt door het ministerie en daarna kunnen zienswijzen worden ingediend. Als het ministerie blijft bij de eerdere keuze zullen we hier zienswijzen tegen indienen. Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma.
Alle andere, indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (bedragen x € 1.000) | primitief | definitief Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | 388 | 533 | 727 | - 193 Ruimtelijke ordening | 1.406 | 1.283 | 1.398 | - 115 Wonen en bouwen | 997 | 1.796 | 1.789 | 7 Totaal lasten | 2.791 | 3.612 | 3.914 | - 302 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Grondexploitatie (niet bedrijventerr.) | 274 | 318 | 1.394 | 1.076 Ruimtelijke ordening | 90 | - | 87 | 87 Wonen en bouwen | 419 | 526 | 582 | 56 Totaal baten | 782 | 844 | 2.063 | 1.219 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 2.010 | - 2.769 | - 1.851 | 917 Analyse verschillen rekening | – begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht | .
Verschillenanalyse programma | 8 In € | Voordelig | Nadelig | Omschrijving | I/S Lasten | 195.000 | Kosten vanwege herclassificatie | I Baten | 114.000 | Lagere legesinkomsten | I 1.076.000 | Verrekeningen GREX-en | I 186.000 | Hogere doeluitkering Rijk | I 36.000 | Per saldo lagere baten | I/S 1.262.000 | 345.000 Saldo | 917.000 71 Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Taakveld | 08. Volkshuisv., RO en Sted. Vern. (Vhrosv) De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Nederland | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 70,40 Rekening 2024 | 70,40 Achtkarspelen | % Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 80,30 Rekening 2024 | 80,30 Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
Nederland | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 860,00 Rekening 2024 | 860,00 Achtkarspelen | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 886,00 Rekening 2024 | 886,00 72 Jaarstukken 2025 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Nederland | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 942,00 Rekening 2024 | 942,00 Achtkarspelen | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 991,00 Rekening 2024 | 991,00 Gemiddelde WOZ-waarde De gemiddelde WOZ waarde van woningen. Nederland | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 379,00 Rekening 2024 | 379,00 Achtkarspelen | euro Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 271,00 Rekening 2024 | 271,00 Nieuw gebouwde woningen Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
Nederland | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 9,10 Rekening 2024 | 9,10 Achtkarspelen | aantal Rekening 2025 | Ontwikkeling | Prognose Begroting 2025 | 6,30 Rekening 2024 | 6,30 73 Jaarstukken 2025 74 Overhead Bij dit programma hoort het taakveld 0.4 Overhead Inhoudelijk Deze onderwerpen waren afkomstig uit onder meer de Kadernota 2025 (jaren 2025- 2028) en eerdere Kadernota's voor zover van toepassing. Hieronder vertellen we per onderwerp • wat we van plan waren • wat we hebben bereikt • wat er (nog) niet is gelukt Ook onderwerpen uit eerdere Kadernota's die nog niet (helemaal) zijn afgewikkeld komen aan de orde. 1. DIV: Medewerker semi statisch en openbaar archief [Kadernota 2023 nr. 00.04.19] Wat wilden we? We begroten een structurele uitbreiding van de formatie met 0,49 fte op de functie medewerker semi-statisch en openbaar archief, die nodig is om het huidig niveau van dienstverlening in stand te houden. Wat hebben we bereikt? Met de ontvlechting van de Werkmaatschappij 8KTD is deze functie meegenomen in de opbouw van de organisatie 8K en overeenkomstig verwerkt in de formatie. Hiermee is dit punt afgehandeld.
Jaarstukken 2025 2. Formatie medewerker recordbeheer | [Kadernota 2023 | nr. 00.04.01] Wat wilden we? We begroten een tijdelijke extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV, door deze formatie voor een periode van twee jaar tijdelijk uit te breiden met 1,5 fte. De formatie en de huidige bezetting is op dit moment zowel kwantitatief als kwalitatief ontoereikend om de vele werkzaamheden uit te kunnen voeren. Met de extra investering in de formatie van medewerker recordbeheer bij het team DIV kunnen we de vereiste en gevraagde werkzaamheden uitvoeren. Wat hebben we bereikt? Met de ontvlechting van de Werkmaatschappij 8KTD is deze functie meegenomen in de opbouw van de organisatie 8K en overeenkomstig verwerkt in de formatie. Hiermee is dit punt afgehandeld. 3. HR: Vlootschouw in het kader van Strategisch | [Kadernota 2023 | nr. 00.04.17] Personeelsplan (SPP) Wat wilden we? Inzicht in de kwaliteiten, mogelijkheden en groeipotentieel van ons huidige medewerkersbestand, afgezet tegen onze opgaven, is essentieel voor de ontwikkeling van de organisaties. Op deze manier kunnen HR-instrumenten als werving & selectie, mobiliteit en leren & ontwikkelen heel gericht en effectief ingezet worden.
Om dit bewerk te stellen moet het volgende worden geïmplementeerd: - Het inhuren van expertise (€ 38.400) - Aankoop tool inclusief implementatie en licentie (€ 30.000) - Opleiding medewerkers HR (€ 5.000) Wat is (nog) niet gelukt? Vanwege de ontvlechting van de Werkmaatschappij 8KTD in 2024 en de opbouw van de nieuwe organisatie gemeente Achtkarspelen is het niet gelukt om in 2023 met Strategische Personeelsplanning (inclusief vlootschouw) van start te gaan. Nu we volop in de opbouw van de organisatie gemeente Achtkarspelen zijn, wordt er in Q1 van 2026 een herstart gemaakt met Strategische Personeelsplanning. [Kadernota 2024 | nr. 00.04.25] 4. I&A - Sociaal Intranet applicatie Wat wilden we? Ons intranet is ruim tien jaar oud, statisch en wordt als onoverzichtelijk ervaren. Daarnaast voldoet het niet meer aan de eisen van informatieveiligheid. Tegelijkertijd is goede interne communicatie juist belangrijk om afdelingen en collega’s met elkaar te verbinden en betrokkenheid en werkplezier te vergroten. Dit geldt des te meer in een periode van organisatorische veranderingen, waarin medewerkers zich sneller ontheemd kunnen voelen – signalen die ook regelmatig terugkomen in exitgesprekken. Daarom schaffen we een eigentijds sociaal intranet aan dat interactie, kennisdeling en samenwerking ondersteunt en voldoet aan de huidige eisen voor informatieveiligheid.
De kosten voor gemeente Achtkarspelen bedragen € 15.000 structureel en € 20.000 incidenteel. De uitvoering vindt plaats binnen de WM8KTD voor zowel Achtkarspelen als Tytsjerksteradiel. De totale kosten hiervoor zijn € 30.000 structureel en € 40.000 incidenteel, die gelijkelijk over beide gemeenten worden verdeeld. Voor elke gemeente betekent dit een bijdrage van € 15.000 structureel en € 20.000 incidenteel. De incidentele kosten voor 2024 (€ 20.000) worden ten laste gebracht van de Algemene Reserve, conform de gebruikelijke lijn voor incidentele lasten. 75 Jaarstukken 2025 Wat hebben we bereikt? Het Sociaal intranet is succesvol geïmplementeerd en operationeel. Hiermee is dit punt afgehandeld. 5. ICT: Informatieveiligheid | [Kadernota 2022 | nr. 00.04.01] Wat wilden we? Door toenemende digitalisering groeit het belang van informatieveiligheid. Tegelijk nemen digitale dreigingen, kwetsbaarheden en de complexiteit van security-incidenten toe, met impact op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau. Een betrouwbare en veilige informatievoorziening is daarom een essentiële randvoorwaarde voor de gemeente. Om dit te waarborgen werken we volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het geldende normenkader voor alle overheden. Daarnaast nemen we deel aan GGI-Veilig om onze digitale weerbaarheid te versterken en de ICT | -infrastructuur verder te beveiligen.
Als vervolgstap zetten we onder meer in op Security Information & Event Management (SIEM) en een Security Operations Center (SOC). Deze maken dreigingen zichtbaar en ondersteunen continue monitoring, wat verplicht is vanuit de BIO. Binnen de huidige ICT-begroting zijn hiervoor onvoldoende middelen beschikbaar. Daarom stellen we een structurele budgetverhoging van € 25.000 per jaar voor. Wat hebben we bereikt? Op het gebied van SIEM, centrale voorziening voor logging en events, zijn grote stappen gezet. Het streven is om van steeds meer componenten binnen onze ICT | -omgeving log - en event informatie te verzamelen om daar vervolgens op te kunnen acteren. Om te kunnen acteren op incidenten is een | detectie en responseplatform ingericht voor de belangrijkste (Microsoft) componenten binnen onze ICT | -omgeving. Hiermee is de basis gelegd om een Security Operations Center (SOC) op te kunnen zetten. Wat is (nog) niet gelukt? Met betrekking tot het opvolgen van meldingen in geval van incidenten | moeten in samenwerking met de organisatie nog een aantal aanvullende keuzes en afspraken gemaakt worden. Hier vinden de komende maanden gesprekken over plaats. Wat heeft het gekost In de programma's verantwoorden we alleen de kosten die | direct te maken hebben met de taken en activiteiten in het programma.
Alle andere, | indirecte kosten, zijn kosten van • | ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) • | ondersteunende medewerkers op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). De indirecte kosten worden verantwoord in het programma Overhead. Dit is verplicht. Lasten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil (bedragen x € 1.000) | primitief | definitief Overhead | 13.140 | 16.264 | 15.416 | 847 Totaal lasten | 13.140 | 16.264 | 15.416 | 847 Baten exclusief reserves | Begroting | Begroting | Rekening | Verschil primitief | definitief Overhead | 175 | 217 | 396 | 179 Totaal baten | 175 | 217 | 396 | 179 Saldo van baten en lasten (excl. reserves) | - 12.966 | - 16.047 | - 15.021 | 1.027 76 Jaarstukken 2025 77 Analyse verschillen rekening – begroting In onderstaande tabel worden de belangrijkste verschillen tussen rekening en begroting toegelicht.
In € Voordelig Nadelig Omschrijving I/S Lasten 230.000 Personeelslasten I 165.000 Kosten opbouw en organisatieontwikkeling I 290.000 Lagere dotatie voorz/ spaarverlof I 75.000 Bijdrage BVO-ICT I 158.000 Licentiekosten/overige ICT I 85.000 Organisatieontwikkeling I 39.000 Overige lasten per saldo I/S Baten 63.000 Ontvangen subsidies I 1.066.000 39.000 Saldo 1.027.000 Jaarstukken 2025 78 Beleidsindicatoren BBV Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. tableCell12 Taakveld 00. Bestuur en ondersteuning De icoontjes betreffen de ontwikkeling (O) t.o.v. de laatste meting en de prognose (P) o.b.v. de historie Overhead Percentage overhead t.o.v. de totale lasten Nederland % Rekening 2025 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 Rekening 2024 Achtkarspelen % [referentiejaar 2025] Rekening 2025 13,44 Ontwikkeling Prognose Begroting 2025 12,70 Rekening 2024