CConstaterende datAchtkarspelen
Koppel je AI →
Document · PDF

05 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2025-2028

Raadsvergadering 7 november 2024, gemeente AchtkarspelenBij agendapunt: Programmabegroting 2025-202827.865 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad van 7 november 2024.

De voorzitter,

De griffier,

Gemeente Achtkarspelen

31

Begroting 2025-2028

3 BELEIDSBEGROTING

Gemeente Achtkarspelen

32

Begroting 2025-2028

3.1 Programmaplan

Gemeente Achtkarspelen

33

Begroting 2025-2028

0. Bestuur en ondersteuning

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen In dit programma gaat het over de dienstverlening ter ondersteuning van onze eigen bestuursorganen, maar ook aan onze burgers, bedrijven en organisaties. Als bestuur willen we transparant, efficiënt en integer zijn en voor onze samenleving dienstbaar, laagdrempelig, herkenbaar en aanspreekbaar. Speerpunten in dit programma zijn een efficiënte en klantgerichte dienstverlening. Voor 2025 is het interne speerpunt gericht op de ontwikkelagenda van de organisatie en het verder opbouwen van de nieuwe gemeentelijke organisatie. Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Aanpassing/herinrichting Brassery De Brassery is, gezien haar kantine- en overlegbestemming al zeker 12 jaar een van de meest gebruikte ruimten in het gemeentehuis. Sinds 2 jaar wordt de Brassery wekelijks gebruikt voor de kindernevendienst van de Fonteinkerk. Hierdoor wordt de afgelopen 2 jaar de Brassery jaarlijks ruim 300 dagen intensief gebruikt. De vloer moet vervangen worden. Helaas is de staat van het kantinemeubilair dermate slecht dat hergebruik geen optie is. Het meubilair zal dus in zijn geheel vervangen moeten worden. Op basis van de huidige informatie wordt de investering geschat op € 27.000. De geschatte jaarlijks kapitaallasten bedragen € 2.700. [Kadernota nr. 00.07]

Aanpassing/herinrichting raadszaal De raadszaal van het gemeentehuis Achtkarspelen is sinds de ingebruikname, 12/13 jaar geleden, niet meer aangepast. Gezien het intensieve gebruik van de ruimte, en ook de representatieve functie van de ruimte, is een aantal aanpassingen inmiddels noodzakelijk geworden. De huidige bolonvloer moet vervangen worden, de 27 Thonet-stoelen moeten opnieuw gestoffeerd worden. Ook worden de tafelbladen in de raadszaal vervangen, dan wel gewrapt/beplakt. Tot slot moet er een veiligere en optisch nette oplossing gevonden worden voor het afdekken van de 'grondpotten' ten behoeve van elektra en wifi. Op basis van de huidige informatie wordt de investering geschat op € 27.000. De geschatte jaarlijks kapitaallasten bedragen € 2.700. [Kadernota nr. 00.06]

Burgerzaken; aanvragen reisdocumenten Tussen 2025 en 2028 wordt een forse stijging van het aantal reisdocumenten verwacht. Dit komt door de zogenaamde paspoortpiek. Doordat met ingang van 2014 reisdocumenten voor meerderjarigen niet vijf, maar tien jaar geldig zijn geworden, is nu de eerste lichting inwoners toe aan vernieuwing van hun reisdocument. Daar waar deze aanvragen eerder verspreid over de afgelopen vijf jaren waren gedaan, komen deze aanvragen er nu de komende jaren bij. Om deze piek op te vangen wordt voor deze periode incidenteel (dus geen effect op meerjarige saldi) ca 1,5 fte extra gevraagd.

Gemeente Achtkarspelen

34

Begroting 2025-2028

Het uitgeven van reisdocumenten is een wettelijke taak. Voor deze wettelijke taken krijgen wij leges reisdocumenten. Op basis van de 50/50 verdeling na ontvlechting resteert er per 1 januari 2025 voor Achtkarspelen voor de functie medewerker frontoffice burgerzaken 1,72 fte. De benodigde formatie (gedurende de piekjaren) bij ongewijzigde openingstijden is 3,22 fte. Tegenover de extra aanvragen staan extra inkomsten in de vorm van leges. De salariskosten van 1,5 fte medewerker frontoffice bedragen ca. €105.000. Deze kosten kunnen worden gedekt door de netto-legesinkomsten van 2.300 paspoorten. [Kadernota nr. 00.05]

De basis staat (koersvertaling) De randvoorwaarden om de (wettelijke) taken te kunnen uitvoeren zijn eind 2024 voor een belangrijk deel afgerond: de directie is benoemd, teamleiders en medewerkers zijn geplaatst in een functie, vacatures zijn (voor een deel) gevuld, de huisvesting en de faciliteiten die nodig zijn om te kunnen werken zijn geregeld, (kritische) werkprocessen zijn vastgelegd en gepubliceerd. De basis staat! 2025 en de daaropvolgende jaren staan in het teken van het doorvoeren van verbeteringen en daar waar nodig vernieuwingen in de bedrijfsvoering en het verder doorontwikkelen naar een professionele organisatie. Door daar met elkaar in te investeren verhogen we op termijn onze effectiviteit en zetten we onze middelen (geld en mensen) gerichter in. Daarnaast zullen we zeker in 2025 nog een aantal belangrijke zaken met betrekking tot de opbouw moeten afronden, zoals bijvoorbeeld de werving en selectie van medewerkers. Formatieplan n.a.v. koersvertaling De financiële effecten van het formatieplan zijn vastgesteld op 20 juni 2024. De effecten waren berekend op basis van gemiddelde loonsom en als zodanig verwerkt in de Kaderbrief. Voor de Begroting 2025-2028 is dit ons uitgangspunt voor de personeelsbegroting, omdat het plaatsingsproces van onze werknemers nog niet is afgerond. We verwachten in juni 2025 met een geactualiseerde personeelsbegroting voor 2025.

Na afronding van het plaatsingsproces (Q4 2024) kan de personeelsbegroting meer specifiek doorgerekend worden naar de daadwerkelijke bezetting van de nieuwe organisatie. Het streven is om deze aanpassing in de begrotingswijziging van juni 2025 voor te leggen aan de Raad. [Kadernota nr. 00.01]

Ontvlechting werkmaatschappij 8KTD Algemeen Nadat de inrichtingsplannen van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel voltooid en in de raden van 20 juni 2024 behandeld zijn, is voor de werknemers het plaatsingsproces in gang gezet. Voor de zomervakantie heeft ieder zijn, of haar belangstelling kunnen tonen. Vanaf dat moment tot en met eind oktober is de plaatsingsadviescommissie bezig met het voorbereiden van het voorlopige plaatsingsadvies van alle medewerkers waarvoor dit relevant is.

Gemeente Achtkarspelen

35

Begroting 2025-2028

Ontvlechting werkmaatschappij 8KTD De financiële ontvlechting van de werkmaatschappij exclusief de onderdelen voor de nieuwe BVO-ICT is in deze begroting meegenomen. Per saldo heeft deze financieel technische vertaling geen effect op het begrotingssaldo. De precieze uitkomsten van de effecten voor de personeelskosten zijn echter mede afhankelijk van de definitieve plaatsing die pas eind dit jaar rond is. Dit betekent dat we in de begrotingswijzigingen van juni 2025 nog bij uw Raad terugkomen met een geactualiseerde personeelsbegroting voor zowel 2025 en de jaren daarna ten behoeve van de Kadernota 2026-2029 en begroting 2026-2029. Inrichting BVO-ICT Voor ICT is het besluit genomen dat we na 1 januari 2025 nog een periode met elkaar blijven samenwerken. Het ontvlechten van ICT voor 1 januari 2025 is namelijk niet haalbaar. Een tijdelijke samenwerking geeft beide gemeenten de kans zich te oriënteren op een nieuwe inbedding van ICT-taken in de eigen organisatie, of elders. De tijdelijke samenwerking krijgt gestalte in de vorm van een lichte gemeenschappelijke regeling. Dit betekent dat de huidige gemeenschappelijke regeling wordt omgevormd van een openbaar lichaam naar een bedrijfsvoeringsorganisatie. Dit alles voor een tijdelijke periode van maximaal drie jaar, want een volledige ontvlechting van de werkmaatschappij is en blijft het uitgangspunt. [Kadernota nr. 00.04]

Proces verkenningen en ombuigingen Het ravijnjaar 2026 In de kadernota is geschetst dat de ontwikkeling van het meerjarenresultaat van onze gemeente bij ongewijzigd beleid vanaf 2026 structureel negatief wordt: ‘het ravijn’. Op dit moment is nog steeds onduidelijk of de lobby en de voor 2025 aangekondigde evaluatie herverdeling gemeentefonds tot de gewenste bijstelling zal leiden. Maatregelen tot nu toe waren incidenteel van aard of hebben geen of beperkt (structureel) effect. Met als insteek, ‘prepare for the worst, hope for the best’, is in oktober 2024 een werkgroep opgestart, die voor de verschillende beleidsterreinen onderzoekt of en waar eventuele ombuigingsmaatregelen mogelijk zijn. Na deze voorbereidende fase zal nader worden afgestemd over de uitkomsten hiervan en hoe we de raad kunnen betrekken bij de verdere uitwerking. Dit raakt met name: - Takendiscussie, versobering dienstverlening, - Uitvoeringsniveau van dienstverlening, en - Uitbesteden of zelf (blijven) doen. [Kadernota nr. 00.03]

Voortzetting samenwerking Europapact Fryslan De ANNO-gemeenten hebben sinds 2022 voor een periode van twee jaar deelgenomen aan EuropaPact (voorheen Friese Projectenmachine). Het samenwerkingsverband van de provincie, Friese gemeenten en maatschappelijke organisaties om kansen die Europese agenda’s Fryslân bieden te verzilveren. Deze termijn is inmiddels verstreken en we hebben de balans opgemaakt over onze deelname vanuit de ANNO-regio. Willen we hier meerwaarde uit gaan halen in de regio, dan moeten we hier samen in op blijven trekken. Als het gaat om samenwerking in Europese programma’s is het college van mening dat je op Europese thema’s minimaal als regio (ANNO-verband), bij voorkeur op Friese schaal, samen een strategie moet maken. Onze deelname in EuropaPact Fryslân met de ANNO-gemeenten willen we om die reden continueren. Ons streven is om de ambtelijke inzet op Europa vanuit de ANNO-gemeenten zoveel mogelijk te bundelen. Daarvoor is het helder dat er personele capaciteit nodig is om de samenwerking met EuropaPact te laten vliegen. We maken ons hard voor een gezamenlijke strategie, agenda en ambtelijke inzet (een aanspreekpunt). Bij voorkeur op Friese schaal, maar minimaal op regionaal formaat. De kosten hiervan bedragen een jaarlijkse bijdrage van € 1 per inwoner en zijn opgenomen in de begroting 2025-2028. [Kadernota nr. 00.02]

Gemeente Achtkarspelen

36

Begroting 2025-2028

Overige ontwikkelingen Bedrijfsvoering organisatie ICT De keuze voor ontvlechting brengt met zich mee, dat we voor meerkosten van ICT komen te staan. Bij de calculatie van de gevolgen van de ontvlechting voor de ICTbudgetten is op basis van het advies van Lysias al globaal gecalculeerd dat we rekening moeten houden met een structurele uitzetting van anderhalf keer het huidige budget (per gemeente). De werkzaamheden rondom de ontvlechting van de ICT-omgeving zijn nog in volle gang, maar nog niet afgerond. In de begroting is het laatst bekende effect op de bijdrage aan de BVO-ICT verwerkt. Deze reeks komt neer op de volgend reeks bedragen 2025 t/m 2028; € 506.000, € 601.000, € 638.000 en € 673.000. PIOFACH-taken BVO-ICT Op basis van het inrichtingsplan BVO-ICT is voor de PIOFACH-taken in totaal 3,05 fte extra noodzakelijk. Daarnaast is voor extern advies op gebied van inkoop en juridische ondersteuning binnen de BVO-ICT een extra budget nodig. Een deel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd door de DO's die dat vervolgens verrekenen met de BVO-ICT. Het netto-effect is een verhoging van de bijdrage met € 120.000 per gemeente. Dit doen we voor maximaal 3 jaar en dekken deze lasten daarom uit de algemene reserve.

Algemene toelichting ten behoeve van alle programma’s Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2025 en 2024 komen afwijkingen voor die betrekking hebben onderwerpen die al in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2025 geen financieel effect meer heeft. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder bestaand beleid begrotingen voorgaande jaren. Personeelskosten De personeelskosten in de begroting 2025 zijn ten opzichte van 2024 fors gestegen. Deze stijging wordt veroorzaakt door de nieuwe CAO van de gemeenten. Deze kosten zijn opgevangen binnen de stelpost lonen en prijzen, maar leiden bij de verschillende programma analyses wel tot een verschil tussen 2024 en 2025.

Financieel Lasten en baten vóór stortingen in of onttrekkingen aan de reserves begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

6.351

7.438

- 1.087

5.474

7.465

6.844

Baten

73.032

77.317

4.285

73.683

74.408

74.944

Saldo

66.681

69.879

3.198

68.209

66.943

68.101

Stortingen in of onttrekkingen aan de reserves (alle programma's) Saldo

3.060

1.753

- 1.308

604

430

310

TOTAAL

69.741

71.632

1.890

68.813

67.373

68.411

Gemeente Achtkarspelen

37

Begroting 2025-2028

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Nieuw beleid

Taakmutaties 2025

390 N

Koersvertaling Financiële vertaling inrichtingsplan "De basis staat"

1.317 N

Bestaand beleid Ontwikkeling Gemeentefonds (meicirculaire 2024 GF)

2.746 V

Diversen

861 V

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Loon- en prijsontwikkeling

1.193 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Septembercirculaire Gemeentefonds 2024

179 V

BTW BCF-raming teruggaaf 2024

735 V

Taakmutaties septembercirculaire 2024 GF

124 N

Temporisering kapitaallasten

393 V

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

1.890 V

38

Begroting 2025-2028

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Apparaatskosten

Meting 829,3

Eenheid euro

Referentiejaar (2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Bezetting

fte

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Externe inhuur

16,2

euro

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Formatie

fte

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Werkmaatschappij Achtkarspelen-Tytsjerksteradiel Vennootschap/ Coöperatie BNG Bank NV Stedin NV

Gemeente Achtkarspelen

39

Begroting 2025-2028

1. Veiligheid

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Veiligheid is het aanwezig zijn van orde en rust in het publieke domein en van bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute en dreigende aantastingen. Onveiligheid is te omschrijven als alles wat inbreuk op veiligheid maakt. Die inbreuken kunnen zowel feitelijke aantastingen zijn maar ook gevoelens van onveiligheid. Het programma Veiligheid omvat alle gemeentelijke activiteiten op het gebied van handhaving van de openbare orde, bevordering van de veiligheid en activiteiten rondom de bijzondere wetten. Hieraan wordt op verschillende manieren vormgegeven door het stellen van regels, het maken van beleid, uitvoering geven aan handhaving, organisatie van de crisisbeheersing, de brandweer en de samenwerking met de politie. Het programma Veiligheid is onderverdeeld in twee aandachtsgebieden: Crisisbeheersing en brandweer Hieronder valt onder andere de Veiligheidsregio Fryslân en gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van crisisbeheersing en brandweerzorg. Openbare orde en veiligheid Hieronder vallen diverse gemeentelijke ontwikkelingen en taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ketenpartners als politie, Veiligheidshuis en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) vallen hieronder.

Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Ondermijning Eerder dit jaar is het onderzoeksrapport ‘Ondermijning in Fryslân’ gepubliceerd. Dit betreft een analyse van (de gemeentelijke aanpak van) ondermijning in zeventien Friese gemeenten. In dit rapport wordt geconcludeerd dat Fryslân erg kwetsbaar is en een kansrijk gebied is voor ondermijning. Dit vormt een ernstig probleem en vereist daarom een intensieve aanpak van de overheden in Fryslân. Tegen deze achtergrond tekent zich ook het probleem af dat het gemeentelijk veiligheidsbeleid voorheen met name gericht was op sociale veiligheid en aangiftedelicten. Ondermijning, maar ook bijvoorbeeld de grootschalige crisissen, demonstraties, radicalisering en vluchtelingen waar de afgelopen jaren structureel tegen aan gelopen wordt, was niet aan de orde. De actualiteit is de afgelopen jaren echter sterk veranderd. Dat maakt dit rapport duidelijk. Wat het rapport tevens inzichtelijk maakt is dat de beschikbare formatie voor de afdeling veiligheid en die voor de boa’s veelal niet is meegegroeid met deze actualiteit. Hierover gaan we graag met de raad nader in gesprek. Echter, ondermijning raakt meer beleidsvelden dan alleen veiligheid. Ook op het gebied van zorg en bouwen en wonen komt veel fraude voor. Denk bijvoorbeeld aan illegale bewoning van vakantieparken, illegale verbouwingen of strijdigheden met brand- en veiligheidsnormen.

Kortom, ondermijning komt op allerlei manieren voor. [Kadernota nr. 01.01]

Gemeente Achtkarspelen

40

Begroting 2025-2028

Overige ontwikkelingen Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2025 en 2024 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die al in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2025 geen financieel effect meer heeft. In dit voorbeeld zorgt dit voor een positief effect op het begrotingssaldo van 2025. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder bestaand beleid begrotingen voorgaande jaren. Verhogen bijdrage veiligheidsregio De bijdrage aan de veiligheidsregio laat een stijging in 2025 zien ten opzichte van de primitieve begroting 2024 van € 344.000. In de raadsvergadering van januari 2024 is al besloten over de verhoging van de bijdrage naar aanleiding van de Kadernota. In de raadsvergadering van mei 2024 is door de raad besloten om de toename van de bijdrage aan de veiligheidsregio voor de autonome ontwikkelingen mee te nemen in de begroting 2025 en deze ten laste te brengen van de stelpost LPO (Loon- en PrijsOntwikkeling) De totale bijdrage aan de VRF bedraagt € 3.579.000.

Deze bijdrage heeft betrekking op de onderdelen: - Gezondheid (PR08) € 1.465.000 - Crisisbeheersing (PR01) € 168.000 - Brandweer (PR01) € 1.946.000 Ten opzichte van de primitieve begroting 2024 betekent dit een stijging van € 344.000 voor programma 1.

Gemeente Achtkarspelen

41

Begroting 2025-2028

Financieel begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

2.380

2.788

- 409

2.845

2.969

3.060

Baten

67

80

12

80

80

80

Saldo

- 2.312

- 2.709

- 396

- 2.765

- 2.889

- 2.981

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Bestaand beleid Begrotingen voorgaande jaren KN 2023-2026; Schenken onder de 18 jaar; 01.02

-30 N

Aanpassing legestarieven drank & horeca en evenementenvergunningen

12 V

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Verhoging budget zwerfdieren

-13 N

Verhogen bijdrage VRF

-344 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualisatie personeelslasten

-21 N

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

-396 N

42

Begroting 2025-2028

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Misdrijven - Diefstal uit woning per 1.000 inwoners

Meting 1,1

Eenheid aantal

Referentiejaar (2023)

2,7

aantal

(2023)

3,0

aantal

(2023)

0,7

aantal

(2023)

4,0

aantal

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Vernieling en beschadigingen (in de openbare ruimte) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Misdrijven - Winkeldiefstal per 1.000 inwoners Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Verwijzingen Halt Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslân

Gemeente Achtkarspelen

43

Begroting 2025-2028

2. Verkeer, vervoer en waterstaat

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma omvat de wijze waarop de gemeente omgaat met mobiliteit, zoals het beheer van wegen, straten en pleinen. Ook omvat dit programma verkeersmaatregelen, openbaar vervoer en parkeren. Ten aanzien van het onderdeel 'waterstaat' vallen binnen dit programma economische en recreatieve havens en de afwatering (doorgaande waterwegen). Hierbij moet worden opgemerkt dat de gemeente geen recreatieve havens in exploitatie heeft en dat de doorgaande waterwegen primair in eigendom en beheer zijn bij Wetterskip Fryslân, Provincie en/of Rijkswaterstaat. Doelstelling van de gemeente is om een duurzame, schone en veilige leefomgeving te creëren en in stand te houden. De openbare ruimte bestaat uit verschillende onderdelen, zoals wegen, pleinen, fietspaden voetpaden en overige verhardingen. Het onderdeel 'groen' (inclusief de sloten en vijvers) komt verder aan de orde in programma 5 Sport, cultuur en recreatie. Riolering valt onder programma 7, Volksgezondheid en milieu.

Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Gemeentelijk mobiliteitsplan Op 30 mei 2024 heeft de gemeenteraad het ontwerp Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP) vrijgegeven voor inspraak. Bewoners, bedrijven, Plaatselijk Belangen, buurgemeenten etc. hebben de mogelijkheid gehad om te reageren op het voorgenomen plan. Samen met de reacties vanuit de gemeenteraad wordt gewerkt aan een definitief plan. Dit plan wordt uitgewerkt met een uitvoeringsprogramma waarbij specifieker wordt ingegaan op de financiële consequenties per maatregel. De verwachting is dat dit plan medio Q1 2025 wordt aangeboden aan de gemeenteraad. [Kadernota nr. 02.01]

Overige ontwikkelingen Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2025 en 2024 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die al in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2025 geen financieel effect meer heeft. In dit voorbeeld zorgt dit voor een positief effect op het begrotingssaldo van 2025. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder bestaand beleid begrotingen voorgaande jaren.

Gemeente Achtkarspelen

44

Begroting 2025-2028

Ontwikkeling kapitaallasten In 2023 is nader onderzoek verricht naar de kapitaallasten. De afgelopen jaren heeft gedurende het begrotingsjaar steeds een bijstelling van de kapitaallasten plaatsgevonden doordat investeringen later worden uitgevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat de planning van de realisatie van de kredieten is aangepast. Vervolgens heeft dit ook geleid tot een voordeel op de kapitaallasten in de begroting 2025 van € 307.000. Ontwikkeling personeelslasten De personeelslasten in de begroting 2025 zijn met € 209.000 gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze stijging wordt veroorzaakt door de nieuwe CAO van de gemeenten die een negatief financieel effect heeft op de begroting. Het negatieve effect wordt enigszins gedempt doordat personeelskosten als onderdeel van de investeringen geactiveerd kunnen worden. Dit leidt ertoe dat er een voordeel op de exploitatie komt (actualisatie riolering) in het begrotingsjaar 2025. Diverse ontwikkelingen budget wegen Uit de analyse van de kosten voor wegen blijkt dat de huidige budgetten ontoereikend zijn. Dit zorgt ervoor dat actualisatie van de budgetten nodig is. Deze actualisatie leidt ertoe dat de budgetten voor wegen in de begroting 2025 met € 71.000 zijn opgehoogd ten opzichte van 2024. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de kosten voor onderhoud zijn gestegen met € 50.000.

Daarnaast is rekening gehouden met een hogere stijging voor het onderhoud van fietspaden aangezien de verwachting is dat de kosten voor onkruidbestrijding zullen stijgen, nadelig effect hiervan is € 11.000. Actualisatie kosten energie Voor de begroting zijn de kosten voor energie op basis van het verwachte verbruik en de verwachte prijzen voor alle gebouwen opnieuw in beeld gebracht. In deze begroting wordt een voordelige afwijking van € 54.000 zichtbaar ten opzichte van de begroting van het vorig jaar. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de elektriciteitskosten zijn gedaald ten opzichte van de vorige begroting. Met name voor de verlichting van de openbare wegen heeft dit een kostenverlagend effect van € 50.000.

Gemeente Achtkarspelen

45

Begroting 2025-2028

Financieel begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

6.480

6.587

- 107

6.890

6.990

7.083

Baten

411

551

140

546

546

546

Saldo

- 6.069

- 6.036

33

- 6.344

- 6.444

- 6.537

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Bestaand beleid Areaaluitbreidingen wegen

-21 N

Actualisatie riolering

100 V

Actualiseren kosten energie

54 V

Begrotingen voorgaande jaren KN 2024-2027; Verkeersplan fietsveiligheid; 02.02

6V

KN 2024-2027; Damwand haven Kootstertille; 02.06

-9 N

KN 2024-2027; Overdracht duikers 02.03

-30 N

Raad 02-11-2023; correctie KN 2024-2027; Verkeersplan fietsveiligheid; 02.02

-8 N

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Actualisatie begroting wegen

-71 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualisatie personeelslasten

-209 N

Actualisatie kapitaallasten

307 V

Diversen

-89 N

Totaal

33 V

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Vennootschap / Coöperatie Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân, OVEF

Gemeente Achtkarspelen

46

Begroting 2025-2028

3. Economie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Wij willen de lokale economie vitaal houden en toekomstbestendig maken. Daarbij werken wij zoveel mogelijk samen met ondernemers(verenigingen), het onderwijs en andere overheden in de regio en de provincie. Het economisch beleid van onze gemeente is gericht op: • Het versterken van het ondernemersklimaat, om daarmee de werkgelegenheid te behouden en te vergroten; • De regionale samenwerking zetten wij in om voor onze ondernemers voldoende kwalitatieve bedrijventerreinen beschikbaar te krijgen. • Op economisch gebied werken we regionaal samen, via de Versnellingsagenda en ANNO pakken wij uitdagingen aan op de thema’s zoals onderwijs-arbeidsmarkt en innovatie-ondernemerschap. Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Bedrijventerreinen De vraag naar bedrijfskavels blijft groot. Daarom is, in navolging van het Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035, de uitbreiding van het bedrijventerrein Quakkenburg in Harkema in juni 2024 in de gemeenteraad aangenomen. Daarnaast is de uitbreiding van De Swadde in Buitenpost in voorbereiding, waarbij er diverse (bodem)onderzoeken zijn uitgezet. Na afronding van de gebiedsontwikkelingen in Surhuisterveen kunnen nog eens om en nabij 17 bedrijvenkavels worden toegevoegd. Daarnaast kan er vanaf 2026 nog eens 6 hectare toegevoegd. Hiervoor is/zijn nog geen locatie(s) voor toegewezen. Gezien de ruime belangstelling voor de huidige uitbreiding (Harkema) en de tijd die nodig is voor het realiseren van toekomstige uitbreidingen van Buitenpost en Surhuisterveen, is het van belang om vanaf dit moment ook te kijken naar nieuwe locaties voor uitbreidingen van bedrijventerreinen. [Kadernota nr. 03.02]

Recreatie en toerisme Het beleid en uitvoeringsprogramma 2023-2030 (Achtkarspelen: priuw de Wâlden) is in 2023 vastgesteld door de raad en is leidend voor het programma toerisme en recreatie. Er is geen budget gereserveerd voor het beleid en uitvoeringsprogramma. Op het moment dat er budget nodig is om zaken uit te voeren, doen we een aanvraag bij de raad. De regiomarketing en het gastheerschap worden namens de gemeente uitgevoerd door Stichting RMT. De jaarlijkse subsidie hiervoor (t/m 2026 vastgesteld) voor RMT is opgenomen in de begroting. [Kadernota nr. 03.03]

Gemeente Achtkarspelen

47

Begroting 2025-2028

Overige ontwikkelingen De afwijkingen tussen de primitieve begroting 2025 en de primitieve begroting 2024 zijn van beperkte omvang (per saldo € 185.000). Gezien de toelichting in de tabel verklaring verschillen hierna is geen verdere toelichting gegeven in deze paragraaf. Aanpassing bijdrage versnellingsagenda Noordoost-Fryslân De Versnellingsagenda is het uitvoeringsprogramma van de Regio Deal NoordoostFryslân, die de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân, Tytsjerksteradiel en de provincie Fryslân voor de periode 2020-2025 met het Rijk hebben afgesloten. Met dit programma wordt gewerkt aan de sociaaleconomische structuurversterking van de regio Noordoost-Fryslân. In 2024 is de laatste bijdrage voor de versnellingsagenda Noordoost-Fryslân gedaan. In 2025 worden naar verwachting de laatste subsidies uit de regeling Versnellingsagenda uitgekeerd. In 2025 en 2026 zullen de laatste werkzaamheden voor de uitvoering van de Versnellingsagenda worden gedaan.

Financieel begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

711

509

201

510

510

509

Baten

47

30

- 17

30

30

30

Saldo

- 664

- 479

185

- 480

- 480

- 479

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Bestaand beleid Aanpassing bijdrage ANNO II

10 V

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Diverse actualisaties

-10 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualisatie personeelslasten

-13 N

Aanpassing bijdrage versnellingsagenda

213 V

Diversen

-15 N

Totaal

185 V

Gemeente Achtkarspelen

48

Begroting 2025-2028

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator Functiemenging

Meting 44,8

Eenheid %

Referentiejaar (2023)

181,9

aantal

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Vestigingen (van bedrijven) Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen

Gemeente Achtkarspelen

49

Begroting 2025-2028

4. Onderwijs

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Onderwijs is de sleutel voor de ontwikkeling van een kind én van een samenleving. De Friese taal en cultuur neemt daarin een belangrijke plaats in. Een kind dat goed onderwijs krijgt, krijgt kansen voor de toekomst. Daarom heeft ieder kind recht op goed onderwijs. Binnen het programma onderwijs worden de wettelijke verplichtingen zoals de onderwijshuisvesting, leerplicht en leerlingenvervoer uitgevoerd. Extra ambitie in de gemeente is gericht op het bieden van 'gelijke kansen', op talentontwikkeling en op het voorkomen en bestrijden van achterstanden (Kansenbeleid). Goede samenwerking met de betrokken partners is een vereiste. Hoofdlijnen van beleid • In elk dorp is een basisschool • Verrijkende initiatieven voor brede vorming en talentontwikkeling • Behoud breed richtingenaanbod Voortgezet Onderwijs • Versterken praktische verbindingen Onderwijs en Arbeidsmarkt • Aanpakken van laaggeletterdheid • Voor- en Vroegschoolse Educatie, een basisvoorziening voor ieder kind Onderwijshuisvesting In juni 2024 is de nieuwbouw van de gymzaal van het Singelland in Surhuisterveen opgeleverd en wordt volop doorgegaan met de voorbereiding van het IKC in Twijzelerheide. Deze voorzieningen staan in het huidige IHP-onderwijs. Het integraal huisvestingsplan dient om de vier jaar geactualiseerd te worden.

Dit begrotingsjaar zal een nieuw IHP aan de Raad worden voorgelegd. Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid GIS en jongerenwerk Jongerenwerk in het voortgezet onderwijs en Gebiedsteam medewerker (GIS) in basisonderwijs en voortgezet onderwijs Vanaf medio 2022 werd er vanuit de nationaal programma onderwijs (NPO) gelden jongerenwerk ingezet op de voortgezet onderwijs-scholen. De bekostiging vanuit de NPO eindigt per eind 2024. Tot en met 2023 is uit de NPO gelden ook een gebiedsteam medewerker in de basisscholen en de voortgezet onderwijs-scholen bekostigd. Gelet op het belang en de positieve ervaringen vanuit de scholen, heeft de raad voor 2024 al tot een verlenging besloten, bekostigd uit eigen middelen. In de raadsvergadering van 11 juli 2024 werd een motie ingediend om de GIS en het jongerenwerk op de voortgezet onderwijs-scholen structureel in de begroting op te nemen. Een eventuele voortzetting van jongerenwerk in het voortgezet onderwijs en de GIS (in welke vorm dan ook) wordt niet los gezien van een brede preventieve aanpak. De onderzoeksrapportage GIS (proeftuin) is in het najaar 2024 gereed. Over het vervolg komt het college in het najaar 2024 met een voorstel naar de raad. [Kadernota nr. M O2 M2]

Gemeente Achtkarspelen

50

Begroting 2025-2028

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) In 2025 wordt in overleg met de schoolbesturen een nieuw integraal huisvestingsplan (IHP) opgesteld. Het IHP geeft de actuele weergave en schetst een toekomstbeeld van de huisvesting van de scholen. Belangrijke ontwikkelingen en afwegingen worden in het IHP beschreven. Onder meer over welke scholen zijn op welk moment aan vervanging toe? En zijn er bijvoorbeeld dringende aanpassingen nodig? In het op te stellen IHP komen bijvoorbeeld ook de drie basisscholen in Buitenpost aan de orde. Zij zijn allen in dezelfde periode gebouwd en zullen mogelijk rond eenzelfde periode vervangen moet worden. Onderzoek zal dan moeten uitwijzen wat de mogelijkheden zijn, of er combinaties mogelijk zijn en wat daarvan dan de haalbaarheid is. [Kadernota nr. 04.01]

Ontwikkelingen Onderwijs Het onderwijs-kansenbeleid gaat voort op de ingeslagen weg. De huidige beleidsperiode met de bijbehorende rijksmiddelen (GOAB) loopt tot en met 2026. De gemeentelijke speerpunten blijven gericht op de Voor- en Vroegschoolse Educatie, de aanpak Laaggeletterdheid, Taalbeleid en ontwikkeling van de verbinding tussen Onderwijs en Zorg in en rond de school. [Kadernota nr. 04.02]

Overige ontwikkelingen Begrotingen voorgaande jaren In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2025 en 2024 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die al in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2025 geen financieel effect meer heeft. In dit voorbeeld zorgt dit voor een positief effect op het begrotingssaldo van 2025. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder bestaand beleid begrotingen voorgaande jaren. Ombuiging: ombuiging gebiedsteams SD Er is opvolging gegeven aan de taakstelling om de ombuiging te realiseren. Er worden onder meer twee formatieplekken ‘Programmamanager’ en een formatieplek ‘Teamcoach’ bezuinigd, waardoor ook de laatste 50% gerealiseerd wordt. Deze maatregel levert binnen dit programma een structureel oplopende besparing op van € 18.000. Actualiseren raming aan de prijsontwikkelingen De begroting is aangepast op de huidige prijsontwikkelingen. Dit geeft een nadeel van € 93.000. Voor kosten Jobinder is de raming gelijkgesteld aan de van Jobinder verkregen begroting 2025 (€ 65.000) en er is geïndexeerd op subsidies en salariskosten (€ 28.000). Actualisatie kapitaallasten In 2023 is nader onderzoek verricht naar de kapitaallasten.

De afgelopen jaren heeft gedurende het begrotingsjaar steeds een bijstelling van de kapitaallasten plaatsgevonden doordat investeringen later worden uitgevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat de planning van de realisatie van de kredieten is aangepast. Vervolgens heeft dit ook geleid tot een voordeel op de kapitaallasten in de begroting 2025 van € 116.000.

Gemeente Achtkarspelen

51

Begroting 2025-2028

Financieel begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

3.647

3.599

48

3.605

3.721

3.742

Baten

856

854

-2

854

854

854

Saldo

- 2.791

- 2.746

46

- 2.751

- 2.868

- 2.888

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Bestaand beleid Invulling ombuiging gebiedsteams SD

18 V

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Prijsontwikkeling regionaal vervoer door Jobinder

-65 N

Diverse actualisaties

-11 N

Actualisering bijdrage salariskosten WM

-17 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualisatie kapitaallasten

116 V

Actualisatie bijdrage werkmaatschappij

5V

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

46 V

52

Begroting 2025-2028

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator % Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Meting 2,2

Eenheid %

Referentiejaar (2023)

0,0

aantal

(2020)

48,0

aantal

(2023)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Absoluut verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie Relatief verzuim Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen

Gemeente Achtkarspelen

53

Begroting 2025-2028

5. Sport, cultuur en recreatie

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Sport en cultuur leveren een bijdrage aan de persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling van onze inwoners. Het vergroot de sociale samenhang en deelname aan de samenleving en draagt bij aan een goed leef- en woonklimaat. Sport en cultuur bevorderen de gezondheid en het welzijn van jong en oud. Achtkarspelen vindt het van belang dat er voldoende voorzieningen zijn, die toegankelijk zijn voor iedereen. Meertaligheid bevordert het lerend vermogen en het zelfvertrouwen van het individu en de gemeenschap. Meertaligheid in Fryslân beschouwt Achtkarspelen als een verrijking en wil de gemeente stimuleren. Recreatie en toerisme leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en vitaliteit van de gemeente. Recreatie en toerisme worden verder ontwikkeld, waarbij het landschap van de Noardlike Fryske Wâlden een belangrijke trekker is. Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Bij renovaties sportaccommodaties totaal aantal voorzieningen in dorp meenemen De aangenomen motie O2-M1 betrekken wij bij het nog te actualiseren beleid buitensport. [Kadernota nr. M O2-M1]

Provinciale verordening bestrijding Jakobskruiskruid naleven Met de inspanningen die we nu doen (pleksgewijs extra maaien en daarnaast met de inzet van de al eerder door de raad beschikbaar gestelde middelen ook het handmatig uittrekken) voldoen we aan de verordening. Bij de Provinsje en de FUMO is nagegaan of wij met het nemen van de maatregelen inderdaad aan de verordening voldoen en dit is door hen bevestigd. [Kadernota nr. M O1-M3]

Sportbeleid Achtkarspelen is een sportgemeente. Het uitgangspunt is dat in ieder dorp een sportvoorziening is. We proberen de sportclubs zoveel mogelijk te faciliteren. Het is echter niet meer mogelijk om onbeperkt te investeren in sportfaciliteiten. Bij terugloop van het aantal gebruikers moet nadrukkelijk gekeken worden naar het delen van voorzieningen. Daarom gaan we in 2025 aan de slag met het beleid ten aanzien van de buitensport. We gaan het bestaande beleid herijken waarbij we o.a. rekening houden met input vanuit de verenigingen, ontwikkelingen in de laatste jaren en de financiële positie van de gemeente. [Kadernota nr. 05.01]

Gemeente Achtkarspelen

54

Begroting 2025-2028

Viering 80 jaar vrijheid In 2025 wordt landelijk en provinciaal 80 jaar vrijheid gevierd. Om plaatselijke activiteiten mogelijk te maken in het kader van deze viering wordt voorgesteld om hiervoor eenmalig een bedrag van € 5.000 beschikbaar te stellen. Dit is een incidentele uitgave en komt volgens bestendige gedragslijn ten laste van de algemene reserve. [Kadernota nr. 05.02]

Overige ontwikkelingen Actualiseren begroting sportaccommodaties De begroting van de sportaccommodaties, bestaande uit sporthallen, gymnastieklokalen en buitensport, is aangepast. Hierbij is de realisatie over de afgelopen jaren de basis geweest. De uitkomst hiervan is dat de inkomsten met € 27.000 moeten worden verlaagd. Het betreft met name lagere huuropbrengsten van gymnastieklokalen en sporthallen en minder doorberekende kosten voor nutsvoorzieningen. De uitgaven worden naar verwachting € 58.000 hoger, dat heeft met name betrekking op kostenstijgingen van het (specialistische) onderhoud van de sportvelden en de vervanging van inventaris van de gymnastieklokalen en sporthallen. De meerkosten (van de uitgaven) worden verrekend met de bestaande stelpost voor loon- en prijsontwikkelingen en hebben daarmee geen effect op het begrotingssaldo. De lagere inkomsten hebben daarentegen wel een effect op het begrotingssaldo. Actualisatie kosten energie Voor de begroting zijn de kosten voor energie op basis van het verwachte verbruik en de verwachte prijzen voor alle gebouwen opnieuw in beeld gebracht. In deze begroting wordt een voordelige afwijking van € 34.000 zichtbaar ten opzichte van de begroting van het vorig jaar.

Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de kosten voor gas en elektriciteit de afgelopen jaren zijn gedaald en een daling in het verbruik door de uitgevoerde duurzaamheidsmaatregelen op binnensportgebouwen. Actualisatie budgetten groen onderhoud De realisatie van het afgelopen jaar (2023) laat zien dat de budgetten van het groenonderhoud onder druk staan. De inschatting (op basis van CBS) is dat de prijsstijgingen van de meerjarige onderhoudscontracten voor het groenonderhoud gemiddeld 5,2% bedraagt. Dit zorgt ervoor dat de budgetten voor het groenonderhoud ontoereikend zijn en met € 66.000 zijn gestegen in de primitieve begroting 2025 ten op zichte van de primitieve begroting 2024. De Kruidhof Door de intensivering van de samenwerking met zowel de MOA als met de gebiedsteams, kan er nog beter worden gezorgd dat personen op de juiste (re-integratie) plek terechtkomen; op de plek waar de kans op ontwikkeling en doorstroom het grootst is. In 2025 zullen we nog meer mogelijkheden onderzoeken in deze samenwerking. Combinatiefuncties 2025 e.v. Sinds 2008 kunnen gemeenten via enkele opeenvolgende regelingen met cofinanciering van het Rijk functionarissen inzetten die sport of cultuur verbinden met andere domeinen, zoals onderwijs, zorg, welzijn of het bedrijfsleven. Het doel van deze landelijke regelingen is Nederlanders te motiveren voor deelname aan sport en/of cultuur.

De Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) verving per 1 januari 2019 de eraan voorafgaande Brede Impuls Combinatiefuncties. Het kabinet wil er mede via de regeling aan bijdragen dat iedereen een leven lang met plezier kan sporten en bewegen en toegang heeft tot cultuur. Sinds 2023 zijn het Sportakkoord II, de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondergebracht in één brede specifieke uitkering: de Brede SPUK-regeling.

Gemeente Achtkarspelen

55

Begroting 2025-2028

Tot op heden vult de gemeente Achtkarspelen dit grotendeels met tijdelijke functies omdat hiervoor geen ‘structurele’ middelen vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld.

Financieel begroting (x € 1.000)

2024

2025

meerjarenperspectief verschil

2026

2027

2028

Lasten

7.752

8.063

- 311

8.073

8.074

8.069

Baten

1.291

1.256

- 35

1.254

1.253

1.231

Saldo

- 6.462

- 6.807

- 346

- 6.819

- 6.821

- 6.838

Verklaring verschillen De belangrijkste verschillen tussen 2024 en 2025 betreffen: (x € 1.000) Beleidsrelevante ontwikkelingen Kadernota 2025-2028 Nieuw beleid Viering 80 jaar vrijheid

-5 N

Bestaand beleid Invulling ombuiging gebiedsteams SD

18 V

Actualiseren begroting sportaccommodaties

-87 N

Actualiseren kosten energie

34 V

Ontwikkeling lonen, prijzen en accressen Indexering voorziening renovatie kunstgrasvelden

-3 N

Actualiseren budgetten groen

-66 N

Diverse actualisaties

-57 N

Overige (beleids)relevante ontwikkelingen (na Kadernota) Actualisatie personeelslasten

-216 N

Actualisatie kapitaallasten

16 V

Aanpassen onderhoudsplanning gemeentelijke gebouwen

-8 N

Diversen

28 V

Totaal

Gemeente Achtkarspelen

-346 N

56

Begroting 2025-2028

Indicatoren Met de beleidsindicatoren wordt een inkijkje gegeven in de (beoogde) effecten van het gemeentelijk beleid. Indicatoren zijn geen doel op zichzelf. Veel belangrijker dan de waarde van de indicator is het verhaal achter het cijfer. Dat kan gebruikt worden om te sturen op maatschappelijke effecten. Legenda

tableCell12 Indicator % Niet-sporters

Meting 56,9

Eenheid %

Referentiejaar (2022)

Ontwikkeling t.o.v. de vorige meting Prognose o.b.v. de historie

Verbonden partijen De Verbonden Partijen binnen dit programma zijn: Gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Marrekrite Stichting / Vereniging Stichting Sportcentrum 8kspelen

Gemeente Achtkarspelen

57

Begroting 2025-2028

6. Sociaal domein

Wat willen we bereiken en hoe gaan we dat doen Dit programma is gericht op het uitvoeren van de wettelijke verantwoordelijkheid die de gemeente heeft op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. In de praktijk betekent dit dat het Sociaal Domein een veelheid aan thema’s en onderwerpen beslaat waar onze inwoners dagelijks mee te maken hebben. Er is nauwe verwevenheid met onderwerpen uit andere programma’s, zoals onderwijs, sport, cultuur, welzijn en gezondheid. Ook het onderwerp Nieuwkomers is belegd binnen het Sociaal Domein. Daarnaast is er overlap met het fysieke domein, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, leefbaarheid en voorzieningen. Regie Wij willen dat inwoners zelf de regie hebben bij hun zorgvraag. Wij zetten ons ervoor in dat mensen zorg en ondersteuning ontvangen die past bij hun behoefte en mogelijkheden. Wij stellen daarbij de mens centraal en werken integraal en vanuit het principe één gezin –één plan –één contactpersoon. Beleid In april 2019 hebben de gemeenteraden van Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel het beleidskader Sociaal Domein vastgesteld. Hierin zijn de strategische doelstellingen en uitgangspunten benoemd. Daarnaast zijn er diverse financiële maatregelen benoemd om een sluitende begroting voor het Sociaal Domein te realiseren. De maatregelen zijn nog altijd actueel.

De uitdaging om de uitgaven beheersbaar te houden blijft onveranderd groot. Belangrijke pijlers in het beleid zijn het versterken van de sociale basis, het aanscherpen (kostenbewust, methodisch en uniform werken) van de werkwijze van onze medewerkers en het herinrichten van de inkoop van zorg en ondersteuning in het Sociaal Domein. Met het oog op de aanstaande ontvlechting zullen diverse beleidskeuzes worden herzien en opnieuw worden geformuleerd maar dan nu voor de afzonderlijke gemeenten. Uitwerking Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 zijn door het college de grote lijnen van de nieuwe begroting aangegeven. Hieronder vindt u, voor zover van toepassing, de uitwerking van de Kadernota zoals die op 11 juli 2024 door uw raad opiniërend is besproken.

Nieuw of gewijzigd beleid Jeugd Hervormingsagenda Jeugd Het rijk hoopt met de hervormingsagenda Jeugd lastenverlichting te realiseren waardoor gemeenten minder middelen toebedeeld krijgen. In Friesland zijn wij al met een aantal onderwerpen uit de hervormingsagenda bezig, waaronder de regiovisie en gezamenlijke inkoop, maar tot nu toe zien wij de lastenverlichting niet terug. In 2025 zetten wij ons hier verder op in. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In opdracht van de VNG en de ministeries van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport is “Het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming” opgesteld. Het doel is om het gezin samen met professionele ondersteuning te laten werken aan het verbeteren van de thuissituatie. De gemeenten behouden de huidige verantwoordelijkheden in de zorg en ondersteuning aan inwoner.

Gemeente Achtkarspelen

58

Begroting 2025-2028

Op dit moment is nog niet duidelijk of de aansturing, centraal, decentraal of lokaal wordt. Dit zal mogelijk in 2025 bekend worden. Inkoop Jeugdzorg De contracten voor de specialistische jeugdhulp zijn op 1 januari 2024 ingegaan. Tijdens de implementatie zijn er veel vragen ontstaan die een nader onderzoek vragen. Er is een onafhankelijk bureau ingeschakeld die onderzoek verricht. De gevolgen hiervan zijn nog niet inzichtelijk. Daarnaast zal voor een aantal percelen een doorontwikkeling moeten plaatsvinden. Het administratief verzorgen van de nieuwe inkoop doet een groot beroep op onze personele inzet. Dat zit onder meer op inzet van beleid, inkoop, kwaliteit, maar ook back-office en de financieel adviseurs. [Kadernota nr. 06.02]

Participatiewet Het aantal uitkeringen dat de gemeente verstrekt geeft al enige tijd een daling te zien, waarschijnlijk als gevolg van hoge werkgelegenheid en grote personeelskrapte. Desondanks zijn het de meest kansrijke op de arbeidsmarkt die hiervan profiteren en houdt de gemeente de zorg voor een substantieel deel van het bestand. Ook het beroep op minimavoorzieningen en schulddienstverlening daalt al enige tijd eerder dan dat het stijgt, maar er moet wel worden vastgesteld dat de complexiteit van de individuele cases steeds verder toeneemt. Op dit moment worden, mede naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek, acties ondernomen om de bekendheid met de mogelijkheden voor hulp en ondersteuning bij de inwoners te vergroten. Mogelijk dat dit in 2025 een toename van het aantal hulpvragen tot gevolg heeft. Ten aanzien van re-integratie en participatie probeert de gemeente, binnen de mogelijkheden, voor eenieder die daartoe in staat is, (al dan niet gesubsidieerd) werk, dan wel een andere nuttige dagbesteding te realiseren. Een ontwikkeling in de regionale samenwerking van Fryslân Werkt op het gebied van arbeidsmarktdienstverlening die hier genoemd kan worden; is het Werkcentrum als één gezamenlijk regionaal loket. Een brede doelgroep van werkzoekenden, werkenden en werkgevers kan bij het Werkcentrum terecht voor vragen over werk, scholing en personeelsvraagstukken.

De vormgeving hiervan krijgt in 2025 zijn beslag. [Kadernota nr. 06.01]

Sociale basis De huidige subsidieregeling sociale basis loopt per 2027 af. In 2025 wordt een evaluatie gedaan van de visie en de subsidieregeling. De uitkomsten van deze evaluatie vormen de input voor het vervolg en zullen aan het college worden voorgelegd. Met de landelijke regelingen Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord hebben we als gemeente extra ruimte voor het versterken van de sociale basis in brede zin. De GALA- middelen worden deels ingezet via een nog te publiceren subsidieregeling. De regelingen lopen tot en met 2026. Vanwege de tijdelijkheid van de regelingen zetten we in op nieuwe en bestaande initiatieven met een duurzaam effect. Een derde landelijke regeling die samenhangt met het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord is Wonen, Zorg en Welzijn. Het betreft hier een verplichting om een visie te ontwikkelen in het kader van de Omgevingswet. De regeling valt deels onder het sociaal domein en deels onder ruimte. De ontwikkeling van de visie en de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt in ANNO-verband opgepakt (gemeenten Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel, Dantumadeel en NoardEast Fryslân). [Kadernota nr. 06.04]

Gemeente Achtkarspelen

59

Begroting 2025-2028

WMO Voor 2026 staat de (her)invoering van het abonnementstarief gepland en mogelijk de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dit betekent dat op termijn de Verordening moet worden aangepast en dat er een begin moet worden gemaakt met een nieuwe inkoop. Verder vragen landelijke en lokale demografische ontwikkelingen om een integrale aanpak voor de WoonZorgWelzijn-opgave. We moeten samen met de verschillende betrokken partijen een ontwikkelrichting voor de komende jaren bepalen. Ontwikkelingen tarieven maatwerkvoorzieningen De tarieven voor de maatwerkvoorzieningen (Jeugd, Wmo en Participatie) worden jaarlijks geïndexeerd. Uitgangspunt hierbij is het door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Deze is (voorlopig) voor 2025 vastgesteld op 4,18%. [Kadernota nr. 06.03]

Overige ontwikkelingen Begrotingen voorgaande jaren: In de verklaring van de (cijfermatige) verschillen tussen de begroting 2025 en 2024 komen afwijkingen voor die betrekking hebben op onderwerpen die al in eerdere begrotingen zijn opgenomen. Voorbeeld hiervan is een incidentele uitgave die aangevraagd is in een voorgaande begroting en vanaf 2025 geen financieel effect meer heeft. In dit voorbeeld zorgt dit voor een positief effect op het begrotingssaldo van 2025. In de volgende paragraaf 'Verklaring verschillen' worden deze onderwerpen gepresenteerd onder bestaand beleid begrotingen voorgaande jaren. Kostenontwikkeling jeugdzorg Voor de begroting 2022 is de raming voor de maatwerkvoorzieningen geactualiseerd. Hierbij is rekening gehouden met de ontwikkeling op landelijk niveau, afgesproken ombuigingen, historische gegevens en de prognose voor de toekomst. In de begroting van 2025 zijn deze kosten € 100.000 lager dan de begroting 2024. Hierdoor is er sprake van een voordeel van € 100.000. Inzet POK-middelen Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld om de dienstverlening aan mensen in kwetsbare posities te versterken. De middelen komen naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek door de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslagen (POK). In de meicirculaire 2023 is er geld beschikbaar gesteld voor versterking ondersteuning wijkteams.

Deze middelen worden in eerste instantie gereserveerd binnen programma 0. Zodra bekend is hoe de middelen worden besteed, worden de middelen overgebracht naar de desbetreffende taakvelden. In de primitieve begroting 2024 is € 108.000 overgeheveld van programma 0 naar programma 6. Doordat er € 45.000 te veel is meegenomen naar programma 6, is dit hersteld in de primitieve begroting van 2025. Hierdoor is er een voordeel van € 45.000 zichtbaar. Herbranda Buitenpost Het voormalig verzorgingstehuis Herbranda doet dienst als tijdelijke huisvesting van statushouders. In de raadsvergadering van december 2023 is al besloten tot het beschikbaar stellen van een verbouwkrediet ten behoeve van de aanpassing van Herbranda. Ook heeft de raad besloten om de daaruit voortvloeiende exploitatielasten en baten op te nemen in de begroting 2024 en meerjarenramingen. Voor het jaar 2025 en verder is er sprake van een nadeel voor de begroting van € 126.000. Dit nadeel komt ten laste van het begrotingssaldo.

Gemeente Achtkarspelen

60

Begroting 2025-2028

Uitvoering taken Zorg en Veiligheid Sinds 2024 worden de taken die liggen op het snijvlak van zorg en veiligheid op een andere manier uitgevoerd. Op deze manier worden de belanghebbenden en de directe omgeving beter bediend in geval van voorkomende problematiek op het gebied van zorg en veiligheid. In de raadsvergadering van april 2024 is al besloten tot het beschikbaar stellen van een structureel budget vanaf 2025. De kosten hiervoor bedragen € 107.000. De dekking van deze kosten vindt plaats door de middelen vanuit het Hoofdlijnenakkoord GGZ. Deze middelen werden tot en met 2024 via de centrumgemeente Leeuwarden ontvangen. In de meicirculaire 2024 is besloten dat met ingang van 2025 deze middelen binnen de Algemene Uitkering als onderdeel van de uitkering Beschermd Wonen worden overgeheveld van de centrumgemeente naar de individuele gemeenten. Daarom komen deze middelen weer terug in de mutatie van het gemeentefonds. Invulling ombuiging gebiedsteams Sociaal Domein Vanaf de begroting 2024 is een reductie in het formatieplan van het Sociaal Domein afgesproken. In totaal betrof dit een taakstellende ombuiging van € 414.000 voor gemeente Achtkarspelen. Door het opheffen van flexibele personeelsbudgetten binnen het Sociaal Domein in de Werkmaatschappij is er in 2024 € 213.000 al bezuinigd. Hierdoor was al 50% van de bestaande ombuiging behaald.

De bezuiniging van het resterende deel wordt voornamelijk bereikt door in de Werkmaatschappij de formatie programmamanager en teamcoach te reduceren. Deze bezuiniging betreft een verschuiving tussen taakvelden. Hierdoor is in de analyse van programma 6 € 100.000 nadeel zichtbaar. Dit wordt in programma 0, 4 en 5 rechtgetrokken. Per saldo heeft dit geen effect op het begrotingssaldo. Herziening WMO-budgetten Uit de analyse van de kosten van de WMO-budgetten blijkt dat er de afgelopen jaren op de WMO-budgetten voornamelijk overschotten zijn gerapporteerd. Hierdoor is besloten om de begroting beter op de realisatie aan te laten sluiten. Hierdoor kan er voor de jaren 2025 en verder een structurele besparing worden gerealiseerd. Voor 2025 betekent dit een positief voordeel van € 458.000. Dit is op basis van de huidige inzichten. Zodra meer bekend is over de eventuele (her)invoering van het abonnementstarief en mogelijk ook de doordecentralisatie van beschermd wonen, worden de budgetten herzien. Kosten dienstverleningsovereenkomsten met Caparis N.V. Elk jaar vindt een actualisering plaats van de raming van de kosten voor de dienstverleningsovereenkomsten die worden afgesloten met Caparis N.V. Dit is nodig als gevolg van de jaarlijkse verandering in aantal cliënten en prijs.

In het meerjarenperspectief wordt bij de raming van de kosten voor deze dienstverleningsovereenkomsten rekening gehouden met een dalend verloop in het aantal cliënten tegen lopende prijzen. Hierdoor is er een positieve afwijking van € 212.000 zichtbaar in de begroting van 2025 ten opzichte van de primitieve begroting van 2024. Stijging bedrijfsvoeringskosten SDF De bijdrage aan SDF laat een stijging in 2025 zien ten opzichte van de primitieve begroting 2024 van € 83.000. SDF verzorgt het contractmanagement met de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders namens alle Friese gemeenten. Voor de onderdelen instandhouding, dienstverlening, zorgadministratie jeugd, Foar Fryske Bern en aanpak mensenhandel wordt jaarlijks een bijdrage gefactureerd aan de 18 Friese gemeenten. In de begroting 2025 van de gemeente Leeuwarden staat de lastenverdeling per gemeente begroot. Dit is hoger dan het bedrag dat de gemeente hiervoor begroot heeft. Het verschil heeft betrekking op loon- en prijsstijgingen. De toename van de bijdrage aan SDF wordt ten laste gebracht van de stelpost LPO.

Actualisering kosten crisishulp jeugd

Gemeente Achtkarspelen

61

Begroting 2025-2028

Sociaal Domein Fryslân (SDF) verzorgt het contractmanagement met de gecontracteerde jeugdhulpaanbieders namens alle Friese gemeenten. De kosten voor crisishulp dienen geactualiseerd te worden op basis van de realisatie 2023 en de verwachte kosten voor 2024 zowel op basis van prijs- als hoeveelheidsontwikkelingen. Hierdoor vindt er een stijging van de kosten plaats van € 87.000. Dit leidt ertoe dat er een nadelige afwijking van € 87.000 zichtbaar is in de begroting van 2025 ten opzichte van de begroting van 2024. Indexaties budgetten jeugd De afwijking van de budgetten jeugd in de begroting van 2025 ten opzichte van 2024 voor een bedrag van € 405.000 wordt veroorzaakt door de jaarlijkse indexering. Uitgangspunt van deze indexering is het door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Deze is voor 2025 (voorlopig) vastgesteld op 4,18%. Indexatie maatwerkvoorzieningen WMO De afwijking van de budgetten maatwerkvoorzieningen WMO in de begroting van 2025 ten opzichte van 2024 voor een bedrag van € 424.000 wordt veroorzaakt door de jaarlijkse indexering. Uitgangspunt van deze indexering is het door de Nederlandse Zorgautoriteit gehanteerde prijsindexcijfer. Zij maken gebruik van de Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Achtkarspelen&id=096ef238-6ddb-48e3-af06-73f0e638c50a