02 - Bijlage 1 - Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
2021
Belastingcapaciteit
2022
begroting 2023
2024
2025
2026
2027
2028
117,1
112,0
94,0
97,6
99,8
102,3
104,9
107,5
0,7
0,0
-0,4
0,1
0,0
-0,1
-0,2
0,0
48,5
53,6
48,5
53,6
17,3
12,2
-5,3
-4,4
- t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie Grondexploitatie - t.o.v. vorige meting
neutraal
- prognose o.b.v. historie
neutraal
Netto schuldquote
41,2
30,9
31,1
35,3
40,8
44,9
- t.o.v. vorige meting
ongunstig
- prognose o.b.v. historie
ongunstig
Netto schuldquote, gecorrigeerd
22,7
41,2
31,1
35,3
40,8
44,8
voor alle verstrekte leningen - t.o.v. vorige meting
ongunstig
- prognose o.b.v. historie
ongunstig
Solvabiliteitsratio
30,3
36,1
33,4
29,5
28,0
23,6
- t.o.v. vorige meting
ongunstig
- prognose o.b.v. historie
ongunstig
Structurele exploitatieruimte
0,4
6,0
-1,9
1,3
-1,7
-3,9
- t.o.v. vorige meting - prognose o.b.v. historie
Belastingcapaciteit
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller dit in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen dan wel of er ruimte is voor nieuw beleid. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat de ruimte die de gemeente heeft om de belastingen te verhogen is gerelateerd aan de totale woonlasten. En die ruimte wordt dan bepaald door de vergelijking met de gemiddelde woonlasten in Nederland (in het vorige jaar).
Grondexploitatie
Dit kengetal geeft aan hoe de waarde van de grond in exploitatie zich verhoudt ten opzichte van de totale baten, exclusief reservemutaties, in het begrotingsjaar. Op grond van de notitie grondexploitatie van de commissie BBV zijn de ruwe gronden per 1-1-2016 gerubriceerd onder de materiële vaste activa. Hierdoor is het kengetal met een flinke sprong gedaald.
Netto schuldquote
De netto schuldquote geeft het niveau weer van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Verbeteren van de schuldquote kan door de schulden te verlagen, de bezittingen te vergroten en/of de inkomsten te verhogen.
Gemeente Achtkarspelen
98
Begroting 2025-2028
Netto schuldquote,
De netto schuldquote geeft het niveau weer van de schuldenlast van de gemeente ten
gecorrigeerd voor
opzichte van de eigen middelen. Verbeteren van de schuldquote kan door de schulden te
alle verstrekte
verlagen, de bezittingen te vergroten en/of de inkomsten te verhogen.
leningen
Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen, wordt de netto schuldquote ook exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Verbeteren van de schuldquote kan door de schulden te verlagen, de bezittingen te vergroten en/of de inkomsten te verhogen.
Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger het getal, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De uitkomst is afhankelijk van de wijze waarop bezittingen in de gemeente worden gewaardeerd. Dat verschilt nogal per gemeente. Verbeteren van de solvabiliteit kan door het eigen vermogen te vergroten (bijvoorbeeld door het verkopen van de aandelen) en door het vreemd vermogen te verkleinen (bijvoorbeeld door minder te lenen).
Structurele
Dit kengetal kijkt naar de structurele baten en de structurele lasten ten opzichte van de
exploitatieruimte
totale baten. Een positief getal geeft aan dat de structurele baten voldoende zijn om de structurele lasten te dekken. Dit cijfer kan verbeteren door meer structurele baten of minder structurele lasten op te voeren.
Financiële positie samengevat: Alle kengetallen beschouwend moeten we concluderen dat de financiële situatie van de gemeente zorgelijk is en dat de ontwikkelingen vanuit het Gemeentefonds hier een grote invloed op heeft. De gemeente lijkt in de jaren na 2025 nauwelijks bij machte de structurele lasten te gaan dekken uit structurele inkomsten en we zien de solvabiliteit dalen en de schuldenlast stijgen. Het moge duidelijk zijn dat er veel aan gelegen is dat de verdeling van de Gemeentefondsuitkering kritisch wordt beschouwd en gecorrigeerd. Dit neemt niet weg dat ook de gemeente zelf op zoek gaat naar mogelijkheden om haar taken efficiënter, slimmer te doen en kritisch te blijven op de ‘geen knaken geen taken’ discussie. Hiertoe is inmiddels een projectgroep gestart om scenario's op te stellen welke leiden tot een evenwichtig begrotingsbeeld. Dit rapport wordt aan de Raad aangeboden in de aanloop van de Kadernota 2026.
Gemeente Achtkarspelen
99
Begroting 2025-2028
3.2.3 Onderhoud kapitaalgoederen
Inleiding Achtkarspelen heeft een flink aantal vierkante kilometers aan openbare ruimte in beheer. Er wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Daarvoor zijn kapitaalgoederen in de vorm van wegen, riolering, water, groen, verlichting, gebouwen enzovoort nodig. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten. In deze paragraaf gaan wij hier verder op in. 'Kapitaalgoederen' zijn goederen waarvoor investeringen nodig zijn. Het gaat om zaken die daarna regelmatig onderhoud vergen. Deze paragraaf is belangrijk, omdat de blik vaak op de nieuwe investeringen is gericht. Maar onderhoud van de bestaande kapitaalgoederen is wenselijk, voor de huidige gebruikers en om de voorziening in stand te houden voor toekomstige generaties. Het financieel belang van onderhoud is groot, het betreft een substantieel deel van de begroting.
Beleidskader De gemeenteraad heeft 3 maart 2022 ingestemd met de Nota Kapitaalgoederen 2022 – 2026. Er is daarbij gekozen voor het scenario alles op basis voor het beheer van groen, wegen en kunstwerken. Daarnaast is gekozen voor conditieniveau 3 voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen. De benodigde bedragen voor onderhoud en vervanging voor de jaren tot en met 2026 zijn op basis van een cyclische doorrekening inzichtelijk gemaakt en vastgelegd in de begroting. Daarnaast heeft de gemeenteraad 23 maart 2023 ingestemd met het Gemeentelijk Rioleringsplan 2023 – 2027 (GRP). Hierin is nieuw beleid vastgelegd voor de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, regen- en grondwater. In het GRP zijn maatregelen en investeringen opgenomen voor vervanging van bestaande onderdelen van het rioleringssysteem. Ook richt het plan zich op het klimaatbestendiger maken van de dorpen door te anticiperen op nieuwe ontwikkelingen zoals klimaatveranderingen en monitoring van grondwater. Op basis van alle kosten is berekend welke rioolheffing er nodig is in de komende jaren. De kwalitatieve doorrekening, op basis van inspecties en reviews, is vastgesteld door het college. Deze zogenaamde beheerplannen geven inzicht in de werkzaamheden en kosten die nodig zijn om de goederen in goede staat te houden.
De provincie Fryslân ziet hier als financieel toezichthouder op toe en vanuit de BBV zijn er richtlijnen opgesteld. De actualiteit van de onderhoudsplannen en de daarbij behorende voorzieningen is van belang. Zo moet er voor de onderbouwing van elke voorziening een onderhoudsplan zijn dat is vastgesteld door de raad en niet ouder is dan vijf jaar. Met deze paragraaf geven wij op hoofdlijnen inzicht in de omvang en de staat van het onderhoud van de kapitaalgoederen in Achtkarspelen.
Gemeente Achtkarspelen
100