woonvisie 2021-2026.pdf

Mogelijkheden om woning aan te passen We willen ouderen beter bekend maken met de mogelijkheden om de bestaande woning aan te passen. Dat kan door informatie te geven over de aanpassingsmogelijkheden (in combinatie met aanpassingsmogelijkheden voor verduurzaming van de woning). Daarnaast hebben we extra mogelijkheden via de Toekomstbestendig Wonen Lening. Met de verzilverlening-variant kunnen oudere huiseigenaren met beperkte financiële mogelijkheden maar overwaarde op de woning, zonder maandlasten een lening afsluiten voor het aanpassen van hun woning (zie ook hoofdstuk 2). Ook huidige huurders van sociale huurwoningen blijven langer zelfstandig wonen. Naast levensloopgeschikte nieuwbouw zullen we ook in de sociale huursector moeten kijken hoe de bestaande woningvoorraad beter kan aansluiten op het groeiend aantal oudere huurders. Dit blijft wel maatwerk, omdat niet alle sociale huurwoningen dezelfde mogelijkheden bieden om levensloopgeschikt te maken. Soms gaat het meer om optimaliseren (wegnemen van drempels, aanbrengen tweede toilet). Met woningcorporaties maken we daarom nadere prestatieafspraken over het meer levensloopgeschikt maken van de bestaande sociale huurvoorraad. Daarnaast

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

is het van belang om oudere huurders goed te informeren over hun toekomstige woonsituatie. Kunnen en willen ze in de huidige woning blijven wonen en is men bekend met het aanbod aan levensloopgeschikte woningen in de gemeente? Mogelijk kan een verhuizing naar een kleinere, meer geschikte woning uitkomst bieden. Daarmee komen weer ruimere huurwoningen vrij voor grotere huishoudens. Er bestaan diverse maatregelen waarmee de doorstroming van ouderen naar een meer geschikte woning gestimuleerd kan worden, zoals het inzetten verhuiscoaches, het aanbieden van een verhuiskostenregeling of huurgewenningsbijdrage.

Mantelzorgwoningen In 2014 zijn er ruimere mogelijkheden gekomen voor het realiseren van een mantelzorgwoning. De gemeente Aalten heeft destijds beleid vastgesteld voor de inzet van mantelzorgwoningen als er sprake is van een echte mantelzorgsituatie voor zolang deze situatie duurt. Het blijft maatwerk of een aparte woonunit de voorkeur heeft of het investeren in bestaande gebouwen.

Meer zware zorgvragers Niet alleen neemt het aantal vitale ouderen de komende jaren toe, ook het aantal oudere ouderen, waarvan een deel een zware zorgvraag kent, neemt toe. Ouderen met zware fysieke beperkingen kunnen met veel woningaanpassingen en ondersteuning nog zelfstandig wonen. Voor mensen met zware dementie is dat niet of nauwelijks mogelijk. Daarom blijft er behoefte aan zorg met verblijf in de gemeente Aalten. Op dit moment zijn er in de gemeente ruim 100 plaatsen voor zorg met verblijf, bestemd voor mensen met dementie. De behoefte is echter groter, en zal de komende jaren toenemen, er is dus behoefte aan uitbreiding van het aanbod. Hierbij ligt de nadruk op uitbreiding van het woningaanbod in de hoofdkernen waar deze woonvorm nu al gevestigd is, in de buurt van (zorg)voorzieningen. Op die

24

manier creëren we de schaalgrootte die nodig is om de benodigde zorg- en ondersteuning op locatie mogelijk te maken. Samen met zorgaanbieders onderzoeken we hoe we in dit aanbod kunnen voorzien, zowel voor de korte als lange termijn. Met name door transformatie van bestaand (zorg)vastgoed (van zelfstandige woonvorm naar intramurale capaciteit) kunnen we het aanbod van zorg met verblijf vergroten. Dat willen we zodanig doen, dat het mogelijk blijft om na verloop van tijd intramurale plaatsen ook weer om te bouwen naar zelfstandige wooneenheden, afgestemd op de zorgzwaarte van de bewoner. Daarmee creëren we flexibel zorgvastgoed.

Regietafel Wonen en Zorg Sinds 2018 vindt één of twee keer per jaar een lokale regietafel plaats waarbij zorgaanbieders en eigenaren van zorgvastgoed met elkaar in gesprek gaan. Inzet is afstemming over hoe zorgvastgoed efficiënt(er) ingezet kan worden. Daarnaast vindt overleg plaats over hoe en op welke locaties invulling kan worden gegeven aan de woonzorgbehoefte. De regie hiervan ligt in handen van de gemeente.

Voldoende mogelijkheden voor andere zorgvragers Ouderen vormen weliswaar de grootste groep zorgvragers, nu en in de toekomst in de gemeente Aalten, maar het langer zelfstandig wonen geldt ook voor andere zorgdoelgroepen. De verwachting is dat de behoefte aan zorg met verblijf (intramurale woonvorm) voor mensen met een verstandelijke beperking afneemt. Voor de mensen die kunnen uitstromen is het vooral belangrijk dat er voldoende goedkope huurwoningen zijn en dat zij enige begeleiding krijgen bij het zelfstandig wonen. Hetzelfde geldt voor mensen met psychiatrische problematiek. Ook zij zullen vanuit een Beschermd Wonen locatie uitstromen naar een zelfstandige woning (goedkope huurwoningen met woonbegeleiding). Op dit moment is er voor

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

deze doelgroep geen specifiek woningaanbod in de gemeente Aalten aanwezig. Wel krijgen 15 mensen ambulante begeleiding. We vinden het als gemeente belangrijk dat er voldoende passende zelfstandige woningen zijn voor deze zorgdoelgroepen als het gaat om mensen die van oorsprong uit onze gemeente afkomstig zijn als zij hier ook (weer) willen wonen.

Aandacht voor de woonomgeving Om langer zelfstandig te kunnen wonen in alle kernen van de gemeente is naast passend woningaanbod ook een daarop toegeruste woonomgeving noodzakelijk, zowel in fysieke als sociale zin. Ten eerste is de woonomgeving goed toegankelijk voor mensen met beperkte fysieke gesteldheid. Het gaat daarbij onder andere om aangepaste op- en afritten van trottoirs, voldoende bankjes langs wandelroutes om te rusten, enzovoort. Ontwikkelaars van nieuwe woonzorginitiatieven dienen in hun ontwerp rekening te houden met een goede toegankelijkheid van het terrein en het gebouw voor de beoogde zorgdoelgroep. Verder is een goede bereikbaarheid van voorzieningen van belang (bijvoorbeeld via het verder uitrollen van de Elektrocar naar de kleine kernen), net als een veilige woonomgeving (bijvoorbeeld via goede straatverlichting bij openbare ruimte en achterpaden en andere vormen van inbraakpreventie). Daarnaast moet de sociale omgeving afgestemd zijn op een toenemend aantal zelfstandig wonende mensen met een lichte zorgvraag. Daarom streven we op wijkniveau naar een goede mix van leeftijdscategorieën, voldoende ontmoetingsmogelijkheden en goede ambulante zorg en begeleiding voor mensen die daar gelet op hun zorgvraag behoefte aan hebben.

25

Actieplan wonen en zorg voor ouderen De groep die een beroep doet op zorg is groot en zal de komende jaren fors groeien. De druk op de zorg is groot. Het langer zelfstandig wonen, de wachtlijsten voor de verpleeghuiszorg en de belasting van de mantelzorgers is enorm. Om maar niet te spreken over de financiële tekorten in de zorg, in het bijzonder de Wmo. In het voorjaar van 2020 is een ‘position paper’ opgesteld voor wonen en zorg. In deze paper zijn de opgaven beschreven en is een voorstel gedaan om met onze lokale samenwerkingspartijen in de ouderenzorg op drie speerpunten actie te gaan ondernemen: 1. Passende woningvoorraad, vergroten van de levensloopgeschikte woningvoorraad. 2. Stimuleren van tussenvormen door middel van vernieuwende woonconcepten of geclusterde woonvormen. 3. Vergroten van de verpleeghuiscapaciteit. De lokale zorgpartijen onderschrijven de speerpunten maar zien bij speerpunt één met name een rol voor woningeigenaren, woningcorporaties en de gemeente. De toenemende druk geeft de gemeente aanleiding om regie te nemen op het thema wonen en zorg, met als doel: a. Vergroten van de leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners. b. Bevorderen van doorstroming op de woningmarkt. c. Verlagen van de druk (en daarmee ook kosten) op de Wmo.

We gaan aan de slag met een concreet actieplan voor wonen en zorg voor ouderen, waarbij de meeste energie zal gaan naar het stimuleren van initiatieven binnen de nog vast te stellen woonzorgzones in de kernen Aalten, Bredevoort en Dinxperlo. Nabijheid van voorzieningen, zoals een supermarkt, huisarts, apotheek of zorginstelling, zal daarbij de rode draad vormen. Extra aandacht gaat binnen deze woonzorgzones uit naar ontmoeting en toegankelijkheid.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

26 26

6 Leefbare en vitale kernen De speerpunten die in voorgaande hoofdstukken zijn toegelicht, hebben betrekking op de hele gemeente Aalten. Maar binnen onze gemeente bevinden zich verschillende kernen en gebieden. Hoofdkernen (Aalten en Dinxperlo) met veel voorzieningen, kleine kernen, maar ook een groot buitengebied. Vaak spelen in deze gebieden vergelijkbare opgaven op het vlak van het wonen, maar soms zijn er accentverschillen. De belangrijkste accenten per woongebied in de gemeente hebben we hier beschreven.

Hoofdkernen (Aalten en Dinxperlo) en vestingstadje Bredevoort Aalten en Dinxperlo zijn de hoofdkernen binnen de gemeente. Twee kernen met veel voorzieningen en met de meeste inwoners van de gemeente. Bredevoort is een vestingstadje met een beduidend kleiner aantal inwoners dan de hoofdkernen. Maar heeft toch ook een redelijk voorzieningenniveau met supermarkt en zorgvoorziening en is een toeristische trekpleister.

Kleine kernen De kleine kernen in onze gemeente zijn De Heurne, IJzerlo, Lintelo, Barlo en Haart. Het voorzieningenniveau is beperkt, maar het gaat wel om geliefde woonplekken.

De vraag naar woningen zal zich de komende jaren met name manifesteren in Aalten en Dinxperlo. Een groot deel van de nieuwbouwopgave dient daarom in deze kernen gerealiseerd te worden. Gezien de aanwezigheid van veel voorzieningen bieden vooral de kernen Aalten, Dinxperlo en Bredevoort goede mogelijkheden om het aanbod aan wonen met zorg te vergroten. In de hele gemeente is behoefte aan levensloopgeschikte woningen die aantrekkelijk zijn voor senioren, maar zeker ook voor starters die op zoek zijn naar betaalbare, kleine woonruimte.

Aandachtspunt in deze kernen is het teruglopend winkelaanbod; een landelijk fenomeen, dus zeker niet uniek voor de gemeente Aalten. Wel biedt vrijkomend vastgoed kansen om hier de woon- en andere publiekstrekkende functies te vergroten.

Buitengebied Het buitengebied is een van de sterke punten als het gaat om onze woonomgeving. Een groen en uniek coulisselandschap dat gewaardeerd wordt, niet alleen door onze eigen inwoners, maar zeker ook door mensen die hier komen recreëren. Die unieke omgevingskwaliteit willen we behouden en waar mogelijk versterken. De woonfunctie kan daarin soms een hulpmiddel zijn, maar dient wel ondergeschikt te zijn aan het behoud van de kenmerkende omgevingskwaliteit.

We zien daarom vooral kansen als we karakteristieke panden (veelal boerderijen) in het buitengebied van een nieuwe (woon)functie kunnen voorzien, mocht de agrarische functie te zijner tijd verdwijnen. We zijn voorstander van transformatie van leegstaand vastgoed, als middel om de omgevingskwaliteit van het buitengebied te versterken. Nieuwe woningbouwontwikkelingen op onbebouwde locaties vallen hier niet onder. Wel moet het mogelijk zijn om grote boerderijen te splitsen in meerdere kleinere wooneenheden, als we daardoor beter in kunnen spelen op de 197.104 Woonvisie - 2026 boerderij wel kwalitatieve vraag. Daarbij is het|wenselijk dat 2021 de (voormalige) de uitstraling van één erf behoudt.

De woningvoorraad in de kleinere kernen bestaat voornamelijk uit ruime, grondgebonden koopwoningen. Dit draagt bij aan de hoge woonkwaliteit in deze dorpen, maar maakt het lastig voor starters die een woning zoeken in de kern waar ze zijn opgegroeid. Weliswaar manifesteert de vraag naar starterswoningen zich wat sterker in de hoofdkernen, maar het voorzien in woningen voor starters uit het eigen dorp is volgens veel inwoners van belang om de leefbaarheid en vitaliteit van deze kleine kernen op lange termijn te waarborgen.

Met het afwegingskader voor woningbouwinitiatieven bieden we ruimte om -bij aantoonbare vraag- nieuwe woningen te realiseren. Voor starters zijn we in deze kernen met het project Uuthuuskes.

Leefbaarheid en vitaliteit van de kleine kernen is niet alleen afhankelijk van extra woningen. Het is vooral van belang om met elkaar te investeren in de sociale cohesie en zelfredzaamheid van inwoners. Het openhouden van bestaande voorzieningen (zoals een school, winkel, vereniging of evenementen) zijn daarin van wezenlijk belang. We dagen bewonersorganisaties, welzijnsinstanties en andere betrokken partijen uit hoe we bestaande functies in het dorp op een andere manier beschikbaar 27 kunnen houden, als de economische haalbaarheid er niet meer is (bijvoorbeeld door het opstarten en faciliteren van bewonerscollectieven, zorgcoöperaties, etc.).

27

Bijlage I: Uitvoeringsplan woonvisie 2021-2026 De acties, instrumenten en maatregelen die voortvloeien uit de woonvisie 2021-2026 zijn samengevoegd in één overzichtelijk uitvoeringsplan in deze woonvisie. De acties, instrumenten en maatregelen zijn gekoppeld aan een van de vier hoofddoelstellingen uit deze woonvisie, maar dragen vaak bij aan meerdere doelstellingen. Naast een planning geven we ook inzicht van wie wij een actieve bijdrage verwachten om onze opgaven te realiseren: O G I HV BV WC ZW

Ontwikkelaars / bouwers / ondernemers Gemeente Inwoners Huurdersverenigingen Dorpsbelangenverenigingen Woningcorporatie(s) Zorg en welzijnsinstellingen

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

28

Wanneer

draagt ook bij aan hoofdstuk:

In de periode 2021-2026 voegen we minimaal 200 tot 250 nieuwe woningen aan de woningvoorraad in de gemeente Aalten toe (netto) O G I WC BV We monitoren de markt- en demografische ontwikkelingen doorlopend en passen onze woningbouwambities daarop aan indien nodig. G

2021-2026

2, 3, 4

jaarlijks

2, 3, 4

Nieuwbouw richt zich met name op de segmenten waar de komende jaren behoefte aan is en waar de huidige woningvoorraad nog O G I WC onvoldoende in voorziet: BV

2021-2026

2, 3, 4

1 Flexibel inspelen op de woonvraag 1.1 1.2 1.3

·

Betaalbare huur- en koopwoningen voor starters.

·

Levensloopgeschikte woningen voor senioren.

Wie

1.4

We toetsen nieuwe initiatieven op basis van het gemeentelijk afwegingskader voor woningbouwplannen. Hierin worden diverse G kwaliteitscriteria voor nieuwbouw meegenomen (zie bijlage II).

doorlopend 2, 3, 4

1.5

In Aalten, Dinxperlo en Bredevoort toetsen we nieuwe woningbouwinitiatieven op basis van de geïnventariseerde vraag per kern in G het afwegingskader voor woningbouwplannen:

doorlopend 2, 3, 4

·

Herbestemming van leegstaand vastgoed (o.a. winkelpanden) heeft onze voorkeur.

1.6

In de kleinere kernen bieden we ruimte aan nieuwe woningbouwontwikkelingen, mits er sprake is van een aantoonbare vraag.

O G I BV

2021-2026

1.7

We sluiten aan bij de landelijke eisen met betrekking tot de energetische kwaliteit van nieuwbouw:

O G I WC BV

doorlopend 2

·

Nieuwbouw moet energieneutraal zijn.

·

Transformatie van bestaand vastgoed dient te voldoen aan de duurzaamheidseisen uit het Bouwbesluit bestaande bouw.

·

Nieuwbouw is aardgasloos, duurzaam en bij voorkeur met circulair materiaal gebouwd.

2, 3, 4

1.8

De druk op de woningmarkt biedt kansen voor transformatieopgaven. Met eigenaren van (potentiele) transformatielocaties gaan we O G I WC actief het gesprek aan om de mogelijkheden te verkennen

2021-2022

2, 3, 4

1.9

In de kernen Aalten en Dinxperlo onderzoeken we, naast transformatielocaties, ook de mogelijkheden voor woningbouw op O G I WC onbebouwde terreinen binnen de bebouwde kom.

2021-2022

2, 3, 4

1.10

Ontwikkelen van nieuwe plannen doen we adaptief. Dat betekent dat, zodra de woningmarkt weer meer ontspannen wordt, plannen G eenvoudig weer kunnen worden afgeschaald. Dit doen we door het opnemen van realisatietermijnen in ontwikkel overeenkomsten.

doorlopend 2, 3, 4

1.11

Door de aanpassing in het afwegingskader (zie 7.) bieden we ruimte voor duurzame, levensloopgeschikte meergeneratiewoningen op G grotere percelen, mits deze woningen passen binnen de ruimtelijke uitgangspunten en de criteria uit het afwegingskader woningbouw.

doorlopend 2

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

29

2 op weg naar een duurzame woon en leefomgeving

Wie

Wanneer

2.1

We stellen in samenwerking met bewoners en andere belanghebbenden aan de hand van de transitievisie warmte een integrale wijkaanpak G I HV BV op per kern (in ieder geval voor Aalten, Dinxperlo, Bredevoort). Hierbij gaan we in op zowel fysieke opgaven (aanpak kwetsbare WC woningvoorraad, aardgasloos maken van woningen, inrichting openbare ruimte) als sociale opgaven (leefbaarheid, zelfredzaamheid, langer zelfstandig wonen).

2022

2.2

De gemeente ondersteunt de versterking van het regionale energieloket (AGEM) tot een onafhankelijk instituut. Eigenaar-bewoners kunnen G I HV BV hier advies krijgen als het gaat om kwalitatieve verbetering van hun woning zoals verduurzaming, maar ook levensloopgeschiktheid en de WC financiering daarvan. Uitvoering:

doorlopend

4

·

2.3

We sluiten aan bij initiatieven van het regionale energieloket om informatievoorziening actiever te maken en dichter bij de inwoners te brengen, zoals de inzet van een bus die op locatie voorbeelden aan inwoners kan laten zien van verduurzamingsmogelijkheden. · In overleg met het regionaal energieloket onderzoeken we de inzet van aanvullende maatregelen om woningeigenaren te informeren en vooral ook te ontzorgen bij het verduurzamen van hun woning, bijvoorbeeld via het organiseren van informatiebijeenkomsten, bieden van een gratis / goedkope woonscan. Waar mogelijk bieden we financiële ondersteuning ter ondersteuning van de kwaliteitsverbetering van particuliere woningen door eigenaren: G

draagt ook bij aan hoofdstuk:

·

doorlopend

Particuliere woningeigenaren kunnen gebruik maken van de regeling Toekomstbestendig Wonen Gelderland.

·

2.5

We onderzoeken de mogelijkheid om een lagere WOZ-waarde te hanteren voor woningeigenaren die duurzaamheidsmaatregelen in hun woning hebben aangebracht (door bijvoorbeeld de waardevermeerdering van de duurzaamheidsmaatregelen niet mee te rekenen). · We volgen als gemeente andere actuele ontwikkelingen om financiering van kwalitatieve woningverbetering eenvoudiger te maken (zoals een gebouwgebonden financiering, zodat ook lagere inkomensgroepen gebruik kunnen maken van financieringsarrangementen). Gemeente en woningcorporaties maken afspraken over verduurzaming van bestaande huurwoningen: ·

2.6

G I HV WC

doorlopend

In 2030 is het streven om op gemiddeld energielabel A uit te komen.

In het buitengebied ligt de focus op het versterken van de landschappelijke kwaliteit. De woonfunctie is daar ondergeschikt aan. Mits aan G deze randvoorwaarde wordt voldaan (en er sprake is van een aantoonbare behoefte) is het mogelijk om woningen toe te voegen via transformatie van bestaand vastgoed of splitsing. We stellen een afwegingskader voor transformatie naar woningbouw in het buitengebied op.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

2021

1

30

3 voldoende betaalbare woningen 3.1 3.2

3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Wie

In de periode 2021-2026 dient het huidige aantal sociale huurwoningen (2.275 woningen) minimaal in stand te blijven. G WC We vinden het van belang dat het woningaanbod in de verschillende prijsklassen van de sociale huursector in balans is met de behoefte per inkomensklasse. Dat wil zeggen: voldoende zeer goedkope huurwoningen voor de laagste inkomens en voldoende woningen tot de 1 e en 2e aftoppingsgrens voor huishoudens die daar behoefte aan hebben én daarvoor in aanmerking komen: Samen met de woningcorporaties monitoren we de vraagdruk in de sociale huursector (actieve zoektijd, reactiegraad, slaagkans per doelgroep). In overleg met de corporaties passen we de hoeveelheid sociale huurwoningen hierop aan. G WC HV Nieuwbouw van sociale huurwoningen richt zich op het voorzien in de behoefte van starters en senioren. WC Wij vragen corporaties rekening te houden bij het inzetten van de vrije toewijzingsruimte bij de woningvraag van lage middeninkomens (€42.000 - €50.000). Dit mag overigens niet ten koste gaan van de primaire doelgroep. Gemeente, welzijnsinstanties en corporaties werken samen bij vroegsignalering en opvolging van betalingsproblemen.

G WC G WC HV ZW

Wanneer

draagt ook bij aan hoofdstuk:

doorlopend

1

Doorlopend 2x/ jaar

1

doorlopend

1

doorlopend doorlopend

4

We beoordelen wooninitiatieven voor arbeidsmigranten op basis van het regionale kader voor huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten (bijlage III). GO

doorlopend

3

We realiseren ca. tien Uuthuuskes kleine kernen. De tijdelijke en verplaatsbare woningen worden verhuurd door de Achterhoekse Wooncoöperatie tegen een zeer betaalbare huurprijs. Jongeren onder de 28 jaar hebben voorrang en kunnen maximaal 5 jaar huren. G BV

2021

1

We onderzoeken de mogelijkheid voor jongerencontracten, zoals gebruikt bij de Uuthuuskes, met De Woonplaats in de kernen Aalten, Dinxperlo en Bredevoort. WC HV G We stellen een nieuwe regeling voor startersleningen in de gemeente Aalten op. G

3.10 Nieuwbouwwoningen voor starters houden we relatief klein. Hierdoor blijven woningen ook voor volgende generatie starters bereikbaar en stimuleren we de doorstroming. G WC O 3.11 We onderzoeken de mogelijkheid om een of meerdere locaties (tijdelijk) aan te wijzen waar initiatiefnemers, al dan niet in CPO-vorm, een pilot kunnen starten voor vernieuwende woonconcepten. GI 3.12 Voor onze wettelijke en maatschappelijke taken hebben we afspraken met De Woonplaats en maatschappelijke organisaties. Deze evalueren

2021 2021 doorlopend

1

2021

1

we periodiek. Indien nodig worden aanvullende afspraken gemaakt. G ZW WC doorlopend 3.13 We starten een pilot met tijdelijke verhuur van de woning aan de Bredevoortsestraatweg 110 te Aalten. Doel is om mensen die door bijvoorbeeld ontslag, te weinig zzp-inkomsten of ernstige (hypotheek)schulden hier tijdelijk te laten wonen. Het gaat hier duidelijk niet om mensen die primair doelgroep zijn van De Woonplaats. Mochten we merken dat dit onvoldoende is dan gaan we in overleg met De Woonplaats om meer woningen hiervoor beschikbaar te stellen. G WC 2021 3.14 Via de verschillende thematafels in de regio Achterhoek brengen we de behoefte aan betaalbare flexibele woningen onder de aandacht (bestemd voor o.a. expats, studenten en starters op de arbeidsmarkt (trainees)).

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

GO

2021

1

31

4 Aandacht voor wonen met zorg 4.1 4.2

Wie

We stimuleren en faciliteren vernieuwende concepten op het vlak van wonen met zorg (hofjeswonen, meergeneratiewoningen, inbetween O G I WC BV / ingroei woonzorgvormen. HV ZW We zetten steviger in op informatievoorziening en bewustwording richting bewoners om hun woning levensloopgeschikter te maken. We gebruiken de regionale aanpak Heerlijk thuis in huis (of een variant daarop) om wijkgericht bewustwording en doorstroming te vergroten.

Wanneer

doorlopend 1

O G I WC BV

start 2021

G

doorlopend 2

4.3

De regeling Toekomstbestendig Wonen blijft beschikbaar voor het levensloopgeschikter en duurzamer maken van bestaande woningen.

4.4

Met woningcorporaties maken we afspraken over het -waar mogelijk- levensloopgeschikter maken van de bestaande sociale huurwoningvoorraad. G WC I HV

doorlopend

4.5

Samen met woningcorporaties onderzoeken we de mogelijkheden om doorstroming van oudere huurders naar een meer geschikte huurwoning te stimuleren. G WC I HV

doorlopend

4.6

4.7 4.8 4.9

4.10

draagt ook bij aan hoofdstuk:

In samenspraak met zorgaanbieders vergroten we het aanbod aan intramurale verblijfplaatsen, met name gericht op mensen met zware dementie, bij voorkeur via transformatie van bestaand (zorg)vastgoed. Uitgangspunt is behoud van flexibel zorgvastgoed dat zowel naar zelfstandig als intramuraal vastgoed ‘om te klappen’ is, passend bij de zorgvraag van de bewoner. G WC ZW We gaan de behoefte aan de verschillende woonvormen nader onderzoeken en blijven de vraag monitoren. G

doorlopend 2021

We continueren de afspraken met de Woningcorporaties. Zij bieden (o.a. conform regionaal gemaakte afspraken rond uitstroom beschermd wonen) voldoende passende huisvesting bestemd voor mensen met psychiatrische problematiek. G WC ZW

doorlopend

In overleg met betrokken partijen (1e lijnszorg, dorps- en buurtondersteuners, thuiszorgorganisaties, woningcorporatie) maken we samenwerkingsafspraken om sneller eventuele zorg- of ondersteuningsvragen van ouderen en andere zorgvragers in beeld te krijgen. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar signalering van vereenzaming onder ouderen, met name in de kleine kernen en het buitengebied. G WC HV ZW

doorlopend

We werken aan een concreet actieplan wonen en zorg voor ouderen. Dit werken we uit aan de hand van woonzorgzones in de kernen Aalten, G WC HV BV Dinxperlo en Bredevoort. In deze zones stimuleren we: ZW - Initiatieven voor (geclusterde) tussenvormen van wonen en zorg.

2

2021

1

1

- Projecten t.b.v. uitbreiding van de verpleeghuiszorg. - Het levensloopbestendig maken van de bestaande woningvoorraad. - De toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van de openbare ruimte. - Initiatieven voor ontmoeting en activiteiten. Buiten deze zones (in het buitengebied en in de kleine kernen) faciliteren we kleinschalige woonzorginitiatieven, bijvoorbeeld meergeneratiewoningen.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

32

Bijlage II: Begrippenlijst Aangepaste woningen

Woningen die zijn aangepast voor mensen met een lichamelijke beperking, door bijvoorbeeld een hellingbaan voor de voordeur, verbrede deuren, geen drempels, speciale voorzieningen in de badkamer.

Aftoppingsgrens

De aftoppingsgrens is de huurprijs waarboven in principe geen subsidie kan worden verstrekt en is afhankelijk van het type huishoudens. De lage aftoppingsgrens voor een- en tweepersoonshuishoudens bedraagt 619,01 euro per 2020. De hoge aftoppingsgrens voor drie- of meerpersoonshuishoudens is 663,40 euro. Enkel specifieke doelgroepen hebben boven deze grens nog recht op huurtoeslag (bijv. bij seniorenwoningen of mensen met een verstandelijke beperking).

Beschermd wonen

Beschermde woonvormen bieden zwaardere vormen van zorg in een zo gewoon mogelijke omgeving. Deze woonvorm bevindt zich in de directe nabijheid van een steunpunt met 24-uurs-aanwezige zorg in verband met de mogelijkheid van 24-uursbegeleiding en toezicht. Naast privé-ruimten zijn in deze woonvorm ook gemeenschappelijke ruimten en zorgruimten aanwezig. Voor Beschermd Wonen zijn ruimere woningen nodig in groepen geschakeld. Per persoon is ongeveer 60 m2 inclusief algemene ruimte nodig. Dit komt overeen met een halve eengezinswoning.

Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO)

Particulieren verwerven in groepsverband een bouwkavel met woonbestemming. Hiervoor organiseren zij zich meestal in een vroeg stadium in een stichting of vereniging zonder winstoogmerk, die als opdrachtgever naar architect en aannemer van het project optreedt. Uiteindelijk worden de woningen in groepsverband gerealiseerd.

DAEB

Woningcorporaties moeten zich volgens de Woningwet 2015 concentreren op het bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen en enkele andere maatschappelijke taken. De Woningwet 2015 noemt dit: diensten van algemeen economisch belang (daeb).

Convenantwoning

Een convenantwoning is een woning voor een doelgroep waarover door verschillende partijen (woningcorporatie, zorgaanbieder en gemeente) gezamenlijk afspraken zijn gemaakt in een multiprobleem-situatie. Hierbij huurt de gemeente of de zorgaanbieder van de woningcorporatie de woning voor maximaal één jaar. Daarna gaat de inwoner zelf huren van de woningcorporatie.

Doelgroep van beleid

De groep van huishoudens met een jaarinkomen tot maximaal € 39.055. Deze inkomensgrens om voor een sociale huurwoning in aanmerking te komen is tijdelijk (tot en met 2020) verhoogd tot € 43.574. Primaire en secundaire doelgroep vormen samen de doelgroep van beleid. Minimaal 90% van het vrijkomend aanbod in de sociale sector moet aan huishoudens tot deze inkomensgrens worden verhuurd.

Doorstromer

Woningzoekende die bij verhuizing een woning achterlaat.

Eengezinswoning

Ook wel grondgebonden woning, de typen lopen uiteen van een tussenwoning en hoekwoning tot twee onder een kap, villa en landhuis.

Extramuralisering

De maatschappelijke tendens om wonen in zorginstellingen (intramuraal) zoveel mogelijk te vervangen door wonen in zelfstandige woningen, waarin zorg wordt verleend.

GGZ

Geestelijke Gezondheidszorg

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

33

Grondgebonden woning

Woning die rechtstreeks toegankelijk is op het straatniveau en waarvan één van de bouwlagen aansluit op het maaiveld. Grondgebonden woningen hebben meestal een terras en/of een tuin.

Huurtoeslag (grens)

De maximale huurprijs van een woning waartoe een huurder een bijdrage van de rijksoverheid in de huur ontvangt. Daarbij gaat het om mensen die in verhouding tot hun inkomen te veel huur betalen. Deze toeslag wordt uitbetaald door de belastingdienst.

Intramuraal wonen

Het traditionele verzorgings- en verpleeghuis waar wonen en zorg niet gescheiden zijn en waar zorg, toezicht, welzijn, dienstverlening, maar ook behandeling en (intensieve) verpleging in een integraal pakket worden aangeboden samen met verblijf.

Intramurale voorzieningen Letterlijk ‘binnen de muren’; (woon)instellingen die dag- en nachtzorg, hulpverlening en begeleiding bieden; instellingen in de gehandicaptenzorg, ziekenhuiszorg, verpleeghuiszorg en geestelijke gezondheidszorg; bieden 24-uurszorg aan mensen die intensieve zorg en begeleiding nodig hebben. Kwaliteitskortingsgrens

De ´kwaliteitskortingsgrens´ is een begrip uit de huurtoeslag. Ligt je huurprijs hoger dan deze grens (€432,51 prijspeil 2020), dan wordt er gekort op je huurtoeslag. Dit heet 'kwaliteitskorting' omdat een hogere huur ook een kwalitatief betere woning met zich mee zou brengen.

Maatschappelijke Opvang

Kerntaak van de Maatschappelijke Opvang is het bieden van tijdelijk verblijf aan mensen zonder dak boven hun hoofd, gekoppeld aan zorg en begeleiding en/of het verhelpen van een crisis. Het betreft mensen die al dan niet gedwongen de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.

Meergezinswoning

Ook wel aangeduid als gestapelde woning. Een deel van een gebouw met meerdere woningen, zoals een flatwoning, appartement, galerijflat, etagewoning, bovenen benedenwoning, portiekwoning of maisonnette.

Middenhuurwoning

Huurwoning met een huurprijs vanaf € 737,14 (prijspeil 2020) tot ongeveer € 1.000.

Middeninkomens

Huishoudens met een bruto jaarinkomen tussen de € 39.055 en de € 50.000 (prijspeil 2020).

Nultredenwoning

Woningen die zonder trappen van buiten af bereikbaar zijn en waarbij de zogenaamde ‘primaire ruimten’ (keuken, sanitair, woonkamer en minimaal één slaapkamer) zich op dezelfde woonlaag bevinden. Drempels in de woningen zijn laag of ontbreken. Deze woningen worden ook wel levensloopgeschikt genoemd.

Omklapwoning

Deze vorm van wonen is bedoeld voor Cliënten die door psychische en/of psychosociale problemen (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen en waarbij een Opdrachtnemer de Cliënt (enige tijd) in een ‘gecontroleerde’ omgeving opvangt. (vanuit Beschermd wonen / uitstroom maatschappelijke opvang). Het gaat om een woning, die door de Opdrachtnemer van een woningcorporatie wordt gehuurd. Het betreft een zelfstandige wooneenheid. Hierbij wordt de afspraak gemaakt, om deze uiterlijk na 1 jaar om te klappen tot een zelfstandige woning op naam van de Cliënt.

Passend toewijzen

Woningcorporaties dienen jaarlijks minimaal 95% van de huishoudens met recht op huurtoeslag die een woning krijgen toegewezen, een huurwoning tot de aftoppingsgrens toe te wijzen.

Plancapaciteit/ voorraad

Bekende locaties voor woningbouw en het aantal woningen dat naar verwachting daar gebouwd kan worden, ongeacht de procedurele status. Plancapaciteit leidt niet altijd tot realisatie.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

34

Primaire doelgroep

Huishoudens met een bruto jaarinkomen tot € 39.055,- (prijspeil 2020). Woningcorporaties dienen jaarlijks minimaal 80% van hun vrijkomende voorraad aan deze inkomensgroep toe te wijzen.

Prestatieafspraken

Afspraken tussen de gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties over de uitvoering van het (sociale) woningbouwbeleid zoals opgenomen in de gemeentelijke woonvisie.

Scheefwoners

Huishoudens met een belastbaar inkomen van € 39.055,- of meer, maar wel gehuisvest in een huurwoning tot € 737,14 (prijspeil 2020).

Senioren

Over het algemeen gaat het hier om mensen die gepensioneerd zijn (ongeveer de leeftijdsgroep van 65 jaar en ouder). Een exacte leeftijdsklasse is hierin echter niet te bepalen, doordat de 65-plussers van nu veel vitaler en zelfstandiger zijn dan van dan van 20 jaar geleden. Een trend die zich waarschijnlijk ook de komende jaren (decennia?) gaat voortzetten.

Spoedzoekers

Huishoudens die met spoed opzoek zijn naar een woning. Hier gaat het bijvoorbeeld om huishoudens na een scheiding. Hierbij gaat het om personen die niet formeel tot de categorie urgenten behoren, maar wel baat hebben aan snelle, tijdelijke en betaalbare woonruimten.

Starter

Huishouden dat voor verhuizing niet zelfstandig woonde en daarna hoofdbewoner van een woning is. We richten ons hierbij wel met name op de jonge starters (tot en met ongeveer 30 jaar).

Uuthuuskes

Verplaatsbare betaalbare huurwoningen.

Vrije sector huur

Alle huurwoningen met een huurprijs boven de sociale huurprijsgrens van € 737,14 (prijspeil 2020)

WMO (zorg)

Wet Maatschappelijke Ondersteuning; regelt een samenhangend aanbod van zorg- en welzijnsvoorzieningen die gemeente verstrekken aan mensen die zorg nodig hebben, bijvoorbeeld huishoudelijke verzorging, woningaanpassingen of vervoer naar dagactiviteiten; gericht op het bevorderen van maatschappelijke participatie en civil society; de wet vervangt de wet voorzieningen gehandicapten (wvg), de welzijnswet en delen van de AWBZ; ingevoerd op 01-01-2007.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

35

Bijlage III: Actualisatie afwegingskader woningbouw Gemeente Aalten

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

36

BIJLAGE IV: Uitgangspunten voor wonen en vastgoed in de Achterhoek Doel: Leefbaarheid op een 7,8 of hoger houden!

De volgende uitgangspunten vormen de basis voor de op te stellen Visie 2030 in de Achterhoek en het bijbehorende Jaarplan vanuit de Thematafel Wonen en Vastgoed. We werken hierin nauw samen als ondernemers, maatschappelijke organisaties, provincie en gemeenten. Vanzelfsprekend doen we dat in maximale verbinding met de inwoners. 1. De focus ligt op de bestaande woningvoorraad a. Verduurzamen is prioriteit nummer 1. Het verduurzamen van woningen is een vliegwiel voor kwaliteitsverbetering. b. We grijpen (vervangende) nieuwbouw aan om te verduurzamen in de bestaande bouw. c. We gaan voor het levensloopbestendig maken van woningen, zodat meerdere doelgroepen bediend kunnen worden. d. We streven naar kwaliteitsbehoud of kwaliteitsverbetering van woningen. Denk hierbij aan de door AWLO geconstateerde mismatch op de woningmarkt e. Waar mogelijk (kwantitatief en kwalitatief) zorgen we voor transformatie van leegstaand ander vastgoed naar wonen. Benutten van bestaande stenen. f. We spannen ons gezamenlijk in om te stimuleren dat bepaalde woningen, die niet aan de eisen van de tijd voldoen, uit de markt verdwijnen.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

37

2. Extra nieuwbouw: Van kwantiteit naar kwaliteit: juiste woning op de juiste plek op de korte (2 - 5 jaar), middellange (5 - 10 jaar) én lange termijn (10 jaar en langer). Het overgrote deel van de woningen staat er al. Op korte termijn zien we extra vraag naar woningen. We gaan voor een flexibel woonbeleid, gericht op het oplossen van knelpunten: a. We voegen alleen extra nieuwbouw toe als dit bijdraagt aan het oplossen van de mismatch op de lokale woningmarkt en sprake is van een aantoonbare behoefte van inwoners die niet te vervullen is in de bestaande voorraad. b. Het eerder vastgestelde stoplichtmodel en bijbehorende afspraken hierover voeren we verder uit om de verkeerde woningbouwplannen te beperken en zo ruimte te creëren voor nieuwe plannen, als er een aantoonbare behoefte is. c. Er komt een regionale set aan kwaliteitscriteria op basis waarvan ‘nieuwe’ woningbouwplannen worden beoordeeld. d. Bijsturing kan plaatsvinden door fasering (kwantitatief) en/of het aanpassen van woningbouwplannen (kwalitatief). Op deze manier zorgen we voor een evenwichtige toevoeging van het aantal nieuw te bouwen woningen. e. Aantallen woningen vormen zo het sluitstuk van het kwalitatieve woningbeleid, omdat we ook voor de lange termijn de juiste woningen willen bouwen (en het probleem van de mogelijk komende leegstand niet willen vergroten). 3.

We gaan een transformatie- en sloopstrategie leegstaand en leegkomend vastgoed ontwikkelen en uitvoeren (VAB, kantoren, detailhandel, maatschappelijk vastgoed) a. Actief aan de slag met het verkleinen en transformeren van de kernwinkelgebieden om leegstand te beperken. b. Inzetten op transformatie van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) (incl. asbestsanering) om leegstand en daarmee gezondheidsrisico’s, verpaupering en ondermijning tegen te gaan. c. Aan de slag met transformatie van maatschappelijk vastgoed (scholen, kerken, buurthuizen, sport et cetera). d. Ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen. 4. We onderzoeken of en hoe er een transformatie- en sloopfonds komt. Met het oog op de toekomstige afname van de vraag naar woningen, is het wenselijk om nu afspraken te maken over hoe we dit straks gaan financieren. 5. Ruimte geven aan lokaal maatwerk; diversiteit maakt kwaliteit a. Zorgen voor meer flexibiliteit (m.b.t. kwantiteit) om op korte termijn aan behoefte te kunnen voldoen. b. Denken vanuit kernen en hun behoeften. c. Uitgaan van de behoefte van de (toekomstige) inwoner. d. Juiste keuzes maken, wat is nodig in de hoofdkernen, en wat in kleine kernen en buitengebied? (hier zou nagedacht kunnen worden over woningsplitsing). 6. We baseren ons op actuele feiten en trends om op basis van actuele gegevens te kunnen sturen.

We denken daarbij vanuit de regio en haar kernen en niet vanuit gemeentegrenzen. Jaarlijks vindt er op regionaal niveau monitoring (en indien nodig bijsturing) plaats. Op deze manier zorgen wij ervoor dat er binnen de bandbreedte én in lijn met de regionale set aan kwaliteitscriteria wordt geopereerd.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

38

7. Inbreiden gaat boven uitbreiden. In principe komen er geen nieuwe uitbreidingslocaties meer bij. Daarnaast staat het verkleinen van winkelgebieden in de centra centraal. Tenzij maatregelen uit oogpunt van klimaatadaptatie en hittestress meer ruimte in het centrum vragen. Leegkomende detailhandelsruimte kan getransformeerd worden naar woningen. 8. We stimuleren nieuwe en bijzondere manieren van wonen. Er is experimenteerruimte voor vernieuwende, flexibele en tijdelijke woonvormen. 9. We willen komen tot optimale lokale en regionale afstemming van vraag en aanbod in wonen en zorg. Ook hierbij in 1e instantie inzetten op hergebruik huidige gebouwen alvorens nieuw toe te voegen. 10. Leefbaarheid is meer dan wonen en daarom wordt gezocht naar verbindingen die de leefbaarheid versterken (bijvoorbeeld cultuur, voorzieningen en initiatieven die de sociale cohesie versterken). 11. De economie benutten als aanjager van de woningmarkt en kansen daarin benutten. Bijvoorbeeld slimme woonconcepten ontwikkelen om te voorzien in de woningbehoefte van nieuwe werknemers. Voor het thema arbeidsmigranten maken we regionaal beleid.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

39

Bijlage V Beleidskader spoedzoekers 1. Inleiding Spoedzoekers worden ze genoemd, maar wie zijn dat nu eigenlijk? Mensen die om zeer uiteenlopende redenen snel een huis nodig hebben. Ze ko men hier tijdelijk werken of studeren, zijn net gescheiden of zijn dakloos door psychosociale problemen. Zonder mensen in hokjes te stoppen geven we in dit beleidskader inzicht wie tot de definitie van spoedzoeker behoort. We maken daarbij een doorkijk naar verantwoordelijkheden en (mogelijke) oplossingen. Aanleiding voor deze notitie is onder andere motie van de gemeenteraad uit het voorjaar met betrekking tot spoedzoekers in recreatiewoningen. Doel van de motie was de krapte op de bestaande woningvoorraad te verlichten en zogenaamde “spoedzoekers” een tijdelijke oplossing te bieden. De raad heeft daarbij de volgende situaties benoemd: Overbrugging in verband met de bouw van een nieuwe woning in de gemeente Aalten; Overbrugging tussen verkoop woning en overdracht vervangende woning; Vervangende woonruimte bij een relatiebreuk met een tijdelijke overbrugging tot het verkrijgen van een (huur)woning in de gemeente Aalten. Daarnaast zien we nog meer groepen op de woningmarkt die met spoed een woning nodig hebben/ wensen.

Ondanks dat het college ziet dat bepaalde groepen op de woningmarkt in de knel komen, zijn recreatiewoningen om meerdere redenen niet geschikt om invulling te geven aan deze behoefte. Daarom heeft het college in raadsmededeling nr... aangegeven een alternatieve oplossing te zoeken. En een en ander uit te werken in de woonvisie 2020-2025. Om antwoord te kunnen geven, welke oplossing nodig is voor welke groep, definiëren we het begrip “spoedzoeker” langs drie lijnen: - Wettelijke verantwoordelijkheden (voor wie zijn we er); - Maatschappelijke opgaven (voor wie willen we er nog meer zijn); - Optionele taken (wat kunnen we nog meer doen).

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

40

2. Wettelijke verantwoordelijkheden – voor wie zijn we er! Woningcorporaties hebben op grond van de (gewijzigde) Woningwet een wettelijke taak voor het huisvesten van mensen die niet zelfstandig woonruimte kunnen vinden en om die reden een beroep doen op sociale huisvesting. Waaronder huishoudens met problemen rond gezondheid, veiligheid, sociale factoren, overmacht of calamiteiten. Gemeenten hebben op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) taken voor huisvesting van hun inwoners op het gebied van maatschappelijke opvang en beschermd wonen. De rijksmiddelen hiervoor komen nu nog toe aan centrumgemeenten (i.c. gemeente Doetinchem), met ingang van 2022 krijgen de gemeenten deze middelen zelf Tevens hebben gemeenten op grond van deze wet de plicht om inwoners te helpen zo lang mogelijk zelfstandig in hun huis te laten wonen. Daarnaast hebben gemeenten op grond van de wet Inburgering de plicht om nieuwkomers te huisvesten. Het gaat hierbij om de volgende groepen: -

Huishoudens in een multi-probleemsituatie Het gaat hier vaak om een combinatie van problemen met gezondheid, veiligheid, opvoedingsproblemen, sociale factoren, overmacht of calamiteiten. Voor deze groepen hebben we met De Woonplaats afspraken over een convenantwoning. Dit betekent dat met het gezin afspraken worden gemaakt over wonen in combinatie met hulp en/of ondersteuning. De woonplaats jaarlijks (ongeveer) drie woningen beschikbaar als zogenaamd convenantwoningen aan (het lokaal zorgnetwerk van) de gemeente. Dat wil zeggen, dat als de gemeente vindt dat er een situatie is waarbij een woning de oplossing is, De Woonplaats die buiten de reguliere woonruimteverdeling om beschikbaar stellen. Deze persoon kan deze woning op naam krijgen, maar er kunnen ook redenen zijn waarom het beter is dat eerst een zorgpartij huurt en de woning, als het goed gaat na een jaar op naam zetten (‘omklapconstructie). Bij het huurcontract worden, vaak samen in overleg, voorwaarden gesteld in de vorm van een allonge bij het huurcontract. Daar kunnen allerlei afspraken in komen, over bijvoorbeeld de huurbetaling maar ook over het aantal huisdieren tot het aanvaarden van hulpverlening en alles wat daartussen zit. Deze afspraak komt voort uit het feit dat in de gemeente Aalten geen huisvestingsverordening is vastgesteld, waardoor er geen urgentieregeling is.

Daarom is met een aantal zorgpartijen (waaronder Leger des Heils, Lindehout, GGNet, Sensire Maatschappelijk werk, de gemeenten in de Achterhoek)) afgesproken dat, indien een urgente situatie zich voordoet De Woonplaats een woning beschikbaar stelt.

-

Statushouders Statushouders worden ook wel vergunninghouders of verblijfsgerechtigden genoemd. Nadat hen een vergunning is verleend, hebben zij daarmee ook recht op woonruimte. Een statushouder komt in aanmerking voor een sociale huurwoning. Dit bevordert de doorstroom in de AZC’s. Iedere gemeente moet naar grootte (aantal inwoners) een percentage statushouders opnemen. Het aantal wordt ieder half jaar bepaald door de rijksoverheid (taakstelling) In 2020 is deze taakstelling

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

41

in totaal 19 personen, dit kunnen eenpersoonshuishoudens zijn, maar ook (grotere) gezinnen. Overigens kan dit aantal jaarlijks behoorlijk fluctueren afhankelijk van de instroom. In de prestatieafspraken met De Woonplaats is vastgelegd dat deze doelgroep met urgentie wordt gehuisvest. -

Opvang dak- en thuislozen Hiervoor wordt regionaal samen gewerkt de gemeenten in de regio. De centrumgemeente is verantwoordelijk voor de opvang van deze doelgroep. Op dit moment wordt onderzocht of het concept Housing First kan worden ingezet voor deze doelgroep. Dit houdt in dat deze doelgroep in aanmerking komt voor een woning zonder verplichte behandeling of toezicht. Wél moeten mensen zich houden aan het huurcontract (betalen huur, geen overlast etc.) en moet men 1x per week contact hebben met begeleiding. Begeleiding is 24/7 bereikbaar en indien nodig ook voor de buurt (als men zich zorgen maakt, als er toch overlast wordt ervaren).

-

Verplichte verhuizing in verband met noodzakelijke WMO aanpassing in de woning Hierbij gaat het om de groep inwoners die nu (nog) wonen in een ongeschikte woning, waarbij de gevraagde aanpassing hoger ligt dan het maximum dat is opgenomen in de verordening Sociaal domein (hoger dan € 50.000 prijspeil 2020). Indien het een eigen woning betreft, ligt de verantwoordelijkheid bij de eigenaar zelf. Daar waar het gaat om een huurder van de Woonplaats is de afspraak gemaakt, dat geschikte woningen bij voorrang worden toegewezen. Wanneer een geschikte/aangepaste woning vrijkomt, De woonplaats deze maximaal een half jaar vrij houdt voor eventuele nieuwe zorgvragers. De gemeente betaalt in deze periode de huur. Op dit moment komt dit slechts een enkele keer per jaar voor.

Zijn er aanvullende afspraken en/of oplossingen nodig? Voor onze wettelijke verantwoordelijkheden hebben we afspraken met De Woonplaats. De huidige afspraken en voorzieningen zijn op dit moment toereikend voor de opgave. Er zijn geen aanvullende maatregelen nodig. Belangrijk om te weten is dat in geval van overmacht, zoals bij brand en mogelijke levensbedreigende situaties er altijd maatwerk geleverd kan worden.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

42

3. Maatschappelijke opgaven – Voor wie willen we er nog meer zijn Zowel de gemeente Aalten als De Woonplaats voelen een verantwoordelijkheid voor de huisvesting van die mensen die in de knel zijn gekomen als gevolg van medische, sociale en of financiële problematiek. Dit geldt te meer als er minderjarige kinderen in de knel dreigen te komen (voorkomen dat het acuut wordt). Huisvesting voor deze groepen is niet direct een wettelijke taak. Desondanks zien we, vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid, toch de taak om voor een aantal groepen makkelijker te maken om een woning te vinden. Zeker nu de druk op de woningmarkt alsmaar toeneemt is de (ongeorganiseerde) flexibele schil op de woningmarkt klein. Er gaat een preventieve werking uit om voor deze groepen een deel van de woningvoorraad beschikbaar te hebben. Geen zorgen over een dak boven je hoofd zorgt ervoor dat je de focus en aandacht kunt hebben voor andere zaken. Zoals het zoeken naar een baan, de zorg voor je kinderen of het oplossen van je betalingsproblemen. Hierdoor wordt in veel situaties voorkomen dat een inwoner of gezin alsnog in een multiprobleemsituatie terecht komt. Het gaat hierbij om de volgende groepen: -

Uitstroom GGZ Hierbij gaat het om inwoners met een GGZ problematiek die van een Indicatie van intramurale zorgsetting naar zelfstandig wonen gaan, al dan niet met ambulante begeleiding. Er zijn regionale afspraken gemaakt om de uitstroom van Beschermd wonen op te kunnen vangen. Hiervoor wordt onder andere de omklapwoning ingezet. Het gaat om een woning, die door de Opdrachtnemer van een woningcorporatie wordt gehuurd. Het betreft een zelfstandige wooneenheid. Hierbij wordt de afspraak gemaakt, om deze uiterlijk na 1 jaar om te klappen tot een zelfstandige woning op naam van de Cliënt. Op dit moment lijken deze afspraken te volstaan. We evalueren deze afspraken periodiek, en mocht blijken dat aanpassing nodig is, dan gaan we hierover in gesprek met regiogemeenten GGZ en woningcorporaties.

-

Uitstroom Jeugdzorg Hierbij gaat het om jongeren tussen de 18 en 23 jaar die van een Indicatie van intramurale zorgsetting naar zelfstandig wonen gaan, al dan niet met ambulante begeleiding. Er zijn op dit moment geen afspraken maar zijn wel wenselijk (vergelijkbaar met uitstroom Beschermd Wonen). Het is jammer als door een woonprobleem de stap naar zelfstandig wonen niet lukt.

-

Onveilige thuissituatie Gezinssituaties waarbij een veilig thuis in het geding is. Voor een of meer gezinsleden is met spoed een andere woning nodig (de-escalerende werking). Als de veiligheid van minderjarige kinderen in het geding is, is de mogelijkheid voor crisisopvang. Vanuit de crisisopvang wordt gekeken naar vervolgstappen. Zelfstandig een woning zoeken of eventueel een ‘convenantwoning’ in samenspraak met De Woonplaats.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

43

-

Adreslozen zonder sociale problematiek Mensen die door bijvoorbeeld ontslag, te weinig zzp-inkomsten, ernstige (hypotheek)schulden of door handhaving op de recreatieparken geen woonadres meer hebben.. Het hebben van een woning is een primaire levensbehoefte. Zonder woning is het risico op andere maatschappelijke problemen groot. Dit willen we voorkomen door tijdelijke woningen beschikbaar te stellen. We verwachten dat het hebben van een huis, ervoor zorgt dat het risico op het afglijden naar een multiprobleemsituatie, in veel gevallen kan worden voorkomen. We starten aan de hand van een pilot met onze eigen woning aan de Bredevoortsestraatweg 110 in Aalten. Een potentiële huurder komt hiervoor alleen in aanmerking als hij/zij zich verklaart maximaal in te spannen om tot een permanente oplossing te komen. Zoals het structureel reageren op vrijkomend huuraanbod. De verhuur is altijd tijdelijk van aard en voor kortere periode(s).

-

Huisuitzettingen Hierbij gaat het om een huishouden met bijvoorbeeld betalingsproblemen of waarbij sprake is van een overlastsituatie. Er is geen sprake van een multiprobleemsituatie. Voor deze gevallen zijn procedures afgesproken: Procedure preventie huisuitzetting bij huurachterstand en Procedure preventie huisuitzetting bij overlast. Hierin zijn afspraken gemaakt met De Woonplaats en maatschappelijk werk om vroegtijdig problemen te signaleren en ondersteuning te bieden met als doel huisuitzetting te voorkomen. Beschreven zijn termijnen, de verschillende stappen en ieders rol in het proces. De afspraken zullen overigens naar verwachting in 2020 worden vervangen door nieuwe afspraken: het nieuwe kans-beleid. Maatschappelijk werk zal in de nieuwe afspraken geen rol meer hebben bij huurachterstanden, in plaats daarvan wordt rechtstreeks doorgeschakeld naar de gemeentelijke schuldhulpverlening.

Zijn er aanvullende afspraken en/of oplossingen nodig? Voor een groot deel zijn de afspraken met De Woonplaats toereikend. Daarnaast vindt een groot deel van deze groep zelf zijn weg in de particuliere (huur)sector of bij hun sociale netwerk. We merken wel, dat door de toenemende druk op de woningmarkt, het moeilijker wordt om een (tijdelijke) oplossing te vinden. Geen zorgen over een dak boven je hoofd kan een belangrijke preventieve werking ter voorkoming van toekomstige multiprobleem situaties. Om deze reden stellen we als gemeente, als pilot onze eigen woning(en), die vaak in eigendom zijn, wegens (vroegere) ruimtelijke ontwikkelingen, ter beschikking voor kortere periodes, bijvoorbeeld een half jaar. Het gaat hierbij om de groep ‘Adreslozen zonder sociale problematiek’. In alle andere gevallen voorzien de bestaande afspraken en faciliteiten. Mochten we merken dat één woning onvoldoende is dan maken we afspraken met De Woonplaats om hier tijdelijk woningen voor beschikbaar te stellen. Hierbij kan gedacht worden aan woningen die op de nominatie staan om verkocht te worden.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

44

4. Optionele taken - wat kunnen we nog meer doen? Er zijn ook andere redenen waarom mensen op korte termijn behoefte hebben aan huisvesting. Bijvoorbeeld bij de verkoop of verbouwing van de woning, een tijdelijke huisvestingsbehoefte van tijdelijke arbeidskrachten, studenten of stagiaires. Hier hebben noch de gemeente, noch De Woonplaats wettelijke of maatschappelijke taken. Toch leeft bij de raad van de gemeente Aalten de wens om ook voor deze groepen passende (tijdelijke) huisvesting te kunnen bieden. In de bijlage bij de raadsmededeling is al uitvoerig onderbouwd waarom vakantiewoningen op recreatieparken of daarbuiten, voor deze behoeften aan huisvesting niet geschikt zijn. Een groot deel van deze vraag komt voort uit het tekort aan betaalbare woningen. Als er voldoende woningen zijn, dan is er ook voldoende ruimte om ergens tijdelijk te wonen. Door de toenemende druk op de woningmarkt komen deze groepen nu toch in de knel. Vanuit economische perspectieven kan de gemeente een stimulerende en faciliterende rol vervullen in de huisvesting van deze “spoedzoekers”. Het gaat hierbij om de volgende groepen: -

Arbeidsmigranten minimum inkomen Hierbij gaat het vaak om Midden- en Oost-Europeanen (MOE-landers) die in de regio bij een van de productiebedrijven werkzaam zijn. De verantwoordelijkheid voor huisvesting van deze groep ligt primair bij de werkgever. We vinden het belangrijk dat huisvesting van deze groep wel voldoet aan de minimale kwaliteitseisen. In de regio zijn hier in gezamenlijkheid uitgangspunten voor bepaald. Als gemeente faciliteren we eventuele toekomstige initiatieven van werkgevers uit onze gemeente, mocht er behoefte zijn aan huisvesting voor arbeidsmigranten.

-

Arbeidsmigranten overig (expats) Hoger opgeleide buitenlandse werknemers, hier in de regio gaat het veelal om technisch personeel.

-

Trainees/afstudeerders/Stagiaires Jongeren die al dan niet tijdelijk, werkervaring opdoen bij bedrijven/organisaties in de regio en hiervoor (tijdelijk) passende huisvesting nodig hebben. Indien (particuliere) investeerders een passend plan indienen voor het afwegingskader dan is de grondhouding van de gemeente positief. We ondernemen zelf geen initiatief of projecten voor deze groep op te starten.

-

Scheiding Partners (met of zonder kinderen) die hebben besloten niet meer samen te willen wonen. Een of beide partners is met enige spoed op zoek naar een andere woning. Scheidingsgevallen vallen niet onder urgentie. Als de veiligheid van minderjarige kinderen in het geding is, is de mogelijkheid voor crisisopvang. In

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

45

overige situaties heeft de gemeente en andere maatschappelijke organisaties geen verantwoordelijkheid en is het aan het individu om zelf tot een oplossing te komen. -

Tijdelijk woningzoekenden tussen 2 woningen Hierbij gaat het om een groep die hun woning hebben verkocht, maar nog geen andere woning hebben, of wachten op een nieuwbouw woning. Het betreft hier een groep die bewust zelf de keuze maakt om (tijdelijk) geen woning te hebben. De gemeente vindt dit een eigen verantwoordelijkheid.

-

Mensen die zelf vinden dat ze urgentie zouden moeten krijgen Iedereen die niet valt onder een van de eerder beschreven groepen. Ofwel, de uitzonderingen. Primair heeft deze groep een eigen verantwoordelijkheid. Belangrijk om te weten is dat in geval van overmacht, zoals bij brand en mogelijke levensbedreigende situaties er altijd maatwerk geleverd kan worden.

Zijn er aanvullende afspraken en/of oplossingen nodig? Zoals de term ‘optioneel’ al doet vermoeden ligt er voor gemeente geen wettelijke of maatschappelijke verplichting om huisvesting voor deze categorie in te voorzien. Soms is het vanuit politieke en of economische redenen wenselijk is om voor deze categorie huisvesting te faciliteren. Een veel gevallen betreft het ook een regionale opgave. Via de verschillende thematafels in de regio brengen we de behoefte aan betaalbare flexibele woningen onder de aandacht. De opgave voor huisvesting van personeel krijgt op deze wijze een 3O brede aanpak.

197.104 | Woonvisie 2021 - 2026

46