Voorjaarsnota 2026

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 5 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 6 Programma 2 Sociaal domein ..........................................................................................................................14 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................23 Paragrafen ........................................................................................................................................................27 Algemene Reserve ...........................................................................................................................................28 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................29 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000

......................................................................................................31 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................32 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................33 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................35

Inhoudsopgave

Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026 van de gemeente Aalten. Met deze nota staan we stil bij de financiële koers van onze gemeente en stellen we waar nodig de begroting bij. In een tijd waarin gemeenten landelijk te maken hebben met toenemende onzekerheden, is het belangrijk om onze lokale opgaven scherp in beeld te houden en hier tijdig en gericht op te reageren. De opzet van de voorjaarsnota is hetzelfde als de voorgaande keren. Alle wijzingen boven de € 10.000 worden toegelicht. Bedragen kleiner dan € 10.000 zijn achterin in een lijst verantwoord. Voor investeringskredieten geldt een ondergrens van € 50.000. Administratieve wijzigingen, budgettair neutrale aanpassingen (taakveld/programma overschrijdend) staan ook in een aparte bijlage. Met deze voorjaarsnota leggen we een realistisch en verantwoordelijk financieel kader neer. We houden vast aan wat belangrijk is voor onze gemeente, met oog voor de ontwikkelingen van morgen. Het college van burgemeester en wethouders.

Inleiding

4

Totaal financieel overzicht Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de Voorjaarsnota 2026. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s. Na het verwerken van alle mutaties deze Voorjaarsnota 2026 bedragen de totale begrote lasten van de gemeente Aalten voor 2026 ruim € 110 miljoen. (- teken houdt een voordeel in) Begroting 2026 Ontwikkelingen met financiële consequenties correctie 2026 Mutatie najaarsnota Begrotingswijziging 1-2026 verbouw 't Slaa 5-7 Vrijval onvoorzien

2026 -484 312 -182 40 -25 -339

2027 848 832 -112 70 0 1.638

2028 2.607 1.322 -80 70 0 3.919

2029 2.220 1.322 -48 70 0 3.564

2030 2.220 1.322 -48 70 0 3.564

645 427 203 1.275

-110 107 318 315

-110 107 318 315

-110 40 285 215

-110 40 285 215

155

114

114

114

114

1.091 tekort

2.067 tekort

4.348 tekort

3.893 tekort

3.893 tekort

2027 84 0 0 231 315

2028 84 0 0 231 315

2029 84 0 0 131 215

2030 84 0 0 131 215

Bijstellingen voorjaarsnota 2026 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000 Kleiner dan € 10.000 Stand na voorjaarsnota

Mutaties boven de € 100.000 die effect hebben op het saldo: P1.0009 P1.0011 P2.0007

Omschrijving Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) Centrumvisie Dinxperlo Beschermd wonen Overige bijstellingen kleiner dan € 100.000

Totaal financieel overzicht

2026 114 468 200 493 1.275

5

Programma 1 Ruimte Doelstellingen Thema/Doelstelling 1. Herontwikkeling Schaersvoorde Dinxperlo De her invulling van het pand Schaersvoorde Dinxperlo wordt uitgevoerd.

2.

3.

4.

Actie Pand bouwkundig splitsen en woningbouwplan voor lokalen verder uitwerken inclusief de planologische procedure.

Stand van zaken G De omgevingsvergunning voor de verbouw van het maatschappelijke gedeelte is verleend. Inmiddels zijn er steeds meer initiatieven die willen gebruik maken van het gebouw. Ook is de plek aangewezen voor het noodsteunpunt. De mogelijkheden voor vergroten van het maatschappelijke gedeelte i.c.m. met wonen worden nu onderzocht, waardoor splitsen en daarmee overdracht van het pand nog even mee wordt gewacht. Singel 1 en 2 Aalten Stedenbouwkundig plan G Het stedenbouwkundig plan is in concept Stedenbouwkundig ontuitwerken en opstarten gereed. Er lopen echter nog onderzoeken werp woningbouw Singel voorbereiding planologische (geluid, waterberging, netbewust bouwen) 1 en 2 is gereed. procedure. die wijzigingen te weeg brengen. De resultaten moeten worden afgewacht. Omgevingsvisie Aalten Omgevingsvisie vaststellen G De gemeenteraad heeft op 24 februari 2026 2040 door de raad. Ook het doorhet voorontwerp Omgevingsvisie vastgeAfronden en vaststellen lopen van een MERsteld. Het voorontwerp wordt gebiedsgericht nieuwe omgevingsvisie beoordeling voor de Omgeuitgewerkt tot een Ontwerp Omgevingsvisie Aalten 2040. vingsvisie. en wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad op 7 juli 2026. Daarna ligt het concept omgevingsvisie 6 weken ter inzage.

Programma OmgeOp basis van nieuwe omG Na vaststelling van de omgevingsvisie eind vingsvisie gevingsvisie ontwikkelen 2026 zal dit worden opgepakt. De eerste programma’s van (eerste) uitvoeringspronieuwe omgevingsvisie gramma's. worden opgeleverd.

5.

6.

7.

Gebiedsontwikkeling Slingeplas - 't Broock Eind 2027 wordt gestart met de realisatie gebieds-ontwikkeling Slingeplas - 't Broock.

De benodigde onderzoeken G Via het versnellingsteam van de provincie is zijn uitgevoerd en er ligt een er een gebiedsontwikkelaar ingeschakeld die definitief ontwerp. De planoons onder meer ondersteunt met de risicologische procedures zijn analyse en ontwikkelstrategie. Diverse onopgestart. derzoeken zijn in gang gezet, waaronder het flora- en faunaonderzoek, de verdere uitwerking van de waterhuishouding en verkeersonderzoek. Binnenkort wordt gestart met het stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan en het ontwerp- omgevingsplan. Uitbreiding bedrijvenDe benodigde onderzoeken G Een aantal onderzoeken zoals archeologie terrein Aalten zijn afgerond en er ligt een en bodem zijn afgerond. Andere onderIn de tweede helft van globaal schetsontwerp met zoeken lopen nog, waaronder het flora- en 2026 is de onderzoeksfinanciële doorrekening. faunaonderzoek. Een adviesbureau is gefase voor de planvorming start met het maken van een globale inrichuitbreiding bedrijventertingsschets. Na afronding hiervan kan gerein Aalten afgerond. start worden met de financiële doorrekening, waarna alle informatie ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. Nieuwbouw SchaersPotentiële locaties voor G Een extern bureau onderzoekt mogelijke voorde locatie Aalten nieuwbouw zijn onderzocht, locaties voor nieuwbouw van SchaersvoorMedio 2026 is duidelijk inclusief een verkenning de en maakt een afweging.

Resultaat is één wat de beste locatie is van de mogelijke toevoeof meerdere locaties die geschikt zijn voor voor nieuwbouw ging van maatschappelijke de nieuwbouw met een mogelijke toevoeSchaersvoorde. functies. ging van maatschappelijke functies. De resultaten van dit onderzoek worden voor de zomer verwacht.

Programma 1 Ruimte

6

Thema/Doelstelling Klimaatadaptatie De andere gemeenten binnen de Samenwerking Water Achterhoek+ betrekken bij de verdere stappen van het project ‘Water en Bodem Sturend’; het leertraject en verkenning van de borging. 9. Klimaatadaptatie Er wordt nader ingezet op het afkoppelen van hemelwaterafvoer op het rioolstelsel. 10. Klimaatadaptatie Er worden stappen gezet naar een klimaat- en energie neutrale gemeente volgens het Akkoord van Groenlo en het Landelijke Klimaatakkoord. 8.

Actie Verkenning van de borging binnen de regio is afgerond.

Stand van zaken G In 2026 gaat de regio Samenwerking Water Achterhoek+ aan de slag met een verkenning naar de borging van Water en Bodemsturend.

Er wordt gestart met de inzet van afkoppelcoaches.

G In 2026 wordt er gestart met het werven en opleiden van afkoppelcoaches. Deze coaches adviseren inwoners over de meest geschikte manier om af te koppelen.

Er wordt een warmte- en koude programma (WKP) opgesteld en vastgesteld om zo aan de landelijke verplichting te voldoen.

G De Achterhoekse gemeenten werken samen bij het opstellen van het WKP. Er is gezamenlijk een bronnenstrategie opgesteld, er is een monitoringssysteem en er wordt onderzoek gedaan naar de PlanMER. Samen met de gemeenten Bronckhorst, Oost Gelre, Berkelland, Oude IJsselstreek en Winterswijk zijn we op dit moment bezig met het opzetten van het participatietraject voor het WKP zelf. 11. Verduurzaming woEr wordt een SoortenmanaG Nu fase 1 van de (pré)Soorten Manageningvoorraad gementplan (SMP) opgesteld ment Plan (SMP)-handreiking is gepubliEr wordt gewerkt aan om een gebiedsgerichte Omceerd gaat het ecologisch onderzoeksbueen oplossing voor de gevingsvergunning te kunnen reau van start met het vooronderzoek vanproblematiek rondom aanvragen. af midden april. Door de handreiking van het isoleren van woninde provincie en de daarin gestelde benogen in relatie tot de wet digde intensievere onderzoeksinspanning Natuurbescherming. van de omgevingsvergunning aanvraag zijn de kosten van het ecologisch bureau gestegen. 12. Aanpak energiearmoe- De aanpak en financiering G In 2026 zijn er voor de ondersteuning van de voor de ondersteuning van kwetsbare groepen 3 subsidieregelingen De verdere aanpak van kwetsbare groepen is in kaart beschikbaar: De bespaarhulp aan huis met energiearmoede met gebracht.

kleine energiebesparende maatregelen, de onder andere de Bewitgoedregeling en een subsidieregeling spaarhulp aan huis en voor woningeigenaren met een laag bede Witgoedregeling is steedbaar inkomen. Samen met het sociherijkt. aal domein wordt in 2026 de huidige energiearmoede aanpak geëvalueerd. Samen met het Energieloket wordt een pilot opgezet om de doelgroep beter te bereiken. Actuele ontwikkelingen Regionale Energie Strategie (RES) In het landelijke klimaatakkoord zijn afspraken vastgelegd om de CO2-emissie in Nederland fors te verlagen. In de RES Achterhoek werken gemeenten, het waterschap, de Provincie Gelderland en netbeheerder Liander samen met diverse partijen uit het maatschappelijk middenveld aan deze doelen. De regio Achterhoek moet voor 2030 zorgen voor in totaal 1,35 TWh aan opgewekte duurzame energie. Netcongestie zorgt voor uitdagingen als het gaat om de uitvoering hiervan. In januari 2026 is de RES 2.0 vastgesteld door de Achterhoekse colleges. Alle gemeenten hebben hierin een iets hogere opgave voor windenergie gekregen. De gemeente Aalten heeft vanuit de RES 2.0 een totale windopgave gekregen van 0,097 TWh. Verder is met de RES 2.0 de blik regionaal verbreed naar het energiesysteem. Denk hierbij bijvoorbeeld aan thema’s als netcapaciteit, energieopslag, energiegemeenschappen en de samenhang met de warmtetransitie. Programma 1 Ruimte

7

Het Rijk heeft een eenmalig kwaliteitsbudget ter beschikking gesteld aan de RES-regio’s, ten behoeve van het versterken van natuur en landschap. Voor de 8 gemeenten uit de Achterhoek is een bedrag beschikbaar van € 788.000. Een werkgroep bestaande uit een vertegenwoordiging van de landschapscoördinatoren uit de Achterhoek heeft in samenwerking met de RES Achterhoek een voorstel voorbereid m.b.t. verdeling en besteding van het budget. Het RES-bestuur Achterhoek heeft 4 maart 2026 positief besloten over dit voorstel. Dit betekent dat, na aftrek van een bedrag voor coördinerende taken door Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG), het budget gelijkelijk is te verdelen over de Achterhoekse gemeenten. Dit houdt in dat elke gemeente een bedrag van € 95.000 ontvangt ten behoeve van de versterking van de groen/blauwe dooradering bij voorkeur: • In een zone van 5 km respectievelijk 3 km rond bestaande wind- en zonneparken of in/rond voorkeursgebieden voor windenergie. • Waar de basiskwaliteit natuur en landschap slecht/onvoldoende (rood) of matig (oranje) is. • Aan fysieke maatregelen, d.w.z. aanleg van groenblauwe landschapselementen. In onze gemeente wordt het budget ingezet in de 5km zone rondom windpark Hagenwind. Hiertoe wordt een gebiedsproces voorbereid om samen met de grondeigenaren in te zetten op de inpassing van groen-/blauwe landschapselementen.

Verduurzaming bebouwde omgeving In het landelijke klimaatakkoord en in het regionale Akkoord van Groenlo is afgesproken om zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050 energieneutraal te zijn. Isoleren is hierbij de eerste stap. De Achterhoekse gemeenten en het Energieloket Achterhoek werken samen bij de uitvoering. Vanuit het Nationale Isolatieprogramma zijn middelen beschikbaar gesteld voor de subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie (LAI). In 2026 komen er extra acties om deze regeling onder de aandacht te brengen bij inwoners. De verduurzamingsopgave is groot. In 2026 wordt regionaal een programmatische aanpak opgesteld waarin aangegeven wordt op welke wijze we samen met het Energieloket de uitvoering en dienstverlening voor onze inwoners optimaal kunnen houden. Om natuurvriendelijk isoleren eenvoudiger te maken voor inwoners wordt in 2026 voor een deel van de gemeente een Soortenmanagementplan (SMP) opgesteld met jaarlijkse controle en monitoring. Verder ondersteunen we inwoners met energiearmoede. We gaan in 2026 door met de subsidieregelingen Bespaarhulp aan huis en de witgoedregeling. Per 1 maart 2026 is de subsidieregeling ‘Isolatiesubsidie voor woningeigenaren met een laag besteedbaar inkomen’ in werking getreden. Met het sociaal domein wordt in 2026 de huidige energiearmoede aanpak geëvalueerd en bekijken we hoe er een vervolg gegeven kan worden aan deze aanpak.

Voor 2027 zijn er namelijk niet meer voldoende middelen voor aanpak energiearmoede. Klimaatadaptatie In de eerste helft van 2026 wordt de subsidie voor klimaatmaatregelen opengesteld. Er wordt ervoor gezorgd dat inwoners goed geïnformeerd zijn over de mogelijkheden en voordelen. Om hen actief te ondersteunen bij het klimaat adaptief inrichten van hun tuin, wordt na openstelling subsidie gestart met het werven en trainen van ‘afkoppelcoaches’: vrijwilligers uit de gemeente die advies geven en eventueel helpen bij het afkoppelen van regenwater. In 2026 is er in de regio een verkenning gestart van het regionale project ‘Water en Bodem Sturend’ (WBS) naar borging en een leertraject om andere gemeenten te ondersteunen om hiermee te werken, dit laatste geldt niet voor de gemeente Aalten aangezien er al intensief mee gewerkt is in de pilotfase. Daarnaast heeft de gemeente Aalten zich voor ‘NK Tegelwippen’ 2026 ingeschreven. De eerste tegels zijn inmiddels al gewipt bij de parkeerplaats van de Eurohal in Dinxperlo.

Programma 1 Ruimte

8

Uitbreiding bedrijventerrein Aalten De gemeenteraad is eind 2024 akkoord gegaan met het uitvoeren van de verdiepende onderzoeken voor de ontwikkeling van het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Keizersbeek tot nieuw bedrijventerrein bij de kern Aalten. Dit als eerste stap in het kader van de planvorming voor het bedrijventerrein. In 2025 is er gestart met de onderzoeken die nodig zijn voor de uitbreiding. Deze onderzoeken zijn enerzijds bedoeld om inzicht te krijgen in de haalbaarheid van de ontwikkeling en anderzijds om inzicht te krijgen in zaken waarmee rekening gehouden moet worden bij de inrichting van het gebied als bedrijventerrein. Het gaat onder meer om waterhuishoudkundig onderzoek, verkeersonderzoek, flora- en faunaonderzoek en het maken van een globale inrichtingsschets. Op basis van al deze onderzoeken wordt bepaald of en hoe uitbreiding van het bedrijventerrein mogelijk is op deze locatie. Een voorstel hierover wordt na de zomer aan de gemeenteraad voorgelegd. Omgevingsvisie Aalten 2040 Het voorontwerp van de nieuwe Omgevingsvisie Aalten 2040 is in februari 2026 door de gemeenteraad (met een aantal amendementen en een motie) akkoord bevonden. Daarmee heeft de gemeenteraad een voorkeurscenario gekozen voor verdere uitwerking naar het ontwerp van de nieuwe Omgevingsvisie.

Dat ontwerp gaat in mei 2026 via het college naar de gemeenteraad, voor behandeling in de laatste raadsvergadering voorafgaand aan het zomerreces. Het besluit dat dan aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, is om akkoord te gaan met de tervisielegging van het ontwerp. Na de tervisielegging in het derde kwartaal van 2026 zal de nieuwe Omgevingsvisie Aalten 2040 in het vierde kwartaal van 2026 ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Wonen De actuele ontwikkelingen op het gebied van Wonen zijn omvangrijk en divers. Een belangrijke stap is het vaststellen van het Volkshuisvestelijk Programma (VHP), een bevoegdheid van het college. Het proces van zienswijze gaat nu van start, waarna een adviesverzoek aan de provincie volgt. Vervolgens kan het college het VHP definitief vaststellen. Het VHP sluit aan bij de Omgevingsvisie en vice versa, waardoor beleidsmatige samenhang wordt geborgd. In het verlengde hiervan is de Regionale Huisvestingsverordening in concept gereed. Deze wordt eind 2026 door de raad vastgesteld en fungeert als instrument vanuit het VHP. Daarnaast spelen de Woondeal 1.1 en de planning van de woningbouwproductie een belangrijke rol in de realisatie van de volkshuisvestelijke opgave. In dit kader is ook de Realisatiestimulans woningbouw Rijk 2025–2029 relevant. Per gestarte woning wordt € 7.000 subsidie verstrekt.

Dit vormt naar verwachting voor de komende jaren een aanzienlijke inkomstenbron voor de gemeente Aalten. Over het jaar 2025 zijn 61 woningen aangemeld voor deze regeling. Voor de besteding van deze middelen moet nog beleid worden vastgesteld; dit is momenteel in voorbereiding. De recent vastgestelde prestatieovereenkomst met De Woonplaats (DWP) fungeert als een belangrijke monitor voor de volkshuisvestelijke opgave en vormt een leidraad voor de bestuurlijke agenda van de gemeente Aalten en DWP. Daarnaast volgt de Thematafel Wonen en Vastgoed alle ontwikkelingen op het gebied van wonen en vastgoed en heeft zij ook een richtinggevende rol. De voorbereiding hiervan vindt plaats in het AO Wonen en het accounthoudersoverleg regio Achterhoek. Over alle actuele ontwikkelingen vindt bovendien bestuurlijk, tripartiet en ambtelijk overleg plaats met De Woonplaats. Ook de Woon- en Vastgoedmonitor Achterhoek 2025–2026 levert belangrijke inzichten voor beleid en sturing. In 2025 is gestart met een pilot voor kamergewijze verhuur, die in 2026 wordt voortgezet met een uitbreiding van de doelgroepen. Verder zijn in 2026 twee projecten, Regiodeal I en Regiodeal II, binnen de regiodeal gestart. Regiodeal I richt zich op de inzet van AI als versneller voor de woningbouw in de Achterhoek en heeft een looptijd van minimaal twee jaar.

Regiodeal II richt zich op data gedreven werken binnen de woningbouw in de Achterhoek en kent eveneens een looptijd van minimaal twee jaar. Tot slot spelen de ontwikkelingen rondom Careaz Dinxperlo in de gehele wijk en de bijbehorende zorg een rol, evenals de ontwikkelingen rondom de Kattenberg in relatie tot de woonzorgzones. Gebiedsontwikkeling Slingeplas – ’t Broock In Bredevoort is het initiatief genomen voor de gebiedsontwikkeling Slingeplas – ’t Broock. Op hoofdlijnen bestaat het plan uit drie onderdelen, namelijk woningbouw op de locatie van het huidige sportpark, verplaatsing van het sportpark naar de Slingeplas en het vergroten van de recreatieve mogelijkheden van de Slingeplas. Het voorlopig ontwerp en het vervolgproces is vorig jaar vastgesteld, waarna de gebiedsontwikkeling is gestart. Er lopen diverse onderzoeken, waaronder flora- en faunaonderzoek, uitwerking waterhuishouding en verkeersonderzoek. In 2026 worden de onderzoeken afgerond, net als de voorbereiding voor de wijziging van het omgevingsplan. Begin 2027 worden alle uitkomsten aan de raad voorgelegd, waarna de procedure voor wijziging van het omgevingsplan kan starten. Programma 1 Ruimte

9

Herontwikkeling Schaersvoorde Dinxperlo Voor het pand aan de Europastraat in Dinxperlo zijn de ontwikkelingen nog in volle gang. Voor het maatschappelijke gedeelte is inmiddels een omgevingsvergunning aangevraagd. Daarnaast wordt in het gebouw het noodsteunpunt gerealiseerd vanuit de pilot VNOG. Voor het andere gedeelte wordt nog onderzocht of woningbouw in welke vorm dan ook haalbaar is of mogelijk wat maatschappelijke voorzieningen kunnen worden toegevoegd. Singel 1 en 2 Aalten Het stedenbouwkundigplan is in concept gereed. Er lopen nog een aantal onderzoeken, waaronder (wegverkeers)geluid, waterberging en flora en fauna. Deze onderzoeken leveren mogelijk nog wijzigingen in het stedenbouwkundigplan op. Ondertussen wordt er gewerkt aan een richtlijn voor toekomstbestendig en netbewust bouwen, als basis voor de ontwikkel en tenderstrategie. Nieuwbouw Schaersvoorde locatie Aalten In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Aalten (IHP) is vervangende nieuwbouw van Schaersvoorde locatie Slingelaan opgenomen. Er zijn verschillende scenario’s onderzocht, waaronder renovatie en nieuwbouw. In oktober 2025 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het verder onderzoeken van het scenario nieuwbouw inclusief de mogelijke toevoeging van maatschappelijke functies.

Inmiddels is hiervoor een locatieonderzoek opgestart, waarin gekeken wordt wat de beste locatie voor de nieuwbouw van Schaersvoorde is. Naar verwachting worden de uitkomsten van dit onderzoek in de tweede helft van 2026 aan de gemeenteraad voorgelegd. Prijsontwikkelingen In de afgelopen maanden is de toestand in de wereld veranderd. Hierdoor zijn inmiddels al heel duidelijk de economische gevolgen zichtbaar. Grondstof- en energieprijzen stijgen. Dit begint nu ook merkbaar te worden binnen de Grond-Weg en Waterbouw-sector. Vanuit de verschillende leveranciers zijn er brieven ontvangen over de sterk stijgende prijzen. Dit heeft gevolgen voor de kosten van het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte en de investeringsprojecten die op de planning staan en uitvoering daarvan conform vastgesteld beleid waaronder duurzaamheid en klimaat. Het is niet exact aan te geven wat de consequentie is van bovenstaande ontwikkelingen. Per aanbesteding en project wordt gekeken naar de gevolgen. Indien dit leidt tot financiële consequenties die niet binnen het beschikbare budget kunnen worden opgevangen, wordt dit ter besluitvorming middels de P&C cyclus aan de gemeenteraad voorgelegd. Zo kan de gemeenteraad een heroverweging maken door bijvoorbeeld te versoberen, of door extra budget vrij te maken.

Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Gladbestrijding P1.0002 Fiets- en wandelverbinding Am Reyerdingsbach (D) – Hagtweg (NL) P1.0003 Herinrichting Ambachtstraat P1.0004 Het Blauw Meer P1.0005 MTB route Oost P1.0006 Recreatie P1.0007 P3: Budget duurzaamheid naar taakveld overhead P1.0008 Beleidskader kleinschalige verblijfsrecreactie P1.0009 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) P1.0010 P3: Budget inhuur personeel openbare ruimte naar taakveld overhead P1.0011 Centrumvisie Dinxperlo P1.0012 Project Halve Moane restant van 2025 inzet dorpendeal bredevoort P1.0013 Leges omgevingsvergunning en kosten inhuur P1.0013 Leges omgevingsvergunning en kosten inhuur. P1.0014 Wet versterking regie volkshuisvesting P1.0015 Brug Polstraat krediet € 56.000 P1.0016 Bredevoortsestraatweg/Oosterkerkstraat bijstelling krediet riolering € 685.000 P1.0017 Europaweg, bijstelling krediet riolering krediet € 370.000 P1.0018 Haartseweg rioolputten krediet € 120.000 P1.0019 Ludgerstraat bijstelling krediet riolering krediet € 101.000 P1.0019 Ludgerstraat bijstelling krediet wegdeel € 142.000 P1.0020 Slaadreef en gedeelte Koopmanstraat krediet € 350.000 P1.9999 Dekking kapitaallasten rioolinvesteringen P1.9999 Dekking kapitaallasten wegen Totaal Programma 1 Ruimte

2026

2027 2028 2029 2030

15 20 25 20 18 15 -106 -106 25 114 84 -93 -93 468 25 110 -110 94 5 5 32 32 17 17 6 6 7 7 3 3 16 16 -78 -78 -3 -3 645 -110

-106

-106

-106

84 -93

84 -93

84 -93

5 32 17 6 7 3 16 -78 -3 -110

5 32 17 6 7 3 16 -78 -3 -110

5 32 17 6 7 3 16 -78 -3 -110

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Gladheidsbestrijding € 15.000 incidenteel nadeel Door de wisselvallige winter en veel sneeuwval is er meer zout gestrooid dan andere jaren. Voor aanschaf van zout is er incidenteel € 15.000 nodig.

Programma 1 Ruimte

10

P1.0002 Fiets- en wandelverbinding Am Reyerdingsbach (D) – Hagtweg (NL) € 20.000 incidenteel nadeel De fiets- en wandelverbinding Am Reyerdingsbach (D) – Hagtweg (NL) vormt een essentiële recreatieve schakel tussen Bocholt en Dinxperlo. Door het verwijderen van een brug aan Duitse zijde dreigde deze route definitief te verdwijnen. Stadt Bocholt heeft hierop aanzienlijke inspanningen geleverd en voorziet in een alternatieve route door de aanleg van circa 250 meter nieuw pad en aansluiting op een ander bruggetje. Een permanente oplossing is echter alleen mogelijk indien aan Nederlandse zijde circa 60 meter nieuw pad wordt aangelegd en een duiker van het Waterschap wordt verplaatst. Zonder Nederlandse bijdrage vervalt de permanente route en moeten recreanten meerdere kilometers omrijden, wat leidt tot verlies aan kwaliteit en samenhang van het recreatieve netwerk. De kosten hiervoor bedragen eenmalig € 20.000. P1.0003 Herinrichting Ambachtstraat € 25.000 incidenteel nadeel Voor de uitstraling van de Ambachtstraat dient een inrichtingsschets voor de gehele groenstroken langs de Ambachtsstraat te worden gemaakt waarbij wij als gemeente willen faciliteren om te komen tot planvorming, draagvlak en evt. onderzoek naar subsidiemogelijkheden. We hopen hiermee een win-win situatie te creëren voor zowel de aanpalende bedrijven als t.b.v.

de uitstraling en toekomstbestendigheid van de gehele straat. De betrokken bedrijven aan de Ambachtsstraat hebben uitgesproken hierin samen met de gemeente op te willen trekken. Daarnaast is het doel om als pilot mogelijk impact voor het grotere geheel te creëren; de aanpak en inrichting kan daarna ook naar andere straten op het bedrijventerrein gekopieerd worden. De kosten voor deze ontwikkelfase bedragen incidenteel € 25.000. P1.0004 Het Blauwe Meer € 20.000 incidenteel nadeel Naar aanleiding van het in juli 2025 opgeleverde concept onderzoeksrapport en een analyse daarvan door de provincie Gelderland zijn aanvullend nog weer peilbuizen geplaatst. Op basis van de resultaten daaruit is in eind 2025 een vervolgaanpak opgesteld. Begin 2026 is in het kader daarvan in opdracht van de gemeente een bodemonderzoek uitgevoerd. Daarnaast moet ook de bebording rondom de plas onderhouden worden. De kosten hiervoor bedragen incidenteel € 20.000 P1.0005 MTB route oost € 17.500 incidenteel nadeel De MTB route oost wordt aangepast naar een tracé waar meer draagvlak voor is. De route rondom Slingeplas wordt toegevoegd en elders wordt gezocht naar een tweede locatie voor een single track. Hiermee worden gevoelige delen van de route vervangen, blijft er een volwaardige route in stand en wordt er een goede verbinding gelegd met de omliggende MTB routes in de regio.

Vanuit de Provincie en het Routebureau is geld beschikbaar gesteld. Voor de cofinanciering vanuit de gemeente is nog een aanvullend bedrag nodig van € 17.500. P1.0006 Recreatie € 15.000 incidenteel nadeel Een aantal geplande projecten zijn nog niet in uitvoering gekomen, maar wel in 2025 in gang gezet. Dit zijn grotere projecten (zoals app Bredevoort en de nieuwe marketingstrategie). Deze projecten worden in 2026 uitgevoerd waardoor de bijdrage van de gemeente voor deze projecten niet in 2025 maar in 2026 worden uitgegeven. Hierdoor ontstaat er in 2026 een incidenteel nadeel van € 15.000. P1.0007 Budget duurzaamheid naar taakveld overhead structureel € 106.000 Op het taakveld overhead worden de uitgaven voor inhuur en personeel verantwoord. Door een deel van de duurzaamheidsmiddelen welke zijn bedoeld voor personeelskosten over te hevelen van programma 1 naar programma 3, taakveld overhead, vallen de uitgaven en budget onder hetzelfde programma.

P1.0008 Beleidskader kleinschalige verblijfsrecreatie € 25.000 incidenteel nadeel In de raadsvergadering van 24 februari 2026 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin gevraagd wordt ruimte te creëren voor gematigde groei voor toeristische en recreatieve ontwikkelingen en hierbij passende ruimte te geven aan agrotoerisme, met passende landschappelijke inpassing en versterking van natuur en biodiversiteit, zoals nieuwe mini-campings. In de afgelopen jaren is de verblijfsrecreatieve sector stevig in beweging geweest. De COVID-19 periode en grote marktbewegingen hebben de sector sterk veranderd. Vanuit de vrijetijdsagenda Achterhoek, waarin 10 gemeenten samenwerken op het gebied van de vrijetijdseconomie, zijn in 2025 een tweetal rapporten opgesteld over de kleinschalige verblijfsrecreatie. Deze rapporten onderschrijven het beeld van de veranderde markt. Alhoewel veel intern uitgevoerd kan worden en er een basis ligt in bovengenoemde regionale rapporten, is externe expertise gewenst. Niet alleen omdat de werkwijze om op basis van waardevol toerisme tot een ruimtelijk kader te komen meer complex is, bijvoorbeeld door het gebiedsgerichte karakter, maar ook om een meer onafhankelijk advies in te winnen. De kosten hiervoor bedragen incidenteel € 25.000.

Programma 1 Ruimte

11

P1.0009 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) € 114.000 in 2026 en vanaf 2027 structureel € 84.000 nadeel De begroting van de ODA is niet actueel en dat heeft een aantal oorzaken. De belangrijkste is dat gemeenten de ODA gedurende het jaar meer advies en ondersteuning op VTH-taken en op het gebied van ruimtelijke ordening vragen dan vooraf is geprogrammeerd. Ook zijn afgelopen jaren en worden nog steeds meer wettelijke taken van gemeenten overgedragen aan de ODA. Dit zorgt voor hogere kosten bij de ODA. Verder zien wij in de nabije toekomst een extra vraag van de gemeenten op ons afkomen. Dit komt vooral door de ambitie om extra woningen en/of bedrijventerreinen te gaan bouwen in de Achterhoek. Daarnaast heeft de ODA te maken met belangrijke inhoudelijke ontwikkelingen en het beperken van risico’s voor de inwoners die zorgen voor meerwerk. Denk daarbij aan de ingevoerde Omgevingswet maar ook ontwikkelingen rondom Zeer Zorgwekkende Stoffen zoals PFAS, de Kaderichtlijn Water, stikstof, energiebesparing etc. Daarnaast zijn de eisen (de robuustheidscriteria) voor de omgevingsdienst de afgelopen jaren door het Rijk aangescherpt. Dit zorgt stijgende kosten met betrekking tot opleidingen, innovatie, minimum aantal toezichthouders en vergunningsverleners, bedrijfsvoeringkosten etc.

Ook de intentie, welke in december 2025 is ondertekend, tot een fusie met de Omgevingsdienst Veluwe brengt extra kosten met zich mee om een gelijkwaardige fusiepartner te zijn. Om de begroting 2026 van de ODA hierop aan te passen betekent dit voor de gemeente Aalten een structurele verhoging van de bijdrage met een bedrag van structureel € 84.000 en incidenteel voor 2026 een bedrag van € 30.000 voor de fusiekosten. P1.0010 Budget inhuur personeel openbare ruimte naar taakveld overhead structureel € 93.000 Op het taakveld overhead worden de uitgaven voor inhuur en personeel verantwoord. Door een deel van het budget inhuur personeel openbare ruimte welke zijn bedoeld voor personeelskosten over te hevelen van programma 1 naar programma 3, taakveld overhead, vallen de uitgaven en budget onder hetzelfde programma. P1.0011 Centrumvisie Dinxperlo € 468.000 incidenteel nadeel De verwachting was dat de anterieure overeenkomst met de ontwikkelaar van de nieuwe Jumbo op het voormalig metaalgaasweverijterrein en herontwikkeling van de huidige Jumbo aan de Heelweg in 2025 zou worden gesloten. Dit blijkt niet het geval. De kosten en het budget hiervoor verschuiven dus ook van 2025 naar 2026. Hierdoor ontstaat er in 2026 een incidenteel nadeel van € 468.000.

P1.0012 Halve Moane € 25.000 incidenteel nadeel Het budget voor het project Halve Moane wordt ingezet voor het project digitale beleving erfgoed Bredevoort. Dit project is gestart in 2025 en wordt afgerond in 2026 waardoor de kosten ook in 2026 worden gemaakt. Het budget van € 25.000 wordt ingezet in 2026. Dit levert een incidenteel nadeel op van € 25.000. P1.0013 Leges omgevingsvergunningen en kosten inhuur € 0 Om de toenemende aanvragen voor de omgevingsvergunning binnen de vastgestelde termijnen af te handelen blijft tijdelijke inhuur noodzakelijk. De kosten voor inhuur bedragen € 110.000 en worden gedekt uit de meeropbrengsten van de leges omgevingsvergunning. P1.0014 Wet Versterking regie volkshuisvesting € 94.000 incidenteel nadeel De wet Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Deze wet zorgt voor de wettelijke verankering van alles wat op het gebied van volkshuisvesting in gang is gezet. Het Rijk, provincies en gemeenten krijgen hiermee het juiste wettelijke gereedschap in handen om met meer regie en meer tempo meer betaalbare woningen te bouwen. Dit betekent voor de gemeenten extra werkzaamheden met daarbij incidentele en structurele uitvoeringslasten. Ter compensatie is er in de decembercirculaire 2025 een bedrag van € 94.000 ontvangen.

Dit bedrag wordt in 2026 ingezet voor de uitvoering van deze wet. Kredieten: P1.0015 Brug Polstraat € 5.000 structureel nadeel Uit een recente inspectie van de voetgangersbrug Polstraat is gebleken dat er onderhoud moet worden uitgevoerd aan de constructie en de vloerdelen. In de begroting 2026 is hier geen rekening mee gehouden waardoor er een bedrag van € 65.000 beschikbaar dient te worden gesteld. De daaruit voortvloeiende structurele kapitaallasten bedragen € 5.000.

Programma 1 Ruimte

12

P1.0016 Reconstructie Bredevoortsestraatweg/Oosterkerkstraat € 32.000 structureel nadeel wordt gedekt uit vrijval kapitaallasten voor 2026 en voor 2027 en verder uit voorziening riolering. Voor de aanpak van de Bredevoortstraatweg en Oosterkerkstraat is een ontwerp opgesteld conform het laatst vastgestelde beleid (bijv. van 50 naar 30 km/h; fietsvriendelijk, voldoende waterberging, klimaatadaptief, etc.). Het ontwerp uitvoeren conform het vastgestelde beleid en de sterk gestegen prijzen over de afgelopen jaren, maakt dat het beschikbare budget niet overeenkomt met de laatste raming. Er is een aanvullend krediet nodig van € 685.000 om de rioleringswerkzaamheden binnen dit project te kunnen uitvoeren. De daaruit voortvloeiende structurele kapitaallasten bedragen € 32.000. Een aantal in 2026 geplande rioleringsprojecten worden wel opgestart maar de uitvoering vindt plaats in 2027. Hierdoor ontstaat er in 2026 ruimte om de kapitaallasten voor 2026 voor dit project te dekken. De kapitaallasten voor 2027 en verder worden gedekt uit de voorziening riolering. P1.0017 Europaweg riolering € 17.000 structureel nadeel wordt gedekt uit vrijval kapitaallasten voor 2026 en voor 2027 en verder uit voorziening riolering. Naar aanleiding van de inspectie is beoordeeld om het riool in 2026 te relinen. Op 30 maart 2026 heeft er een verificatie inspectie plaatsgevonden.

Tijdens deze inspectie is geconstateerd dat de kwaliteit van de betonnen rioolbuizen zeer slecht zijn. Om de stabiliteit van de constructie en de afstroming van het afvalwater weer langdurig te kunnen garanderen is ingrijpen op korte termijn noodzakelijk. Door de zeer slechte staat van de riolering veroorzaakt door externe factoren stijgen de kosten voor renovatie. Hierdoor zal het krediet met een bedrag van € 370.000 dienen te worden verhoogd. De daaruit voortvloeiende structurele kapitaallasten bedragen € 17.000. Een aantal in 2026 geplande rioleringsprojecten worden wel opgestart maar de uitvoering vindt plaats in 2027. Hierdoor ontstaat er in 2026 ruimte om de kapitaallasten voor 2026 voor dit project te dekken. De kapitaallasten voor 2027 en verder worden gedekt uit de voorziening riolering. P1.0018 Haartseweg rioolputten € 6.000 structureel nadeel wordt gedekt uit vrijval kapitaallasten voor 2026 en voor 2027 en verder uit voorziening riolering. Naar aanleiding van een calamiteit blijken de rioolputten in de Haartseweg nabij Schepersveld in zeer slechte staat. Putrenovatie is niet meer mogelijk en moeten daarom vervangen worden. Er zijn inmiddels noodmaatregelen genomen. Bij deze vervanging wordt ook een deel van het riool meegenomen. In de begroting 2026 is hier geen rekening mee gehouden waardoor er een bedrag van € 120.000 beschikbaar dient te worden gesteld.

De daaruit voortvloeiende structurele kapitaallasten bedragen € 6.000. Een aantal in 2026 geplande rioleringsprojecten worden wel opgestart maar de uitvoering vindt plaats in 2027. Hierdoor ontstaat er in 2026 ruimte om de kapitaallasten voor 2026 voor dit project te dekken. De kapitaallasten voor 2027 en verder worden gedekt uit de voorziening riolering. P1.0019 Reconstructie deel Ludgerstraat € 10.000 structureel nadeel wordt gedekt uit vrijval kapitaallasten voor 2026 en voor 2027 opgenomen in de meerjarenbegroting. Voor het project reconstructie Ludgerstraat is een aanvullend krediet nodig van € 243.000. Deze meerkosten worden veroorzaakt door een combinatie van kwaliteitsverbeteringen en noodzakelijke technische aanpassingen waaronder vergroting van de scope met de kruisingen, rioolverbindingen en de verwijdering van asbesthoudende voegenkit. De structurele kapitaallasten bedragen 10.000. Doordat een aantal projecten welke zijn gepland in 2026 worden doorgeschoven naar 2027 is er vrijval van de kapitaallasten. Hierdoor ontstaat er in 2026 ruimte om de kapitaallasten voor 2026 voor dit project te dekken. Voor 2027 en verder worden de kapitaallasten meegenomen in de meerjarenbegroting. P1.0020 Slaadreef riolering € 16.000 structureel nadeel wordt gedekt uit vrijval kapitaallasten voor 2026 en voor 2027 en verder uit voorziening riolering.

Naar aanleiding van de resultaten van de inspectie bij de Europaweg is ook gekeken naar de riolering het Slaadreef. Bij deze inspectie is ook geconstateerd dat de aansluitende riolen op de Europaweg namelijk van het Slaadreef en een stuk Koopmansstraat ook zeer slecht zijn door aantasting van externe factoren. Ook hiervoor geldt dat ingrijpen op korte termijn noodzakelijk is. In de begroting 2026 is hier geen rekening mee gehouden waardoor er een bedrag van € 350.000 beschikbaar dient te worden gesteld. De daaruit voortvloeiende kapitaallasten bedragen € 16.000. Een aantal in 2026 geplande rioleringsprojecten worden wel opgestart maar de uitvoering vindt plaats in 2027. Hierdoor ontstaat er in 2026 ruimte om de kapitaallasten voor 2026 voor dit project te dekken. De kapitaallasten voor 2027 en verder worden gedekt uit de voorziening riolering.

Programma 1 Ruimte

13

Programma 2 Sociaal domein Doelstellingen Thema/Doelstelling 1. Monitoring Sociaal Domein Inzicht hebben in de impact op de opgaven binnen het Sociaal Domein. 2. Met elkaar samenleven / implementatie inclusiebeleid Borgen van het actieplan.

Actie Stand van zaken Verbinding leggen met de G De rapportagemomenten van de monitor sociaal monitoring en verantwoordomein zijn afgestemd op de P&C cyclus. De ding in P&C cyclus. inhoud van de monitor sociaal domein is besproDialoog voeren met de raad ken met de raad. De evaluatie van de opdrachten over de impact op de opgavan 2025 wordt in april verwerkt in een raadsmeven in het Sociaal Domein. dedeling. Geformuleerde adviezen uit G Het eerste kwartaal van 2026 is zowel het rap2025 zijn vertaald naar conport als het uitvoeringsplan, Inclusie, meer dan crete acties en er ligt een een vinkje, vastgesteld door het college. Er wordt vastgesteld actieplan. zo spoedig mogelijk een aanjager aangesteld met als hoofdtaak het realiseren en uitvoeren van de Lokale Inclusie Agenda. 3. Veerkrachtig ouder Het concretiseren en uitvoe- G Op pijlers zelfredzaamheid & samenredzaamheid worden ring geven aan het gemeenen het goede (levensloopgesprek) zijn regionaal IZA – het concreet telijke deel van de impactvolgelden beschikbaar om op lokaal niveau plannen maken en uitvoeren le opgaven. uit te voeren. Deze worden nu opgesteld. Voor van het transformatiede pijler integrale netwerkstructuur wordt gewerkt plan. aan een nieuw plan van aanpak. 4.

Mentale gezondheid Het concretiseren en uitvoe- G Op lokaal niveau worden op dit moment laagIZA – het concreet ring geven aan het gemeendrempelige steunpunten en verkennende gemaken en uitvoeren telijke deel van de impactvolsprekken ingericht. Daarna volgen verdere ontvan het transformatie- le opgaven. wikkelingen die beschreven staan in het transplan. formatieplan. 5. Preventie en geHet concretiseren en uitvoe- G De ketenaanpakken worden gecontinueerd. zondheid ring geven aan de opgaven: Daarnaast zijn we op regionaal niveau bezig Bevorderen van een - Terugdringen gezondafspraken te maken op de verschillende onderbrede gezondheidsheidsachterstanden, werpen waarbij rekening gehouden wordt met aanpak die ervoor - Stimuleren eigen regie borging in het AZWA. zorgen dat gezonde en gezondheidsvaardigkeuzes makkelijker heden, worden. - Informele zorg, - Stimuleren leefstijl in de zorg, Regionale inrichting ketenaanpakken. 6. Herinrichten toegang Ontwikkelen en realiseren G In de zomer van 2026 wordt een voorstel ter beDe toegang tot gevan een toegankelijke, intesluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. meentelijke ondergrale, vindbare en laagsteuning is voor alle drempelige toegang, fysiek inwoners merkbaar én digitaal, waarin de inwoverbeterd. ner centraal staat. Samenwerken met partners in het voorliggend veld. 7.

Sterke lokale teams Er is een implementatieplan G Het projectteam is in maart 2026 gestart met het Opstellen van een Sterker Lokaal Team opgeuitwerken van een onderbouwde blauwdruk voor implementatieplan steld. een sterk lokaal team, passend bij de lokale conSterker Lokaal Team text, op basis van data-analyse en bewezen zodat in 2028 de gewerkwijzen. meente beschikt over een sterk lokaal team. 8. Preventie Platform Uitvoering geven aan de G Het Preventie Platform Jeugd heeft een ontwikJeugd plannen die in 2025 zijn opkeling doorgemaakt en richt zich met de nieuwe Een goed gepositiogesteld. plannen meer op het versterken van ouder en neerd PPJ met herkind en minder op het trainen van de professiokenbare en bruikbare nal. Het aanbod is herijkt en vanaf medio 2026 trainingen en adviekomt er ook een nieuwe website die voldoet aan zen. de huidige eisen.

Programma 2 Sociaal Domein

14

Thema/Doelstelling Jeugdgezondheidszorg Een toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg. 10. Subsidiebeleidsregels Welzijn Actuele subsidiebeleidsregels Welzijn.

Stand van zaken Het onderzoek is op verzoek van gemeenten uitgebreid met een schets van de financiële impact van een ongewijzigde situatie. Eerste besluitvorming door de 22 deelnemende gemeente wordt in het najaar 2026 verwacht. Herijking van het gemeentelijk subsidiebeleid staat voor 2026 in de planning. Bedoeling is om eind eerste halfjaar 2026 een nieuw algemeen subsidiebeleidskader, uitmondend in een geactualiseerde Algemene Subsidieverordening Gemeente Aalten (ASV), ter vaststelling aan de raad voor te leggen. Wij willen dit in het tweede halfjaar 2026 laten volgen door een actualisatie/herformulering van de gemeentelijke subsidiebeleidsregels (gemeentebreed, maar voornamelijk binnen het Sociaal Domein), die het college tot op heden op basis van (het huidige) artikel 3 van de ASV heeft vastgesteld. De raad wordt meegenomen in de voortgang van deze gemandateerde beslissingsbevoegdheid aan het college. 11. Dorpsplannen en Opstellen handelingsG Het vraagstuk rondom een voorstel tot een concreet dorpsvisies kader waarbij de sagemeentelijk handelingskader bij de totstandkoming Stimuleren totstand- menwerking/inbreng en uitvoering van een dorpsplan/dorpsvisie zal workoming dorpsplanvan de gemeente bij het den meegenomen in de uitwerking van de opdracht nen/dorpsvisies. voorbereiden, opstellen, van de Projectgroep Gebiedsgericht Werken.

uitwerken en uitvoeren van een dorsplan wordt vastgelegd. 12. Cultuur en ErfIn 2026 gaat een kwar- G De kwartiermaker is inmiddels gestart en vervult een goedakkoord Ach- tiermaker aan de slag verbindende, aanjagende en inspirerende rol. Daarbij terhoek om de zichtbaarheid en staat het gezamenlijke belang centraal en wordt acVersterken regionale toegankelijkheid van tief ingezet op het versterken hiervan. Door het sasamenwerking via cultuur en erfgoed in de menbrengen van betrokken personen, partijen en het Cultuur en Erfregio te vergroten. potentiële partners wordt gestuurd op een zo efficiënt goed akkoord Achen effectief mogelijke realisatie van resultaten. terhoek Essentieel hierbij is de aansluiting op bredere regionale opgaven en thema’s, waaronder onderwijs en arbeidsmarkt, de vrijetijdseconomie, De Gezondste Regio en Smart Werken & Innovatie. Daarnaast wordt actief ingezet op het verkennen en aantrekken van aanvullende en nieuwe financieringsbronnen, ter ondersteuning van de verdere uitvoering en borging van de beoogde doelen. 13. Erfgoednota Oost In 2026 worden in saG Samen met de gemeente Winterswijk en Oost-Gelre Achterhoek menwerking met lokale wordt er gewerkt aan het uitvoeringsprogramma. Verankering en uit- en regionale partners Daarnaast wordt er gebruikt gemaakt van een traivoering geven aan projecten ontwikkeld die neeship als ondersteuning voor de projecten.

de erfgoednota bijdragen aan het beOost-Achterhoek houd, beleving, educa2025. tie en participatie rondom erfgoed. 14. SportvoorzieninEr is op basis van de G De nota sportvoorzieningenbeleid is gereed en wordt genbeleid uitgangspunten en prinin juni 2026 aangeboden aan de raad. Het implementeren cipes uit de adviesnota van de visie op toe- Toekomstbestendig komstbestendig Sportlandschap een sportlandschap. Nota sportvoorzieningenbeleid. 9.

Actie Uitvoering geven aan G de uitkomsten van het onderzoek Toekomstbestendige Jeugdgezondheidszorg. Herijken huidige subsi- G diebeleidsregels welzijn.

Programma 2 Sociaal Domein

15

Thema/Doelstelling 15. Beweegvriendelijke omgeving De mogelijkheden om de openbare ruimte te gebruiken als beweegvriendelijke omgeving zijn nader onderzocht en uitgewerkt. 16. Bibliotheek Een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheek voor alle inwoners. 17. Participatie Doorontwikkeling en toekomstbestendig maken sociaal (werk-) ontwikkelbedrijf Laborijn in samenwerking met partijen binnen het sociaal domein.

18. Wmo en Jeugdhulp Het borgen van de nieuwe inkoop per 01-01-2026.

Actie Er wordt een beleidsvisie G op een beweegvriendelijke leefomgeving opgeleverd welke het huidige speelvoorzieningenbeleid vervangt.

Stand van zaken Er zijn inspiratiesessies en werkbezoeken georganiseerd om de projectgroep te voeden met informatie en inspiratie. Deze input wordt verder verwerkt in het beleidsstuk. Er is een stagiair aan de slag met een onderzoek naar de behoeften van de doelgroep 12-18 jaar in de openbare ruimte. De verwachting is dat er eind 2026 een nieuw visie kan worden opgeleverd.

Er is in samenhang met G De gesprekken met de bibliotheek om te komen de aankomende zorgtot een meerjarenplan zijn inmiddels opgestart. plicht een gemeentelijk meerjarenplan opgesteld. In 2026 vinden o.a. de G volgende acties plaats: - Implementatie ‘Participatiewet in Balans’; - Er is een verbeterplan opgesteld voor dienstverlening aan jongeren en de doelgroep beschut werk; - Het project oudkomers (met een Participatiewet uitkering) wordt afgerond; Inspelen op de ontwikkelingen BUIG in relatie tot voortzetten (uitstroom-) maatregelen. Er is een eenduidige, G samenhangende werkwijze gebaseerd op de nieuwe contracten waarbij beleid, uitvoering, contractmanagement en aanbieders hun rol kennen en nemen.

-

Laborijn heeft al diverse onderdelen van de Participatiewet in balans geïmplementeerd. In 2026 werken Laborijn en GR-gemeenten samen toe naar een nieuwe reintegratieverordening, die ingaat per 1 januari 2027, waarin specifiek wordt uitgewerkt hoe we vormgeven aan maatschappelijke participatie. Dit ligt op schema. - Er is een projectleider aangesteld bij Laborijn die samen met GR-gemeenten uitvoering geeft aan een verbeterplan voor de dienstverlening aan jongeren en hierbij wordt aansluiting gezocht op de regionale aanpak van school naar duurzaam werk. Deze projectleider is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de pilot beschut werk in 2026. De inkoop van jeugdhulp en Wmo voor de acht Achterhoekse gemeenten is afgerond. Om te komen tot een uniforme werkwijze, gebaseerd op de nieuwe contracten, zijn regionale afspraken gemaakt. Deze afspraken zijn lokaal geïmplementeerd.

Actuele ontwikkelingen Met elkaar samenleven/implementatie inclusiebeleid In maart 2026 heeft het college het rapport en het uitvoeringsplan, Inclusie, meer dan een vinkje, vastgesteld. Er wordt een aanjager aangesteld met als hoofdtaak het realiseren en uitvoeren van de Lokale Inclusie Agenda, en de realisatie van andere doelstellingen uit het uitvoeringsplan. Met deze uitvoering voldoet gemeente Aalten aan de wettelijke verplichtingen uit onder andere het VN-verdrag Handicap en het besluit Toegankelijkheid en wordt tegelijkertijd een stevige basis gelegd voor een duurzame en inclusieve organisatie en samenleving, waarin iedereen kan deelnemen. Herinrichten Toegang De projectgroep heeft de afgelopen maanden gewerkt aan een zorgvuldig onderbouwd voorstel voor de herinrichting van de toegang tot het sociaal domein in gemeente Aalten. Daarbij zijn visie, waarden en uitgangspunten aangescherpt op basis van fase 1 van het project Herinrichting Toegang, participatief onderzoek (U Spreekt en klantreizen), interne consultatie en samenhang met onder andere het project Sterk Lokaal Team en de nieuwe dienstverleningsvisie. Dit proces heeft geleid tot één voorkeurscenario, waarvoor in maart 2026 een akkoord van het college is gekomen om dit voorstel verder uit te werken, zodat er voor de zomer een voorstel kan worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Bij positieve besluitvorming door de raad gaat het project over naar de implementatiefase.

Programma 2 Sociaal Domein

16

Sterk lokaal team We ontwikkelen een Sterk lokaal team omdat we als gemeente een wettelijke én maatschappelijke opdracht hebben om inwoners passende, toegankelijke en samenhangende ondersteuning te bieden. Hiervoor is in Hervormingsagenda Jeugd opdracht gegeven door het Rijk. Het projectteam dat zich hiermee bezighoudt heeft vastgelegd welke ontwikkelstappen genomen moeten worden om te komen tot het Sterk lokaal team. In maart 2026 is de projectgroep gestart met het uitwerken van een blauwdruk voor dit Sterk lokaal team. Deze blauwdruk wordt ontwikkeld op basis van data-analyse en bewezen werkwijzen, afgestemd op de specifieke lokale context van gemeente Aalten. Het ontwikkelen van deze blauwdruk wordt in samenwerking met interne en externe partners uitgevoerd en wordt begeleid door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De opgedane inzichten worden vervolgens vertaald naar een voorstel voor gemeente Aalten. Het streven is dat eind 2026 de opgedane inzichten vertaald zijn naar een voorstel voor gemeente Aalten dat ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad. De implementatie van het Sterk lokaal team start in 2027 en moet eind 2028 gereed zijn. LEADER LEADER is een Europees programma voor plattelandsontwikkeling en biedt financiële ondersteuning voor lokale initiatieven en goede ideeën die de leefbaarheid op het platteland verbeteren.

Ook de Achterhoek is een LEADER-regio. Projectaanvragen die in 2026 voor Aalten lopen zijn “Moutmakers van de Achterhoek” en “Realiseren van een multifunctionele sport-, beweeg- en ontmoetingsruimte Sportpark Zuid”. Deze twee projecten zijn bij Stimulus in behandeling en hiervoor is een cofinancieringsverklaring afgegeven van in totaal € 75.000. Het project “Doorontwikkeling Onderduikmuseum Aalten” is in voorbereiding. Hiervoor is nog geen co-financieringsverklaring afgegeven. De bijdrage die gemeente Aalten levert aan cofinanciering voor deze projecten worden gedekt uit de Algemene Reserve. Drie hoofdopgaven sociaal domein In het sociaal domein werken we met drie grote opgaven die direct invloed hebben op het dagelijks leven van onze inwoners: - Preventie en Gezondheid; - Bestaanszekerheid en Participatie; - Ondersteuning en Geïndiceerde Hulp. Deze opgaven hangen sterk met elkaar samen. In de volgende paragrafen lichten we per opgave de belangrijkste ontwikkelingen toe. Preventie en Gezondheid Integraal Zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) In 2026 werken we regionaal en lokaal aan de uitvoering van de plannen zoals ontwikkeld binnen het IZA.

Het regioplan IZA (Achterhoek) is onderverdeeld in vier thema's: - Gezond Leven & Preventie; - Veerkrachtig Ouder Worden; - Mentaal Gezond; - Prettig Werken in Zorg & Welzijn. Onder deze thema's liggen dwarsverbanden: digitalisering & technologie, toekomstig zorglandschap, en samenwerking. Er is een goede aansluiting op de Thematafel ‘De gezondste Regio’. Ook wordt op lokaal niveau gewerkt aan de onderdelen zoals beschreven in het GALA. Deze beide akkoorden naderen het einde van hun looptijd. Op dit moment wordt op landelijk niveau gewerkt aan verdere concretisering van het AZWA. In dit akkoord zullen basisfunctionaliteiten worden beschreven die eerder als ontwikkeldoelen in de andere akkoorden benoemd zijn. De verwachting is dat in het derde kwartaal van 2026 meer duidelijkheid is over de concrete inhoudelijke doelstellingen en de financiering ervan. Veerkrachtig ouder worden Begin 2026 is een besluit genomen om de ambities vanuit het eerder opgestelde transformatieplan te behouden en aan te haken bij lokale en regionale ontwikkelingen die spelen. Het plan bestaat uit 3 pijlers. Pijler 1 (zelfredzaamheid en samenredzaamheid) en pijler 3 (het goede (levensloop)gesprek) worden uitgevoerd onder het netwerk ‘Ouderen en Veerkracht Achterhoek'. Er wordt voor beide thema's een regionale projectleider geworven.

Daarnaast zijn in 2026 regionale IZA-SPUK middelen beschikbaar gesteld voor lokale uitvoering van activiteiten op beide pijlers. Voor pijler 2 (integrale netwerkstructuren) wordt een nieuw plan van aanpak opgesteld. Mentale gezondheid Het regionale transformatieplan Mentaal Gezond Achterhoek-De Liemers is na goedkeuring in september 2025 verder geconcretiseerd. Inmiddels is er een programmaorganisatie die werkt aan 3 onderdelen: Welzijn & Herstel, Mentaal Gezondheidsnetwerk en Digitalisering & Technologie. Programma 2 Sociaal Domein

17

Hieronder vallen verschillende projectgroepen die op onderdelen aan de slag zijn. Op gemeentelijk niveau zijn we aan de slag met het inrichten van laagdrempelige steunpunten en verkennende gesprekken in het kader van mentale gezondheid. Preventie en gezondheid Binnen dit thema worden de vijf ketenaanpakken (Valpreventie, Welzijn op Recept, Volwassenen naar Gezond Gewicht, Kinderen naar Gezond Gewicht, Kansrijke Start) gecontinueerd en waar nodig verder doorontwikkeld. Ook zijn er afspraken gemaakt over de regionale JOGG-aanpak (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst). Regionaal wordt nagedacht wat nodig is om deze aanpakken te kunnen borgen. Een ander onderwerp binnen dit thema is informele zorg. Afgelopen jaar heeft een regionale inventarisatie plaatsgevonden over mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning en knelpunten die er nog liggen. Op dit moment wordt regionaal onderzocht hoe deze knelpunten kunnen worden opgepakt. Er zijn gesprekken met het DigiTaalHuis om opdracht in het kader van basisvaardigheden in het kader van gezondheid te formuleren. Toekomstbestendig sportlandschap De adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap, die in december 2024 is vastgesteld, geeft de belangrijkste uitgangspunten en contouren voor verder uit te werken beleid.

De verwachting is dat het sportvoorzieningenbeleid in tweede kwartaal van 2026 wordt vastgesteld en de visie op een beweegvriendelijke leefomgeving in het derde kwartaal van 2026. Onder beide beleidsstukken liggen uitvoeringsagenda’s welke in de komende bestuursperiode worden uitgevoerd. De beleidsvisie op een beweegvriendelijke leefomgeving hangt ook samen met de JOGG doelen van de gemeente Aalten. Sinds april 2025 is de gemeente Aalten, samen met alle andere Achterhoekse gemeenten, JOGG gemeente. JOGG staat voor Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst. De JOGG aanpak richt zich op het creëren van een omgeving waarin het voor kinderen en jongeren normaal en makkelijk is om gezond te leven. De openbare ruimte speelt hierin een sleutelrol: speelplekken, sportveldjes en veilige beweegroutes helpen kinderen om volop te bewegen, te ontdekken en samen te spelen. Vandaar dat de herijking van het speelvoorzieningenbeleid breder getrokken wordt naar een beleidsvisie op een beweegvriendelijke leefomgeving. Er wordt gestreefd om uitvoering te blijven geven aan het Beweeg- Sport- en Leefstijlakkoord. De ambitie is om de pijler ‘verenigingsondersteuning’ binnen dit akkoord steviger neer te zetten omdat de andere pijler, ‘verkleinen gezondheidsverschillen’, al grotendeels gedekt wordt binnen de reguliere beleidsdoelen van het gemeentelijk sport- en beweegbeleid.

Om verenigingen te blijven ondersteunen is continuering van de laagdrempelige en effectieve micro-impulsenregeling een randvoorwaarde. Toekomstvisie zwembaden Het college heeft de visie in oktober 2025 vastgesteld. Tijdens de oordeelsvormende raadsvergadering in november 2025 is met de raad afgesproken dat, alvorens het voorstel in de raad aan de orde komt, het college met een verduidelijking op deze visie komt. De fracties hebben hiervoor vragen in kunnen dienen bij de griffie. Om de vragen te beantwoorden vindt er in de eerste helft van 2026 aanvullend onderzoek plaats. Naar verwachting in de tweede helft van 2026 komt het college richting de raad met de gewenste verduidelijking op de visie. Bestaanszekerheid en Participatie Van armoedebeleid naar financiële bestaanszekerheid In raadsmededeling 26 – 2026 is uitvoerig ingegaan op de uitkomsten van een effectonderzoek van ons gemeentelijk armoedebeleid 2025 en de doorontwikkeling van het armoede- en schuldenbeleid. Het nieuwe kabinet heeft in het Coalitieakkoord aangegeven te willen investeren in de verdere aanpak van armoede en schulden vanuit het Nationaal Programma Armoede en Schulden gericht op de 3 pijlers: - Het voorkomen van armoede; - Het sneller helpen van inwoners met financiële problemen; - Het doorbreken van langdurige armoede en generatiearmoede.

Er wordt gewerkt aan een (inhoudelijke en financiële) hervormingsagenda inkomensondersteuning. Het armoede-, schulden- en re-integratiebeleid van gemeenten wordt hierbij ook meer geüniformeerd’. Thema’s als energiearmoede (een publiek energiefonds wordt waarschijnlijk al in het najaar van 2026 ingevoerd waarbij één voorstel is om huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening financieel te ondersteunen en helpen de woning energiezuiniger te maken), bestrijding kinderarmoede, vroegsignalering van betalingsachterstanden maar zeker ook het op orde brengen van de landelijke financiële basis (een zeker en toereikend inkomen) blijven c.q. worden de komende jaren belangrijke speerpunten.

Programma 2 Sociaal Domein

18

Participatiewet in Balans In de gemeente Aalten ontvangen op dit moment 318 huishoudens een bijstandsuitkering (peildatum 22 april 2026). Laborijn biedt deze inwoners individuele begeleiding en ontwikkeltrajecten om waar mogelijk uit te stromen naar betaald werk. Een deel van deze groep zal echter nooit in staat zijn om betaald werk te verrichten. Met de Participatiewet in Balans wordt beoogd de wet beter te laten aansluiten op de volledige doelgroep. Dat betekent dat de inzet niet alleen gericht moet zijn op inwoners die kunnen uitstromen naar werk, maar ook op degenen voor wie maatschappelijke participatie het hoogst haalbare is. De wet introduceert daarom de mogelijkheid voor bijstandsgerechtigden om hun participatie zelf vorm te geven, met ondersteuning van de gemeente wanneer nodig. Uiterlijk 1 januari 2027 moet de gemeentelijke reintegratieverordening worden aangepast, waarin wordt vastgelegd hoe maatschappelijke participatie wordt uitgevoerd. De wetgever verwacht dat gemeenten de dienstverlening voor deze doelgroep intensiveren, maar stelt hiervoor geen extra middelen beschikbaar. Het Rijk geeft aan dat dit vraagt om een heroverweging van de huidige inzet, mede gezien de veranderende samenstelling van de bijstandspopulatie. In 2026 werken Laborijn en de GR-gemeenten samen aan de implementatie van de Participatiewet in Balans.