Voorjaarsnota 2025

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 5 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 6 Programma 2 Sociaal domein ..........................................................................................................................12 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................22 Paragrafen ........................................................................................................................................................26 Algemene Reserve ...........................................................................................................................................27 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................28 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000

......................................................................................................30 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................31 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................32 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................35

Inhoudsopgave

Inleiding Voor u ligt de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Aalten. Met deze nota staan we stil bij de financiële koers van onze gemeente en stellen we waar nodig de begroting bij. In een tijd waarin gemeenten landelijk te maken hebben met toenemende onzekerheden, is het belangrijk om onze lokale opgaven scherp in beeld te houden en hier tijdig en gericht op te reageren. De financiële positie van gemeenten staat onder druk ondanks dat er nu berichten zijn dat de gemeentes er toch in de voorjaarsnota geld bij krijgen. De plannen en bijdragen vanuit het Rijk zijn op verschillende terreinen onzeker, wat het lastig maakt om keuzes voor de lange termijn te maken. Tegelijkertijd spelen er lokaal grote vraagstukken. Zo hebben we te maken met de huisvesting van statushouders en Oekraïense vluchtelingen, en vraagt de nieuwe Spreidingswet van ons om ook asielzoekers op te vangen. Dat is niet alleen een wettelijke opgave, maar ook een kans om te laten zien waar we als gemeente voor staan. Ook in Aalten nemen we hierin verantwoordelijkheid. We doen wat nodig is om een gemeente te blijven waar voldoende en passende woonruimte is voor iedereen. Nu én in de toekomst. Daarnaast staan we voor een flinke uitdaging op het gebied van wonen. Het tekort aan betaalbare woningen raakt veel van onze inwoners, jong en oud.

Daarom zetten we in op het versnellen van woningbouwprojecten en werken we nauw samen met woningcorporaties en ontwikkelaars. Ook de ambities op het gebied van duurzaamheid vragen onze blijvende aandacht. De energietransitie, klimaatadaptatie en het streven naar een circulaire economie vragen om duidelijke keuzes, innovatieve oplossingen en intensieve samenwerking met inwoners, ondernemers en andere partners. Alleen door deze samenwerking kunnen we onze ambities voor de toekomst waarmaken. Naast deze fysieke opgaven blijven we investeren in een sterke sociale infrastructuur. Een belangrijke stap hierin is de start van het Vraag- en Advies Team (VAT), dat te vinden is in het gemeentekantoor aan de Hofstraat. Inwoners kunnen hier terecht met bijna al hun vragen in het dagelijks leven. Door laagdrempelige en persoonlijke ondersteuning te bieden, willen we ervoor zorgen dat iedereen in Aalten zich ondersteund voelt en mee kan blijven doen in onze samenleving. De opzet van de voorjaarsnota is overigens hetzelfde als de voorgaande keren. Alle wijzingen boven de € 10.000 worden toegelicht. Bedragen kleiner dan € 10.000 zijn achterin in een lijst verantwoord. Voor investeringskredieten geldt een ondergrens van € 50.000. Administratieve wijzigingen, budgettair neutrale aanpassingen (taakveld/programma overschrijdend) staan ook in een aparte bijlage.

Met deze Voorjaarsnota leggen we een realistisch en verantwoordelijk financieel kader neer. We houden vast aan wat belangrijk is voor onze gemeente, met oog voor de ontwikkelingen van morgen. Het college van burgemeester en wethouders.

Inleiding

4

Totaal financieel overzicht Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de Voorjaarsnota 2025. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s. (- teken houdt een voordeel in) Najaarsnota 2024 Ontiwkkelingen met financiele consequenties correctie Vrijval onvoorzien

2025 -319.000 -10.000 -350.000 -679.000

2026 1.912.000

2027 1.800.000

2028 1.779.000

1.912.000

1.800.000

1.779.000

Bijstellingen voorjaarsnota 2025 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000

-197.000 -541.000 874.000 136.000

-157.000 111.000 148.000 102.000

-187.000 111.000 148.000 72.000

-187.000 101.000 148.000 62.000

Kleiner dan € 10.000

102.000

33.000

33.000

33.000

-441.000 overschot

2.047.000 tekort

1.905.000 tekort

1.874.000 tekort

2025 -95.000 94.000 -205.000 -201.000 336.000 207.000

2026 -95.000

2027 -95.000

2028 -95.000

197.000

167.000

157.000

136.000

102.000

72.000

62.000

Stand na voorjaarsnota

De grootste mutaties die effect hebben op het saldo P1.0008 P2.0004 P3.0001 P3.0005 P3.0008

Omschrijving grootste bijstellingen Zwembad ’t Walfort en Het Blauwe Meer energielasten Plan Talent Bredevoorstestraatweg 110, verkoop woning Rentebijstelling Inhuur personeel, langdurige uitval in publiekgerichte functies Overig bijstellingen onder de € 50.000

Totaal financieel overzicht

5

Programma 1 Ruimte Doelstellingen Thema/Doelstelling 1 Recreatie & Toerisme We versterken de verbindingen en de zichtbaarheid tussen toeristische trekpleisters.

2

3

4

5

6

Actie 2025 Voorjaarsnota 2025 December 2025 – We voeren G De notitie “Verbinden om te versterken “ is de aanbevelingen uit die door het college vastgesteld waardoor er voortkomen uit het notitie met de uitvoering kan worden gestart. ‘Verbinden van toeristische trekpleisters’ die in 2024 in samenwerking met het werkveld is opgesteld. Huisvesting December 2025 - Een poten- G Het participatieproces met de inwoners Eind 2025 is er een optiële locatie is uitgewerkt, het over de komst van asielzoekers is voorzien vanglocatie voor asielparticipatieproces is opgein de maanden mei en juni 2025 zoekers geregeld met start en de voorbereidende 200 opvangplekken. werkzaamheden zijn opgestart. Daarbij werken we samen met alle betrokkenen partijen. Regionale Energie Stra- Juli 2025 - In de RESO In de RES-organisatie Achterhoek wordt tegie organisatie met de regionale met de regiegroep en de stuurgroep geDe RES 2.0 wordt in regiegroep en stuurgroep werkt aan het opstellen van een RES 2.0. 2025 vastgesteld. wordt gewerkt aan het opstelDit proces heeft om verklaarbare redenen len en het vaststellen van de vertraging opgelopen. De verwachting is RES 2.0 door de colleges en dat deze RES 2.0 in het najaar van 2025 de gemeenteraden. kan worden vastgesteld door de colleges, gemeenteraden, waterschap en provincie.

Verduurzaming woMei 2025 - De huidige regeG De regelingen uit de eerste tranche Nationingvoorraad lingen worden doorgezet in naal Isolatie Plan (NIP) lopen door in 2025 Eind 2027 zijn 1.518 2025 en worden opgevolgd en 2026. Er wordt gewerkt aan een maatwoningen met een laag door de werkwijze waarbij werkregeling met een werkwijze van achenergielabel (D t/m G) (lokale) aannemers en instalter elkaar 'aanpakken' van de aangemelde geïsoleerd tot ten minste lateurs de aangemelde woslecht geïsoleerde woningen door (lokale) energielabel B. ningen achter elkaar aanpakaannemers en installateurs. Invoering ken. zomer 2025. Verduurzaming woDecember 2025 - Dit wordt G Door het energieloket worden informatieningvoorraad gerealiseerd door de inzet avonden gehouden en wordt er ingezet op We zetten ons in om in van deze werkwijze en inforcommunicatie. Daarnaast worden er NIP2025 2% van de woninmatieavonden van het Enersubsidies en duurzaamheidsleningen gen in elke CBS-wijk te gieloket Achterhoek. Voor het beschikbaar gesteld. isoleren. vervolg, het verder isoleren Voor het vervolg, het verder isoleren van van de bestaande woningde bestaande woningvoorraad gaan we voorraad, gaan we een sooreen (dier)soortenmanagementplan (SMP) tenmanagementplan (SMP) opstellen wat moet gaan dienen als naopstellen wat moet dienen als tuurvergunning voor natuur-inclusief isolenatuurvergunning voor naren.

Tot die tijd kunnen isolatiebedrijven tuur-inclusief isoleren. via de methodiek Natuurvriendelijk Isoleren (NVI) te werk gaan. Klimaatadaptatie November 2025 - We maken G Het water-, riolerings- en klimaatproWe leveren een concept- de bouwstenen en maatregegramma (WRKP) wordt in mei 2025 in de rapport op voor uitvoelen inzichtelijk welke opgeraad ter besluitvorming voorgelegd. Hierin ring van Water en Bonomen kunnen worden in het staan concrete stappen benoemd op het dem Sturend binnen uiteindelijke stappenplan. gebied van klimaatadaptatie. onze gemeente.

Programma 1 Ruimte

6

7

Thema/Doelstelling Uitbreiding bedrijventerrein In 2027 is de omgevingsplanprocedure voor uitbreiding van het bedrijventerrein afgerond.

8

Omgevingswet We stellen uiterlijk in het najaar van 2025 de Omgevingsvisie vast.

9

Wonen We stellen een volkshuisvestingprogramma op voor de komende vijf jaar.

10

Wonen Eind 2025 zijn de mogelijkheden voor potentiële uitbreidingslocaties voor wonen inzichtelijk gemaakt.

11

Het Blauwe Meer De saneringsmogelijkheden voor Het Blauwe Meer zijn verkend.

12

Mobiliteitsvisie In het eerste kwartaal van 2025 wordt de mobiliteitsvisie opgeleverd.

13

Mobiliteitsvisie In het tweede kwartaal van 2025 wordt het uitvoeringsprogramma van de mobiliteitsvisie opgeleverd.

Programma 1 Ruimte

Actie 2025 Voorjaarsnota 2025 Mei 2025 - In 2025 wordt een G De projectgroep waarin onder meer de projectgroep opgestart en disciplines Communicatie, Planeconomie, starten we met het uitvoeren RO en Omgevingsmanagement zijn vervan de benodigde omgevingstegenwoordigd, is inmiddels gestart met onderzoeken en het participade werkzaamheden. Eerste stap in het tietraject. Er worden ruimtelijke proces is het uitzetten van diverse benokaders en randvoorwaarden digde onderzoeken, zoals een waterhuisopgesteld die als basis dienen houdkundigonderzoek en verkeersondervoor het uiteindelijke omgezoek vingsplan. Juni 2025 - Vanuit de geO In juni volgt nog een derde en laatste gebiedsgerichte aanpak werken biedsgerichte gespreksronde. Daarna wordt we aan het opstellen van de het voorontwerp van de nieuwe omgevingsvisie per deelgebied. Hiervoor visie afgerond en via het college naar de worden meerdere gebiedsgeraad gebracht. We voldoen aan de wettelijsprekken gevoerd. De input ke verplichting om per 1 januari 2027 de vanuit deze gesprekken wordt omgevingsvisie te hebben vastgesteld. vervolgens verwerkt in de Omgevingsvisie. November 2025 - In 2024 is G Er is gewerkt aan de voorbereidingen van in regioverband ambtelijk het volkshuisvestelijkprogramma (vhp). overleg (AO) wonen gekeOnder andere is er een woonbehoefteonken wat we gezamenlijk derzoek opgestart.

Regionaal is gewerkt nodig hebben voor het opaan onderdelen van het vhp. Zoals de stellen van dit volkshuisveshuisvestingsverordening, urgentieregeling tingprogramma In 2025 en woonzorgvisie. wordt het volkshuisvestingsprogramma verder uitgewerkt. September 2025 - Aanvullen- G In de taskforce zijn diverse bouw- en huisde onderzoeken uitvoeren vestingslocaties onderzocht voor onder voor de potentiële locaties en andere huisvesting van nieuwkomers. In de kansrijke locaties beoordede regiegroep wonen worden potentiële len. bouwlocaties onderzocht en opgepakt. Er wordt nu onderzocht wat, en of er buiten de kern Aalten nog aanvullende woningbouwlocaties mogelijk zijn. Maart 2025 - We voeren saG In het voorjaar van 2024 is een ernstige men met de bevoegde instanPFAS-vervuiling vastgesteld in Het Blauwe ties een brononderzoek uit Meer in Dinxperlo en onderzocht. Inmidom te bepalen welke mogedels blijkt extra onderzoek nodig. Samen lijkheden er zijn tot sanering met de ODA, de provincie en het ondervan de PFAS-vervuiling. zoeksbureau is een vervolgonderzoek opgezet en in gang gezet. Hiermee verwachten we rond de zomer de eerste onderzoeksresultaten welke meer duidelijkheid geven over de mogelijke oorzaak. Maart 2025 - Vanuit verschil- G De werksessies met belanghebbenden zijn lende werksessies met beafgerond en verwerkt in het mobiliteitsplan.

langhebbende partijen, wordt Het Mobiliteitsplan ligt ter besluitvorming de input verwerkt naar een voor in de raad van juni 2025. visie. Juni 2025 - Alle maatregelen O Het uitvoeringsprogramma wordt tegelijuit de opgeleverde visie workertijd met het mobiliteitsplan ter besluitden uitgewerkt en omgevorming voorgelegd in de raad van oktober vormd naar een uitvoerings2025. Hierin wordt een onderscheid geagenda met een planning maakt tussen infrastructurele maatregelen, voor de korte, middellange en onderzoeksopgaven en doorlopende lange termijn. werkzaamheden. De kosten voor de uitvoering worden voorgelegd bij de vaststelling van de Begroting 2026. 7

14

15

Thema/Doelstelling Slingeplas In 2025 starten we met het opstellen van de definitieve gebiedsontwikkeling rondom de Slingeplas en ‘t Broock.

Actie 2025 Maart 2025 - In het eerste kwartaal wordt er een projectorganisatie ingericht welke de bevindingen uit het haalbaarheidsonderzoek verder gaat concretiseren voor het uiteindelijke Omgevingsplan.

Ruimtelijk perspectief Achterhoek In 2025 wordt de eerste versie van het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek voorgelegd.

Oktober 2025 - In regionaal verband wordt dit perspectief opgesteld. Daarbij krijgt overleg met alle gemeenteraden nadrukkelijk een plek. Voor dit overleg wordt teruggegrepen op de structuur van de regioraad.

Voorjaarsnota 2025 G Besluitvorming eind 2024 is uitgesteld in verband met het ontbreken van overeenstemming met het waterschap over een aantal cruciale elementen binnen het plan. Samen met het waterschap is aanvullend onderzoek gedaan. De uitkomsten zijn positief, wat betekent dat besluitvorming over de definitieve uitwerking van het plan in juli plaatsvindt. De gemaakte kosten voor het aanvullend onderzoek nemen we op in het nog aan te vragen voorbereidingskrediet voor de definitieve uitwerking. G In regionaal verband is opdracht gegeven de contourenschets uit te laten werken tot een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) dat in het najaar 2025 wordt verwacht. De raden zijn voorafgaand aan de opdrachtverstrekking geïnformeerd over de contourenschets en voor het vervolg is aan de raad om aandachtspunten gevraagd.

Actuele ontwikkelingen Recreatie & Toerisme Regionaal werken gemeenten samen in de Vrijetijdsagenda Achterhoek. In 2025 zijn we gestart met de uitvoering van de herijkte vrijetijdsagenda. Hieruit worden diverse regionale projecten gestart, waaronder ‘aanzet tot marktbewerking Duitsland’. Het Routebureau van Achterhoek Toerisme kan versterkt inzetten op de regionale ontwikkeling en beheer van routes, door een positief provinciaal besluit met betrekking tot de cofinanciering ervan. Lokaal starten we met de uitvoering van de aanbevelingen die voortkomen uit de notitie ‘Verbinden om te versterken’ en geven we verder uitvoering aan de lokale beleidsnota Vrijetijdseconomie. We hechten zowel regionaal als lokaal onverminderd belang aan verhoging van de kwaliteit en vitaliteit van de vrijetijdssector, vanwege de bijdrage die de sector levert aan de economie, leefbaarheid en aantrekkelijkheid van ons gebied/onze gemeente. Huisvesting aandachtgroepen Het realiseren van een opvanglocatie voor asielzoekers eind 2025 is praktisch gezien niet haalbaar. De gemeente heeft daarom formeel bezwaar gemaakt tegen de verplichte realisatiedatum van 1 februari 2026. Een hoorzitting met het ministerie van Justitie en Veiligheid hierover volgt nog vóór de zomer. Wel zijn de voorbereidende gesprekken gestart met het COA.

Het participatieproces met de inwoners over de komst van asielzoekers is voorzien in de maanden mei en juni 2025. Een definitief besluit van de gemeenteraad over het vestigen van een AZC in de gemeente wordt verwacht net voor of na het zomerreces. Pas als er een bestuursovereenkomst ligt met aanvullende werkafspraken kan het COA, als initiatiefnemer, de uitgebreide vergunningsprocedure starten. De verwachting is dat het AZC op zijn vroegst in het derde of vierde kwartaal van 2027 operationeel is. In mei is een nieuwe opvanglocatie in Dinxperlo geopend waardoor er 89 plekken beschikbaar zijn voor de opvang voor Oekraïners. Hiermee is op dit moment voldaan aan de opgave voor de opvang van Oekraïners. Klimaatadaptatie Het project Water en Bodem Sturend loopt volgens de planning. Op het moment van schrijven zijn er al twee interne sessies geweest waarbij diverse beleidsvelden betrokken waren. Ook heeft er een themadag in maart plaatsgevonden voor de hele regio waarbij ook andere beleidsvelden dan Water en Klimaatadaptatie betrokken waren. Hier werd voor het eerst gewerkt met de digitale signaleringskaart en het stappenplan. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het beeldenboek en word er gekeken naar de vervolgstappen.

Uitbreiding bedrijventerrein Uit het meest recente Regionale Programma Werklocaties (RPW) voor de regio Achterhoek 2024-2028 blijkt dat er tot en met 2030 behoefte is aan ongeveer 11 ha netto uitbreiding bedrijventerrein in onze gemeente. Voor de periode 2031-2040 komt daar naar verwachting een uitbreidingsbehoefte van 5 – 17 ha netto bij. Bij de kern Dinxperlo is tot 2030 nog voldoende uitgeefbare ruimte. De uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven in Aalten op het bestaande bedrijventerrein zijn echter zeer beperkt.

Programma 1 Ruimte

8

Uit een verkenning naar locaties die uitgevoerd is door adviesbureau BCI blijkt het gebied ten westen van het bestaande bedrijventerrein ’t Broek de meest kansrijke locatie. De gemeenteraad heeft eind 2024 besloten akkoord te gaan met het uitvoeren van de verdiepende onderzoeken voor de ontwikkeling van het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Keizersbeek tot nieuw bedrijventerrein bij de kern Aalten, als eerste stap in het kader van de planvorming voor het bedrijventerrein. Het projectteam is begin 2025 gestart met het uitvoeren van deze verdiepende onderzoeken, waaronder waterhuishoudkundigonderzoek, verkeersonderzoek en onderzoek naar de flora en fauna. Na afronding van de onderzoeksfase wordt aan de gemeenteraad een voorstel over het vervolg voorgelegd. Omgevingsvisie In de periode van september 2024 tot in het voorjaar van 2025 zijn in twee rondes gebiedsgericht gesprekken gevoerd met belanghebbenden over de gewenste ontwikkeling van hun leefomgeving. Daarnaast heeft gemeente Aalten een ‘foto van de leefomgeving’ laten maken, als nulmeting van de huidige kwaliteit van de leefomgeving. Onderdeel van de verplichte MER-toets is dat Aalten in de nieuwe omgevingsvisie aangeeft hoe verbeterpunten in de kwaliteit van de leefomgeving worden aangepakt.

In het voorjaar van 2025 zijn alle verzamelde documenten en gegevens (waaronder circa tweehonderd verschillende beleidsdocumenten) ‘omgeschreven’ naar één integraal, samenhangend verhaal. Althans, dat is de bedoeling en oproep van de wet maar in de praktijk is dat tussen verschillende beleidsdocumenten heel veel conflicten zitten en die moeten met de raad worden besproken. Het kan immers betekenen dat beleid (op onderdelen) moet worden bijgesteld en dat nieuwe keuzes moeten worden gemaakt. Dit zal in het voorjaar duidelijk worden bij het maken van het eerste (voor-) ontwerp van de nieuwe omgevingsvisie. Zodra dit eerste (voor-) ontwerp gereed is, wordt een en ander in een derde ronde van gebiedsgerichte gesprekken ook nog weer voorgelegd aan de inwoners van Aalten. Pas daarna gaat het ontwerp van de nieuwe omgevingsvisie richting raad. Omgevingsplan Aalten De komende jaren zal de focus liggen op de opstelling van een nieuw Omgevingsplan in het kader van de Omgevingswet. Uiterlijk voor 1 januari 2032 wordt een Omgevingsplan Aalten (nieuwe stijl en met een nieuwe standaard) opgeleverd. Op dit moment wordt gewerkt aan het plandeel ‘Bredevoort’.

Aan het einde van 2025 is bereikt: een vastgesteld omgevingsplan voor het deelgebied Bredevoort op basis van de STOP (standaard officiële publicaties) -TPOD (Toepassingsprofielen omgevingsdocumenten) standaard, deze kan als basis dienen voor het gemeente-brede omgevingsplan. Wonen In het kader van de nog vast te stellen wet versterking regie op de volkshuisvesting moet er een volkshuisvestingsprogramma komen. In het volkshuisvestingsprogramma laten we zien hoe de komende jaren wonen in de gemeente Aalten wordt vormgeven. Om dit te kunnen bepalen is er een woonbehoefte onderzoek uitgezet. Het Blauwe Meer In het voorjaar van 2024 is een ernstige PFAS-vervuiling geconstateerd in Het Blauwe Meer in Dinxperlo. Om de directe gezondheidsrisico’s uit te sluiten is een zwemverbod ingesteld, zijn beperkingen geadviseerd aan de vissers en bezoekers met honden bijvoorbeeld. Inmiddels is gebleken dat de vervuiling niet wordt veroorzaakt door een incidentele dumping of iets dergelijks. Aanvullend onderzoek vindt plaats en in samenwerking met betrokkenen en de GGD, provincie en waterschap worden vervolgens scenario’s voor de (mogelijke) sanering onderzocht. Mobiliteitsvisie Het mobiliteitsplan is voorgelegd aan de inwoners van de gemeente Aalten en de diverse betrokken klankbordgroepen. Vervolgens is het uitvoeringsprogramma opgesteld.

Het Mobiliteitsplan en het uitvoeringsagenda liggen ter besluitvorming voor in de raad van juni 2025. Slingeplas en ’t Broock In Bredevoort is door de werkgroep De Slingeplas een plan gemaakt voor de Slingeplas en ’t Broock. Door verplaatsing van de sportvelden richting de Slingeplas ontstaat op de huidige locatie van het sportpark ruimte voor woningbouw. Ook komen er meer mogelijkheden voor recreatie bij de Slingeplas. Uit de verkenningsfase blijkt dat een geoptimaliseerde variant haalbaar is. Deze variant is vervolgens samen met alle betrokken partijen (Bredevoorts Belang, SV Bredevoort en De Twee Bruggen) verder uitgewerkt. Besluitvorming hierover vindt in juli 2025 plaats. Afhankelijk van de uitkomst, kunnen we daarna starten met de definitieve uitwerking, waaronder het doorlopen van de vereiste planologische procedures.

Programma 1 Ruimte

9

Ruimtelijk Perspectief Achterhoek In regionaal verband (waterschap, gemeenten) is afgesproken dat het wenselijk is om een eigen Achterhoeks verhaal te hebben op basis waarvan wij een Achterhoeks antwoord op ruimtelijke vraagstukken formuleren: het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek. Dit wordt als de beste manier gezien om vanuit de Achterhoekse identiteit het natuurlijke systeem te verbinden met onze leefbaarheid, brede welvaart en economische ontwikkeling; Hoe ziet de achterhoek eruit in 2050? In regionaal verband is opdracht gegeven de contourenschets uit te laten werken tot een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) dat in het najaar 2025 wordt verwacht. De raden zijn voorafgaand aan de opdrachtverstrekking geïnformeerd over de contourenschets en voor het vervolg is aan de raad om aandachtspunten gevraagd.

Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Bruggen en duikers restant onderhoud P1.0002 UP22 afronding mobiliteitsvisie P1.0003 Onderzoek naar snelle fietsverbinding Bocholt P1.0004 Fietsroute N318 P1.0005 Ganzenpoelendijk P1.0006 UP22 Project toekomstvisie zwembaden P1.0007 Zwembad Het Blauwe Meer pfas onderzoek P1.0008 Zwembad ’t Walfort en Het Blauwe Meer energielasten P1.0009 Project Kattenberg P1.0010 P3: CDOKE middelen naar schommelfonds in verband met inhuur P1.0011 Inhuur omgevingsvergunning, dekking leges P1.0011 Inhuur omgevingsvergunning, dekking leges. P1.0011 P3: Medewerker omgevingsvergunning, dekking leges Totaal Programma 1 Ruimte

Krediet 2025

50.000 70.000

120.000

2025 27.000 10.000 10.000 4.000 5.000 27.000 20.000 -95.000

2026

2027

2028

4.000 5.000

4.000 5.000

4.000 5.000

-95.000 30.000

-95.000

-95.000

-155.000 -200.000 200.000 -50.000 -101.000 -101.000 -101.000 -197.000 -157.000 -187.000 -187.000

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Bruggen en duikers onderhoud € 27.000 incidenteel nadeel Vanwege de slechte weersomstandigheden zijn de geplande onderhoudswerkzaamheden in het 4e kwartaal van 2024 zijn uitgesteld waardoor de uitvoering in 2025 gaat plaats vinden. Hierdoor ontstaat er in 2025 een nadeel van € 27.000. P1.0002 UP22 afronding mobiliteitsvisie € 10.000 incidenteel nadeel In 2024 is gestart met het opstellen van een mobiliteitsplan welke in 2025 wordt afgerond. Daarna wordt er een uitvoeringsagenda opgesteld. Het mobiliteitsplan en uitvoeringsagenda wordt in het 2de kwartaal 2025 opgeleverd. Voor de afronding en het opstellen van de uitvoeringsagenda is eenmalig nog € 10.000 nodig. P1.0003 Onderzoek naar snelle fietsverbinding Bocholt € 10.000 incidenteel nadeel In 2024 heeft er in samenwerking met de gemeente Oost Gelre en Stadt Bocholt een onderzoek plaatsgevonden naar een snelle fietsverbinding hiervoor is een bedrag van € 10.000 beschikbaar gesteld. Het onderzoek is in 2024 afgerond echter de financiële afwikkeling zal in 2025 plaats vinden.

P1.0004 Fietsroute N318 € 4.000 structureel nadeel Op 24 september 2024 is door de raad ingestemd met de aanleg van een fietspad langs de N318 ter hoogte van de DAGO, waarmee wordt ingespeeld op een belangrijk verkeersveiligheidsknelpunt dat eerder door de provincie Gelderland als topprioriteit is aangemerkt. Een structurele en veilige oplossing is dan ook dringend gewenst. Gelet op de urgentie en de reeds gemaakte bestuurlijke keuzes is het van belang dat de uitvoering in 2025 plaats vindt. Uitstel betekent risico op verlies van subsidiebijdrage en voortduring van een onveilige verkeerssituatie. Op dit moment blijkt dat de uitvoering van de aanleg van een fietspad langs de N318 door de gemeente in eigen beheer niet haalbaar is vanwege een tekort aan beschikbare capaciteit. Om alsnog de aanleg in 2025 te kunnen realiseren is inhuur van personeel noodzakelijk. Hiervoor is een bedrag van € 50.000 nodig. Dit betekent vanaf 2025 structureel een bedrag van € 4.000 aan kapitaallasten. P1.0005 Ganzenpoelendijk € 5.000 structureel nadeel Bij de voorbereiding van de werkzaamheden is gebleken dat er een bodemsanering noodzakelijk is. Ook is er om de verkeersveiligheid te verbeteren het projectgebied uitgebreid met de kruising MisterstraatGanzenpoelendijk, deze wordt uitgevoerd met een plateau. Dit alles leidt tot extra kosten voor een bedrag van € 70.000.

Dit betekent vanaf 2025 structureel een bedrag van € 5.000 aan kapitaallasten. P1.0006 UP22 Project toekomstvisie zwembaden € 27.000 incidenteel nadeel Dit budget betreft de kosten voor het onderzoek naar mogelijke toekomstscenario’s van de zwembaden. Dit wordt in 2025 uitgevoerd door een extern bureau. Deze financiële middelen zijn in 2024 niet ingezet en zijn daardoor in 2024 vrijgevallen bij de jaarrekening. Omdat het onderzoek in 2025 wordt uitgevoerd moet dit budget beschikbaar te zijn in 2025. Programma 1 Ruimte

10

P1.0007 Zwembad Het Blauwe Meer pfas onderzoek € 20.000 incidenteel nadeel In het voorjaar van 2024 is een ernstige PFAS-vervuiling geconstateerd in Het Blauwe Meer in Dinxperlo en onderzocht. Inmiddels is aanvullend onderzoek noodzakelijk gebleken. In samenspraak met de ODA, de provincie en het onderzoeksbureau is een vervolgonderzoeksopzet opgesteld en in opdracht gegeven. Daarmee wordt naar verwachting meer inzicht gekregen in de mogelijke oorzaak. De kosten voor het aanvullend onderzoek bedragen eenmalig € 20.000 P1.0008 Zwembad ’t Walfort en Het Blauwe Meer energielasten € 95.000 structureel voordeel De exploitatiebijdrage voor zwembad ’t Walfort en Het Blauwe Meer is geïndexeerd op basis van de exploitatieovereenkomst. Dit levert een voordeel op omdat de energieprijzen een grote factor zijn in de indexatie. P1.0009 Project Kattenberg € 30.000 incidenteel nadeel 2026 In de voorjaarsnota 2024 is voor de jaren 2025 en 2026 een budget van € 30.000 per jaar beschikbaar gesteld voor de uitgaven van een wooncoach en onderhoud en afschrijving van de voorzieningen in het gebouw. Per abuis is er een bedrag van € 30.000 opgenomen in de begroting 2024 in plaats voor het begrotingsjaar 2026. Het bedrag wordt nu alsnog opgenomen voor het begrotingsjaar 2026.

P1.0010 P3: Budget duurzaamheid naar taakveld overhead € 155.000 Op het taakveld overhead worden de uitgaven voor inhuur en personeel verantwoord de kosten voor de inhuur. Door een deel van de duurzaamheidsmiddelen welke zijn bedoeld voor personeelskosten over te hevelen van programma 1 naar programma 3 taakveld overhead vallen de uitgaven en budget onder hetzelfde taakveld. P1.0011 P3: Uitbreiding formatie medewerker omgevingsvergunning en inhuur, dekking leges Vanaf 1 januari 2024 is de omgevingswet inwerking getreden. Om te kunnen beoordelen welke formatie er nodig is voor het verlenen van tijdig en juridische goede omgevingsvergunningen is een beleidsplan ‘omgevingsrecht – vergunningverlening, toezicht en handhaving in de fysieke omgeving’ en een uitvoeringsprogramma opgesteld. Om alle taken uit te kunnen voeren en omgevingsvergunningen tijdig te kunnen verlenen is er meer capaciteit nodig dan dat er op dit moment beschikbaar is. Hierdoor wordt er momenteel personeel ingehuurd. Door de inhuur om te zetten naar een structurele invulling zal er een kostenbesparing plaatsvinden. Het aantal aanvragen voor de omgevingsvergunningen en daarmee de opbrengsten leges zijn jaarlijks hoger dan is begroot. Door de invoering van de omgevingswet zijn we terughoudend geweest in het bij ramen van dit budget.

Nu de omgevingswet ruim een jaar operationeel is kunnen we stellen dat onze verwachting is dat de begrote legesopbrengsten kan worden bijgesteld. Hier staat tegenover dat we ook kosten maken om de aanvragen af te handelen. Nu we dit beeld concreter hebben stellen we voor de formatie met 1 fte uit te breiden en deze kosten te dekken uit het aangepaste budget legesopbrengsten. Deze structurele uitbreiding (salariskosten, € 50.000 voor 2025 en vanaf 2026 € 101.000) is goedkoper dan het structureel inhuren van personeel. In 2025 en 2026 hopen we nog beter in beeld te krijgen of we met deze uitbreiding de capaciteit op orde hebben om aan de aanvragen te voldoen. Echter om de aanvragen in 2025 te kunnen blijven afhandelen is inhuur nog noodzakelijk. Hiervoor zal er voor 2025 een bedrag van € 200.000 worden bij geraamd en deze kosten worden gedekt uit de legesopbrengsten.

Programma 1 Ruimte

11

Programma 2 Sociaal domein Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie 2025 Voorjaarsnota 2025 1 Sociale en pedagoDecember 2025 - Toegroei- G Om de groeiende vraag naar jeugdhulp en de gische basis en naar een sterke pedagotoenemende kosten het hoofd te bieden nemen Dit is onderdeel van gische basis en een Sterker we een aantal maatregelen: de Hervormingsagen- (integraal) Lokaal Team 1) Samen met de schoolbesturen, kinderopda jeugd en het Toevangorganisaties en andere partners uit het komstscenario kindveld zetten we in op normaliseren en weren gezinsbescherming ken we samen om de pedagogische basis te versterken. In de eerste helft van het jaar organiseren we bijeenkomsten waarin we kennis hierover uitwisselen. Daarnaast zetten we interventies in die de eigen kracht versterken van zowel ouder als kind. 2) In de ontwikkeling naar een Sterker Lokaal Team groeien we verder toe naar één gezicht voor de inwoner. In de eerste helft van het jaar concentreren we ons op het organiseren van vaste contactpersonen. Daarnaast worden in dit voorjaar de verbeterpunten uit de evaluatie van de integrale casuïstiek bespreking doorgevoerd waardoor consulenten en het ondersteuningsteam steeds meer integraal werken. 3) Om problematiek al in een vroeg stadium samen met het gezin breed te bekijken zijn onze jeugdconsulenten en de OT-ers getraind in de methodiek van de Verklarende Analyse.

Er is in een pilot een tweede gedragswetenschapper toegevoegd aan het team jeugd om deze methodiek te borgen. De implementatie van de hervormingsagenda Jeugd en het toekomstscenario Kind en gezinsbescherming loopt over meerdere jaren. 2 Sociale en pedagoDecember 2025 - In saG De ketenaanpak Welzijn op recept is al enige gische basis menwerking met regiogejaren geborgd binnen de gemeente. De ketenInrichting ketenaanpak meenten, Menzis en ketenaanpak Kansrijke Start wordt vormgegeven van Integraal Zorgakkoord partners wordt op basis van het Preventie Platform Jeugd. De andere ke(IZA) het Integraal Zorgakkoord tenaanpakken (Kinderen naar Gezond Geeen ketenaanpak gerealiwicht, Volwassenen naar Gezond Gewicht seerd op het gebied van en Valpreventie) worden op dit moment vormvalpreventie, Welzijn op gegeven en worden naar verwachting in 2025 Recept, Kansrijke Start en geïmplementeerd. Gecombineerde leefstijlinterventie 3 Toekomstbestendig December 2025 - Op basis G Op het moment van schrijven gaat het project sportlandschap van het advies uit de advan start. Implementatie visie viesnota van december Toekomstig Sport2024 wordt overgegaan tot landschap implementatie van de genoemde principes en het verder uitwerken van de uitgangspunten voor het sportvoorzieningenlandschap in een kadernota sportvoorzieningenbeleid.

Programma 2 Sociaal Domein

12

4

Thema/Doelstelling Zwemwater Levensvatbare zwemvoorzieningen

5

Wmo en Jeugdhulp Nieuw inkoopproces Wmo en Jeugdhulp

6

Armoedebeleid Doorontwikkeling armoedebeleid

7

Participatie Doorontwikkeling Laborijn en het versterken van de samenwerking met partijen binnen het Sociaal Domein.

Programma 2 Sociaal Domein

Actie 2025 Voorjaarsnota 2025 November 2025 - Er wordt G Eind 2024 is met een inwonerseen toekomstvisie zwemwagebruikersonderzoek informatie opgehaald bij ter vastgesteld. inwoners en gebruikers van de zwembaden. De resultaten hiervan zijn begin 2025 gepresenteerd. Naast dit onderzoek worden door een extern bureau de organisaties die gebruik maken van de zwembaden en andere betrokkenen bevraagd. En wordt onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid in brede zin van zwembad ’t Walfort en zwembad Het Blauwe Meer. Alle onderdelen van het onderzoek worden voor de zomer afgerond en verzameld in een eindrapport. Het eindrapport wordt gebruikt voor het opstellen van verschillende toekomstscenario’s. Dit resulteert na de zomer tot een voorstel voor de ‘Toekomstvisie zwemwater gemeente Aalten’. December 2025 - Het (in G Na bijeenkomsten voor de Wmo- en Jeugdregionaal verband) voeren zorgaanbieders zijn begin van dit jaar de aanvan een inkoopproces om bestedingsprocedures gestart. De aanbesteper 1 januari 2026 te starten ding vindt plaats in verschillende segmenten. met het nieuwe contract van We verwachten medio 2025 de (nieuwe) de Wmo en Jeugdhulp Jeugd- en Wmo-zorgaanbieders te hebben gecontracteerd, waarna in de tweede helft van 2025 de implementatie plaatsvindt.

December 2025 - Het arG De doorontwikkeling van het armoedebeleid is moedebeleid is verder in gang gezet met in de eerste plaats de wijzidoorontwikkeld op basis gingen van de regelingen (met ingang van 1 van de visie financiële bejanuari 2025). Ten tweede zijn we aan de slag staanszekerheid. Hiermee gegaan met de activiteiten zoals beschreven in wordt de financiële bede nota ‘Van armoedebeleid naar financiële staanszekerheid van onze bestaanszekerheid’. De samenwerking met inwoners versterkt. netwerkpartners en de uitbreiding van kennis op het gebied van armoede en schulden vindt plaats. De klankbordgroep van inwoners loopt en levert waardevolle inzichten en aanbevelingen op. De website Datgeldtvoormij.nl (VoorzieningenWijzer), waarmee inwoners gemeentelijke regelingen kunnen controleren en die momenteel door netwerkpartners wordt gebruikt, is actief en er wordt gewerkt aan de communicatie richting inwoners. In het Project Effectmeting Armoedebeleid (de armoedemonitor, enquête onder inwoners en in gesprek met ketenpartners) vindt een nulmeting plaats, waarna we op basis van de uitkomsten de beleidsscenario's verder uitwerken. December 2025 - Alle inwo- G Laborijn heeft alle inwoners met een Participaners met een Participatietiewet-uitkering in beeld. De inwoners die (op wet-uitkering zijn in beeld.

termijn) de stap kunnen maken naar betaald Laborijn werkt voor de begewerk hebben een actief ontwikkeltraject ingezet leiding van inwoners intendoor Laborijn. De inwoners waarvan bekend is sief samen met andere pardat zij die stap niet kunnen maken, worden tijen in het Sociaal Domein. door Laborijn actief doorverwezen naar andere partijen in het Sociaal Domein. Het doel is dat ook deze inwoners mee kunnen doen via vrijwilligerswerk, sociale activering of ondersteuning.

13

Actie 2025 Voorjaarsnota 2025 December 2025 - Er is een O Het meerjarenplan beschrijft op welke manier de gemeentelijk meerjarengemeente de wettelijke zorgplicht invult, rekeplan opgesteld. De beoogning houdend met elementen als omvang, de de inwerkingtreding (van lokale maatschappelijke opgaven en de positie de wettelijke zorgplicht) is van de bibliotheek in de sterke sociale basis. op 1 januari 2026. Samen met Bibliotheek de Achterhoekse Poort wordt in 2025 gewerkt aan de opstelling van dit meerjarenplan. De beoogde inwerkingtreding van de wettelijke zorgplicht is uitgesteld naar 1 juli 2026. 9 Vrijheid Augustus 2025 - De op G Het regioprogramma Vrijheid is volop in beweIn 2025 vieren wij 80 het gebied van Vrijheid ging en actueel. In de eerste maanden van 2025 jaar Vrijheid. opgebouwde regionale zijn diverse projecten succesvol gestart en afgesamenwerking wordt in rond. Zo is bijvoorbeeld het Vrijheidslied van 2025, via het regioproIrene van der Aart uitgebracht. Hiervan zijn de gramma 80 jaar Vrijheid arrangementen breed beschikbaar gesteld voor Achterhoek en Liemers, koren en muziekverenigingen om te gebruiken voortgezet. voor concerten waarin herdenken en vieren centraal staat. Ook is het vrijheidskwartet uitgebracht. Het kwartet geeft een bijzonder beeld van het thema vrijheid in de Achterhoek en Liemers.

Uit elf gemeenten zijn vier bijzondere locaties, personen en gebeurtenissen in het kwartet opgenomen die met vrijheid en/of de Tweede Wereldoorlog te maken hebben. De onderwerpen geven aanleiding om met elkaar in gesprek te gaan over hoe we met elkaar omgaan en wat vrede en vrijheid voor ons betekenen. Ook zijn in onze gemeente veel straten feestelijk versierd. Hiervoor is per huishouden een kleine subsidie verleend. Het brengt niet alleen de herinnering aan 80 jaar vrijheid tot leven, maar versterkt ook de saamhorigheid en leefbaarheid. 10 Cultuur Juli 2025 - In samenwerO Het eerste half jaar van 2025 wordt gebruikt om Oprichting Cultuurpunt king met bibliotheek de de start van het Cultuurpunt Aalten per 1 augusAalten, dit ter vervan- Achterhoekse Poort wordt tus 2025 voor te bereiden. Op dit moment wordt ging van SCEDA het Cultuurpunt Aalten in samenwerking met de cultuurcoördinatoren (Stichting Cultuur opgericht. Dit Cultuurpunt een cultuureducatieprogramma voor alle basisEducatie Dinxperlo gaat cultuureducatiescholen in de gemeente Aalten ontwikkeld. Dit Aalten) programma’s ontwikkelen programma zal in het schooljaar 2025-2026 en aanbieden aan alle gaan draaien. basisscholen in de geWat betreft de organisatiestructuur en de finanmeente Aalten. ciële vertaling daarvan moeten nog stappen worden gemaakt.

Onderzocht wordt of de aanstelling van een cultuurcoach financieel haalbaar is om structureel cultuureducatie via het Cultuurpunt Aalten te borgen. Dit proces wordt begeleid door Cultuur Oost. 11 Erfgoed September 2025 - In saG De Erfgoednota Oost Achterhoek is in concept Actualiseren erfmenwerking met de gegereed en wordt naar verwachting aan de gegoedbeleid meenten Winterswijk en meenteraad aangeboden ter vaststelling tijdens Oost-Gelre wordt het erfde raadsvergadering van 30 september 2025. goedbeleid geactualiseerd. Hiervoor wordt in 2025 een nieuwe erfgoednota, als vervolg op de erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’ uit 2021, opgesteld. 8

Thema/Doelstelling Bibliotheek Een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheek voor alle inwoners.

Programma 2 Sociaal Domein

14

Thema/Doelstelling 12 Kunst, cultuur en erfgoed Verbinding kunst, cultuur en erfgoed

Actie 2025 December 2025 - We gaan G de samenwerking op het gebied van kunst, cultuur en erfgoed meer aan elkaar verbinden. We werken daarvoor toe naar een opvolging van het Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA) en maken nieuwe (regionale) samenwerkingsafspraken.

Voorjaarsnota 2025 Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de Achterhoek erkend als Cultuurregio. Basis voor deze erkenning ligt in de jarenlange samenwerking in de Achterhoek op het gebied van cultuur en erfgoed. Het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA) is daar onderdeel van. De cultuurcoalitie van zes culturele instellingen, acht Achterhoekse gemeenten en de Provincie Gelderland, werken samen in dit pact. Door het CEPA worden projecten en innovaties ontwikkeld op de thema’s cultuur- en erfgoededucatie, -participatie en -presentatie. Het nieuwe Cultuur- en Erfgoedpact 2025-2028 is inmiddels voorbereid en wordt in het tweede kwartaal van 2025 ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges van de Achterhoekse gemeenten. Daarnaast is het Cultuur- en Erfgoedakkoord Achterhoek in voorbereiding. Dit akkoord markeert een nieuwe fase in de regionale samenwerking waarmee stevigere invulling wordt gegeven aan het zijn van een sterke Cultuurregio Achterhoek. Met dit akkoord wordt een verstevigde samenwerking beoogd tussen gemeenten, waarbij kunst, cultuur en erfgoed integraal verbonden worden met andere beleidsterreinen zoals sport, leefbaarheid, welzijn, toerisme en economie en de creatieve ontwikkeling van de inwoner een vanzelfsprekende plaats krijgt in het leven van de Achterhoek.

Het akkoord komt voort uit een bestuurlijke wens om de regionale samenwerking te verstevigen en Cultuurregio Achterhoek steviger te positioneren.

Actuele ontwikkelingen Ambities sociaal domein; zo persoonlijk mogelijk blijven meedoen Binnen de gemeente Aalten willen we dat iedereen zo persoonlijk mogelijk mee kan blijven doen. We willen een gezonde, sterke en sociale samenleving creëren, waarbij de gemeenschap levend en vitaal gehouden wordt. Vanuit deze visie werken we nu en ook in 2025 aan diverse uitdagingen op het gebied van de thema’s: Naoberschap (samen sterk), Vitaal en Gezond blijven, Ouder worden, Jong zijn, Blijven meedoen en Zorg en Ondersteuning. Deze visie is vastgelegd in de Nota Sociaal Domein ‘Zo persoonlijk mogelijk meedoen in Aalten’. Er gebeurt veel in het Sociaal Domein en er zijn veel nieuwe ontwikkelingen. In dit hoofdstuk lichten we een aantal van deze nieuwe ontwikkelingen en maatregelen toe. Zoals hierboven is beschreven moeten we deze ontwikkelingen en maatregelen zien in een breder geheel van (reeds ingang gezette) maatregelen. Alle maatregelen gezamenlijk zorgen ervoor dat onze inwoners zo persoonlijk mogelijk mee kunnen blijven doen. Monitoring Sociaal Domein en Week van de impact Op 24 september 2024 is met de gemeenteraad gesproken over het verder verkrijgen van inzicht in de voortgang op het Sociaal Domein.

Aan de hand van een presentatie is van gedachten gewisseld over de denkrichting om gezamenlijk onderbouwd het gesprek aan te gaan over inspanningen, resultaten en impact in het Sociaal Domein. Met als doel om de raad te informeren over impact en concrete resultaten. Vanuit alle fracties bleek een brede steun te bestaan voor de gepresenteerde denkrichting. Met deze steun in het achterhoofd wordt de gepresenteerde denkrichting verder uitgewerkt, als een ingroeimodel. In de week van de impact van het team Mens en Samenleving zijn voor de zes genoemde thema’s uit de nota Sociaal Domein de beoogde resultaten voor 2025 en 2026 beschreven. De resultaten bouwen voort op de ontwikkelingen die de afgelopen jaren al in gang zijn gezet. Tijdens deze week zijn tevens de opgaven en resultaten vanuit de wettelijke taken die door het team worden uitgevoerd, beschreven. De uitkomsten worden voor de zomer met de gemeenteraad besproken.

Programma 2 Sociaal Domein

15

Het versterken van de fysieke infrastructuur van de sociale basis Het doel van de sociale basis is om mensen te ondersteunen, te verbinden en te laten deelnemen aan de samenleving. Het gaat om het creëren van een omgeving waarin mensen elkaar kunnen ontmoeten, ondersteunen en samen activiteiten kunnen ondernemen. Om dit doel te realiseren werken we samen met instellingen en instanties en organiseren we activiteiten zoals ‘toekomstbestendige wijken’ vanuit Wonen, inburgeringsprojecten, culturele initiatieven van musea, alsook activiteiten die door Figulus worden uitgevoerd. Daarnaast is het hebben en creëren van goede voorzieningen waar deze activiteiten, ontmoetingen en verbindingen kunnen plaats vinden essentieel. We hebben het dan over kulturhusen, musea, bibliotheken, sporthallen en sportparken en onderwijshuisvesting. We geloven dat een sterke sociale basis essentieel is voor een gezonde samenleving, waarbij de betrokken inwoners centraal staan. Daarom moeten activiteiten meer gericht en samenhangend georganiseerd worden, onder de noemer ‘vitaliteit’, waarbij initiatieven uit sport, cultuur en de gemeenschap centraal staan. We willen in 2025 inzicht creëren in de behoefte aan voorzieningen die er is om de sociale basis verder te versterken afgezet tegen de aanwezige voorzieningen en ontwikkelingen die er spelen.

Door dit bij elkaar te brengen kunnen we bij toekomstige ontwikkelingen veel beter in samenhang afwegingen maken in plaats van afzonderlijk. Oftewel hoe creëren we een optimale infrastructuur van de sociale basis in de fysieke leefomgeving. Om inzicht te creëren in de behoeften aan voorzieningen die nodig zijn om de sociale basis verder te versterken afgezet tegen de aanwezige voorzieningen en ontwikkelingen die er zijn, is een projectmatige aanpak nodig. Dit wordt op dit moment voorbereid. Beleid maken met ervaringskennis van onze inwoners Inwoners zijn bij de totstandkoming van onze nota’s betrokken. Zo zijn we met inwoners in gesprek om te weten wat zij nodig hebben om mee te kunnen blijven doen en hoe we er samen voor zorgen dat onze gemeente voor alle generaties een fijne plek is om te leven, nu maar ook in de toekomst. Dit doen we onder andere door middel van de klankbordgroep armoede en schulden en het oproepen tot het maken van dorpsplannen. In 2025 gaan we verder met het (in 2024 gestarte) project ‘Oudtopia’. Samen met inwoners kijken we binnen dit project naar hoe het leven er in 2040 uitziet. In die 16 jaar is het aantal 75-plussers in onze gemeente namelijk verdubbeld, daar willen we samen met onze inwoners op anticiperen. Daarbij gaat het niet alleen om zorg, maar ook over welzijn, wonen, werk, voorzieningen, onderwijs, zingeving en naoberschap.

In 2025 zijn opnieuw verhalen van inwoners uit de gemeente opgehaald die als voorbeeld dienen om onze gemeente in de toekomst een fijne plek om te leven te laten zijn. Om inwoners te stimuleren ideeën aan te leveren worden bokalen uitgereikt. Deze ideeën worden verzameld en in het najaar in een evenement voor alle inwoners gepresenteerd. Regionale inkoop Sociaal Domein Eind januari 2024 namen de Achterhoekse gemeenten het besluit om de huidige contracten voor Wmo wonen en ondersteuning en Jeugdhulp niet te verlengen. Aansluitend is een nieuwe inkoopprocedure gestart. De gemeenten zien de komende aanbestedingen als kans om de volgende stap te zetten op weg naar optimale hulp en ondersteuning voor inwoners in de Achterhoek. Ook wel transformatie genoemd. Dit in dialoog met de aanbieders. In de eerste helft van 2025 hopen we de (nieuwe) zorgaanbieders voor de levering van Wmo wonen en ondersteuning en Jeugdhulp gecontracteerd te hebben. De tweede helft van 2025 wordt dan gebruikt als implementatiefase, om ervoor te zorgen dat vanaf 1 januari 2026 nieuwe contracten kunnen ingaan. Lokale inkoop Wmo-hulpmidddelen Sinds 1 november 2019 heeft de gemeente Aalten het onderhoud en beheer van de hulpmiddelen in eigen beheer, de uitvoering wordt gedaan door de eigen ‘Servicedienst Hulpmiddelen’.

Door dit onderhoud en beheer in eigen huis uit te voeren, is het mogelijk beter maatwerk te leveren aan de inwoner, meer integraal te werken en reparaties sneller uit te kunnen voeren. De huidige overeenkomst met een lokale aanbieder loopt per 1 november 2025 af en kan niet meer verlengd worden. Er is nieuwe inkoopprocedure gestart. Het nieuwe contract voor 2025-2029, met één aanbieder, gaat per 1 november 2025 in. Leerlingenvervoer Het Leerlingenvervoer en Jeugdhulpvervoer zijn nu nog grotendeels gescheiden onderdelen, uitgevoerd door verschillende consulenten. Ieder met eigen (wettelijke) taken en verantwoordelijkheden. Op het gebied van vervoer bestaat daardoor wel eens onduidelijkheid wie hiervoor verantwoordelijk is. Dit biedt kansen om het vervoer beter te organiseren. We willen het leerlingenvervoer, als er ook sprake is van Jeugdhulp, onderdeel laten uitmaken van het onderdeel van 1 gezin 1 plan. Ouders/verzorgenden hebben daarmee houvast en inzicht in de geboden hulp en zorg, de doelen en de gemaakte afspraken, inclusief de bijbehorende vervoersvraag.

Programma 2 Sociaal Domein

16

Door het leerlingenvervoer onderdeel te laten uitmaken van het onderdeel van 1 gezin 1 plan bestaat de kans dat de kosten sec voor het leerlingenvervoer wat kunnen oplopen. Aan de andere kant verwachten wij een voordeel daar waar het gaat om het leveren van kwalitatief goede zorg aan onze inwoners en efficiëntere uitvoering. Crossfire Met een gezamenlijke locatie van de brandweer en de Feuerwehr kan eenvoudiger en intensiever samengewerkt worden. Het op dagelijkse basis samenwerken leidt onvermijdelijk tot kwaliteitsverbetering bij de gezamenlijke inzet. Het leidt uiteindelijk ook tot een kostenbesparing doordat er minder brandweerposten gebouwd hoeven te worden in de grensstreek. Voor de verdeling van de kosten is een vastgoedmanagementmodel uitgewerkt, wat de basis vormt voor nader te maken afspraken. Verder vindt er nog steeds constructief overleg plaats met vastgoedeigenaren van potentiële locaties; dit zijn echter langlopende processen. Opgave gezondheid en preventie Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) / Integraal Zorg Akkoord (IZA) Landelijk en lokaal wordt gewerkt aan ‘Meer gezondheid minder zorg’. Als we nu niets doen is de zorg op termijn niet meer betaalbaar en zijn er onvoldoende mensen om in de zorg te werken. Om dit te voorkomen wordt ingezet op een gezonde generatie in 2040.

Zorgaanbieders, maatschappelijke organisaties, onderwijs, overheden, sport- en cultuurverenigingen en ook ondernemers werken hier samen aan. Het is een complexe opgave voor alle betrokkenen. Er is meer samenwerking noodzakelijk. Anders organiseren, financieren en monitoren is nodig om de noodzakelijke effecten te bereiken. Inmiddels is het Plan van Aanpak GALA door alle Achterhoekse colleges vastgesteld en is een werkagenda opgesteld. In de regio Achterhoek werken de acht gemeenten, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en inwoners samen aan de uitvoering van het regioplan IZA. In het regioplan is afgesproken dat er wordt samengewerkt aan de opgave om de gezondheid van Achterhoekers te stimuleren. En om de zorg in de Achterhoek toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden. Op dit moment wordt toegewerkt naar transformatieprogramma’s op vier thema’s: 1. Gezond leven en preventie 2. Veerkrachtig ouder worden 3. Mentaal gezond 4. Prettig werken in Zorg en Welzijn. In 2025 wordt verdere uitvoering geven het lokale Plan van Aanpak GALA. De verschillende thema’s uit het GALA sluiten aan op onze nota Sociaal Domein. Dit jaar zijn een aantal nieuwe initiatieven gestart. Op 1 maart 2025 is het Vraag- en Advies Team gestart met inloopmomenten voor inwoners die vragen of zorgen hebben op het gebied van het sociaal domein.

Op dit moment wordt onderzocht of er meer inloopplekken kunnen worden gerealiseerd. Daarnaast is de gemeente Aalten op 1 maart 2025 een gezonde jeugd en gezonde toekomst gemeente (JOGG-gemeente). Ook andere gemeenten in de Achterhoek zijn hiermee gestart. De regio gaat samen met onderwijs, welzijn, zorg en bedrijfsleven aan de slag de samenleving gezonder in te richten voor jongeren zodat gezond gewoon wordt. Er wordt gewerkt aan de inrichting van de verschillende lokale ketenaanpakken, te weten: Kansrijke Start, Welzijn op Recept, Valpreventie, Kinderen naar Gezond Gewicht, Volwassenen naar Gezond Gewicht. Toekomstbestendig sportlandschap In december 2024 is de Adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap door het college vastgesteld waarin uitgangspunten en adviezen genoemd staan voor verenigingsondersteuning, de sportvoorzieningen in onze gemeente en een beweegvriendelijke buitenruimte. Deze punten dienen in 2025 verder te worden uitgewerkt. In april is er een start gemaakt met het project om te komen tot een sportvoorzieningenbeleid waarbij de uitgangspunten voor sportvoorzieningen, zoals genoemd in de adviesnota van december 2024, als basis dienen. De projectscan voor het komen tot een beleidsvisie voor een beweegvriendelijke leefomgeving wordt in mei beoordeeld op haalbaarheid. Er is een start gemaakt met het doornemen van de huurovereenkomsten.

Verenigingsondersteuning In april 2025 is er een inloopavond voor verenigingen georganiseerd en in oktober 2025 vindt er een nieuwe verenigingsavond plaats. Dit is onderdeel van de Adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap en wordt breder opgepakt. Plan Talent wordt in de loop van dit jaar herijkt, waarbij er een heldere definitie van verenigingsondersteuning wordt geformuleerd en hoe dit voor de toekomst kan worden geborgd.

Programma 2 Sociaal Domein

17

Opgave bestaanszekerheid en participatie Ontwikkelingen BUIG-budget In 2023 en 2024 had de gemeente Aalten een tekort op het BUIG-budget. Dit is het budget dat gemeenten van het Rijk ontvangen op grond van de Participatiewet voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Om het BUIG-tekort in 2025 terug te dringen, voor zover mogelijk, zet Laborijn extra in op de uitstroom van inwoners met een bijstandsuitkering naar betaald werk. Dit is een moeilijke opgave, omdat een groot deel van het bijstandsbestand kampt met complexe problematiek en een deel van deze inwoners geen arbeidsvermogen heeft. Ook zijn er factoren waar Laborijn geen invloed op heeft, zoals de instroom van nieuwe rechthebbende inwoners in het bijstandsbestand en de hoogte van het BUIG-budget. De verwachting is ook dat we ook in 2025 een tekort zullen hebben op het BUIG-budget, ondanks de inzet op de uitstroom van inwoners naar betaald werk. Wanneer het Rijk in oktober het definitieve BUIG-budget vaststelt en er meer zicht is op de ontwikkelingen van het bijstandsbestand gedurende 2025 is er een prognose te stellen van het BUIG-resultaat over dit jaar. Toeslagenaffaire kinderopvang Per 1 januari 2025 zijn er binnen onze gemeente 19 gedupeerde ouders/gezinnen. Wij zijn met 6 gezinnen in gesprek en samen met hen maken we een plan van aanpak.

In twee situaties is sprake van een eigen woning waarbij substantiële veiligheids- en gezondheidsrisico's spelen. Dit vergt een noodzakelijke hogere investering in woningrenovatie. Om deze brede ondersteuning te kunnen bieden, is budget nodig. Gemeenten financieren dit voor en het Rijk compenseert (in principe) alle gemaakte kosten (werkelijke uitgaven en normbedragen voor uitvoeringskosten) via SiSa verantwoording. Op dit moment worden door het kabinet en de VNG samen verdere kaders voor brede ondersteuning ontwikkeld. Hiervoor komen onder andere (concept-) beleidsregels. Het door ons nog te ontwikkelen beleid (en ontstane jurisprudentie) rondom de kinderopvangtoeslagaffaire laten we hier uiteraard op aansluiten. We verwachten in Q3 met een beleidskader te komen. Ondersteuning van oudkomers We zien dat een groep inwoners onder de oude Wet inburgering onvoldoende kansen heeft gehad om succesvol in te burgeren en te integreren, de zogenaamde oudkomers. In de gemeente Aalten gaat het in totaal om 58 oudkomers die nog onder de Participatiewet vallen. Vorig jaar heeft Laborijn een uitgebreide screening gedaan, waardoor de mogelijkheden en belemmeringen van iedere deelnemer in beeld zijn gebracht. Op basis daarvan kon er per oudkomer een plan worden gemaakt, op basis waarvan Laborijn dit jaar aan de slag gaat.

Zo zijn er oudkomers die een hoger taalniveau kunnen bereiken en daar wordt taaltraining voor ingezet. Degenen met perspectief op werk worden begeleid door een cultuurjobcoach. Ook vinden er trainingen plaats waardoor oudkomers meer leren over hun rechten en plichten. Daarnaast kwam uit de screening naar voren dat veel inwoners uit deze doelgroep kampen met individuele vraagstukken op diverse leefgebieden, zoals financiën en gezondheid. Dat vraagt om maatwerk en individuele begeleiding. Figulus heeft ervaring met de ondersteuning van deze doelgroep en is in beeld om dit deel van project oudkomers uit te voeren. De eerste resultaten van dit project worden in het eerste kwartaal van 2026 gedeeld. Toegang Sociaal Domein In 2024 is de projectstructuur rondom het project Eén toegang Sociaal domein ingeregeld. Er is voor gekozen om de opdrachten op het gebied van ‘Herijken dienstverleningsvisie’ en ‘Een toegang Sociaal Domein’ te scheiden in twee aparte projecten, waarbij er wel samengewerkt gaat worden om de nodige onderlinge verbindingen tijdig te realiseren. De dienstverleningsvisie wordt als kapstok gebruikt. Voor de eerste fase in het project, de vraagverheldering, is er gekeken naar de stand van zaken van het adviesrapport van Radar.

In 2022 heeft gemeente Aalten, bureau Radar, specialist in sociale vraagstukken, de opdracht gegeven om een adviesrapport op te stellen met betrekking tot de herijking van de sociale basis binnen de gemeente. Dit rapport vormt sindsdien het fundament voor de verdere ontwikkeling en versterking van de sociale basis binnen de gemeente. In het kader van de voorbereiding op het project ‘Eén Toegang Sociaal Domein’ is het adviesrapport geanalyseerd. De inzichten uit deze analyse dienen als inhoudelijke onderlegger voor het verdere traject. De afgelopen periode is er binnen onze gemeente gewerkt aan het versterken van de sociale basis. Wat begon met het adviesrapport, heeft inmiddels geleid tot concrete initiatieven. Een sprekend voorbeeld van deze ontwikkeling is de start van het Vraag en Advies Team (VAT). Dit team, bestaande uit professionals van verschillende organisaties binnen de sociale basis, is twee keer per week twee uur beschikbaar voor een vrije inloop op het gemeentehuis. Inwoners kunnen hier terecht met allerlei vragen op het gebied van ondersteuning en welzijn. Deze laagdrempelige toegang tot hulp en advies sluit direct aan bij de aanbevelingen uit het adviesrapport en vormt een tastbare schakel tussen inwoner en ondersteuning.

Programma 2 Sociaal Domein

18

Ook is de visie op de sociale basis vastgesteld, inclusief een nadere uitwerking in het document ‘Visie op vrijwillige inzet – Iedereen is een Noaber!’. Deze visie vormt inmiddels een rode draad in alle beleidsstukken en voorstellen binnen het sociaal domein. Het onderstreept de waarde van vrijwillige inzet, onderlinge betrokkenheid en de kracht van gemeenschappen. Hiermee wordt niet alleen richting gegeven aan beleid, maar ook aan de manier waarop we als gemeente willen samenwerken met inwoners en partners. Een ander voorbeeld van de vertaling van de aanbevelingen is de ‘Week van de Impact’ binnen de afdeling Mens & Samenleving. Gedurende deze week waren alle beleidsmedewerkers actief betrokken bij het scherpstellen van de regie op beleidsdoelstellingen. Dit initiatief kwam voort uit de behoefte om meer inzicht te krijgen in de effecten van beleid én om de verbinding met het raadsprogramma te versterken. Uit het bovenstaande komt de rijke sociale basis van gemeente Aalten duidelijk naar voren. De oprechte betrokkenheid van medewerkers, het groeiende bewustzijn over de rol van de gemeente, en de sterke verbinding met zowel samenwerkingspartners als inwoners, vormen nu al belangrijke pijlers van de gemeente.