Update 2023 - Plan van Aanpak Duurzaamheid gemeente Aalten - 16 maart 2023.pdf

Update

Plan van Aanpak Duurzaamheid Update 2023

o

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Duurzaamheid kent in de gemeente Aalten een projectmatige aanpak. Circulaire economie, Aanpak energiearmoede Mobiliteit, laadstructuren, Global Goals Wonen, Prestatieafspraken Woningcorporatie, TWL Communicatie Duurzaamheid Biodiversiteit, Klimaatadaptatie, Droogtebestrijding. Duurzaam Gebouwenbeheer Warmtetransitie (TVW), wijkuitvoeringsplannen Algemeen, RES, Ukzw, Energieloket

Ingrid Oonk Ingrid Oonk, Felix Siemes Arthur Baudet Gertjan Sikking, Margot Vreman, Hermien Baur Jolanda van Eldik Wilco Groot Roessink, Annette van Straten Marie Louise Tank, Arno Derksen, Rik Gommers, Hans Eskes Hans Eskes

2

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Inhoudsopgave Samenvatting…………………...………………………………………………………………………………...4 1.

Inleiding ……………………………………………………………………………………………………7

2.

Beleid: herijking Akkoord van Groenlo……………………………………………………………….8

3. Gebouwde Omgeving: Duurzaam wonen………………………………………………….………..18 3.1. Actieagenda sociale huursector Aalten 2023 3.2. Heerlijk thuis in huis 3.3. Duurzaamheidsleningen: de ‘Toekomstbestendig Wonen Lening’ 3.4. Stimuleringslening Non Profit 3.5. Nationaal Isolatieprogramma 3.6. Subsidies woningverduurzaming 3.7. Achterhoekse Bespaaractie (Energieloket) 3.8. Achterhoekse Zonactie. 3.9. RREW Regeling Reductie Energiegebruik Woningen. 3.10. Energiearmoede 3.11. Energietoeslag 2022 3.12. Subsidieregeling verduurzaming woningen 3.13. Warmtetransitie: Transitievisie Warmte (TVW) en Wijk/Buurtuitvoeringsplan (W/Bup) 4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6.

Industrie/bedrijven: Duurzaam produceren …………………………………………………………23 Circulaire economie Cirkelregio Achterhoek Circulaire landbouw Toekomstbestendige bedrijventerreinen Stimuleringslening verduurzaming winkels, kantoren en panden met zakelijke bestemming. Herbruikbare luiers

5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 5.6.

Mobiliteit: Duurzame mobiliteit………………………………………………….……………………..25 Duurzame mobiliteit Laadvisie en plaatsingsbeleid Laadinfrastructuur Fietsnetwerk Openbaar vervoer Behaald resultaat

6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.4.

Elektriciteit: Duurzaam opwekken……………………………………………………….……………30 Afwegingskader zon en wind Regionale Energie Strategie 2.0 (RES 2.0) Zonnige Bedrijven ZBA3

7.

Klimaatadaptatie……………………………………………………………………………………….…33

8. 8.1. 8.2. 8.3. 8.4.

De duurzame gemeente Aalten……….……………………………………………………….…….…34 Global goals De energieneutrale gemeente. Biodiversiteitsplan Communicatie Duurzaamheid

9. 9.1. 9.2. 9.3. 9.4.

Duurzaamheid: hoe staan we er nu voor in concrete cijfers………...….………………………..39 Klimaatmonitor Energietransitie: Besparen op energieverbruik en meer opwek van hernieuwbare energie Het Akkoord van Groenlo Conclusie

Bijlage 1: Duurzaamheidsbeleid Wereld-Nederland-Gelderland…………………………………………..….50 3

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Afbeelding 1:

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Samenvatting Deze update gaat in op de duurzame ontwikkelingen en in het bijzonder die in de gemeente Aalten. Het is een voortgangsrapportage ten opzichte van de tussendoelen met een kwalitatieve status. Het geeft waar mogelijk inzicht in waar we staan en waar bijsturing noodzakelijk/gewenst is.

Landelijke ontwikkeling De klimaatmonitor geeft inzicht in de prestaties op de doelen vanuit het landelijk Klimaatakkoord op drie onderdelen: broeikasgasemissie, energieverbruik en opwek hernieuwbare energie. Hieruit tekent zich een zorgelijk beeld af dat bij geen van de onderdelen de doelstellingen gehaald zal worden als het tempo niet wordt verhoogd.

Lokale ontwikkeling Afgezet tegen de landelijke doelstellingen ligt de gemeente Aalten voor wat betreft de afname van broeikasgassen ongeveer op koers. Deze uitstoot neemt vanaf 1995 gestaag af. Dat geldt niet voor het energieverbruik. Het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving neemt de laatste jaren niet af en het elektriciteitsverbruik neemt vanaf 2018 zelfs toe. De opwek van hernieuwbare energie is in Aalten (relatief) hoog. Dit wordt voornamelijk gerealiseerd door de windenergie van Hagenwind (ca 110 TJ/j in 2021), maar ook steeds meer door zonnestroom (87 TJ in 2021). Het Akkoord van Groenlo blijft onverminderd belangrijk en omvangrijk. Het beschouwt alleen het energieverbruik van de bebouwde omgeving omdat gemeenten daar de meeste invloed op uit kunnen oefenen. Binnen die beschouwing 4

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

ligt Aalten vrijwel op koers, maar dat betekent niet dat de Achterhoek in 2030 energieneutraliteit ook zal bereiken. Er zal een tandje moeten worden bijgezet.

Gemeente Aalten Die extra ambitie vertaalt zich in Aalten onder andere in deelname aan het nationale isolatieprogramma, hier worden versneld woningen met lage energie labels verduurzaamd, energiearmoede wordt aangepakt, energiecoaches worden opgeleid en ook huurders worden betrokken. Verder blijft de gemeente zich inzetten op het beschikbaar maken van ‘duurzaamheidsleningen’ zoals de Toekomstbestendig Wonen Lening, de Stimuleringsregeling non-profitorganisaties. Deze leenmogelijkheid wordt in 2023 ook opengesteld voor Verenigingen van eigenaren. Verder wordt bij de Stimuleringsregeling non profit de hoge afsluitkosten ad € 1.500 gesubsidieerd. Voor bedrijven komt er de Stimuleringslening verduurzaming winkels, kantoren en panden met zakelijke bestemming. Aalten kent geen eigen subsidieregeling voor woningverduurzaming, buiten de subsidieregeling in het kader van energiearmoede. De bestaande landelijke regelingen (ISDE) op dit vlak zijn voldoende stimulerend.

In het kader van de bestrijding van energiearmoede heeft de gemeente ingezet op een publiekscampagne om de bewustwording te vergroten en energiebesparingstips onder de aandacht te brengen. Daarnaast is, na een succesvolle pilot, de inzet van sociale energie coaching uitgebreid. Verder is een duurzaam witgoedregeling vastgesteld. Tot slot heeft het college de Subsidieregeling verduurzaming woningen vastgesteld; onder voorwaarden beschikbaar voor verduurzaming van woningen met een WOZ-waarde tot € 275.000.

Voor de stap naar een aardgasvrije gemeente in 2050 is, in overeenstemming met de Transitievisie Warmte, in 2022 een start gemaakt met het buurtuitvoeringsplan in Dinxperlo Centrum Oost. Dit plan worden samen met de buurt opgesteld. Duurzaam produceren is de toekomst en het rijk streeft naar een volledig circulaire economie in 2050. Ook de gemeente Aalten stelt voor dit doel beleid op. De nota Circulaire Economie is dit voorjaar in de raad behandeld. In de regio Achterhoek wordt in dit kader samengewerkt binnen de Cirkelregio Achterhoek, met als doel de circulariteit te vergroten. Het klimaatakkoord geeft aan dat vanaf 2030 alle nieuw verkochte auto’s emissieloos moeten zijn. Dat betekent onder andere dat de laadinfrastructuur op orde moet zijn. Voor dit doel is een laadvisie opgesteld. Ook het beter faciliteren van de fietser maakt onderdeel uit van de strategie. Daarnaast zet de regio samen met de provincie in op de RegioExpress om de Achterhoek beter te verbinden met de stedelijke centra in Nederland.

Ten behoeve van de opwek van vernieuwbare energie is in 2021 het Uitnodigingskader zon en wind vastgesteld. Daarin worden grote molens uitgesloten, behalve in het gebied van Hagewind; daar geldt een maximale ashoogte van 140 meter. Om aan de doelstelling voor opwek van zonnestroom te voldoen is er voldoende capaciteit aan geschikte daken. Er worden daarom ook geen tenders voor zonnevelden uitgeschreven. Met LTO en Agem worden de projecten vervolgd om meer zon op dak te realiseren. In Achterhoeks verband wordt de Regionale Energie Strategie 2.0 (RES 2.0) opgesteld die naar verwachting in 2023 gereed zal zijn. De planMER voor de RES 2.0 Achterhoek lift mee in de

5

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

planMER die voor heel Gelderland door de provincie wordt opgesteld. De netbeheerders Liander en Tennet staan voor de uitdaging om de uitbreiding en aanpassing van het elektriciteitsnetwerk, tijdig te verzorgen.

De gemeente heeft naast beleid ook een energie neutrale gemeentewerf en concreet geïnvesteerd in zonnepanelen op enkele gemeentelijke gebouwen.

De aarde warmt op en het klimaat verandert. Klimaatadaptatie, het aanpassen op het veranderende klimaat, is daardoor nodig. Aalten heeft hiervoor de mogelijkheden onderzocht. De strategie wordt in 2023 voorgelegd aan de gemeenteraad. Ook de biodiversiteit staat onder druk; medio 2023 wordt het biodiversiteitsplan aan de gemeenteraad aangeboden. Onderdeel van het Plan van Aanpak Duurzaamheid is uiteraard het commitment aan de Sustainable Development Goals (SDG’s), zoals vastgelegd in het raadsprogramma en het daarvan afgeleide uitvoeringsprogramma.

6

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

1.

Inleiding

De opdracht vanuit het landelijk Klimaatakkoord en het Akkoord van Groenlo blijft onverminderd belangrijk en omvangrijk. De opwarming van de aarde lijkt niet te stoppen, de gevolgen voor het klimaat zijn inmiddels zichtbaar. Het is geen rooskleurig beeld voor de toekomst: We moeten ons realiseren dat we meer en sneller maatregelen moeten nemen, nog meer moeten gaan doen aan duurzaamheid. En iedereen, burger, bedrijf, overheid zal moeten meedoen.

Voor u ligt een update van het Plan van Aanpak Duurzaamheid (PvAD). Het PvAD is eind 2019 vastgesteld door de gemeenteraad en vormt het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Aalten voor de komende jaren. Jaarlijks wordt een voortgangsrapportage, evaluatie en eventuele bijstelling opgesteld. Deze update 2023 laat zien wat er tot en met 2022 is bereikt in de gemeente Aalten met en door de uitvoering van het PvAD.

In de jaarlijkse updates werden tot nu toe de duurzaamheidsdoelen uit het PvAD gevolgd en werd aangegeven wat we gaan doen om de gestelde doelen te bereiken en onze ambities te realiseren. Uit de evaluatie van het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Aalten (Raad en Rekenkamer) in 2022 is gekomen dat de Update Plan van Aanpak Duurzaamheid (UPvD) vooral een voortgangsrapportage moet zijn met een kwalitatieve status ten opzichte van de tussendoelen en een analyse van de belemmeringen voor het behalen van de doelen. In het uitvoeringsprogramma 2022-2026 is aangegeven dat de raad uitgebreid wordt geïnformeerd over de doelstellingen en plannen van het college aangaande duurzaamheid.

Deze UPvAD23 geeft de stand van zaken ten aanzien van de (tussen)doelstellingen helder, overzichtelijk en informatief weer. Om dit te bevorderen (duidelijk en vergelijkbaar) zijn niet meer allerlei verschillende eenheden gebruikt. Er is voor gekozen om energie aan te duiden in Joules, en niet meer in Wattuur of in verbruik van m3 aardgas of liters olie e.d. Voor het cijfermatige deel is vooral gebruik gemaakt van gegevens uit de Klimaatmonitor, de meest betrouwbare bron van feitelijke informatie over duurzaamheid in Nederland. (https://klimaatmonitor.databank.nl)

7

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

2.

Beleid: Herijking Akkoord van Groenlo.

Akkoord van Groenlo Landelijk: (Klimaatakkoord) Aalten:

Doelstelling 2030: 55% reductie broeikasgassen 2050: 95% reductie broeikasgassen 2030: zo snel als mogelijk energieneutraal 2050: klimaatneutraal in 2050 Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Vaststellen Akkoord van Groenlo 3.0 (2023) - Uitwerken Uitvoeringsagenda Achterhoek 3.0 (2023) - 65% energieneutraal gebouwde omgeving in 2026

Het Akkoord van Groenlo is gesloten om als Achterhoek een bijdrage te leveren aan het beperken van de opwarming van de aarde; het tegengaan van het broeikaseffect. Het Akkoord van Groenlo gaat uit van een energieneutrale Achterhoek in 2030; alle energieverbruik in de gebouwde omgeving in 2030 is dan alleen nog hernieuwbare energie. De Uitvoeringsagenda Achterhoek 2016 (UA16) is gebaseerd op het Akkoord van Groenlo en de wens om energieneutraal te zijn in 2030. Het doel was destijds gericht op het energieverbruik in de gebouwde omgeving in de Achterhoek. De UA16 heeft geen betrekking op (fossiel) brandstofverbruik door mobiliteit; verkeer en vervoer. Ook gaat het niet over de uitstoot van broeikasgassen vanuit de landbouw (methaan) en de industrie. Het principe van het Akkoord en de uitvoeringsagenda is dat alle energie die in 2030 nog wordt verbruikt in de gebouwde omgeving afkomstig is uit duurzame bronnen. Verder wordt er uitgegaan op een besparing op het aardgas van 55% en 20% op het verbruik van elektriciteit wordt gerealiseerd. De uitvoeringsagenda impliceert daarmee ook het beëindigen van het (fossiele) aardgasverbruik in 2030.

Het Akkoord van Groenlo wordt begin 2023 herijkt. Hiertoe zijn bijeenkomsten georganiseerd met bestuurders en (duurzaamheids)ambtenaren. Volgend op de herijking van het Akkoord van Groenlo zal ook de Uitvoeringsagenda Achterhoek 2016 een update krijgen.

8

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Afbeelding 2:

: Voorstel herijkt Akkoord van Groenlo 3.0.

Het college van Aalten heeft ingestemd met het voorstel voor de herijking van het Akkoord van Groenlo. Het college is er wel van overtuigd dat we ambitieuzer moeten zijn dan het voorliggende akkoord aangeeft. Er moet in komende jaren meer gedaan worden. In de loop van 2023, na vaststelling van het herijkte Uitvoeringsprogramma Achterhoek 3.0, wordt een realistisch tussendoel voor Aalten vastgesteld.

9

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

3.

Gebouwde Omgeving - Duurzaam Wonen

Duurzaam wonen

Doelstelling

Landelijk: (Klimaatakkoord)

2030 55% reductie broeikasgassen 2050 95% reductie broeikasgassen

Aalten:

2030: AvG3.0: maximaal inzetten op energieneutraal. 2050: AvG3.0: energieneutraal Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Deelnemen en uitvoeren nationaal isolatieprogramma voor woningen met lage energielabels (2023) - Toekomstbestendig Wonen Lening: 50 leningen per jaar - Stimuleringslening non-profit organisaties: vergoeden afsluitkosten (2022) - Invoeren duurzaamheidslening voor VvE’s (2023) - Meerjarenafspraken met woningcorporatie De Woonplaats - Uitvoeren programma ‘Heerlijk thuis in huis’ - Achterhoeks energieloket in stand houden - Energiearmoede bestrijden: geen energiearmoede in Aalten

De duurzaamheidsdoelstellingen voor ‘duurzaam wonen’ zijn in de waaier hiernaast bijeengebracht.

Afbeelding 3

10

Duurzaam wonen

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Geldige energielabels in Aalten (iets minder dan de helft van het aantal woningen heeft nog geen geldig energielabel). Het voorlopig energielabel is geschat op grond van bouwdatum en buurtenergieverbruik.

Grafiek 1

Geldige energielabels woningen.

11

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Het overgrote deel van de woningen in de gemeente Aalten wordt verwarmd met een aardgasgestookte cv-ketel. Slechts een klein deel, 2,8%, in 2021 is ‘all electric’. Dat zijn vooral de nieuwste woningen waar geen gasaansluiting werd aangelegd (wet VET). Van 4,2 % van de woningen is niet bekend welk type verwarmingsinstallatie aanwezig is. Waarschijnlijk worden deze woningen verwarmd met houtkachels.

2017- 2018 -2019- 2020- 2021

2017- 2018 -2019- 2020- 2021

Woningen met individuele centrale verwarming (aardgas) Grafiek 2:

Grafiek 3:

hoofdverwarmingsinstallaties Aalten

Gemiddeld jaarlijks gasverbruik (m3) en elektriciteitsverbruik (kWh)naar woningtype in de gemeente Aalten 2021

12

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

In 2021 zijn er in de gemeente Aalten 3.340 geregistreerde installaties met zonnepanelen. Daarvan zijn 2.968 installaties op woningen. 25% van de woningen heeft inmiddels zonnepanelen. Dat is in 2022 verder toegenomen.

Afbeelding 4:

3.1.

geregistreerde installaties met zonnepanelen.

Actieagenda Sociale huursector Aalten 2023

In de meerjarenprestatieafspraken hebben de gemeente Aalten, De Woonplaats, Huurdersvereniging ’t Walfort en Huurdersvereniging Dinxperlo benoemd hoe zij samen de opgaven voor de sociale huur de komende jaren (20222026) willen oppakken. Binnen deze meerjarenafspraken is bekeken bij welke maatregelen voor het komende jaar de prioriteit wordt gelegd. Dat is vastgelegd in de Actieagenda 2023. Van deze afspraken zijn hieronder de afspraken met een link naar duurzaamheid weergegeven. De komende jaren blijft er een grote opgave ten aanzien van duurzaamheid. We willen de aanpak intensiveren. Voor 2023 betekent dit: 1.

De Woonplaats versnelt de aanpak van woningen met een E, F en G label. Dit is een onderdeel van het nationale isolatieprogramma. Hiermee wil De Woonplaats een bijdrage leveren aan het tegengaan van energiearmoede onder huurders.

2.

De Woonplaats intensiveert de verduurzaming van de eengezinswoningen, volgens de N=1 methode. Dit houdt in dat woningen bij mutatie of op verzoek van de huurder worden verduurzaamd.

3.

De Woonplaats begint met de aanpak van de meergezinswoningen, volgens de routekaart verduurzaming van De Woonplaats. De Woonplaats deelt de planning met gemeente en huurdersverenigingen.

4.

De gemeente heeft een plan van aanpak Energiearmoede opgesteld met als doel de energielasten voor huishoudens te verlagen.

13

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

5.

De gemeente, de huurdersverenigingen en De Woonplaats kijken naar de mogelijkheden om huurders op te leiden tot energiecoaches, die aan kunnen sluiten bij Agem.

6.

De gemeente en De Woonplaats werken samen om uitwerking te geven aan de Transitievisie Warmte. In 2023 wordt daarvoor het eerste Wijkuitvoeringsplan uitgewerkt.

3.2. Heerlijk thuis in huis In de loop van 2022 zijn we begonnen met het programma Heerlijk thuis in huis. Gestart is met het aanschrijven van woningeigenaren in twee wijken in Aalten en Dinxperlo. Bewoners worden uitgenodigd een afspraak te maken voor een Woongelukgesprek met een wooncoach die meedenkt over de woonsituatie. Daarbij kan het gaan om het verduurzamen van de woning, veilig en comfortabel blijven wonen maar ook over ‘wie kan mij adviseren of het voor mij regelen?’ Zeker bij het ouder worden kunnen mensen hier tegenop zien. Een steuntje in de rug is dan welkom. We zijn begonnen met twee wooncoaches, inmiddels zijn het er vier en kunnen we in 2023 het tempo van aanschrijvingen gaan opvoeren. Alle bezochte inwoners zijn enthousiast en geven aan dat ze echt iets hebben gehad aan de adviezen die ze in het Woongelukgesprek krijgen. Zeker in een periode waarin energielasten de pan uit rijzen, zijn veel inwoners zeer geholpen met adviezen over het besparen van energie en het terugbrengen van de energiebehoefte. 3.3. Duurzaamheidsleningen: de ‘Toekomstbestendig Wonen Lening’ Woningeigenaren kunnen een lening aanvragen voor het treffen van energiebesparende- en duurzame maatregelen aan hun woning. De ‘Toekomstbestendig Wonen Lening’ (TBW) is aantrekkelijk voor woningeigenaren die verduurzamingsmaatregelen niet uit eigen middelen kunnen betalen.

In onderstaande tabel is het aantal aanvragen van de lening uitgezet per jaar. De aanvragen worden voor de gemeente Aalten afgehandeld door het Agemenergieloket en Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn). De doelstelling uit het PvAD is ten minste 50 leningen per jaar te verstrekken. Er is ook een nationale Energiebespaarlening beschikbaar. De voorwaarden van deze rijkslening zijn voor huiseigenaren in het algemeen minder gunstig (rente) dan de gemeentelijke ‘Toekomstbestendigwonenlening’. Toch wordt er in de gemeente Aalten wel gebruik van gemaakt van deze leenvorm. Ook het Nationaal Warmtefonds heeft financiering met lange looptijden en een lage rente beschikbaar voor woningeigenaren en VvE’s die hun woning willen verduurzamen. Dit fonds is met name voor groepen met onvoldoende spaargeld die niet op de markt terechtkunnen voor financiering tegen aantrekkelijke voorwaarden. Jaar

Aantal aanvragen TBW/ duurzaamheidslening

totaal aangevraagd budget TBW

Gemiddeld budget per aanvraag TBW

Nationale energiebespaarlening totaalbudget (bron Klimaatmonitor)

2017 2018 2019 2020 2021 2022 (t/m 3e kwartaal)

45 122 103 86 83 69

€ 865.921 € 844.670 € 751.316 € 1.011.386

Tabel 1: aanvragen TBW/duurzaamheidslening

14

€ 8.407 € 9.822 € 9.052 € 14.657

€ 6.800 € 71.728 € 52.395 € 163.962 geen gegevens geen gegevens

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

De huidige deelname is flink hoger dan de beoogde 50 leningen per jaar. De huidige hoge energieprijzen hebben ook geleid tot een toename van het aantal aanvragen van een duurzaamheidslening. Opvallend is dat in 2022 het gevraagde budget per lening is toegenomen. Er worden meer maatregelen getroffen. Dat is mogelijk te verklaren vanuit de landelijke ISDE-subsidieregeling voor verduurzaming van woningen. De ISDE-regeling heeft als ‘eis’ dat ten minste twee verschillende duurzaamheidsmaatregelen worden getroffen om de 30% subsidie te kunnen ontvangen. De leningssystematiek en het beschikbaar stellen van het leenbudget wordt voortgezet in 2023 en de volgende jaren. Verder wordt in 2023 deze leenmogelijkheid voor duurzame maatregelen ook opengesteld voor Verenigingen van Eigenaren (VvE’s).

3.4. Stimuleringslening Non Profit De verstrekking van laagrentende lening voor non-profitorganisaties en energiecoöperaties blijft in aantal achter op de doelstelling van 5 leningen per jaar. In 2020 zijn twee leningen verstrekt, net als in 2021. In 2022 (t/m 3e kwartaal) is één lening aangevraagd. In 2022 is op initiatief van de gemeenteraad besloten om de hoge afsluitkosten van deze lening voor non-profit organisaties (€ 1500 per lening) te vergoeden. De in verhouding hoge afsluitkosten vormen een belemmering voor verenigingen om verduurzamingsmaatregelen te treffen en daarvoor een lening af te sluiten. Het beoogde effect is in 2022 nog niet zichtbaar. Er is éénmaal gebruik gemaakt van deze subsidiemogelijkheid. Er is nog wel een aanvraag ‘onderweg’ voor 2023.

3.5. Nationaal Isolatieprogramma Het doel van het Nationaal Isolatieprogramma is om 2,5 miljoen woningen te isoleren tot en met 2030. De nadruk ligt daarbij op de 1,5 miljoen slecht geïsoleerde woningen (label E, F en G). Hiervoor stelt het Rijk vier miljard euro beschikbaar. Het Nationaal Isolatieprogramma bestaat uit vier actielijnen. Binnen Actielijn 1 is de ambitie is om ongeveer 750.000 koopwoningen te isoleren met een lokale aanpak, samen met gemeenten. Daarbij worden een of meerdere stappen gezet richting de standaard voor woningisolatie. Dit bouwt voort op de aanpak van energiearmoede. De gemeente Aalten gaat hiervoor een plan indienen, dat aansluit bij de transitievisie warmte, buurtuitvoeringsplan(nen) en dat zich zo veel mogelijk richt op het verbeteren van woningen met de slechtste labels. Met het geld dat beschikbaar wordt gesteld voor de lokale aanpak, kan een gemeente het isoleren van de woning stimuleren, bijvoorbeeld door extra subsidie te geven boven op de landelijke subsidie. Hiermee kunnen de gemeenten mensen in de kwetsbare wijken en straten een extra financieel steuntje in de rug geven. In 2022 hebben gemeenten 300 miljoen euro voor de aanpak energiearmoede ontvangen en daarnaast hebben ze 68,5 miljoen euro ontvangen voor de lokale isolatieaanpak gericht op slecht geïsoleerde koopwoningen.

Gemeenten kunnen het geld gebruiken voor ondersteuning van kwetsbare huishoudens bij het nemen van energiebesparende maatregelen en verdergaande isolatie. Een dergelijke aanpak vormt de opstap naar een meer fundamentele en structurele aanpak en grootschalige isolatie via het Nationaal Isolatieprogramma. Per 1 maart 2023 kan en zal deze subsidie worden aangevraagd. De gemeente kan hiermee eigenaar-bewoners van woningen met een laag energielabel, ondersteunen bij het isoleren van hun woning. Voor Aalten gaat het om 449 woningen met een laag energielabel (E, F, G). De maximale uitkering bedraagt € 655.540 over 2023 en 2024. Woningeigenaren waarbij de waarde van de woning onder de gemiddelde WOZwaarde (€ 295.000) ligt kunnen ‘meedoen. Het gaat om een subsidiebedrag van € 1.460 euro per woning. 15

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

3.6. Subsidies woningverduurzaming In de gemeente Aalten is er geen eigen algemene subsidieregeling voor het verduurzamen van de (eigen) woning. Er is wel een subsidieregeling ingevoerd voor de lagere inkomens in het kader van de bestrijding energiearmoede. Op deze regeling wordt onder ‘energiearmoede’ nader ingegaan. De ISDE-subsidieregeling is een landelijke subsidieregeling voor het verduurzamen van de eigen woning. Met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) kunnen woningeigenaren subsidie aanvragen voor o.a. een zonneboiler, een (hybride) warmtepomp, isolatiemaatregelen en aansluiting op een warmtenet. Zakelijke gebruikers komen in aanmerking voor subsidie voor een zonneboiler, een warmtepomp, aansluiting op een warmtenet en voor kleinschalige windturbines en zonnepanelen. Deze subsidies zijn aan te vragen op www.RVO.nl

De Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) kan ook worden aangevraagd voor de aankoop van apparaten voor het opwekken van duurzame warmte. jaar ISDE SEEH 2017 2018 2019 2020 2021 2022

gesubsidieerd isolatieoppervlak in m2

pelletkachel

2.382 806 20.331 11. 026 nnb

biomassaketel

warmtepomp

zonneboiler

5 5 13 3 0 0

34 29 37 65 17 nnb

13 10 11 11 3 nnb

15 13 20 10 0 0

isolerende deur 2 67 30 nnb

Tabel 2: resultaten ISDE-regeling (Aalten)

De ISDE-subsidieregeling stimuleert huiseigenaren om duurzaamheidsmaatregelen aan hun woning te treffen. Er moeten wel minimaal twee verschillende maatregelen worden getroffen en de subsidie is met 30% relatief hoog. Voor een enkele maatregel is sinds 1 januari 2023 een subsidie van15% mogelijk. Er zijn geen cijfers gepubliceerd over het aantal woningeigenaren in de gemeente Aalten dat subsidie heeft gekregen op grond van de ISDE-subsidieregeling. Voor woningeigenaren is er nog de landelijke salderingsregeling voor zonnepanelen op het dak van de eigen woning. Ook hier zijn geen aantallen deelnemers bekend gemaakt. Deze regeling wordt afgebouwd en vervangen door een nieuwe regeling voor vergoeding van teruglevering.

3.7. Achterhoekse Zonactie De Achterhoekse Zonactie is in samenwerking met een drietal lokale PV-installateurs (Evo Energie uit Doetinchem, Tenten Solar uit Lichtenvoorde en Huls Energie uit Winterswijk) opgezet om woningeigenaren in de Achterhoek te stimuleren tot, en begeleiden bij het aanschaffen van zonnepanelen. Agem Energieloket heeft deze actie opgezet. Aan de doelgroep zijn geen specifieke voorwaarden gesteld, behalve dat het moet gaan om woningeigenaren. Voor de werving van bewoners zijn ca. 26.500 brieven verstuurd, daarnaast is de actie met name gepromoot via social media en een online webinar over zonnepanelen. De vraag naar zonnepanelen neemt door de stijgende energieprijzen verder toe. Leveranciers kunnen het aantal aanvragen niet aan en kampen daarnaast aan de inkoopkant met onzekerheden rond levertijden en prijzen. In 2022, tot en met het derde kwartaal, zijn er 18 aanvragen van deelnemers uit de gemeente Aalten genoteerd.

16

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

3.8. RREW Regeling Reductie Energiegebruik Woningen Doel van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) is dat gemeenten huurders en eigenaar-bewoners stimuleren energie te besparen in hun woning en daarmee de CO2-uitstoot en de woonlasten te verlagen. De gemeente Aalten heeft samen met andere Achterhoekse gemeenten deze subsidie aangevraagd en ontvangen. De uitvoering van de RREW-regeling is ondergebracht bij het Agem Energieloket. Corona heeft invloed gehad op de wijze waarop de RREW wordt vormgegeven. De voorgenomen energiebespaarfestivals konden niet doorgaan. Centraal in de aanpak stond het aanbieden van energiebespaarboxen waarmee huurders en woningeigenaren laagdrempelig in het bezit kunnen komen van energiebesparende producten. In de aanpak is mede gefocust op huishoudens met lagere inkomens en/of huishoudens in energiearmoede. In de gemeente Aalten heeft in 2022 een pilot gedraaid voor 11 huishoudens. De RREW is daarmee ingezet als boost voor het benaderen van deze huishoudens, die een steuntje in de rug goed kunnen gebruiken. De aanpak kon relatief efficiënt georganiseerd worden, waarmee deze paste binnen de (nauwe) kaders van de RREW-regeling (max. 10% van het budget mag naar ondersteunende activiteiten gaan). De RREW is in 2022 afgerond.

3.9. Energiearmoede De forse stijging van de energieprijzen heeft grote gevolgen gehad voor het aantal inwoners dat te kampen kreeg met energiearmoede. Mensen met lagere inkomens wonen in verhouding vaker in matig gesoleerde woningen waardoor de energielasten extra hoog zijn. We spreken over energie-armoede wanneer meer dan 10% van het inkomen aan energiekosten wordt uitgegeven. Op 25 oktober 2022 heeft de gemeenteraad het Plan van Aanpak Energiearmoede vastgesteld. In dit plan is aangegeven hoe we de ontvangen gelden van het Rijk voor de aanpak van energiearmoede willen inzetten. Daarnaast kreeg de gemeente van het Rijk een uitkering die de gemeente ten goede moest laten komen aan de inwoners in energiearmoede.

Beschikbare middelen Het Rijk heeft twee maal 150 miljoen beschikbaar gesteld, die is verdeeld over alle gemeenten voor het realiseren van een aanpak energiearmoede. De gemeente Aalten heeft in 2022 voor de aanpak energiearmoede in totaal € 442.070 ontvangen. Ook is er een extra uitkering voor het Nationaal Isolatieprogramma aan gemeenten beschikbaar gesteld. De gemeente Aalten heeft € 110.693 voor isolerende maatregelen ontvangen. In de gemeentebegroting is verder een bedrag van € 108.675 opgenomen voor een subsidieregeling woning verduurzaming. De middelen van het Rijk voor de aanpak energiearmoede moeten besteed zijn voor 31 december 2024, anders kunnen ze worden teruggevorderd. (Dit was eerst 31 december 2023, maar de datum is met een jaar uitgesteld).

Pakket aan maatregelen In het Plan van Aanpak Energiearmoede is een pakket aan maatregelen en regelingen benoemd om energiebesparing te realiseren en energiearmoede tegen te gaan. Hieronder geven wij u een stand van zaken van de verschillende onderdelen.

17

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

3.10. Energietoeslag De energietoeslag is bedoeld om de gestegen hoge energiekosten voor de burger, en in het bijzonder degene die leven in energiearmoede, financieel te compenseren. De toeslag draagt er niet aan niet bij dat minder energie wordt verbruikt, en daarmee minder CO2 wordt uitgestoten. De actuele feiten, cijfers en uitgaven van de energietoeslag in de gemeente Aalten -

Geen vermogenstoets (beleidsvrijheid).

-

Zoveel mogelijk ambtshalve (dus zonder aanvraag) verstrekking realiseren. De energietoeslag 2022 kan nog worden aangevraagd t/m juni 2023 (bewust ruime termijn aangehouden om het niet gebruik terug te dringen en/of in verband met onbekendheid).

-

In april 2022 € 800 en in oktober 2022 € 500 betaald.

-

In oktober 2022 besloten om de inkomensgrens te verhogen van 120% naar 130% met daarboven een draagkrachtberekening.

-

Beschikbaar rijksbudget 2022 via de meicirculaire 2022 (1e tranche € 800) en septembercirculaire 2022 (2e tranche € 500) in totaal € 1.722.569 gebaseerd op een 120% inkomensgrens.

-

Aanvullend beschikbaar rijksbudget 2023 al ontvangen via de decembercirculaire 2022 (1e tranche € 500) van € 625.282. Gemeenten mogen deze 1e tranche van € 500 van de energietoeslag 2023 al uitbetalen. Op 7 februari 2023 is dit ambtshalve gedaan voor iedereen die in 2022 de volledige energietoeslag heeft ontvangen.

-

Iedereen die t/m juni 2023 nog recht heeft op de volledige energietoeslag 2022, ontvangt dus in totaal € 1.800.

-

Wij hebben actief en breed gecommuniceerd over de (wijzigingen van de) energietoeslag. Overzicht t/m Q3

Categorie Alleenstaande Alleenstaande ouder Gehuwden/samenwonenden Totaal Uitvoeringskosten Laborijn Totaal

2022

2023 500

800, 500 en DKM Aantal toegekende aanvragen (incl. de Uitgaven ambtshalve vanuit de Participatiewet) 836 € 1.071.660 78 € 101.012 285 € 362.993 1199 € 1.535.665 € 89.050 € 1.624.715

Aantal toegekende aanvragen (incl. de Uitgaven ambtshalve vanuit de Participatiewet) 828 € 414.000 75 € 37.500 282 € 141.000 1185 € 592.500

Tabel 3: aantallen en uitgaven energietoeslag

Aanvullende maatregelen Rijk energieprijzen -

In november en december 2022 hebben alle huishoudens een vaste korting op de energierekening van € 190,- per maand ontvangen.

-

Vanaf 1 januari 2023 geldt een prijsplafond op energie: voor gas een maximaal tarief van € 1,45 per m3 aardgas tot een maximaal verbruik van 1.200 m3. Voor elektriciteit een maximaal tarief van € 0,40 per KWh tot een maximaal verbruik van 2.900 KWh.

Publiekscampagne De energiearmoede, het besparen van energie en beschikbare regelingen zijn op verschillende manieren bij onze inwoners onder de aandacht gebracht. Vanzelfsprekend via Aalten Actueel (gemeentenieuws), de

18

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Duurzaamheidspagina’s, onze website en met berichten via onze sociale mediakanalen. Verder zijn de inwoners met driehoeksborden in de openbare ruimte gewezen op de mogelijkheid om de energietoeslag aan te vragen. De gemeente heeft met een kraam met energiebesparende middelen op de markten in Dinxperlo en in Aalten gestaan. Daarbij zijn flyers met energiebesparingstips uitgedeeld en zijn we in gesprek gegaan met marktbezoekers over de wijze waarop zij al energie besparen en meer kunnen besparen. Ook zijn er tips opgehaald van inwoners, die via de Duurzaamheidspagina’s worden gedeeld.

Sociale energiecoaching Er is een pilot met sociale energiecoaching uitgevoerd voor 11 huishoudens. Als vervolg op deze succesvolle pilot is aan Agem Energieloket opdracht gegeven voor een vervolg met 85 huishoudens. De regeling is bekend gemaakt via een brief met flyer aan de mensen die een energietoeslag via Laborijn hebben ontvangen. De animo voor deelname is groot. We hebben een aantal vrijwilligers die de huisbezoeken afleggen. Huishoudens worden meerdere keren bezocht door de energiebespaarhulp aan huis. Om de piek aan aanvragen op korte termijn aan te kunnen, wordt regionaal ook een betaalde kracht geworven. Voor het project is een speciaal portaal ingericht, waar de bevindingen en resultaten van het project in geregistreerd worden.

Duurzame witgoedregeling De duurzaam witgoedregeling is in voorbereiding en wordt binnenkort voorgelegd aan het college. Waarschijnlijk vragen we de Agem Energieloket ons te helpen met de uitvoering van de regeling. Het energiezuinig witgoed, dat via de regeling kan worden aangeschaft, kan bij een lokale ondernemer worden afgenomen.

3.11. Subsidieregeling verduurzaming woningen De subsidieregeling voor het verduurzamen van woningen met een WOZ-waarde tot € 275.000 is vastgesteld door het college. In de eerste tranche kunnen woningeigenaren die in aanmerking komen voor de energietoeslag een aanvraag indienen. Vanaf 1 maart 2023 kunnen ook andere eigenaren met een woning met een WOZ-waarde tot € 275.000 een aanvraag voor subsidie indienen. De subsidie bedraagt maximaal € 3.000 voor de eerste groep. Voor de tweede groep is de subsidie 30% van de kosten tot een maximum van € 3.000.

De volgende maatregelen zijn subsidiabel binnen de regeling: • Gevelisolatie • Spouwmuurisolatie • Dakisolatie • Zolder/vlieringvloer isolatie • Vloerisolatie • Bodemisolatie • Isolatieglas • Warmtepomp (evt. hybride) • Zonnecollectoren / zonneboiler • Zonnepanelen / pv-panelen • Lage temperatuurafgiftesysteem (LTV) • Warmteterugwinsysteem (WTW) • Maatwerkadvies energiebesparing (i.c.m. een andere maatregel) Voor de regeling is € 275.000 beschikbaar. De volledige regeling is te vinden via https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR688433/1 19

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

3.12.

Warmtetransitie: Transitievisie Warmte (TVW) en Wijk/buurtuitvoeringsplan (W/Bup).

Aardgasloos

Doelstelling

Landelijk: (Klimaatakkoord) Aalten:

2030 1,5 miljoen woningen aardgasloos (van de 8,4 miljoen) 2050 alle woningen, gebouwen aardgasloos 2030: 2000 woningen aardgasloos 2050: alle woningen en gebouwen aardgasloos Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Alle nieuwe woningen en gebouwen aardgasloos (geen uitzonderingen) - Wijk/buurtuitvoeringsplannen in uitvoering brengen, - Individuele woningeigenaren stimuleren naar aardgasloos door actieve benadering (uitvoering nationaal isolatieprogramma) start 2023.

Huidige situatie Hoofdverwarmingsinstallatie woningen

Gemeente Aalten (%)

Nederland (%)

Elektrisch verwarmd

2,8

2,4

Met stadsverwarming

0,2

6,7

Met verwarming o.b.v. aardgas

92,6

87,4

Type installatie onbekend

4,2

3,3

Tabel: 4

Bestaande situatie warmtetransitie

In de gemeente Aalten worden bijna alle woningen verwarmd met een aardgasgestookte CV-ketel. Toekomstige alternatieven hiervoor zoals een warmtenet (restwarmte industrie) zijn niet of nauwelijks beschikbaar, Geothermie heeft in dit deel van de Achterhoek ook nauwelijks perspectief. Houtstook, de houtkachel, is nu al wel relatief populair voor verwarming van de woning.

In het nationale Klimaatakkoord is afgesproken dat alle Nederlandse woningen en gebouwen in 2050 geen aardgas meer gebruiken om te verwarmen. Om dit doel te halen moeten in Nederland in 2030 circa 1,5 miljoen woningen en andere gebouwen zijn Warmtetransitie: Stand aantal woningen van het gas af

verduurzaamd en van het aardgas af. Naar de omvang

in 2022 (t.o.v. 100% in 2050)

van de gemeente Aalten zijn dat 2000 woningen in 2030.

De overstap naar een aardgasvrije gemeente gaan we zorgvuldig realiseren. In oktober 2021 heeft de raad van de gemeente Aalten de ‘Transitievisie Warmte - Stap voor stap naar aardgasvrij’ vastgesteld. Deze visie is in overleg met stakeholders opgesteld; onder andere met Woningcorporatie De Woonplaats en Liander. Ook inwoners van Aalten zijn hierbij betrokken geweest, zowel tijdens inwoneravonden als in een klankbordgroep.

20

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

De te volgen stappen zijn in beeld gebracht, te beginnen met de kansrijke buurten waar we al vóór 2030 een start kunnen maken met de aanpak naar aardgasvrij. Als eerste wijk/buurt is gekozen voor ‘Dinxperlo Centrum Oost’. Na de zomer van 2022 zijn de overleggen met de Woonplaats gestart. De volgende stap is de communicatie met de buurt. De aanpak, het buurtuitvoeringsplan, is het plan van en voor de buurt. Samen met woningeigenaren, huurders en de woningcorporatie kijkt de gemeente hoe de buurt het beste verduurzaamd, aardgasvrij ready óf geheel aardgasvrij gemaakt kan worden. Hierbij hanteren we een pilot-aanpak en na een jaar evalueren we wat de geleerde lessen zijn. Deze evaluatie wordt gebruikt bij het opstellen van een buurtuitvoeringsplan voor het volgende cluster. Het is de bedoeling dat ieder jaar een nieuwe wijk/buurt start met het opstellen van een buurtuitvoeringsplan. De gemeente voert de regie in het opstellen van het buurtuitvoeringsplan warmtetransitie. Het is een project dat samen met de bewoners, de Woonplaats, de netbeheerder en interne, en externe, specialisten van de gemeente wordt opgepakt. Maar uiteindelijk is het een buurtuitvoeringsplan van de buurt en wordt de rolverdeling, en wie wat doet, in overleg bepaald.

Hoe ziet een buurtuitvoeringsplan eruit? Onderdelen daarvan, zoals beschreven in de transitievisie, zijn in elk geval de volgende: ●

De buurtanalyse;

●

Het projectplan;

●

Het uitvoeringsplan met in ieder geval de onderdelen: - Techniek, - Financiering, - Juridisch, - Ruimtelijke inpassing, in de onder- en bovengrond, - Communicatie en participatie

●

Vaststellen van het uitvoeringsplan door het college van B&W

●

Uitvoeren: gezamenlijk met de inwoners.

Betaalbaarheid voorop In het Klimaatakkoord staat dat ‘de verduurzaming voor iedereen betaalbaar moet zijn, maar ook gefinancierd (moet) kunnen worden. Ook voor degenen die daar nu geen toegang toe hebben’. Het kabinet maakt middelen vrij om gemeenten te ondersteunen bij de transitie naar aardgasvrije gebieden. Aalten wil geen energiearmoede in haar gemeente.

We doen het samen met onze inwoners Een buurtuitvoeringsplan bepalen we samen met de buurt. Als gemeente en De Woonplaats gaan we hierover met huurders, woning- en gebouweigenaren in gesprek. Het is belangrijk om samen te werken met deze partijen, om uitvoering van de plannen mogelijk te maken. Wij betrekken hen het liefst zo vroeg mogelijk in het proces om op die manier zoveel mogelijk ‘bottom-up’ te werken. Openheid en transparantie staan daarbij centraal. Dat leidt tot een gezamenlijk en breed gedragen buurtuitvoeringsplan.

4.

Industrie, Bedrijven - Duurzaam Produceren 21

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Produceren

Doelstelling

Landelijk: (Klimaatakkoord) Aalten:

2030 50% minder grondstoffen verbruiken 2050 klimaatneutraal met hergebruik van grondstoffen en producten 2030: 50% minder grondstoffen verbruiken 2050: Volledig circulair Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Nota Circulaire Economie vaststellen (2023) en uitvoeren - Invoeren stimuleringslening bedrijven Thematafelprojecten ‘Cirkelregio Achterhoek ’en ‘kringlooplandbouw’ ondersteunen - Toekomstbestendige bedrijventerreinen (subsidie provincie) - Reststromeninventarisatie bedrijven - Regeling herbruikbare luiers continueren

4.1. Circulaire economie In een circulaire economie bestaat er geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. De energie voor een zuivere kringloopeconomie is afkomstig van hernieuwbare bronnen, met name zon en wind. Het huidige kabinetsbeleid is een transitie naar een volledig circulaire economie in 2050. Deze transitie brengt nieuwe (economische) kansen met zich mee. Hiervoor is het noodzakelijk dat bestaande economische structuren worden omen afgebouwd en nieuwe economische structuren worden bevorderd en opgebouwd.

Circulair zijn als gemeente betekent dat gemeente, bedrijven en inwoners: 1. de principes van een circulaire economie toepassen: •

Reparatie en onderhoud: producten gaan langer mee.

•

Zuiniger omgaan met grondstoffen: zo mogelijk minder of andere grondstoffen gebruiken.

•

Slimmer ontwerpen: al in de ontwerpfase rekening houden met hergebruik van het product of met de grondstoffen waaruit het is opgebouwd.

•

Hergebruik van producten: bestaande producten of delen daarvan opnieuw gebruiken in plaats van nieuwe te produceren.

•

Hergebruik van materialen: materiaal dat niet meer wordt gebruikt, kan terug in de productiecirkel en opnieuw worden gebruikt.

2. hernieuwbare energiebronnen gebruiken, zoals energie uit wind, zon en waterkracht. 3. bij het produceren van producten alleen grondstoffen gebruiken die opnieuw te gebruiken zijn.

In 2020 is gestart met de voorbereidingen van een nota Circulaire Economie voor de gemeente Aalten. Er heeft een interne ronde plaatsgevonden, om na te gaan op welke wijze we binnen de gemeente Aalten met circulaire economie bezig zijn. In de beleidsnota willen we ook uitgebreid aandacht besteden aan activiteiten van burgers, organisaties en bedrijven in de gemeente Aalten, om tot een circulaire economie te komen. Van kleinschalige initiatieven tot grote wijzigingen in productieprocessen. Projecten binnen de Regio Achterhoek op het gebied van circulariteit hebben een plaats in de nota. De Beleidsnota Circulaire Economie wordt naar verwachting in de raad van maart 2023 behandeld

22

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

4.2. Cirkelregio Achterhoek In de Achterhoek werken we samen binnen de Cirkelregio Achterhoek. Partners in de Cirkelregio zijn de Achterhoekse gemeenten, woningbouwcorporaties, stichting Actief en bedrijven als WAM & van Duren, Rouwmaat en Grijssen. Intussen zijn er 16 partners aangesloten bij de Cirkelregio en 7 Vrienden, waaronder onderwijsinstellingen als de HAN, Saxion en het Graafschap College. Binnen de Cirkelregio wordt met name ingezet op samenwerking, kennis delen en praktische uitvoeringsprojecten. Naast hernieuwbare materialen is hergebruik van (afval)stromen van belang. In het project Cirkelregio is een inventarisatie van reststromen en restcapaciteiten uitgevoerd, met een onderdeel het ontwikkelen van een digitaal platform. Dit heeft een vervolg gekregen en daaruit is het initiatief REIN ontstaan, ontwikkeld door Hibernis, Grijssen en WAM & van Duren. Er is een platform ontwikkeld waarmee stromen bij bedrijven worden geïnventariseerd. Een schaalbaar platform om op lokaal, regionaal, provinciaal en/of landelijk niveau inzichtelijk te maken welke stromen er zijn. Daarmee kunnen vervolgens reststromen efficiënt ingezameld worden en benut worden voor (her)gebruik. Het project Cirkelregio is regionaal inmiddels een netwerk geworden, met jaarlijks diverse Cirkelregio bijeenkomsten

4.2.

Circulaire landbouw

De gemeente Aalten heeft besloten om deel te nemen aan Coöperatie De Marke, om zo haar steun uit te spreken voor het initiatief, een regiodealproject. De ontwikkeling van de Achterhoek tot koploper in innovatie, kennisontwikkeling. Het onderzoek is gericht op een toekomstbestendige melkveehouderij op zandgrond. De vier hoofdthema’s zijn: natuurinclusieve landbouw, kringlooplandbouw, precisielandbouw. Het project is inmiddels onveranderd overgenomen door Wageningen Livestock Research (instituut binnen Stichting Wageningen Research).

4.4. Toekomstbestendige bedrijventerreinen We willen de bestaande bedrijventerreinen in de gemeente samen met de bedrijven toekomstbestendig maken. De maatregelen zijn gericht richten op: 1.

(Circulaire) herstructurering, vernieuwing, herontwikkeling, aanpassing van ruimtelijke inrichting of ruimtelijke kwalitatieve verbeteringen, en noodzakelijke bedrijfsverplaatsingen of (circulaire) sloop om het bedrijventerrein te verbeteren;

2.

De aanleg van duurzame energie- en warmtesystemen en energieopslag op het bedrijventerrein;

3.

Weerbaarheid tegen criminaliteit;

4.

Klimaatadaptatie;

5.

Vergroten van de biodiversiteit;

6.

De aanleg van buitenruimte die stimuleert om er te sporten en bewegen.

Hiertoe vragen wij bij de Provincie Gelderland subsidie aan om fysieke collectieve maatregelen te realiseren, inclusief procesbegeleiding om een bestaand bedrijventerrein toekomstbestendig te maken.

4.5. Stimuleringslening verduurzaming winkels, kantoren en panden met zakelijke bestemming. Om ondernemers te stimuleren en te ondersteunen bij het verduurzamen van hun vastgoed, heeft de gemeente Aalten samen met SVn een regeling opgesteld. Het betreft een stimuleringslening voor de verduurzaming van winkels, kantoren en panden met zakelijke bestemming. Ook agrarische bedrijfsbebouwing kan met deze lening verduurzaamd worden. De lening is bedoeld voor eigenaren (ook particuliere) en huurders van vastgoed met een zakelijke bestemming. De regeling is gericht op MKB-ondernemingen. De gemeente Aalten stelt een bedrag van € 1.000.000

23

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

beschikbaar voor de regeling. Het betreft een revolverend fonds. Het maximaal te lenen bedrag bedraagt € 100.000. Bij bedragen tot € 50.000 worden de afsluitkosten van € 1.500 vergoed door de gemeente Aalten. De inhoudelijke toets van aanvragen vindt plaats door Agem Energieloket, de financiële toets door SVn.

4.6. Herbruikbare luiers In 2022 is een subsidieregeling voor de aanschaf van wasbare luiers ingevoerd. Wegwerpluiers vormen een grote hoeveelheid restafval en hebben een beperkte mogelijkheden tot recycling. Bovendien kost het produceren van wegwerpluiers veel grondstoffen, energie en transport. De regeling is bedoeld om het gebruik van wasbare luiers voor jonge kinderen in de luierleeftijd te stimuleren. Wasbare luiers zijn relatief duur in eerste aanschaf en vormen zo een belemmering voor gezinnen om over te stappen op wasbare luiers. Door eerst een probeerpakket en dan een subsidie op de aanschaf van een startpakket wasbare luiers of een korting op het leasen ervan wordt het eenvoudiger om over te gaan op wasbare luiers. De regeling heeft tot nu toe 17 aanvragen voor 20 kinderen opgeleverd. Alle aanvragen zijn gehonoreerd.

24

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

4.

Mobiliteit - Duurzame mobiliteit

Mobiliteit

Doelstelling

Landelijk: (Klimaatakkoord)

2030

Aalten:

Alleen nog emissievrije personenauto’s te koop (nieuw). Ongeveer 1,8 miljoen laadpalen in Nederland. Voor mobiliteit maximaal 24 miljoen ton (Megaton) uitstoot broeikasgassen 2050 Mobiliteit zonder schadelijke uitlaatgassen voor mensen en goederen Inzet van fossiele brandstoffen tot nul gereduceerd. 2030: Minimaal 160 laadpunten gerealiseerd 2050: Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Laadvisie uitvoeren - 9 laadpalen per jaar plaatsen (Vattenfall) - Fietsroute langs N318 verder vormgeven - Sneltrein (RegioExpres) tussen Arnhem en Doetinchem

Afbeelding 5

Mobiliteit in het Klimaatakkoord.

5.1 Duurzame mobiliteit Het Klimaatakkoord geeft aan dat vanaf 2030 alle nieuw verkochte auto’s emissieloos moeten zijn. De verwachting is dan ook dat het aantal elektrische auto’s de komende jaren flink gaat toenemen en daarmee ook de vraag naar publieke laadpalen. Dat geeft de gemeente de taak om de laadinfrastructuur op orde te brengen. Er is berekend dat we in 2030 in de gemeente Aalten in de openbare ruimte minimaal 160 laadpunten nodig hebben (een laadpaal bestaat uit 2 laadpunten). 5 jaar later moet dat aantal zijn verdubbeld. Op dit moment zijn er 69 openbare laadpunten in de gemeente aanwezig of in ontwikkeling. 25

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

AALTEN - De snelste laadpaal van Nederland als eerste geplaatst in Aalten bij Reinders op de Hamelandroute 92. De snelste laadpaal van Nederland is nu 24 per dag beschikbaar in Aalten. Met een laadsnelheid van 360 kW is deze laadpaal in staat om een elektrische auto in minder dan 15 minuten op te laden. Dit is bijna drie keer sneller dan de gemiddelde laadpaal, wat betekent dat de automobilist nooit lang hoeft te wachten voordat hij weer de weg op kan.

Afbeelding 6:

Bericht eerste snellaadpaal van Nederland in Aalten

5.2. Laadvisie en plaatsingsbeleid De ambitie van gemeente Aalten is het zorgen voor een betrouwbaar, veilig, betaalbaar en dekkend netwerk van laadinfrastructuur. Om mobiliteit te verduurzamen zullen veel vervoersmiddelen op elektriciteit moeten gaan rijden. Steeds meer mensen kiezen hiervoor. Daarom is het belangrijk dat er voldoende laadfaciliteiten zijn voor inwoners en bezoekers van de gemeente Aalten. Om dit te realiseren heeft de gemeente een Laadvisie opgesteld. Met een laadvisie geven wij lokaal invulling aan de nationale agenda laadinfrastructuur. De gemeente Aalten hanteert de ‘ladder van laden’, dit om de druk op de openbare ruimte te beperken. Dit houdt in dat e-rijders op privaat terrein laden, indien mogelijk. E-rijders die geen toegang hebben tot een privaat laadpunt moeten kunnen uitwijken naar semipublieke en publieke laadpunten. De gemeente Aalten kiest ervoor om laadinfrastructuur op geschikte locaties te realiseren. Dit zijn locaties waarvoor vraag vanuit inwoners en/of ondernemers is, er behoefte is aan een laadpaal.

Grafiek 4,

Geregistreerde elektrische en waterstofvoertuigen in de gemeente Aalten

26

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Grafiek 5: Percentage elektrische personenauto’s in Aalten (BEV)

5.3. Laadinfrastructuur Na eerder een overeenkomst gesloten te hebben met Allego en PARKnCHARGE is nu een concessieovereenkomst met Vattenfall gesloten voor de realisatie van laadpalen in onze gemeente. Het betreft een overeenkomst voor de duur van 3 jaar. In 2022 is hiermee gestart. Inmiddels zijn 9 laadpalen geplaatst of in voorbereiding. Verder is het de bedoeling dat ook in 2023 en 2024 ten minste 9 laadpalen worden geplaatst. De concessiehouder is gedurende de exploitatietermijn verantwoordelijk voor het volledige beheer en de exploitatie van alle gerealiseerde laadpalen. De concessiehouder gaat proactief jaarlijks 9 laadpalen plaatsen, dit komt neer op 18 laadpunten. Ook worden laadpalen bijgeplaatst op basis van gebruikscijfers.

Grafiek 6: Laadpunten voor elektrische auto’s, aantal Aalten 5.4. Fietsnetwerk De afgelopen jaren hebben wij bij de herinrichting van wegen, waarbij er sprake is van een hoge fietsintensiteit, de fietser centraal gesteld in het ontwerp en de voorzieningen voor de fietser verbeterd. Denk hierbij aan wegen als de Terborgseweg, Plein Zuid en de Nieuwstraat. Deze verbeteringen zetten we door op de wegen die van belang zijn voor het lokale en/of regionale fietsnetwerk. Zo zijn de Admiraal de Ruyterstraat en Dijkstraat voorzien van brede fietsstroken en zijn in het ontwerp van de Lichtenvoordsestraatweg ook brede fietsstroken opgenomen. Daarbij is vanuit de Global goals ingezet op een fysieke leefomgeving die meerdere doelen raakt. Ook zijn wij met de provincie Gelderland in overleg om de fietsroute langs N318 verder vorm te geven. In 2023 mogen hier de resultaten van worden verwacht.

27

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

5.5. Openbaar vervoer 1 keer per uur een sneltrein (RegioExpres) tussen Arnhem en Doetinchem. Dat is een grote wens van de regio Achterhoek én het doel van provincie Gelderland. Op 16 november 2022 is in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) geld beschikbaar gesteld voor de daadwerkelijke realisatie van deze sneltrein. De RegioExpres is een extra sneltrein tussen Arnhem en Doetinchem. Zo ontstaat een kortere reistijd van 13 minuten tot Arnhem-Centraal. Door een betere aansluiting op de intercity’s, bijvoorbeeld richting Schiphol en de Randstad, kan de reistijdwinst oplopen tot 26 minuten. De komst van de RegioExpres gaat niet alleen over tijdwinst. De RegioExpres is de meest essentiële bouwsteen voor woning- en arbeidsmarkt. Doordat de Achterhoek beter en sneller verbonden wordt met Arnhem-Nijmegen en de Randstad – en vice versa – worden veel meer mogelijkheden geboden voor inwoners op het gebied van wonen, werken en studeren. Het stimuleert het gebruik van het openbaar vervoer. Het biedt perspectief voor het bedrijfsleven en helpt de drukte op de A12 en A18 te verminderen.

5.6 Behaald resultaat De klimaatmonitor en andere emissieregistratiesites geven ook informatie over het energieverbruik en broeikasgassenuitstoot door mobiliteit. Landelijk, provinciaal, (RES-)regionaal en gemeentelijk. De cijfers over het verloop van CO2-uitstoot als gevolg van de mobiliteit in de gemeente Aalten laten maar voor een deel het behaalde ‘duurzaamheidsresultaat’ zien. Mobiliteit is in omvang en soort in de loop der tijd door autonome ontwikkelingen fors veranderd. Daarom is het effect van verduurzamingsmaatregelen in de mobiliteit niet goed te zien.

Grafiek 7:

Verloop emissie CO2 door verkeer en vervoer, mobiliteit, in de gemeente Aalten

28

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Grafiek 8

Gereden autokilometers per jaar (Nederland)

Het aantal per jaar gereden autokilometers is met circa 20% gestegen en de CO2-uitstoot door mobiliteit is vrijwel gelijk gebleven. Daaruit kan worden geconcludeerd dat de duurzaamheidsmaatregelen ten aanzien van mobiliteit (zuiniger motoren, elektrisch rijden, toevoeging bio-ethanol aan benzine) een CO2-reductie van circa 20% ten opzichte van 1990 hebben opgeleverd.

Corona heeft gezorgd voor ongeveer 20% minder verkeer in 2020 en 2021. Er was bij de coronamaatregelen geen duurzaamheidsdoel. Het bijkomende effect was wel een aanzienlijke verlaging van de CO2-uitstoot, een aardige bijvangst. Voor 2023 wordt verwacht dat de emissie weer op het niveau van 2019 uitkomt. Wellicht iets lager door de aanwas van het elektrisch rijden en het succes van thuiswerken. Het doel voor 2030 (49/55% reductie) en 2050 (95% reductie) is nog ver uit zicht.

29

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

5.

Elektriciteit - Duurzaam opwekken

Duurzaam opwekken Landelijk klimaatakkoord

doelstelling

Achterhoek

2030: RES-bod realiseren (1,35 TWh = 4.860 TJ) Uitvoering AvG 3.0 2050: energieneutraal (energieverbruik is 100% duurzame opwek). Uitvoering AvG 3.0. 2030: RES-bod realiseren (globaal voor Aalten 88 GWh wind, 47 GWh zon op dak) Uitvoering AvG 3.0 2050: energieneutraal (energieverbruik is 100% duurzame opwek). Uitvoering AvG 3.0.

Aalten

2030 55% reductie broeikasgassen t.o.v. 1990, ten minste 35 TWh opwek met RES’sen 2050 95% reductie broeikasgassen t.o.v. 1990

Tussendoelen 2023 - 2026: Acties: - Woningeigenaren stimuleren toepassen zon op dak (duurzaamheidslening, subsidieregeling energiearmoede) - Toepassing Uitnodigingskader zon en wind. Voorlopig geen tender voor zon op land - Project Stimulering zon op dak bij bedrijven (LTO, Agem) uitvoeren, concreet en haalbaar - Overleg met Hagenwind over RES-bod wind - RES 2.0 Achterhoek opstellen en vaststellen in 2023

6.1 Afwegingskader zon en wind Het beleid voor ‘ruimtelijke ordening en duurzame energieopwekking’, het Uitnodigingskader zon en

Veldopstellingen

wind, is op 12 juli 2021 door de gemeenteraad

In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is een

vastgesteld.

voorkeur voor zonne-energie op daken opgenomen.

Uitgangspunt is dat Aalten verantwoordelijkheid wil

Pas in allerlaatste instantie mogen we

nemen voor haar eigen duurzame en stabiele

zonnepanelen op landbouw- en natuurgronden

energievoorziening. Dus voor wind- én zonne-energie.

plaatsen. Voor agrarisch gebied wordt het

De focus moet liggen op maximale benutting van

opwekken van duurzame energie namelijk niet als

zonnepanelen op daken waarbij vooral grote

duurzaam gezien als dat ten koste gaat van

bedrijfsdaken in beeld komen. LTO heeft, in opdracht

voedselproductie. Dit is in de klimaatafspraken van

van het de gemeente, onderzoek uitgevoerd naar de

Parijs opgenomen

mogelijkheden van zonnepanelen op agrarische daken. In dit project worden agrarische ondernemers gestimuleerd, voorgelicht over de mogelijkheden en begeleid om hiertoe over te gaan. Een dergelijk onderzoek met begeleiding heeft Agem uitgevoerd voor de ‘niet agrarische’ ondernemersdaken. Het uitschrijven van tenders voor zonnevelden groter dan 2500 m2 is uitgesteld. Het Uitnodigingskader sluit (grote) windmolens uit op het grondgebied van de gemeente Aalten met uitzondering van het huidige gebied ‘Hagenwind’. En daar geldt een beperking tot een ashoogte van maximaal 140 meter. In november 2022 is besloten om in de gemeente Aalten voorlopig geen tender voor zonnevelden uit te schrijven en volop aandacht te geven aan het realiseren van grootschalig zon op dak. Doel is te komen tot concrete en uitvoerbare plannen met een tijdplan. Voor de begeleiding van ‘zon op dak’ worden LTO en Agem ingezet in een vervolgproject.

30

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

6.2. Regionale Energie Strategie 2.0 (RES 2.0) In een RES geeft een RES-regio aan hoeveel duurzame energie zij in 2030 in haar regio (grootschalig) wil gaan opwekken met zon en wind. De RES-regio Achterhoek heeft een RES-bod in de RES 1.0 uitgebracht van 1,35 TeraWattuur (TWh). Hiervan wordt 0,35 TWh gerealiseerd met grootschalig zon op dak. De RES 2.0 is volgens het Nationaal Programma RES een voortgangsdocument en een herijking wanneer dat nodig is. Het opstellen van de RES 2.0 Achterhoek is in 2022 opgepakt en de RES 2.0 moet in juli 2023 worden opgeleverd. In de RES 2.0 worden zoekgebieden en projectlocaties concreter en gemaakt. De opgave voor de komende jaren is het RES-bod omzetten in de aanleg en plaatsing van zonnepanelen en windmolens. Eind 2022 is gestart met het opstellen van een planMER door de provincie Gelderland. De planMER onderzoekt de milieueffecten van de Gelderse windvisie en de zoeklocaties die in de Gelderse RES’sen zijn opgenomen. De RES groene metropool Arnhem-Nijmegen doet niet mee met de Gelderse planMER. Voor de RES 2.0. Achterhoek is ook het uitvoeren van een planMER verplicht. De planMER voor de RES-Achterhoek lift nu mee in de Gelderse planMER.

31

Update Plan van Aanpak Duurzaamheid 2023

Voor het grondgebied van de gemeente Aalten is in de RES ingezet op de vervanging van de bestaande windmolens in het gebied Hagenwind.

Windturbines Land

Daarbij is gedacht aan een vervanging van de huidige

● Het type windturbine op land is de Enercon E-

acht windmolens (met een opbrengst van ca 108

126 met een vermogen van 7,5 MW

TeraJoule per jaar, 30 GWh) door hogere moderne

● De tiphoogte (hoogste punt van het rotorblad) is

windmolens met een verwachte opbrengst van 316,8

198,5 meter

TeraJoule per jaar (88 GWh). Voor de uitvoering

● De ashoogte (afstand van de mast tot

hiervan is Hagenwind als initiatiefnemer aan zet. De

halverwege de gondel, zonder de rotorbladen) is

gemeente Aalten kan deze uitbreiding faciliteren,

135 meter

stimuleren en ondersteunen.

● De fundering bestaat naast beton uit: 66

Ook de congestieproblematiek op het elektriciteitsnet

heipalen van 23-30 meter lang en 181 ton

speelt een belangrijke rol in deze realisatie. Tennet zal

betonvlechtwerk

eerst de capaciteit van het hoogspanningsnet moeten

● De mast weegt 2920 ton, is gemaakt van beton