Raadsmededeling 167-2022 Uitvoeringsnota sociaal domein.pdf

Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp

: : : : : :

167-2022 1 november 2022 8 november 2022 Barbara Ulfman J.C. Wikkerink en A.J. te Lindert Uitvoeringsnota sociaal domein

Aanleiding In 2021 heeft u ‘Zo persoonlijk mogelijk blijven meedoen in Aalten’ vastgesteld. Daarin staat dat de gemeente Aalten nog meer de inwoners en hun hulpvraag centraal wil stellen en dat daarbij ingezet wordt op het behoud van gezondheid en het voorkomen van zorg. Het uitvoeren van de nota vraagt een cultuuromslag voor denken, uitvoeren en doen voor iedereen. In de uitvoeringsnota ‘Wat gaan we doen in het sociaal domein?’ staat wat partners en gemeente de komende jaren gaan doen om ervoor te zorgen dat de nieuwe manier van samenwerken de norm wordt. Met het werken volgens de nota sluiten wij aan op de landelijke en regionale afspraken voor de komende jaren. Wij merken dat u nauw betrokken bent bij de ontwikkelingen in het sociaal domein. Daarom delen wij deze nota graag met u. Hoe is de nieuwe manier van samenwerken terug te vinden? Wij willen hulp en ondersteuning zo ‘dichtbij’ mogelijk organiseren. Daarom zet de uitvoeringsnota in op het versterken, verdiepen en verbinden van de sociale basis. Het sociaal domein, de gezondheid van inwoners en de hulp en ondersteuning zijn een verantwoordelijkheid van veel verschillende partijen en personen. De druk op vrijwilligers, mantelzorgers, organisaties en verenigingen neemt toe. Daarom ontzorgen wij inwoners, professionals en vrijwilligers.

De toegang wordt eenvoudiger door de realisatie van inlooppunten, een verbetering van de digitale toegankelijkheid en het zorgen voor één plan en één regisseur. We stimuleren professionals om te werken vanuit positieve gezondheid. De gemeente geeft aan wat belangrijk is. De uitvoering bepaalt hoe de uitvoering plaatsvindt. Waaruit blijkt dat meer wordt ingezet op het behoud van gezondheid? Om de zorg betaalbaar en toegankelijk te houden is inzet op gezondheid noodzakelijk. We draaien daarvoor aan veel knoppen. We achterhalen op basis van data en gesprekken waar gezondheidsverschillen zijn en zetten daar zo gericht mogelijk op in. Daarbij gaan we uit van positieve gezondheid. We sluiten een beweeg- sport en leefstijlakkoord met zoveel mogelijk betrokken partijen. Samen proberen we de sociale en omgeving zo in te richten dat de gezonde keuze de makkelijke keuze wordt. We informeren inwoners via www.vitaalbad.nl en bieden laagdrempelige activiteiten aan zodat iedereen mee kan doen. Op basis van Achterhoek Gezond werken we in regioverband samen. Daarbij gaan we gezondheid en zorg anders organiseren, financieren en monitoren. In hoeverre sluit de nota aan bij het landelijke en regionale beleid? Van grote invloed zijn de afspraken die gemaakt worden op basis van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

De Rijksoverheid gaat vanuit deze twee akkoorden ook sturen op meer gezondheid minder zorg. Daarbij geeft de overheid de kaders voor preventie, sociale basis en sport en bewegen en verbindt daar in de toekomst steeds meer de zorg aan. Aan gemeenten en partners wordt gevraagd om in regioverband afspraken te maken op basis van regiovisies en regiobeelden. De GGD, Zorgverzekeraars, Rijk en gemeenten vormen de basis. Zij leggen de link met alle andere betrokken (regionale) spelers. In de Achterhoek zijn we hierin al ver door de samenwerking binnen ‘De Gezondste Regio’. De uitvoering vindt lokaal plaats. De prioriteiten en werkwijze van het sociaal domein Aalten zijn hierop ingericht. Pagina 1 van 3

Hoe ziet de financiering eruit? De financiering is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk, regio, gemeente en partners. In de kolom kosten en investering in de uitvoeringsnota is dit ook terug te zien. Nu financiert het Rijk nog veel op programma en projectbasis. Vanaf 2023 gaat dat veranderen. Er komt een Specifieke Uitkering op basis van GALA (en waarschijnlijk ook al IZA). Dit borgt dat middelen aan preventie worden besteed en geeft op termijn meer mogelijkheden voor het lokaal inzetten van de middelen. Op korte termijn borgt het lopende programma’s en activiteiten kunnen worden doorgezet. In de Achterhoekse regiodeal worden ook middelen voor gezondheid gevraagd. Dat is voor het eerst. Deze middelen zorgen er o.a. voor dat de regionale afspraken kunnen worden nagekomen en initiatieven gefinancierd. Doordat het onderzoek en de visievorming in de afgelopen jaren zijn afgerond kan nu worden gekwantificeerd wat nodig is. Lokaal komen inzet van partners (publiek private financiering) en fondsen en subsidies aan de orde. Deze worden ook veelal ingezet voor programma’s, activiteiten of interventies. Er zijn ook middelen die worden ingezet voor specifiek gemeentelijk beleid. Waar wordt het transformatiebudget voor ingezet? Er is structureel €400.000,- transformatiebudget beschikbaar. Dit is nodig om te kunnen gaan werken volgens de nota en de uitvoeringsnota.

Er wordt meer gevraagd van de sociale basis. Maar ook daar is (net als in de zorg) een tekort aan mensen en middelen. Er wordt gevraagd om vroegsignalering en doorverwijzing om (zware) zorg op termijn te voorkomen. Dat betekent wel dat er voldoende sociaal raadslieden en maatschappelijk werkers actief moeten zijn en dat zij snel moeten kunnen handelen. Hoe meer tijd er verloren gaat hoe groter de kans dat de inwoners het alsnog zorg of ondersteuning nodig heeft. Inwoners en professionals (jongerenwerkers, huisartsen, buurtsportcoaches, docenten, verenigingsbestuurders enz) moeten hen laagdrempelig kunnen bereiken. Om aan de maatschappelijke taken te kunnen voldoen hebben verenigingen en vrijwilligersorganisaties ook mankracht nodig. Wellicht is enige mate van professionalisering nodig. Het opvangen en begeleiden van groepen met een (risico op) gezondheidsachterstanden vraagt tijd, kennis en vaardigheden. Om de sociale basis zo in te richten dat dit allemaal gaat en blijft werken wordt het transformatiebudget ingezet. Zijn inwoners betrokken bij ‘Wat gaan we doen in het sociaal domein?’ Inwoners zijn bij de totstandkoming van de nota’s betrokken. We willen zo persoonlijk mogelijk gaan werken. Dat betekent dat aan inwoners de komende jaren regelmatig wordt gevraagd wat zij nodig hebben om mee te kunnen blijven doen. Aan de ene kant gebeurt dat door enquêtes en panels.

Nog belangrijker is dat iedereen zoveel mogelijk werkt vanuit positieve gezondheid. Dat betekent dat de inwoner veel vaker de vraag voorgelegd zal krijgen waar in het leven de uitdagingen liggen en wat nodig is om die aan te kunnen. Inwoners zijn ook de vrijwilligers en mantelzorgers. Ook vanuit die rol worden zij betrokken bij het sociaal domein. Er wordt hen gevraagd wat nodig is om de taken en verantwoordelijkheden nu en in de toekomst behapbaar te houden. Samen met hen wordt nagedacht over het inrichten van een sterke en verbindende sociale basis. Hoe zijn de aanbevelingen van de rekenkamercommissie over de jeugdhulp verwerkt? Er is in 2021 een uitgebreid onderzoek gedaan door de rekenkamercommissie Aalten Oost Gelre en Winterswijk naar de jeugdzorg. Dit rapport mondt uit in 39 aanbevelingen. We blijven werken aan de aanbevelingen uit het rapport. Ze staan alleen niet allemaal apart benoemd in de uitvoeringsnota. Een aantal aanbevelingen heeft meer betrekking op de wijze van uitvoeren (de hoe vraag). Deze nemen we als feedback mee in onze gesprekken met professionals. Andere aanbevelingen richten zich op het sturen en controleren door uw raad. Dit valt ook buiten de scope van de uitvoeringsnota. De uitvoeringsnota maakt wel inzichtelijk dat er volop inzet is op preventie, vroegsignalering en het sluiten van de ketens.

Pagina 2 van 3

Gericht werken en flexibel meebewegen De uitvoeringsnota zorgt ervoor dat er meer integraal wordt gewerkt in het sociaal domein. Het is een middel om gericht te werken en om elkaar op de hoogte te houden van de voortgang. Het is ook een dynamisch document. We weten waar we naartoe willen werken, maar er kunnen veranderingen zijn in de wijze waarop we dat doen. Daarbij zijn we deels afhankelijk van landelijk en regionaal beleid en daaruit voortkomende afspraken. Deze zijn in ontwikkeling. We hebben ook de maken met de situatie van de dag. We weten dat bijvoorbeeld de inflatie, vergrijzing, corona en milieuvraagstukken invloed hebben op de ervaren gezondheid en mogelijkheden van mensen om mee te kunnen blijven doen. Het is ook duidelijk dat dit om een sterke en flexibele sociale basis vraagt. Het betekent dat er ruimte moet zijn om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. Het betekent ook dat we tussen 2023 en 2027 in de uitvoering steeds zullen moeten anticiperen en meebewegen. Alleen dan kunnen we ervoor zorgen dat er ook echt sprake is van ‘zo persoonlijk mogelijk mee blijven doen’. Meer weten over het sociaal domein? Kom kennismaken op 22 november! Er zijn veel ontwikkelingen in het sociaal domein. Op 22 november is er een kennismaking tussen 16.30 en 19.30. We gaan dan graag in gesprek over onderdelen waar u meer over wilt weten.

We zorgen er ook voor dat u kunt ervaren hoe de theorie in de praktijk uitpakt. Meld u aan voor 22 november en leer het sociaal domein van binnenuit kennen!

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Uitvoeringsnota ‘Wat gaan we tussen 2023 en 2027 doen in het sociaal domein?’

Pagina 3 van 3

Zo persoonlijk mogelijk blijven meedoen

Wat gaan we doen in het sociaal domein? Uitvoeringsnota 2023-2027 gemeente Aalten

1

Aalten November 2022

2

Inhoud 1. Er samen voor zorgen dat iedereen mee kan blijven doen ................................................................. 4 2. Naoberschap: samen sterk in Aalten .................................................................................................. 6 3. Een vitaal en gezond Aalten ................................................................................................................ 7 4. Jong in Aalten ...................................................................................................................................... 8 5. Veerkrachtig ouder worden in Aalten .................................................................................................. 9 6. Zorg en ondersteuning in Aalten ....................................................................................................... 10 7. Blijven meedoen in Aalten ................................................................................................................. 11 UITVOERINGSPLANNEN ..................................................................................................................... 12

3

1. Er samen voor zorgen dat iedereen mee kan blijven doen In de gemeente Aalten willen we dat iedereen zo persoonlijk mogelijk mee kan blijven doen. Er zijn veel partijen nodig om daarvoor te zorgen. In deze uitvoeringsnota staat hoe we tussen 2023 en 2027 samen werken aan het gemeenschappelijke doel. In gesprekken geven inwoners en organisaties aan dat het helpt als het aanbod aan activiteiten en ondersteuning in de gemeente overzichtelijk wordt aangeboden. Verder moet iedereen zich comfortabel voelen om aan te haken en daar fysiek toe in staat worden gesteld. Een persoonlijke benadering en korte lijnen werken het best. Geef professionals de ruimte om te doen waar zij goed in zijn en informeer hen over mogelijkheden om samen te werken en door te verwijzen. Denk daarbij breder dan alleen zorg, gezondheid, meedoen en bestaanszekerheid. Kijk bijvoorbeeld ook naar de leefomgeving en veiligheid. Zorg ervoor dat mensen begrijpen waar je het over hebt. Gebruik eenvoudige taal en laat een vertrouwd persoon de gesprekken met inwoners voeren. Hoe gemeente en partners samenwerken We werken samen aan een sterke sociale basis. We gaan steeds uit van de vraag van de inwoners en we proberen die samen te achterhalen en te duiden. We kijken waar kansen kunnen worden benut of problemen moeten worden opgelost. Dat vraagt flexibiliteit en handelingssnelheid.

En werken vanuit de bedoeling; niet vanuit wetten en regels. De gemeente kan vraagstukken agenderen. Partners worden dan betrokken en samen wordt een plan gemaakt. Het kan ook zijn dat er een initiatief komt van één of meerdere partners. Dan kijkt de gemeente of en hoe zij bij kan dragen om tot uitvoering te komen. De gemeente geeft dan randvoorwaarden aan waarbinnen ontwikkelingen plaats kunnen vinden. Alles wat we samendoen moet legaal en verdedigbaar zijn. En we willen verantwoording af kunnen leggen. Daarom moeten resultaten zichtbaar en meetbaar zijn. We weten dat dit ingewikkelde samenspel niet van vandaag op morgen lukt. We zijn ook al bezig. Veel acties in deze nota komen voort uit de andere manier van werken. Zo is www.vitaalbad.nl ontstaan vanuit de behoefte om inzicht te krijgen in het aanbod aan activiteiten en ondersteuning in de gemeente. De proeftuinen van Achterhoek Gezond maken duidelijk waar je in de praktijk tegenaan loopt als je gezondheid en zorg vanuit de inwoner wilt organiseren. Het initiatief om te komen tot inlooppunten op locatie is een gevolg van feedback van inwoners dat zij niet goed weten waar ze hun vragen kunnen stellen. De rol van de gemeente Aalten om de samenwerking tot een succes te maken Stap voor stap doen we ervaring op, voeren verbeteringen door en passen aanbod aan op de vraag. Door deze werkwijze veranderen de rollen van de partners.

Als gemeente zorgen we ervoor dat beleid, subsidieregelingen en verordeningen voldoende ruimte geven voor lokale ontwikkelingen. Ook zorgen we ervoor dat alle inwoners de weg kunnen vinden naar zorg en ondersteuning. Het ontwikkelen en uitvoeren van plannen wordt deels aan inwoners en organisaties overgelaten. Zij komen in onderling overleg tot een goede verdeling en een aantrekkelijk aanbod. De gemeente bekijkt de plannen in samenhang en zoekt naar verbindingen. Dat doen we lokaal, maar als dat meerwaarde heeft ook regionaal. In de uitvoeringsplannen aan het einde van deze nota benoemen we welke resultaat we willen behalen. We geven ook aan waar we nu staan (wat het vertrekpunt is). Een aantal grote projecten en interventies hebben we met naam benoemd. Maar we willen partners vooral de ruimte geven om zelf aan de slag te gaan, te ontwikkelen en uit te voeren. Burgerinitiatieven zijn van harte welkom. Indeling van de nota Er is een aantal onderwerpen die voor iedereen geregeld moeten worden. Deze zijn opgenomen in hoofdstuk 1. Algemene acties zijn niet voldoende om het doel te bereiken. Als we nu niets doen komt het Naoberschap onder druk te staan. Wat we willen doen om dat te voorkomen staat in hoofdstuk 2. Meer en gerichtere samenwerking is nodig voor gezonde inwoners en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Daarover gaat hoofdstuk 3.

Jongeren willen we graag een goede start geven. In hoofdstuk 4 staat hoe we daar samen aan werken. Om ervoor te zorgen dat ouderen langer een betere gezondheid kunnen ervaren, zelfstandig thuis kunnen wonen en zich kunnen redden in het dagelijks leven is gerichte inzet nodig. In hoofdstuk 5 staat welke. In hoofdstuk 6 staat beschreven hoe we de toegang tot zorg en ondersteuning verbeteren. Hoofstuk 7 gaat over de vraag hoe we ervoor zorgen dat iedereen mee kan blijven doen in Aalten. Deze nota sluit af met uitvoeringsplannen voor de te behalen resultaten en geeft inzicht in de partners die daarvoor nodig zijn. 4

Een duidelijk startpunt om bij voorzieningen en ondersteuning te komen Hoe preventie, zorg en ondersteuning precies geregeld zijn, is voor inwoners niet belangrijk. Zij willen vooral dát het geregeld is. Nu kunnen nog niet alle inwoners de toegang tot zorg en ondersteuning vinden. We gaan ervoor zorgen dat er een centrale toegang komt. Er komen ook inlooppunten. Eerst in Dinxperlo en Aalten. Als het een succes is later ook in Bredevoort en de buurtschappen. Bij de inlooppunten kunnen inwoners op vaste momenten terecht. Een medewerker bespreekt wat er aan de hand is en welke mogelijkheden er zijn om verder te gaan. Zo nodig is er ondersteuning bij het aanvragen van een voorziening of het contact leggen met een organisatie. We zetten in op samenwerking en zorgen ervoor dat professionals met verschillende achtergronden elkaar weten te vinden. Het is belangrijk dat iedere inwoner zelf kan bepalen wat hij of zij wil en op welke wijze. We maken de toegang zo eenvoudig mogelijk. Zichtbaarheid van het aanbod Er is veel geregeld om ervoor te zorgen dat alle inwoners mee kunnen doen. Maar juist voor inwoners die dreigen uit te vallen is het moeilijk om uit te vinden waar zij heen kunnen. Op internet staan overal brokjes informatie. Soms moeten inwoners een paar schermen doorklikken of bepaalde zoektermen gebruiken. Dat vraagt vaardigheden die lang niet iedereen heeft.

We gaan ervoor zorgen dat het eenvoudig wordt om bij de juiste informatie te komen. Op de website www.vitaalbad.nl staat nu al het aanbod gericht op activiteiten en meedoen overzichtelijk bij elkaar. We gaan ervoor zorgen dat inwoners ook de zorg en ondersteuning op een even toegankelijke wijze kunnen vinden. We blijven ook gebruik maken van lokale media en sociale media, omdat we weten dat deze goed gelezen en gevolgd worden. Als er aandacht is voor een bepaald project of een campagne nemen we een doorverwijzing op naar www.vitaalbad.nl . Tot slot informeren we vrijwilligers en professionals over het aanbod zodat zij dit kunnen inzetten en delen. Voor iedereen Inwoners kunnen belemmeringen ervaren om gebruik te gaan maken van het aanbod. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Mentale problemen, angst voor uitsluiting of een onveilige woon- en leefomgeving zijn een paar voorbeelden. Het kan ook zijn dat het aanbod niet (volledig) aansluit bij de wensen van een inwoner. Er kan een groepscultuur heersen waarin niet iedereen zich thuis of welkom voelt. Of fysieke beperkingen maken deelname aan activiteiten moeilijk. We vinden dat iedereen het aanbod moet kunnen vinden en eraan deel moet kunnen nemen. Daarom voeren we intensieve campagnes en doen we er alles aan om iedereen te bereiken. We kijken dan ook steeds of de toegang en het aanbod voor iedereen passend zijn.

Als dat nodig is voeren we verbeteringen door. We zorgen ervoor dat inwoners met een beperkte taalvaardigheid ook bereikt worden. Hiervoor werken we samen met professionals, vrijwilligers en de klankbordgroep ‘inclusieve gemeente’. Global goals De gemeente Aalten is Global Goals gemeente. Global Goals zijn doelen waarvoor alle lidstaten van de Verenigde Naties zich hard willen maken. Inzet op gemeentelijke schaal is nodig om de doelen te behalen. Zo staan in de uitvoeringsnota van het sociaal domein acties om ongelijkheid terug te dringen, maatschappelijke integratie te bevorderen en een leefbare en veilige leefomgeving te realiseren. Verder staat in de nota dat inwoners en samenleving ruimte krijgen om samen te bedenken, ontwikkelen en uit te voeren. De gemeente zorgt voor goede randvoorwaarden en houdt in de gaten dat niemand buiten de boot valt. Samenwerking in de Achterhoek In de uitvoeringsnota staan veel regionale samenwerkingen. Dat komt doordat gezondheid en zorg steeds meer georganiseerd worden vanuit regio’s. Dat is een natuurlijke schaal voor bijvoorbeeld een gesloten voedselketen, huisvestingsvraagstukken en het organiseren van zorg. Organisaties vinden elkaar op regionale schaal bijvoorbeeld in de Thematafels van de regio Achterhoek. Samen wordt gewerkt aan een goede verdeling van zorg en gezondheid over de regio, campagnes, activiteiten en lobby.

Hoewel verschillende onderwerpen regionaal worden georganiseerd, ontwikkeld en uitonderhandeld blijft steeds het uitganspunt dat gezond zijn en blijven, zorg en ondersteuning voor de inwoners zo persoonlijk mogelijk zijn. We realiseren ons dat vanwege demografische en landelijke ontwikkelingen het systeem van zorg onder druk staat. Daarom werken we via onze lokale inzet mee in de regionale beweging van zorgvernieuwing: anders organiseren, financieren en monitoren. 5

2. Naoberschap: samen sterk in Aalten Gelukkig zijn er veel mensen in de gemeente Aalten die ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen. Zij zetten zich in voor een vereniging of buurt. Of zij zorgen voor een naaste. De druk op vrijwilligers en mantelzorgers wordt steeds groter. Het probleem is dat er overal minder mensen beschikbaar zijn die meer moeten doen. Voor elkaar zorgen en samen mooie dingen realiseren komt daardoor onder druk te staan. We willen inwoners en organisaties helpen om mantelzorg en vrijwilligerswerk te kunnen blijven doen. Zo zorgen we er samen voor dat iedereen mee kan blijven doen in Aalten. We willen het makkelijk maken voor organisaties om met inwoners in contact te komen, en voor inwoners om de juiste hulp en activiteiten te vinden. Het vinden van vrijwilligerswerk wordt makkelijker Het moet zo eenvoudig mogelijk zijn om passend vrijwilligerswerk te vinden. Het is belangrijk dat iedereen die dat wil een taak kan vinden die past. Het werk moet aansluiten bij de talenten van de vrijwilliger en te doen zijn in de beschikbare tijd. Alle vacatures staan op www.vitaalbad.nl. Op één plek overzichtelijk bij elkaar dus. Op de site staat niet alleen de vacature maar ook het email-adres en telefoonnummer van de persoon die meer informatie kan geven over de functie.

Inwoners die een vacature willen gaan vervullen kunnen zo bespreken wat er precies gedaan moet worden en wat de mogelijkheden zijn om er invulling aan te geven. Vrijwilligers krijgen meer ondersteuning Vrijwilligers verdienen goede zorg. Het is belangrijk dat er waardering is voor het werk. En dat voldoende kennis en vaardigheden worden aangeboden om de taken goed en veilig uit te kunnen voeren. Tot slot is het fijn als er een persoon of organisatie is om op terug te vallen als het even niet lukt of tegenzit. Het Vrijwilligers Servicepunt zorgt ervoor dat er ondersteuning is en dat daar eenvoudig gebruik van kan worden gemaakt. Het Vrijwilligers Servicepunt krijgt nog meer de ruimte om mee te bewegen met de vraag. Er wordt gekeken wat nodig is op welk moment. Vervolgens wordt daar zo snel mogelijk op gereageerd. Dat gebeurt door in te springen of te ondersteunen waar dat het hardst nodig is. Samen met organisaties pakken wij vernieuwende experimenten op die aansluiten bij de huidige vraag naar vrijwilligerswerk

Mantelzorgers verbinden, versterken en verlichting bieden Mantelzorgers doen belangrijk werk dat veel energie kan kosten. Het gebeurt vaak dat mantelzorgers zelf overbelast raken. Figulus Welzijn staat in onze gemeente klaar voor mensen die langdurig zorgen voor een familielid of bekende. Er is een vast aanspreekpunt (mantelzorgconsulent) om mee te overleggen als een mantelzorger ergens tegenaan loopt. Dat kan een praktische vraag zijn. Het kan ook zijn dat het mantelzorgen een te zware (emotionele) belasting is of dreigt te worden. Voor praktische en emotionele vraagstukken wordt naar een oplossing of verlichting gezocht. Wie het fijn vindt om ervaringen uit te wisselen met andere mantelzorgers kan ook terecht bij Figulus Welzijn. Er worden bijeenkomsten en activiteiten georganiseerd om onderwerpen uit te diepen of ervaringen te delen. Het mantelzorgcafé is er om met andere mantelzorgers te praten over wat belangrijk is om mantelzorgen vol te houden. We zorgen er samen voor dat jonge mantelzorgers ondersteund worden op de wijze die zij zelf graag willen. Plan Talent als spin in het web De gemeente Aalten heeft een rijk verenigingsleven. Inwoners kijken naar elkaar om en organiseren zich om dat zo goed mogelijk te doen. Verder zijn er veel organisaties beschikbaar om hulp en ondersteuning te bieden voor verschillende doelgroepen.

Er is aan inwoners gevraagd of zij een beroep zouden doen op de voorzieningen als dat nodig zou zijn. Uit de antwoorden blijkt dat niet alle voorzieningen aansluiten bij de vraag. Soms wordt het als ingewikkeld ervaren om er een beroep op te doen. Via Plan Talent wordt al verbonden en verbreed. De praktische werkwijze waarop professionals en vrijwilligers samenwerken binnen Plan Talent willen we graag voortzetten. Alle partners gaan samen aan de slag om ervoor te zorgen dat het eenvoudig wordt om in Aalten te vinden wat je zoekt. Of het nu gaat om sport- en cultuuraanbod, zorg of een regeling om een beroep op te doen. Op www.vitaalbad.nl staat digitaal wat de mogelijkheden zijn. Deze site wordt nog gebruiksvriendelijker ingericht. Inwoners of organisaties met een goed idee nodigen wij uit om dat te delen en uit te proberen. Samen maken we het bereik groter. 6

3. Een vitaal en gezond Aalten Gezond blijven (of worden) vinden mensen belangrijk. Het geeft energie om daar samen aan te werken. Gezondheid bestaat uit veel elementen. Goede voeding, schone lucht en voldoende bewegen zorgen voor een goede conditie en weerstand. Sociale contacten hebben is een voorwaarde om mee te kunnen doen. Zelf regie op het leven houden is ook belangrijk. Er zijn inwoners voor wie een gezonde leefstijl helemaal niet vanzelfsprekend is. Zij hebben niet genoeg geld voor een sportclub of gezonde voeding, wonen in een ongezonde leefomgeving of hebben psychische klachten. Vaak spelen er meerdere problemen tegelijk. Om hen te helpen moeten organisaties, gemeente en regio samenwerken. Beweeg-, sport- en leefstijlakkoord 2023-2027 sluiten en uitvoeren Voor de periode 2023-2027 wordt een beweeg-, sport- en leefstijlakkoord gesloten. Alle partners die bijdragen aan de gezondheid van inwoners kunnen zich aansluiten. De bibliotheek, politie, supermarkten, banken, huisartsen, welzijnsorganisaties, sportverenigingen, scholen en cultuurorganisaties: ze zijn allemaal welkom. Alle organisaties hebben hun eigen leden, klanten of doelgroepen. Zo zijn zij samen in gesprek met een groot deel van de bevolking. En kunnen zij achterhalen wat inwoners belangrijk vinden in hun leven en wat zij nodig hebben om mee te kunnen blijven doen.

Binnen het beweeg-, sport- en leefstijlakkoord worden kennis en ervaring gedeeld. Er zijn inspiratiesessies waar goede voorbeelden worden gedeeld en successen gevierd. Samen wordt een effectieve communicatiestrategie ontwikkeld. De basis daarvoor is gelegd via www.vitaalbad.nl. Een gezonde leefomgeving We proberen overal de leefomgeving zo gezond mogelijk in te richten. We streven ernaar dat alle inwoners in hun directe omgeving het hele jaar door veilig en gezond kunnen bewegen, sporten, cultuur beoefenen, recreëren en ontmoeten. Dat vraagt om voor alle vervoermiddelen geschikte wegen, beschutting tegen warmte en regen en voldoende groen. Verder promoten we bijvoorbeeld gezonde kantines en gaan we met supermarkten in gesprek over een gezond aanbod. Het is belangrijk dat werknemers en leerlingen zich op het werk en op school gezien en gewaardeerd voelen. De werk- of leeromgeving moet veilig en schoon zijn. Huisartsen en andere professionals steunen inwoners bij het aanwennen van een gezonde leefstijl. Dat gebeurt bijvoorbeeld door ‘welzijn op recept’. Gezondheidsverschillen verkleinen Gezondheidsverschillen zijn verschillen tussen groepen mensen over levensverwachting, aantal gezonde jaren en ervaren gezondheid. Er zijn veel factoren van invloed op gezondheidsverschillen. Sociaaleconomische status wordt het vaakst genoemd.

Maar er zijn veel andere oorzaken, bijvoorbeeld armoede en schulden, mentale gezondheid en gezondheidsvaardigheden. Alle onderwerpen komen aan de orde met voorstellen om tot actie over te gaan. Maar om te weten waar die acties het meest effectief zijn, moeten we weten waar in Aalten de grootste gezondheidsverschillen zijn. Daarvoor gebruiken we onderzoeken van o.a. de GGD. Mentale gezondheid bespreekbaar maken en verbeteren Voor de Corona periode was er al sprake stress, druk en angst onder inwoners. Door Corona nam dit nog toe. Vooral onder jongeren en mensen die zich al in een moeilijke positie bevonden. Nu het voor veel mensen lastig wordt om rond te komen en de toekomst steeds onvoorspelbaarder lijkt, staat de mentale gezondheid onder nog grotere druk. We willen dit bespreekbaar maken op school, binnen de cultuursector, in de zorg, op het werk en bijvoorbeeld bij de sportvereniging. Vervolgens zorgen we ervoor dat vrijwilligers en professionals mensen kunnen helpen of door kunnen verwijzen. Samenwerken in de Achterhoek Vitaliteit en gezondheid is ook regionaal een belangrijk thema. Partners werken over de gemeentegrenzen heen en ook inwoners werken, wonen en recreëren niet altijd in dezelfde gemeente. De regio is een sterkere gesprekspartner voor provinciale en landelijke partijen dan de gemeente Aalten alleen.

Samen vertegenwoordigen de gemeenten in de Achterhoek meer mensen en hebben zij ook meer ruimte om kennis en tijd vrij te maken om te werken aan het verleggen van de aandacht van zorg naar gezondheid. Daarom spannen wij ons bijvoorbeeld in door samen te werken in De Gezondste Regio, het Preventie Platform Jeugd, Achterhoek in Beweging, Ondersteuningsteam Oost-Achterhoek en Achterhoek Gezond. Deze samenwerking kunnen we niet alleen realiseren. We zorgen ervoor dat we gebruik kunnen maken van regionale en provinciale programma’s. 7

4. Jong in Aalten We willen graag dat jongeren zo gezond mogelijk opgroeien in een veilige omgeving. Het is belangrijk om hen de gelegenheid te geven zich te ontwikkelen tot volwassenen die zelf de regie op hun leven hebben en zich gezond, gewaardeerd en gezien voelen. Bij sommige jongeren gaat dat bijna als vanzelf. Af en toe is ondersteuning nodig. Ervoor zorgen dat jongeren minder druk ervaren in het dagelijks leven Uit de GGD-gezondheidsmonitoren blijkt dat een deel van de jongeren emotionele problemen ervaart. Dat kan komen door druk om te presteren, pesten of hoge verwachtingen van zichzelf. Er is een risico op vluchten in drugs, gamen of alcohol. We willen ervoor zorgen dat mentale problemen bespreekbaar zijn. De meeste jongeren zijn een groot deel van de dag op school. Daarom wordt daar de basis gelegd voor een veilige, gezonde omgeving en het verhogen van weerbaarheid. De lessenserie THINK is gericht op sociaal emotionele ontwikkeling van 12- tot 16-jarigen. Deze lessen zijn worden op Schaersvoorde gegeven en zijn een succes. De GGD heeft een uitgebreid aanbod voor jongeren. Dat kan nog beter benut worden door het meer actief via de scholen aan te bieden. Met de praktijkondersteuners en huisartsen bespreken we hoe laagdrempelige ondersteuning vroeg kan worden ingezet om later zware zorg te voorkomen.

De GGD en het Preventie Platform Jeugd gaan hun kennis en ervaringen delen binnen het sport-, beweeg- en leefstijlakkoord. Een veilige en vertrouwde omgeving voor alle jongeren inrichten Wat is een vertrouwde omgeving voor kinderen? En hoe bereiken we jongeren die hun omgeving niet als veilig ervaren? Natuurlijk willen we ook voor jongeren aansluiten bij hun persoonlijke wensen. Daarom zorgen we dat er op scholen een punt is waar jongeren (anoniem) kunnen aangeven waar het mis gaat. Er komt ook een denktank van ouders die aangeeft welke vraagstukken er spelen en wat mogelijke oplossingen zijn. Het Preventie Platform Jeugd gebruikt deze informatie om het aanbod te optimaliseren en nog meer jongeren en ouders te bereiken. Maar preventie begint al eerder. We proberen kwetsbare aanstaande ouders zo goed mogelijk voor te bereiden op zwangerschap en de eerste 1.000 dagen van hun kind. Tot slot werken we aan een veilige omgeving om op te groeien Alle kinderen en jongeren kunnen zichzelf zijn en meedoen We willen dat alle kinderen en jongeren een plek vinden waar zij hun talenten kunnen ontwikkelen. Voor kinderen met een lastige thuissituatie, een fysieke of verstandelijke beperking of psychische kwetsbaarheid is dat vaak een grote opgave. We zetten ons ervoor in dat alle jongeren gelijke kansen krijgen.

Dat betekent een plek om elkaar te ontmoeten, passende dagbesteding en de kans om te ontspannen. Met de steun van jongeren die zelf ervaren hebben hoe het is om beperkte kansen te hebben, gaan vrijwilligers en professionals aan het werk om het aanbod aan te laten sluiten op de vraag. Regionaal wordt er hard aan gewerkt om jongeren aan het werk, of naar school of dagbesteding te laten gaan. Er komt een jongerenraad in de gemeente Aalten. Het jeugdhulplandschap is toegankelijk, overzichtelijk en steunend Het is voor inwoners niet altijd duidelijk waar zij welke ondersteuning voor hun kinderen kunnen vinden. Vooral als er meer zorg en ondersteuning nodig is, blijkt dat er dingen blijven liggen of juist dubbel worden gedaan. Ook professionals zien dat het nodig is om de zorg rondom gezinnen veel beter af te stemmen. Daarom wordt er meer bekendheid gegeven aan het Ondersteuningsteam OostAchterhoek en zorgen we ervoor dat de belofte ‘één gezin, één plan, één regisseur’ wordt nagekomen. Rekenkameronderzoek ‘Voor de toekomst’ De rekenkamercommissie AOW rapporteerde in 2021 over de uitvoering van de jeugdhulp. Zoals ook in het rapport staat kost het tijd om te komen tot afspraken en werkwijzen die aan de 39 richtinggevende aanbevelingen recht doen. We werken aan het op de juiste wijze formuleren en monitoren van de resultaten (ook in regionaal verband).

Daarmee krijgt de gemeenteraad ook meer mogelijkheden voor kaderstelling en controle. De sociale basis wordt versterkt. Onder andere door professionals zo te positioneren dat zij kinderen zien en vroegtijdig kunnen signaleren. Organisaties haken op elkaar aan en nieuwe methodieken om problemen te voorkomen getest (o.a. door Achterhoek Gezond). In de uitvoeringsplannen staat een aantal verwijzingen naar acties die horen bij de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport. We benadrukken graag dat we het hele rekenkamerrapport als onderlegger voor onze inzet voor de komende jaren blijven gebruiken. 8

5. Veerkrachtig ouder worden in Aalten De gemeente Aalten kent hechte gemeenschappen waar ouderen graag deel van uit willen blijven maken. De komende jaren vragen we aan ouderen wat zij nodig hebben om zich vitaal en gezond te voelen. Met onze partners bespreken we vervolgens hoe we het samen voor ouderen makkelijker kunnen maken om gezond en vitaal te zijn. Zijn er genoeg mogelijkheden om sociale contacten te onderhouden? Weten ouderen waar zij terecht kunnen voor hulp en ondersteuning? En is de woning nog geschikt of zijn er aanpassingen nodig? De vragen worden op een vroeg moment gesteld. Dan kan ook op tijd worden nagedacht over de persoonlijke wensen over ouder worden in Aalten. Voorbereidingen kunnen dan op tijd worden getroffen. Heerlijk thuis in huis is een inspirerend voorbeeld. Vitaal ouder worden Wat nodig is om vitaal ouder te worden verschilt per inwoner. Daarom zorgen wij ervoor dat de afstemming tussen partners die bij een oudere betrokken zijn, optimaal is. Een vertrouwd persoon stelt de vraag. Vervolgens wordt samen gekeken wie welk deel van de ondersteuning kan geven. Er wordt daarbij ook aandacht besteed aan de mogelijkheden tot ontmoeten en bewegen (in groepsverband of in de openbare ruimte dichtbij huis). Een (alcohol-) verslaving heeft grote invloed op vitaliteit en gezondheid.

Daarom worden professionals erop getraind om middelengebruik te herkennen en bespreekbaar te maken. Er zijn programma’s om van de verslaving af te komen. Mee blijven doen en ontmoeten Op oudere leeftijd is reizen soms lastiger. Maar mensen ontmoeten blijft belangrijk. Daarom zetten wij in op ontmoetingsplekken in de buurt. Het is niet handig als het veel tijd kost om die te zoeken. Op de ontmoetingsplek treffen ouderen ook mensen die kunnen helpen met het stellen van alle vragen die voor hen belangrijk zijn. Dat kunnen vragen over zorg en ondersteuning zijn, maar bijvoorbeeld ook over welzijn, zingeving en wonen. Ook weten zij waar deze vragen gesteld kunnen worden. Op www.vitaalbad.nl en in de lokale krant wordt duidelijk aangegeven hoe een oudere bij het juiste aanbod komt. Er zijn medewerkers beschikbaar op de inlooppunten die ouderen, mantelzorgers en/of begeleiders op weg kunnen helpen.

In gesprek met (toekomstige) ouderen en mantelzorgers Een goede en tijdige voorbereiding kan helpen om langer gezond te blijven en in het eigen huis te kunnen blijven wonen. Dat betekent de tijd nemen om stil te staan bij de vraag: hoe wil ik ouder worden? Door vooraf de antwoorden te bedenken wordt het mogelijk om de leefstijl en leefomgeving zo in te richten dat de wensen gerealiseerd kunnen worden. De gesprekken over wat inwoners willen, geven de gemeente en partners inzicht. Alle ouderen en mantelzorgers in Aalten krijgen de komende vier jaar de kans om in gesprek te gaan over ouder worden. Zij kunnen dan tijdig aangeven welke zorg en ondersteuning zij verwachten nodig te hebben. Ook ontvangen zij informatie over de beschikbaarheid daarvan. Een huis dat bij je past Een huis waarin je je thuis voelt: dat wil natuurlijk iedereen. En als je dat huis eenmaal hebt gevonden wil je er waarschijnlijk zo lang mogelijk blijven wonen. Daarom gaan we in gesprek over de manier waarop een passende woon- en leefomgeving te vinden zijn. En wat er nodig is om daar zelfstandig te blijven wonen. Het is fijn als er een plek in het verpleeghuis beschikbaar is als veilig zelfstandig thuis wonen niet meer mogelijk is. We zijn steeds op zoek naar mogelijkheden om maatwerk te leveren. Een goed voorbeeld daarvan is de Kattenberg, waar echtparen wonen waarvan één van partners aan dementie lijdt.

Samenwonen blijft mogelijk, passende zorg en ondersteuning zijn onder handbereik.

9

6. Zorg en ondersteuning in Aalten We spannen ons in om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen. Samen organiseren we veel activiteiten en projecten en bieden we interventies aan zodat iedereen zijn plek vindt in de gemeenschap. We proberen te voorkomen dat (zware) zorg en ondersteuning nodig zijn. Dat doen we door op tijd in gesprek te gaan. En door snel te handelen als wij signalen opvangen dat het ergens mis dreigt te gaan. Als zorg en ondersteuning nodig zijn, zorgen we ervoor dat het aanbod aansluit op de vraag. Cruciaal is dat inwoners ons weten te vinden als dat nodig is. Dat zij weten waar ze zich kunnen melden en dat zij er vervolgens op kunnen vertrouwen dat goede hulp geboden wordt. Positieve gezondheid De gemeente en vele partners werken vanuit positieve gezondheid. Er wordt gekeken naar de vraag van een inwoner en de context waarin deze gesteld wordt. We proberen zo goed mogelijk de vraag achter de vraag in beeld te krijgen. Daarvoor zetten we alle kennis en ervaring in die beschikbaar is. We werken samen met geestelijk verzorgers, wijkverpleegkundigen, huisartsen en praktijkondersteuners en vele anderen. We willen toewerken naar een zo volledig mogelijk ‘antwoord’. Voor positieve gezondheid kijken we naar meer dan alleen de lichamelijke gezondheid.

Van belang zijn meedoen, dagelijks functioneren, lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving en kwaliteit van leven. Op basis van die zes factoren kunnen we achterhalen wat precies belangrijk is voor een inwoner. En met welke hulp en ondersteuning de (ervaren) gezondheid kan worden verbeterd. Vervolgens is het van belang dat de juiste zorg en ondersteuning gevonden kan worden. Of het nu gaat om lichamelijke gezondheid, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen of dagelijks leven; er moet een passend aanbod in de buurt te vinden zijn. Een goed voorbeeld van deze manier van werken, die nu al in gebruik is, is Welzijn op Recept. Het wordt eenvoudiger om zorg en ondersteuning te vinden Voor inwoners is het nu soms nog moeilijk om de weg te vinden naar zorg en ondersteuning. Dat blijkt uit de gesprekstafels, de resultaten van een onderzoek onder inwonerpanel U Spreekt en uit cliëntervaringsonderzoeken. We spannen ons daarom in om zorg en ondersteuning bereikbaar te maken. Dat doen we door op www.vitaalbad.nl beter inzicht te geven. Maar we realiseren ons dat we er daarmee nog lang niet zijn. Het is minstens zo belangrijk dat vrijwilligers en professionals goed kunnen doorverwijzen. En dat de mensen die werken in de toegang zichtbaar zijn in de samenleving.

Dat betekent dat zij mensen die moeilijker bereikbaar zijn op moeten zoeken op de plaatsen waar zij wonen, werken of recreëren. Laagdrempelige en zichtbare plekken waar alle vragen gesteld kunnen worden zijn cruciaal. Versterken van de sociale basis Bestaanszekerheid gaat over de basisvoorwaarden om mee te kunnen doen. Zekerheid van voldoende inkomen, een zinvolle dagbesteding en/of werk zijn cruciaal. Er is onderzocht of de sociale basis goed aansluit op de zorg en ondersteuning van de gemeente. Verbetering blijkt mogelijk onder andere door de sociale basis te versterken. In deze uitvoeringsnota wordt daarvoor de aanzet gegeven. We spreken ons uit over de rol van de gemeente (ervoor zorgen dat iedereen zo persoonlijk mogelijk mee kan doen door de basis te regelen en partners aan elkaar te verbinden). Dat betekent wellicht ook dat de werkwijze van de gemeente (voor bijvoorbeeld het verlenen van subsidies) op onderdelen enigszins aangepast moet worden. En we moeten nog meer integraal werken, zorgen voor kennisdeling en regels en budgetten zo inrichten dat het belang van de inwoners altijd voorop staat.

10

7. Blijven meedoen in Aalten De titel van de nota sociaal domein is ‘Zo persoonlijk mogelijk mee blijven doen in Aalten’. Dat geldt wat ons betreft voor iedereen. Een paar dingen moeten in ieder geval geregeld zijn om de tijd en ruimte te hebben om ‘mee te kunnen doen’. Er moeten voldoende inkomsten zijn om rond te komen. Als deze zekerheid er niet is (bijvoorbeeld omdat iemand moeite heeft met het betalen van de huur of de boodschappen) is het lastig om aan andere dingen te denken. Het is fijn als je overdag naar een plek kunt waar je je talenten kunt inzetten en andere mensen ontmoet. Dat geldt ook voor de vrije tijd. Samen sporten, cultureel bezig zijn of vrijwilligerswerk doen zorgt voor ontspanning en verbinding. Het helpt om even afstand te nemen en ongedwongen actief te zijn. Voorkomen van (de gevolgen van) financiële problemen We willen voorkomen dat inwoners in financiële problemen komen of financiële stress ervaren. Samen met onze partners informeren wij iedereen zo goed mogelijk over omgaan met geld. Dat doen we met campagnes, maar ook in persoonlijke gesprekken. Kinderen krijgen op school voorlichting over geldzaken. We proberen er zo vroeg mogelijk achter te komen als het toch mis dreigt te gaan. Dan gaan we in gesprek en schakelen we hulp in. Het is belangrijk dat kinderen niet buiten de boot vallen omdat er thuis weinig geld is.

Als een kind door geldgebrek bijvoorbeeld niet kan sporten kan het jeugd sport- en cultuurfonds worden ingezet. Wij letten erop dat van deze mogelijkheden ook gebruik gemaakt wordt. Ook volwassenen met (een risico op) financiële problemen proberen we zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen en te informeren en ondersteunen. Er zijn verschillende regelingen en interventies die het mogelijk maken om de basis weer op orde te krijgen. Samen sporten en bewegen en dat samen mogelijk maken Sportieve en culturele activiteiten zijn belangrijk voor het welzijn. Inwoners ontmoeten gelijkgestemden en ontspannen samen. Vaak ontstaat spontaan een netwerk waar in moeilijke tijden steun gevonden kan worden. Kinderen leren samenwerken en omgaan met winst en verlies. De samenleving verandert en daarmee ook het sport- en verenigingsleven. Het is bijvoorbeeld moeilijk om bestuursfuncties te vervullen en vrijwilligers te vinden. Verenigingen moeten aan veel regels voldoen en krijgen ook nog het verzoek om maatschappelijke taken op zich te nemen. Om te zorgen voor voldoende ondersteuning zijn er verenigingsondersteuners en wordt een sport-, beweeg- en leefstijlakkoord gesloten. De talentverbinders van Figulus Welzijn blijven de belangrijke spil in het web-functie vervullen. Zij werken vanuit het breed gedragen Plan Talent.

Samen kunnen we ervoor zorgen dat huisartsen en fysiotherapeuten ook in de toekomst inwoners op het spoor van een sportvereniging kunnen zetten. Een breed beweeg- en sportaanbod en enthousiaste mensen bij clubs zorgen ervoor dat iedereen de beweging en ontspanning kan vinden die bij hem of haar past. Iedereen krijgt de kans om zijn talenten in te zetten Iedereen heeft talenten en wil die graag gebruiken. De ene inwoner volgt een opleiding, een ander werkt en blijft zijn leven lang vrolijk aan de slag. Maar dat geldt niet voor iedereen. Het kan zomaar gebeuren dat je ergens niet op de juiste plek zit. Dat het werk te veel of te moeilijk is of de dagbesteding niet bij je persoonlijkheid of de fase in je leven past. Dan is het vervelend om dat eindeloos uit te moeten leggen of geen uitweg te zien. Samen met onze partners willen we ervoor zorgen dat iedereen op de voor hem of haar beste plek terechtkomt. Daarvoor verkennen we goed de wensen en mogelijkheden en daar zoeken we de juiste omgeving bij. Dat kunnen zijn vrijwilligerswerk, een inloopvoorziening, maatjesproject, dagbesteding of werk. Hiervoor zetten we het project “Simpel Switchen” in. Dat breiden we uit met bestaanszekerheid voor de deelnemers.

Een veilige, vertrouwde plek voor mensen in een ‘psychisch kwetsbare situatie’ Inwoners in een ‘psychisch kwetsbare situatie’ hebben er veel baat bij als zij in de eigen leefomgeving kunnen blijven wonen. Dat helpt hen bij het herstel. We proberen zo lang als dat veilig en verantwoord is de juiste hulp en ondersteuning thuis te bieden. (Als het niet meer lukt om helemaal zelfstandig te blijven wonen zijn geschakelde woonvormen en zorginstellingen een mogelijkheid.) Het is belangrijk dat psychisch kwetsbare inwoners een plek hebben waar zij naartoe kunnen. Een plaats waar zij zich gezien en gehoord voelen. Het kan zijn dat er al locaties zijn die met enige aanpassingen een geschikte plek worden voor psychisch kwetsbare mensen. Er is ook een nieuwe inloopvoorziening opgericht voor mensen in een psychisch kwetsbare situatie. We gaan goed na of de opzet aansluit bij de wensen van de doelgroep. Voor de begeleiding naar werk maken we gebruik van life-coaches via Laborijn. 11

UITVOERINGSPLANNEN

12

Thema: Naoberschap: samen sterk in Aalten Naoberschap: het blijkt opnieuw en veelal in nieuwe vormen de drijvende kracht binnen onze gemeenschap Opgaven 1 Het stimuleren van inwoners ideeën, - initiatieven en vrijwilligerswerk en ondersteuning van mantelzorg 2 Het herijken versterken en inclusief maken van de sociale basis Resultaten per opgave

Stand van zaken

Acties 2022-2026

Kosten/investering 1

Wanneer

Partners

1a Inwoners en organisaties kennen het Vrijwilligers Servicepunt (VSP).

De basis van het vrijwilligersservicepunt staat. Nog niet alle partners bieden hun aanbod aan.

De zichtbaarheid van de vrijwilligersvacatures vergroten

Subsidie VSP

Doorlopende aandacht

Aaltense uitdaging Achterhoek in Beweging

Alle vacatures op www.vitaalbad.nl plaatsen

Achterhoek Gezond Bibliotheek

1b Inwoners en organisaties zijn op de hoogte van de ondersteuningsmogelijkheden van het VSP, de talentverbinders en de verenigingsondersteuner.

1c Het VSP kan anticiperen op de actuele vraag en het aanbod.

Er is veel kennis bij het VSP, de talentverbinders en de verenigingsondersteuner. Maar het is niet altijd even duidelijk waar zij precies voor ingezet kunnen worden. Wij gaan daarover duidelijke afspraken maken zodat er ook meer helder over gecommuniceerd kan worden. Het VSP beperkt zich nu tot de basisactiviteit van het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Als wij meer van de

Inwoners per kwartaal informeren over de ondersteuningsmogelijkheden van het VSP, de talentverbinders en de verenigingsondersteuner

Ontwikkelgelden vrijwilligers

VSP goed positioneren binnen www.vitaalbad.nl

Ontwikkelgelden vrijwilligers

Doorlopende aandacht

Cultuurorganisaties Meedoenpact Figulus Welzijn o.a. Mantelzorgondersteuners Mantelzorgconsulent Verenigingsondersteuners Jongerenwerkers

2023

Gemeente Aalten

GGNet

1 Naast mensen zijn er ook middelen nodig om van de huidige naar de nieuwe situatie te komen. Er is structureel € 400.000 transformatiebudget beschikbaar.

13

1d Vrijwilligers hebben de kennis en vaardigheden om met plezier hun taken uit te voeren.

1e Zorgvrijwilligers kunnen bij hun zorgvrager blijven ook als deze verhuist.

1f Zorgvrijwilligers en mantelzorgers die daar behoefte aan hebben krijgen scholing.

sociale basis verwachten en de druk op organisaties en vrijwilligers tegelijkertijd toeneemt heeft dit gevolgen voor de ondersteuning. Deze moet meer op maat zijn. We evalueren nu het VSP en gaan kijken wat in de toekomst gevraagd wordt. Er is wel ondersteuning mogelijk maar deze is beperkt. In het netwerk van Vitaalbad zijn veel partners die hier vrijwilligers kunnen steunen met trainingen, workshops enz. Deze willen wij veel meer in gaan zetten. De bibliotheek is een voorbeeld van een organisatie die hier de afgelopen jaren al in heeft geïnvesteerd door vrijwilligers toe te rusten om in gesprek te gaan met minder taalvaardige inwoners. Er ontstaat vaak een band tussen zorgvrager en zorgvrijwilliger. Daarom is het belangrijk dat zij onder de vlag van de zorginstelling bij elkaar kunnen blijven. Nu is dat nog niet altijd het geval. Zorgvrijwilligers in de regio hebben vaak dezelfde behoefte aan kennis en vaardigheden. Er is regionaal bereidheid om hierin te investeren.

Maken van nieuwe afspraken die ervoor zorgen dat het VSP meer gericht organisaties en vrijwilligers kan ondersteunen.

2023 Ondersteuningsteam Oost-Achterhoek Present Preventie Platform Jeugd

Verenigingen kunnen 2 * per jaar hun vrijwilligers bijscholen.

Ontwikkelgelden vrijwilligers

2023

Scholen gemeente Aalten (Sport)-verenigingen

Er komt een vrijwilligersacademie die doorlopend scholingsaanbod heeft.

2024

Stuurgroep Plan Talent Vrijwilligers Service Punt Zorginstellingen

En alle organisaties van www.vitaalbad.nl

VSP/Figulus en zorgorganisaties maken hier samen afspraken over.

Regulier budget

Doorlopend

Met zorginstellingen, mantelzorgconsulent en regio Achterhoek scholing voor zorgvrijwilligers organiseren.

Regulier budget

Doorlopend

14

1g Vrijwilligers ondervinden waardering voor het werk dat zij verzetten.

1h Activiteiten en acties die (bijvoorbeeld door Corona) op een laag pitje zijn komen te staan weer opstarten (of onderzoeken of opstart wenselijk is).

1i Mantelzorgondersteuning inbedden in vitaalbad.nl.

1j Jonge mantelzorgers zijn in beeld en worden ondersteund.

Veel organisaties geven uiting aan de waardering voor hun vrijwilligers door het organiseren van dankjewelavonden en dergelijke. Ook de ondersteuning in de vorm van scholing netwerkbijeenkomsten enz worden als waardering ervaren. Er zijn activiteiten gestopt of stil komen te liggen tijdens de Corona periode. Voor sommige activiteiten zou een doorstart mogelijk kunnen zijn. Als voorbeeld is tijdens de meedenkavond maatschappelijke stages genoemd. De mantelzorgondersteuning wordt geëvalueerd. Uit signalen weten wij al dat de druk toeneemt. Maar waar precies de knelpunten liggen en hoe we daar goed op kunnen anticiperen moet uit de evaluatie en de duiding daarvan blijken. Het is al duidelijk dat mantelzorgers vaak niet weten waar zij hulp en ondersteuning kunnen vinden. Er zijn veel jonge mantelzorgers actief in Aalten. Het grootste gedeelte van hen is in beeld. We willen graag andere inwoners laten zien wat de impact is van

Doorlopende aandacht voor de waardering van vrijwilligers organiseren

Ontwikkelgelden vrijwilligers

Doorlopend

In beeld krijgen of er activiteiten zijn gestopt in de Corona-periode die (in aangepaste vorm) weer opgestart zouden kunnen worden.

Projectsubsidies en organisatiesubsidies

2023

De aanbevelingen uit de evaluatie van de mantelzorgondersteuning opvolging geven. Hierbij zorgen dat mantelzorgondersteuning een vast bestanddeel is van www.vitaalbad.nl

Regulier budget mantelzorgondersteuning

Start 2023

Een vast punt voor mantelzorgondersteuning realiseren en hierover communiceren. Scholen informeren over het ondersteuningsaanbod voor (jonge) mantelzorgers. Gastlessen verzorgen op scholen over het 15

2024

Regulier budget mantelzorgondersteuning

2023

Doorlopend

1k Voorkomen dat mantelzorgers overbelast raken.

1l Mantelzorgers kunnen eenvoudig gebruik maken van regelingen en ondersteuning en weten deze te vinden.

1m Mantelzorg meer over het voetlicht brengen.

mantelzorgers. En we willen jonge mantelzorgers bijstaan met ondersteuning en support.

ondersteuningsaanbod voor jonge mantelzorgers.

Wij sturen erop dat mensen beginnen met het zoeken naar hulp en ondersteuning binnen hun eigen netwerk. Maar hoeveel kun je vragen van mantelzorgers en waar kun je hen ontlasten? Mantelzorgers vinden het moeilijk om de toegang tot verschillende voorzieningen en regelingen te vinden. Dat is niet alleen in Aalten een probleem maar overal. Daarom is er een landelijke subsidieregeling. Die hebben wij aangevraagd.

In bijvoorbeeld kenniscarrousels gaan we dit thema bespreken en samen inventariseren hoe we mantelzorgers kunnen ondersteunen en overbelasting voorkomen . Met Oost Gelre, Winterswijk en Doetinchem en het landelijk adviesteam mantelzorgondersteuning best practises ophalen en inzetten.

Er zijn veel mantelzorgers, maar hun werkzaamheden en wat de impact is op het dagelijks leven blijft vaak onderbelicht. Als er meer bewustwording is van de impact van mantelzorgen kunnen mensen in de sociale

Ervaringen van mantelzorgers actief delen tijdens bijeenkomsten en in de media.

Samenwerking opzetten tussen Figulus Welzijn, het Ondersteuningsteam OostAchterhoek en het preventie platform jeugd om samen passende ondersteuning te organiseren.

Start 2023

Budget mantelzorgondersteuning

Start 2023

Landelijke subsidie

2024

Voor oudere mantelzorgers bekend maken waar hulpvraag en hulpaanbod samenkomen.

16

Doorlopend

Regulier budget

Doorlopend

omgeving van mantelzorgers daar rekening mee houden.

2a In stand houden en optimaliseren van het beweeg- sport en cultuuraanbod in de gemeente Aalten.

2b Sport, bewegen en cultuur worden ingezet als middel voor het bereiken van maatschappelijke doelen.

2c Inwoners kunnen op een plek zien waar zij wanneer welke activiteit kunnen beoefenen.

Er is van oudsher een breed sport – en cultuuraanbod en veel mensen spannen zich vrijwillig in voor het behoud ervan. Maar de druk op verenigingen en vrijwilligers neemt toe. En leden stellen hoge eisen aan het aanbod, de kwaliteit van trainingen en repetities en de accommodaties. Er wordt een groot beroep gedaan op talentcoaches en talentverbinders die daardoor te hoog belast worden. Sport en cultuur dragen bij aan een gezonde leefstijl en zorgen voor verbinding. Daarom investeren wij hierin. De meerwaarde wordt ook door andere beleidsterreinen gezien. Dus vervullen sport en cultuur steeds meer maatschappelijke taken, van buurtactiviteiten tot het signaleren van armoede. We willen op deze lijn doorgaan. Inwoners willen graag op een plek duidelijk kunnen zien welke activiteiten zij waar kunnen beoefenen. Op www.vitaallbad.nl is inmiddels veel bijeengebracht. Maar nog niet alle verenigingen en

De talentverbinders en talentcoaches beter positioneren

Reeds beschikbare gelden plan Talent

Regionaal met Achterhoek in Beweging inzetten op het ondersteunen van verenigingen om toekomstbestendig te worden.

Een beweeg-, sport en leefstijlakkoord 2023-2027 sluiten Een keer in het half jaar een sociale basis event organiseren onder de vlag van het beweeg- sport en leefstijlakkoord.

Het onderhoud en beheer van www.vitaalbad.nl wordt weggezet binnen plan Talent. Er komt ondersteuning om de website actueel en compleet te maken en te houden.

2023

Doorlopend

€50.000,- extra gelden festival in juni en voorbereidingsbijeenkomst in januari. Subsidie Rijk leefstijl en sport

Budget Plan Talent

2023

Start 2023 doorlopend

Doorlopend

Subsidie Rijk leefstijl en sport

Doorlopend 17

2d De toegang tot ondersteuning en advies verbeteren.

2e Alle nieuwe inwoners ontvangen een welkomsttasje van de gemeente Aalten.

2f Verbinden van buurten zoals dat ook in dorpen gebeurt.

2g Buurten en verenigingen kunnen zelf aan de slag met het inrichten en onderhouden van de buitenruimte (recht om uit te dagen).

organisaties delen hun aanbod en nog niet alle inwoners vinden hun weg naar de site. Ook zijn er mensen die hun informatie bijvoorbeeld uit de krant halen of liever ergens naar binnen lopen. Er zijn veel ondersteuningsmogelijkheden en bijvoorbeeld subsidiemogelijkheden waar verenigingen gebruik van kunnen maken. Maar dat is lang niet altijd bekend. De tasjes worden nu al in de buurtschappen gegeven aan nieuwe inwoners. Dit wordt bijzonder gewaardeerd. Daarom is het voorstel om dit overal te doen. Het is handig om initiatieven te laten landen in omgevingen waar mensen elkaar al kennen en helpen. Er zijn goede voorbeelden van dorpsontwikkelingen waar naast fysieke vraagstukken ook de sociale onderwerpen op de agenda staan. Dit kan ook voor bijvoorbeeld buurten meer worden uitgewerkt. Veel inwoners verrichten gaat werk voor hun directe omgeving. In de openbare ruimte zijn zij ook wel eens bereid om taken van de

Mensen via de lokale krant, social media en het netwerk van het beweeg, - sport en leefstijlakkoord op de hoogte brengen van activiteiten en het bestaan van www.vitaalbad.nl Opzetten van een verenigingsloket onder www.vitaalbad.nl waar verenigingen met vragen terecht kunnen en worden gekoppeld aan ondersteuningstrajecten, subsidiemogelijkheden enz. Samen welkomsttasje samenstellen en zorgen voor verspreiding.

Subsidie Rijk leefstijl en sport

P.M.

2024

Verkennen of het mogelijk is om een plan voor een buurt te ontwikkelen dat gericht is op sociale en fysieke samenhang.

P.M.

2025

Right to challenge invoeren. Hiervoor komt waarschijnlijk ook wetgeving. We kunnen in 2023 vast een pilot doen als

P.M.

2023 mogelijk pilot, 2024 en daarna

18

2024

Cofinanciering Achterhoek in Beweging (ureninzet)

gemeente over te nemen. Dan ontstaat er meer vrijheid om te kiezen voor een andere invulling en wijze van onderhoud. Deze initiatieven willen wij graag tegemoetkomen.

daar een voor de hand liggend initiatief vrijkomt.

19

mogelijk doorlopend.

Thema: Een vitaal en gezond Aalten Vitaal en gezond: het hebben van een goede gezondheid is een groot goed en gezond zijn is meer dan niet ziek zijn Opgaven en maatschappelijke effecten 1. Gezondheidsverschillen tegengaan 2. Het stimuleren van mentale gezondheid Resultaat

Stand van zaken

Acties 2022-2026

Kosten/investering

Wanneer

Partners

1a Wij weten waar de grootste gezondheidsverschillen zijn.

Er is veel kennis over de gezondheid van inwoners maar deze is nog verspreid en wordt niet altijd in samenhang geïnterpreteerd. Daardoor kunnen wij nog niet optimaal voorspellen waar we precies op moeten inzetten om gezondheidsverschillen tegen te gaan.

Op basis van data van bijvoorbeeld Datalab Go en Achterhoek Monitor gerichter op zoek gaan naar waar gezondheidsverschillen zich voordoen.

Reguliere uren en middelen

Doorlopend

Achterhoek Gezond

De cijfers met experts duiden en de opbrengsten delen in het netwerk van vitaalbad (beweegsport en leefstijlakkoord) om gezamenlijk tot passende interventies te komen. Een sport, - beweeg en leefstijlakkoord 2023-2027 sluiten. Daarbinnen borgen dat succesvolle initiatieven, activiteiten en campagnes worden gecontinueerd. Ruimte bieden voor en uitdagen tot nieuwe projecten die leiden tot meer gezondheid midden zorg.

Cofinanciering door Achterhoek in Beweging

1b De samenwerking tussen partners is hecht zodat de vraag van inwoners doorlopend opgehaald wordt en vertaald in passende acties en interventies.

De gemeente Aalten maakt onderdeel uit van verschillende samenwerkingsverbanden. Op basis van het lokale beweeg- en sportakkoord 2020-2022 zijn projecten gestart. Het aanbod is beter inzichtelijk gemaakt op www.vitaalbad.nl. Er wordt veel aandacht gevraagd voor vitaliteit gezondheid en bewegen. Dat gebeurt door te schrijven over (side-events) van evenementen. Maar ook door ervaringsverhalen te delen en

Achterhoek in Beweging Cofinanciering door 8RHK ambassadeurs

Achterhoek in Beweging Bibliotheek Doorlopend Brichbouw Cultuurorganisaties gemeente Aalten

Reguliere uren en middelen

2023

Datalab Go

GGDNOG

Rijksmiddelen geoormerkt voor preventieakkoorden en beweeg- en sportakkoorden